Con đường tuổi trẻ
1
The Way Of Youth - Daikasu Ikeda
Vài nét về tác giả:
LỜI NÓI
ĐẦU
Trong những trang sau đây,
bạn sẽ đọc một loạt những câu hỏi được đặt ra cho Dasaiku Ikeda, và những mối
quan tâm của những người trẻ, được bày tỏ ra với ông. Mặc dù một vài trong số
những vấn đề được nêu lên có thể dường như đơn giản, có những ý tưởng rất sâu
xa ẩn chứa bên trong những câu trả lời thẳng thắn của Ikeda. Đó là những lời
khuyên từ ái, có sức thuyết phục mạnh mẽ. Theo những lời khuyên đó, ta đi tới
chỗ nhận ra khả năng của ta trong việc kiểm soát vận mệnh cá nhân của mình.
Riêng với bản thân tôi, tôi thấy rằng, ông đã đưa ra những lời khuyên sâu sắc
liên quan đến tình yêu và những mối quan hệ, mà 10 năm về trước, nếu đã nghe
thấy nó, chắc hẳn tôi đã tránh được nhiều phiền muộn.
May thay, những lời khuyên
mà tôi đã thực sự nghe theo, đã củng cố quyết tâm của tôi trong việc thay đổi
những điều về chính mình, những điều mà đã kìm hãm, ngăn cản tôi thành tựu
những mục đích có tính sáng tạo của bản thân tôi. Trước khi tôi được đọc những
lời khuyên của Ikeda, tôi không chịu được việc hát nơi công chúng – tôi không
thích âm thanh giọng hát của chính mình và ngượng ngùng một cách khổ sở trên
sân khấu. Không phải là chuyện tình cờ ngẫu nhiên, mà 7 năm sau, album đầu tiên của tôi đoạt huy chương vàng, và tôi được giải Grammy về
Giọng Nam Hay Nhất; tôi cũng đã đi lưu diễn vòng quanh thế giới, trình diễn
trước hằng triệu người.
Gần đây, tôi đọc nhiều
về computer, về tầm quan trọng ngày càng tăng của nó trong thế
giới của chúng ta. Chỉ cần nói rằng, theo mọi nguồn thông tin có thẩm quyền,
thì trong những thập niên sắp tới, sẽ có những thay đổi mà thậm chí chúng ta
không thể nào tưởng tượng nỗi – những thay đổi mà sẽ hoàn toàn biến đổi bộ mặt
xã hội chúng ta – về mặt xã hội, văn hóa, và chính trị. Dĩ nhiên, sự sống chính
nó được đặt nền tảng trên sự thay đổi liên tục. Như nhiều người đã chỉ ra, cái
thường hằng duy nhất là sự thay đổi. Đây là lý do tại sao cấp thiết phải tìm
thấy một triết lý có thể đưa ta đi qua những giai đoạn lịch sử này, để đón nhận
những thay đổi tích cực và xử trí với những thay đổi tiêu cực.
Điểm thực sự quan trọng mà
Ikeda thường xuyên nhấn mạnh, là việc định hướng cho những thay đổi này
và tạo ra thế giới mới này – việc ấy tùy thuộc vào chúng ta, thế hệ trẻ. Tất cả
chúng ta không chỉ có cái khả năng bản hữu (vốn có) để tạo ra những thay đổi
này, mà chúng ta còn có trách nhiệm làm như thế, trong một cách thức từ ái,
khôn ngoan.
Và tôi nghĩ, đây là mục
đích của cuộc sống: hạnh phúc, sáng tạo và trân quý sự sống trong mọi biểu hiện
kỳ diệu của nó.
DUNCAN
SHEIK
(Nam danh ca của Nhật Bản)
LỜI TỰA
“Tôi có một giấc mơ!”, đó
là lời của Tiến sĩ Martin Luther King Jr. [1] Những
giấc mơ của bạn là gì? Những hy vọng của bạn là gì? Không có gì mạnh mẽ hơn một
cuộc sống đầy hy vọng.
Hằng ngày, tôi nhận được
những lá thư từ những người trẻ khắp thế giới, và tôi nói chuyện với những
chàng trai và những cô gái trẻ bất cứ khi nào tôi có dịp. Tôi thấy có nhiều
người trẻ tràn đầy hy vọng và nhiệt huyết, song những người khác mà tôi tình cờ
gặp, thì lại có vẻ như trĩu nặng những ưu phiền thuộc loại này hay loại
khác. Tuổi trẻ là một thời cho sự phát triển và thay đổi, nhưng nó cũng
có thể là một thời của những lo âu to lớn. [2] Những
người trẻ nhiều khi cảm thấy bất an trong xã hội, như thể là họ bị bỏ rơi một
mình trong một vùng hoang dã hay một bãi chiến trường nào đó. Họ có thể cảm thấy
không có ai mà họ có thể tin cậy; rằng không ai quan tâm đến họ;
rằng họ không có mục đích nào trong đời.
Nhưng hãy đợi! Bạn hiểu
chính mình như vậy là có đúng không? Bạn có nên đánh giá quá thấp những khả
năng của bạn? Không có ai mà lại không có sứ mệnh nào đó, mục đích nào
đó trên thế gian này. Và cảm thức này về sứ mệnh và mục đích là cái đem lại
ý nghĩa và sự thoả mãn chân thực cho đời người.
Khi tôi 19 tuổi, tôi gặp
Josei Toda, người đã trở thành vị ân sư suốt đời của tôi. Ngay cả bây giờ tôi
vẫn chưa thể quên, và sẽ không bao giờ quên, những lời nói từ ái mà ông
đã nói với tôi cách đây hơn 40 năm, khi tôi đang trải qua một giai đoạn rất khó
khăn. “Daisaku,” ông nói, “những người trẻ phải có những rắc rối của
họ. Những rắc rối là cái biến ta thành một con người hạng nhất!”
Mỗi buổi sáng, ngay cả vào
Chủ Nhật, ông Toda đóng vai như là gia sư của tôi, dạy tôi về mọi loại đề tài.
Và theo cách tương tự, tôi đã cố gắng nói chuyện với những người trẻ bất cứ khi
nào tôi có cơ hội. Từ những cuộc thảo luận đó mà có ra chất liệu trong cuốn
sách sau đây. Phần lớn những cuộc thảo luận này, dĩ nhiên, là với những người
trẻ Nhật Bản. Song những đề tài mà chúng tôi thảo luận – gia đình, bạn bè,
những ước mơ, những mục đích trong đời – tôi chắc rằng, đó là những mối quan
tâm chung của những người trẻ khắp mọi nơi trên thế giới.
Nicheren [3] đã
dạy rằng, một đời người có một tiềm năng vô hạn, và ông đã phát hiện ra một con
đường có thể tiếp cận dễ dàng; theo con đường đó, mọi người có thể nuôi dưỡng
tiềm năng này và tìm thấy hạnh phúc thực thụ trong đời.
Triết lý này, được dạy bởi
Nicheren, đặt nền tảng trên việc tuyệt đối kính trọng sự sống và giá trị của
mỗi cá nhân. Và bởi vì tôi hy vọng chia sẻ triết lý có giá trị phổ quát này với
những bạn đọc bình thường tại Mỹ, và tại những nước nói tiếng Anh khác, nên tôi
đã yêu cầu những nhà biên tập của ấn quán Middle Way Press giúp tôi sắp xếp lại
cuốn sách này, và dịch ra Anh ngữ, dựa trên một loạt những buổi nói chuyện mà
tôi đã có với những học sinh trung học.
Đương nhiên là một vài
trong những câu hỏi được nêu ra trong những cuộc thảo luận này tỏ ra rất khó
trả lời – bởi vì tôi không phải là một chuyên gia trong những lãnh vực mà họ đề
cập. Ước chi tôi đã có thể trực tiếp nói chuyện với mỗi người trẻ và thấu hiểu
cái đang gây khó khăn cho họ; rồi sau đó, có lẽ tôi sẽ có thể hiến tặng một câu
trả lời triệt để hơn cho mỗi câu hỏi. Nhưng tôi hy vọng rằng, những ý tưởng của
tôi trên những vấn đề được nêu ra, sẽ giúp mang đến cho bạn đọc một cái
nhìn mới mẻ trên từng vấn đề, một cách nghĩ mới mẻ về nó. Và nơi nào
liên quan đến những vấn đề có tính chất đặc biệt, tôi động viên những người trẻ
tìm kiếm lời khuyên của những người lớn tuổi hơn mà họ có thể tin cậy.
Những thiên tài và những
người có tài năng xuất chúng chỉ là một thiểu số nhỏ; đại đa số của xã hội, là
những người bình thường, mộc mạc. Tôi là một người bình
thường, với một hoàn cảnh không có gì đặc biệt. Trong tuổi trẻ, tôi đã đối mặt
với cùng những vấn đề mà phần lớn những người trẻ đối mặt – mặc dù, bởi vì thuở
đó tôi đang sống tại Nhật trong giai đoạn ngay sau Thế Chiến II, tôi đã trưởng
thành trong một môi trường bị chiến tranh tàn phá. Cuốn sách này được viết ra
với hy vọng rằng, những người trẻ có thể thu được lợi lạc từ lời khuyên của một
ai đó giống như tôi, có một chút kinh nghiệm nhiều hơn họ. Thay vì là những bài
giảng đạo, được thuyết giảng bởi một người tự cho rằng mình có sự hiểu biết nào
đó ưu việt hơn, tôi hy vọng bạn đọc sẽ chấp nhận những điều tôi đã viết như
là lời khuyên từ một kẻ mà đã đi xa hơn họ một chút trên đường đời.
Một trong những mục đích
của tôi trong đời, là giúp những người trẻ tìm thấy niềm hy vọng và lòng tự tin
vào tương lai của họ. Chính bản thân tôi có niềm tin tưởng vô hạn vào thế hệ
trẻ, và do vậy tôi nói với họ, “Bạn là niềm hy vọng của nhân loại! Mỗi người
trong các bạn có một tương lai tươi sáng ở phía trước. Mỗi người trong
các bạn có một tiềm năng quý giá đang chờ đợi được phát triển. Thành công
của bạn, sự chiến thắng của bạn sẽ là sự chiến thắng của tất cả mọi chúng ta.
Chiến thắng của bạn sẽ dẫn đường trong thế kỷ này, [4] thế
kỷ của hòa bình và nhân ái, thế kỷ quan trọng nhất cho toàn nhân loại. Xin gởi
đến bạn lời chúc chân thành nhất của tôi: chúc bạn mạnh khỏe, tiến bước vững
vàng, và luôn thành công trong mọi nỗ lực của bạn.
Daisaku Ikeda
Chú thích:
[1] Martin Luther King, Jr. (1929 –
1968): Mục sư người Mỹ. Sinh tại Atlanta, bang Georgia. Lãnh
tụ của phong trào bất bạo động chống phân biệt chủng tộc. Giải Nobel Hòa Bình,
1964. Bị ám sát tại Memphis, vào ngày 4. 4. 1968. [Tất cả những ghi
chú trong suốt bản dịch này, đều là của người dịch. Đó là những chia sẻ
chân thành gửi đến các bạn trẻ, rất mong được đón nhân sự đồng cảm của các bạn.
Các bạn hoàn toàn có thể bỏ qua, nếu không thấy cọng hưởng. ĐTN].
[2] Bạn đọc lưu ý: Tất cả những chỗ in
đậm, in nghiêng trong bản dịch này, đều là của người dịch. Đó là những chỗ
mà tôi thấy tâm đắc, đáng cho ta suy nghĩ. Nói như vậy, không có nghĩa là chỉ
có những chỗ ấy mới đáng suy nghĩ: các bạn có thể phát hiện thêm rất
nhiều chỗ khác nữa. ĐTN.
[3] Nicheren (1222- 1282): Là
một vị đạo sư, nhà cách tân tôn giáo của Nhật, thế kỷ 13. Sáng lập ra giáo phái
Nichiren (Nhật Liên). Tư tưởng của ông nhấn mạnh tính thiêng liêng của sự sống
và sự tôn trọng cá tính của mỗi người.
Bố mẹ tôi luôn cằn nhằn tôi. Tôi không thể chịu được việc phải ở
nhà hơn 10 phút!
Tôi nghe điều đó mới thường xuyên làm sao! Dĩ nhiên, bên cạnh
những gia đình có sự quan tâm chia sẻ, cởi mở, cũng có những gia đình không
được như vậy; và nhiều người trẻ trở nên tức giận khi bố mẹ họ bảo họ
phải làm cái gì. Thường khi, rốt
cuộc họ im lặng, không muốn nói gì với bố mẹ họ cả. [1]
Cả tôi nữa, thỉnh thoảng tôi cũng đã đấu tranh với mẹ tôi về việc
tôi chọn sống đời tôi ra sao. Tôi thường nói, “Hãy để cho con yên! Hãy cứ để
cho con làm theo cách của con.”
Những bậc cha mẹ luôn có vẻ như đang tạo ra cho con cái họ một
thời gian khó khăn. Từ thời xa xưa, những bà mẹ đã từng nói những điều như,
“Con hãy làm bài về nhà đi!” “Con hãy tắt TV!” “Dậy đi nào, nếu không con sẽ
bị trễ học đấy!” Đó không phải là một cái gì đó mà ta có thể thay đổi. Nhưng
bạn sẽ hiểu được tấm lòng của bố mẹ bạn, khi chính bạn trở thành ông bố, bà mẹ.
Bởi vậy, điều quan trọng là bạn có được một trái tim rộng mở. Nếu
một người mẹ (hay bố) la hét lên với bạn, bạn có thể nghĩ: “Mẹ nói to, có
nghĩa là mẹ đang khỏe mạnh, thật tuyệt,” hay, “Ồ, mẹ đang biểu lộ tình thương
đối với mình. Mình trân quý tình thương đó.” Khả năng nhìn bố mẹ theo cách này,
là một dấu hiệu
cho thấy sự trưởng thành của bạn, một sự trưởng thành đang ngày
một gia tăng.
Trong toàn bộ thế giới thú vật, con thú cha và con thú mẹ dạy
những con non của chúng cách sống còn – cách săn mồi, cách ăn, vân vân. Tương
tự như vậy, bố mẹ ta dạy ta nhiều điều, phóng ta về hướng đi đúng. Đây là một
điều mà ta sẽ trân quý khi chính ta trở thành người lớn.
Có một câu chuyện nổi tiếng về một chàng trai cô đơn ngồi thất
thểu bên đường sau khi cãi nhau với bố anh ta. Anh tin rằng bố anh là một người
hẹp hòi, bất công – thậm chí, là một người khùng. Một người quen lớn tuổi hơn
anh đi qua, đoán ra nguyên nhân nỗi buồn của anh, và nói, “Khi tôi khoảng 18
tuổi, bố tôi không nói với tôi điều gì ngoài những điều tẻ nhạt, ngớ
ngẩn, khiến cho tôi điên tiết. Tôi đâm ra thực sự chán phải nghe những
lời đó. Nhưng 10 năm sau, tôi bắt đầu cảm thấy rằng, mọi sự mà bố tôi đã nói
đều có nhiều ý nghĩa. Tôi tự hỏi, “Bố mình đã tích lũy nhiều sự khôn
ngoan như thế, từ bao giờ?”
Tôi nghĩ, điều quan trọng là bạn sử dụng chính sự khôn ngoan của
bạn để tránh gây
ra “chiến tranh” với bố mẹ bạn. Thêm nữa, khi bố mẹ bạn cãi
nhau, như nhiều bậc bố mẹ thỉnh thoảng làm, thì điều khôn ngoan nhất cho bạn,
là hãy tránh ra xa.
2. BIỂU LỘ TÍNH CÁ TÍNH.
Bố mẹ tôi luôn chỉ trích áo quần và tóc tai tôi. Nhưng những cái
này lại biểu lộ con người của tôi.
Tôi có thể hình dung rằng, bạn cảm thấy tính cá nhân của bạn đang
bị câu thúc nếu bạn bị cưỡng bách phải làm cái mà bố mẹ bạn bảo bạn làm. Tuy
nhiên, việc biểu lộ cá tính của bạn, và nổi loạn chỉ vì muốn nổi loạn, là hai
việc hoàn toàn khác nhau. [2]
Với tư cách là một phần của một toàn thể lớn hơn – bất luận đó là
một gia đình hay một nhóm xã hội – điều quan trọng là ta có tinh thần và sự
khôn ngoan để hòa thuận với người khác. Mềm dẻo và dung hòa được những quan điểm khác nhau là
dấu hiệu của một cảm thức mạnh mẽ về bản ngã. Thay vì mù quáng
đi theo đám đông hay mù quáng chống lại nó, điều hệ trọng là ta tìm kiếm sự cân
bằng và hòa điệu. Đạt tới sự khôn ngoan như thế, chứng tỏ bạn có một cá tính
mạnh mẽ.
Thật là một sai lầm to lớn khi tự cho phép mình trở thành vị kỷ và
vô cảm với những người xung quanh ta. Không ai là một ốc đảo cả. Chúng ta
sống, vây quanh bởi gia đình ta, bạn hữu ta, và phần còn lại của thế gian. Tất
cả chúng ta đều có quan hệ, liên kết với nhau. Bí quyết là bộc lộ tính cách
riêng của ta trong khi sống hòa điệu bên trong mạng lưới của những mối quan hệ.
Cá tính đích thực không phải là vị kỷ. Nó là
một cách sống mà sẽ dẫn cả chúng ta lẫn người khác đi về một hướng tích cực,
trong cách tự nhiên nhất.
3. QUÁ ÍT TIỀN
Mọi thứ mà tôi muốn làm đều cần tiền – mà tôi lại chẳng có đồng xu
nào cả! Ước chi tôi có một gia đình khá giả.
Bạn có thể xuất thân từ một gia đình nghèo, và cảm thấy thất chí
bởi vì bạn không thể mua những thứ mà bạn muốn. Có thể bố mẹ bạn phấn đấu chỉ
để đủ trả tiền thuê nhà, hơn là để chu cấp cho những món phụ chi của bạn. Đây
không phải là những tình huống bất thường. Nhiều người trẻ cũng ở trong một
cảnh ngộ như bạn. Thường khi, họ
nghĩ rằng tiền bạc tương đương với hạnh phúc. Nhưng mà họ đang phạm một sai lầm
nghiêm trọng. [3]
Ra đời trong một dinh thự nguy nga không phải là một đảm bảo cho
hạnh phúc, cũng như sinh ra trong một cái lán, không bị kết án phải chịu một số
phận khốn khổ. Hạnh phúc hay bất hạnh không dính líu gì với số lượng tài sản
vật chất. Ngay cả một gia đình giàu có và xem ra đáng ghen tỵ, có thể đang vùng
vẫy với vấn đề trầm trọng nào đó, mà có thể là ta không biết. Thường khi, người
ta có vẻ như đang hạnh phúc, nhưng bên dưới, họ có thể đang ẩn giấu một nỗi
thống khổ cá nhân nào đó. Cho dù bên ngoài họ xem ra thân thiết gắn bó với nhau
thế nào chăng nữa, thì cũng khó mà thấy cái gì ở bên trong trái tim họ. Bởi
vậy, đừng bao giờ xấu hổ về tình trạng kinh tế của bạn. Cái đáng nhục, là có một trái tim
nghèo nàn, sống một cách bất lương.
Một doanh nhân nổi tiếng thế giới một lần nói với tôi, “Mặc dù
bây giờ tôi đã đạt danh vọng và tiền tài, nhưng khi tôi còn nghèo, tôi có một
cảm thức lớn hơn về mục đích và sự thành tựu. Thuở đó, tôi đã có những mục
đích, và cuộc đời tràn đầy thử thách. Để có lại được cái cảm thức về sự thành
tựu đó, bây giờ tôi nhận thức rằng, tôi phải tạo ra một mục đích mới: góp phần
vào sự an vui và hạnh phúc của người khác.”
Chúng ta thường thấy những người bị lôi kéo vào trong những cuộc
chiến khốc liệt về tiền bạc; những người bị chìm đắm trong sự khốn khổ và chán
chường nếu danh tiếng của họ mai một đi; những người hủy hoại đời họ khi
họ để cho danh vọng và quyền lực làm chủ cái đầu của họ; và những người sống
trong những ngôi nhà xa hoa, nơi mà những thành viên gia đình không thể chịu
đựng được nhau. Rất thường khi, những người sống trong những gia đình có vẻ lý
tưởng, khá giả, danh giá, thì lại bị gò bó bởi nghi thức, truyền thống và dáng
vẻ bên ngoài. Họ có khó khăn trong việc biểu lộ những tình cảm ấm áp, những cảm
xúc và sự hồn nhiên đích thực. Và rất thường khi, những người trẻ được số phận
ưu đãi, lại gặp khó khăn trong việc đặt ra những mục đích và thành tựu
chúng, bởi vì mọi nhu cầu của họ đều được chăm lo. Do vậy, khi bạn xem
xét cho thật kỹ, thì giàu sang, danh vọng hay sự xa hoa có bảo đảm hạnh phúc
hay không? Câu trả lời là một tiếng “không” dứt khoát.
Mọi sự tùy thuộc vào quan điểm của bạn. Thay vì nghĩ rằng, bạn
không may mắn chỉ vì bố mẹ không có nhiều tiền hay thiếu học vấn, hãy chấp nhận
rằng đây là một tình trạng chung. Bạn sẽ thấy rằng, cái nhãn quan này sẽ cho
phép bạn phát triển thành một người thực sự nhân ái. Bạn sẽ nhận thức rằng,
những gian khổ của bạn chính là cái chất liệu mà sẽ khiến cho bạn có thể mở
rộng tấm lòng, và trở thành một người có chiều sâu và thực chất.
Sự thực là, chỉ
bằng cách nếm trải khó khăn mà bạn mới có thể trở thành loại người có khả năng
hiểu được những tình cảm của người khác. Nỗi đau và nỗi sầu
muộn của bạn sẽ nuôi trồng mảnh đất của bản thể nội tâm bạn. Và từ đó, bạn có
thể làm nở ra bông hoa đẹp đẽ của lòng từ ái và niềm ước mong làm việc cho hạnh
phúc của mọi người.
Tiền bạc, danh vọng và của cải vật chất chỉ đem lại sự thoả mãn
chóng qua, một cái gì đó có thể gọi là hạnh phúc “tương đối”. Tuy
nhiên, những hiền nhân thường xây dựng hạnh phúc tuyệt đối bằng cách chuyển hóa đời họ từ bên
trong. Khi ta phát triển một trạng thái tâm thức bao la và
chói lọi như một cung điện tráng lệ, thì bất luận ta đi đâu hay làm cái gì ta
có thể gặp phải trong đời, không có gì có thể làm xói mòn hay hủy diệt được
hạnh phúc của ta.
4. HÒA THUẬN VỚI BỐ MẸ
Ước chi tôi đã có bố mẹ tốt hơn.
Gia đình nào cũng có một loạt hoàn cảnh và vấn đề riêng, mà chỉ
những thành viên của nó mới có thể hiểu đầy đủ. Bạn có thể tự hỏi, tại sao bạn
được sinh ra trong gia đình bạn. Hay, tại sao bạn không diễm phúc có một ngôi
nhà đẹp hơn, một gia đình ấm cúng hơn và khá giả hơn. Có thể, thậm chí bạn muốn
bỏ nhà mà đi. Tuy vậy,
một điều tôi có thể nói, là: bất luận bố mẹ bạn thuộc loại người nào, họ là bố
mẹ của bạn. Nếu bạn không có họ, bạn sẽ không tồn tại. Xin hiểu
cái ý nghĩa sâu xa của điểm này. Bạn được sinh ra trong một gia đình đặc thù,
tại một nơi đặc thù và trên hành tinh Trái Đất này vào thời điểm đặc thù này.
Bạn không được ra đời trong một gia đình nào khác. Sự kiện này bao trùm ý nghĩa
của mọi sự.
Không có gì xảy ra tình cờ ngẫu nhiên, và người ta đã có sẵn
mọi thứ bên trong mình để có hạnh phúc. Bởi vậy, không có kho tàng nào quý giá hơn
chính sự sống. Bất luận tình huống của bạn khó khăn đến mức nào
đi nữa; bất luận bạn cảm thấy bị bố mẹ bỏ quên ra sao đi nữa, thì bây giờ
bạn đang hiện hữu – vẫn còn trẻ và diễm phúc có một tinh thần trẻ trung mà với
nó, bạn có thể tạo dựng một cuộc sống hạnh phúc nhất, từ khoảnh khắc này trở
đi. Đừng hủy hoại hay làm hỏng tương lai quý giá của bạn bằng cách đầu hàng sự
tuyệt vọng hôm nay.
Hãy dũng cảm khích lệ mình tiến lên, tự nhắc nhở mình rằng, nỗi đau và nỗi sầu muộn càng sâu,
thì hạnh phúc chờ đợi ta càng lớn. Hãy có sự quyết tâm trở thành một trụ cột
của gia đình bạn. Cho dù bạn có một người bố (hoặc mẹ) nghiện
rượu, hay lâm trọng bệnh; cho dù gia đình bạn đang trải qua những lúc khó khăn
vì thất bại trong việc làm ăn, cho dù bạn phải chịu đựng nỗi đau khi nhìn thấy
bố (hay mẹ) bị phê bình và đả kích, thậm chí một cách oan uổng, hay cho dù bạn bị
bố (mẹ) bỏ rơi – tất
cả những tình huống có vẻ như nghịch cảnh này có thể được xem như là dưỡng chất
để thúc đẩy bạn tăng trưởng mạnh mẽ hơn nữa.
Bất luận là bạn bị bố mẹ đối xử ra sao, rốt cùng, việc trở nên
hạnh phúc chính là trách nhiệm của bạn, chứ không phải của họ. Quyết tâm trở
thành “mặt trời”, xua tan mọi bóng tối trong đời ta và bên trong gia đình ta,
việc ấy tùy thuộc vào mỗi chúng ta. Bất luận cái gì xảy ra, điều hệ trọng là
bạn sống một cách tự tin, với xác tín rằng bạn là “mặt trời”. Dĩ nhiên, trong
đời có những ngày có nắng và những ngày có mây âm u. Nhưng ngay cả vào những ngày có mây,
mặt trời vẫn chiếu sáng. Cho dẫu ta đang khổ đau, điều hệ trọng là ta phấn đấu
để giữ cho mặt trời chiếu sáng rực rỡ trong trái tim ta.
Tôi quen một người trẻ, mồ côi cha; mẹ anh lâm trọng bệnh, mất khả
năng làm việc, còn chị gái anh thì đang nằm nhà thương. Trong khi chịu đựng quá
nhiều gian khổ trong tuổi trẻ, anh đã leo lên một ngọn núi cao trong đời, vượt
lên trước những người khác khá xa. Tôi tin rằng những người trẻ nào đối đầu với
những gian khổ như thế, họ sẽ là những nhà lãnh đạo của thế kỷ 21.
5. HÀNH XỬ VỚI LỜI KHUYÊN.
Tôi không thích người ta – nhất là bố mẹ tôi – chỉ ra những thiếu sót của
tôi.
Trong đời, một trong những điều làm phẫn chí nhất, là khi ta nghĩ
ta là như thế này, trong khi những người xung quanh ta lại nghĩ về ta một cách
ngược lại. Tuy nhiên, những người khác có thể thường hay thấy những cái
về ta mà ta không thể thấy. Điều này là rất tốt, bởi vì tương tự như một tấm gương cho
phép bạn nhìn khuôn mặt mình, những
người xung quanh bạn có thể có tác dụng như một tấm gương, qua đó bạn
thấy những khía cạnh khác của chính bạn.
Những bình luận của những người gần gũi với bạn có thể giúp bạn
tập trung cá tính của bạn về một hướng tích cực. Sự giáo dục, sự hướng dẫn, lời
khuyên, những lời cảnh báo và thậm chí những khiển trách mà bạn tiếp nhận,
đều có thể được dùng, một cách tích cực, để hướng bạn đi theo con đường
đúng. Trái lại, từ chối, không chịu lắng nghe lời khuyên của người khác,
nổi loạn chỉ làm cái mà bạn muốn và gây khó chịu cho mọi người – dưới lớp ngụy
trang là biểu đạt cá tính của bạn – đó chỉ là những hình thức của sự
ngoan cố mà sẽ không làm lợi lạc gì cho ai cả.
Có những người chỉ ra những thiếu sót của bạn và giúp bạn vứt bỏ
những thói quen xấu của bạn tận gốc rễ, điều ấy sẽ cho phép bạn, về lâu về dài,
rèn đúc cá tính của bạn trong một cách thức mà sẽ hữu ích cho bạn. Nếu, ngược
lại, những gốc rễ của những thói quen xấu đó vẫn còn, thì chúng sẽ dần dần tác
động xấu tới đời bạn, đưa đẩy bạn về một hướng có hại và có tính hủy hoại. Khi
bạn có thể nhận thức điều này, bạn sẽ thấy rằng việc từ chối lắng nghe lời khuyên là
rồ dại. Điều hệ trọng, là hãy trở nên khôn ngoan.
6. QUÁ NHIỀU BÓ BUỘC HẠN CHẾ
Bố mẹ tôi đặt quá nhiều bó buộc lên tôi. Dường như họ không hiểu
rằng tôi không còn bé bỏng nữa. Bằng cách nào tôi có thể thuyết phục cho họ tin
điều đó?
Chắc chắn là tôi có thể hiểu được điều mà bạn đang nói. Không ai
thích bị người khác kiểm soát, và thật tự nhiên để ao ước rằng ta có thể làm cái điều của riêng ta,
và người khác không quấy rầy ta trong mọi lúc. Tôi biết
vài học sinh mơ về sự tự do mà họ sẽ được hưởng nếu không có luật lệ nào, nếu
họ có nhiều tiền bạc và thời gian, và không có những ông bố bà mẹ cằn nhằn họ.
Nhưng, thực ra, đó là một nhãn
quan nông cạn về xã hội con người.
Tự do thực thụ, rốt cùng, tùy thuộc vào cái mà bạn quyết định hiến
mình cho, với tất cả trái tim bạn. Nó không có nghĩa là chỉ la cà lêu lổng và
không làm gì cả. Nó không phải là tiêu tiền như nước. Nó không phải là có mọi
thời gian rảnh rỗi trên đời. Nó không phải là những cuộc đi nghỉ dài. Chỉ làm như mình thích không phải là
tự do – đó không gì khác hơn là sự tự nuông chiều. Tự do thực thụ nằm trong sự
thử thách trước mắt, để phát triển chính mình, để đạt tới cái mục đích mà bạn
đã chọn.
Chú thích:
[1] Sự “im lặng” này,
thường là một cuộc… “chiến tranh lạnh” rất dai dẳng!
[2] Các bạn trẻ lưu ý: Có
sự “nổi loạn” đích
thực, và sự “nổi loạn” giả tạo. Các vĩ nhân
của thế giới – như chúa Jesus, Phật Thích Ca, Lão Tử, Socrates…– họ đều là
những kẻ “nổi loạn” đích thực.Những kẻ nổi loạn đích thực có tâm hồn sáng tạo, có tư duy độc
lập, họ không chịu bất cứ sự nô lệ nào trong tư tưởng, bất luận nó đến từ
đâu. Phải công bằng mà nói, sự “nổi loạn” của giới trẻ
hiện nay – trừ một số ngoại lệ – đa phần đều là sự “nổi loạn” giả
tạo: sự “nổi loạn” của họ chỉ là hời hợt bên ngoài. Họ cố tạo sự “nổi trội” bên
ngoài, qua cách ăn mặc lố lăng, tóc tai … nhưng bên trong, họ chỉ là một kẻ “nô lệ” của thời
trang, của dư luận, của các phương tiện truyền thông đại chúng …
[3] Đây không chỉ là một
sai lầm của giới trẻ, mà là của đa số người – kể cả “thế hệ già” – trong xu thế
“thực dụng” hiện nay. Tính thực dụng, theo nghĩa xấu, theo chúng
tôi, bây giờ đã
có qui mô toàn cầu, không chỉ riêng Việt Nam mới có.
PHẦN
II: BẠN HỮU.
7. TÌNH BẠN ĐÍCH THỰC
Làm thế nào tôi có thể nói
ai là những người bạn đích thực của tôi?
Trước hết, xem xét để hiểu
tình bạn là gì, đó là một ý kiến hay. Tình bạn đích thực là một mối quan hệ mà
trong đó bạn thông cảm với bằng hữu khi họ khổ đau và động viên họ đừng nản
lòng. Và họ, đến lượt mình, cũng làm điều tương tự cho bạn.
Thường khi, tình bạn chỉ
đơn giản bắt đầu bằng việc mến một ai đó bởi vì họ trải qua nhiều thời gian với
bạn, hay, có lẽ, bởi vì họ giúp bạn với bài tập về nhà của bạn. Bạn có thể mến
ai đó đã đối xử tử tế với bạn, và với họ bạn có quan hệ tốt và có nhiều cái
chung. Trong khi tình bạn có thể bắt đầu một cách tự phát và tự tăng
trưởng, thì tình bạn sâu sắc lại được hỗ trợ bởi một tinh thần muốn phát
triển và tiến bộ. Giữa bạn và những bằng hữu của bạn cần phải có một sự cam kết
là luôn ở đó để động viên và giúp đỡ nhau trong khi mỗi người làm việc để tiến
về những mục đích của riêng mình trong cuộc đời.
Có tham vọng nào đó, như
tốt nghiệp một đại học hay làm một đóng góp có ý nghĩa cho xã hội, là điều quan
trọng. Những ai thiếu một mục đích hay hướng đi rõ ràng, tích cực trong cuộc
đời, thì tình bạn của những người đó sẽ không dẫn tới đâu cả, hay đặt nền tảng
trên sự lệ thuộc. Trong một số trường hợp, những loại tình bạn này thực sự
khuyến khích hành vi độc hại. Trái lại, những tình bạn giữa những người vui vẻ
động viên một người khác trong khi phấn đấu thực hiện những ước mơ của riêng
mình, là những tình bạn mà sẽ trở nên ngày càng sâu sắc và bền lâu.
Tính cách và tính nguyên
vẹn (integrity) là không thể thiếu cho việc kết bạn. Tình bạn đích thực thì
không để tâm đến địa vị xã hội, hay thứ bậc, đẳng cấp (rank). Bạn chỉ có thể có
những người bạn thực thụ khi bạn mở lòng ra, khi bạn chia sẻ với những người
khác những gì ở trong trái tim của bạn. Một kẻ vị kỷ, ích kỷ không thể có những
người bạn đích thực. [1]
Mối dây nối kết trái tim
một người với một người khác là sự chân thành. Đối với những người lớn, thì
quyền lợi hay lợi lộc cá nhân thường hay xen vào, và những tình bạn thoáng qua,
đều được hình thành do hoàn cảnh tạm thời. Song những tình bạn được tạo lập
trong tuổi trẻ thì không có sự giả tạo. Không có gì tuyệt vời hay quý giá hơn
những tình bạn đích thực được tạo lập khi bạn còn trẻ.
Những người bạn của bạn từ
cấp 2 và cấp 3, thậm chí ở trường tiểu học, thì giống như những bạn diễn (kịch,
phim) của bạn, xuất hiện với bạn trong cùng một vở kịch trên sân khấu cuộc đời.
Trong số bạn cũ đó, có những người mà bạn có thể sẽ không bao giờ quên, suốt
quãng đời còn lại của bạn.
Những tình bạn như thế trôi
chảy một cách đẹp đẽ, như một dòng suối mát, thuần khiết. Những dòng chảy trong
veo và không vẩn đục của hai người hội tụ lại trong sự chân thành, lưu chuyển
một cách tích cực về phía những ước mơ của mỗi người. Phấn đấu và phát triển
cùng nhau, họ chia sẻ những khó khăn của nhau, luôn động viên và hỗ trợ lẫn
nhau, tạo ra một dòng sông của tình bạn, ngày càng rộng hơn, sâu hơn, và thanh
khiết hơn. Vẻ đẹp và sự trong trẻo của dòng sông này sẽ tạo cảm hứng cho những ai
thấy nó muốn uống nước từ nó.
Tình bạn là của cải đích
thực. Đã có nhiều danh ngôn về nó qua các thời đại, như câu nói của Cicero, “Tình bạn thì gần gũi thân thiết hơn mối quan hệ ruột thịt” và “Một cuộc sống
không tình bạn giống như một thế giới thiếu mặt trời” và câu nói của Aristotle,
“Một người bạn giống như một bản ngã thứ hai.” Cho dẫu người ta có giàu sang
và danh vọng tới đâu chăng nữa, những ai không có bạn quả thật là cô đơn và
buồn bã. Một cuộc sống không tình bạn dẫn đến một hiện hữu mất quân bình và ích
kỷ.
8. CHỌN BẠN TỐT
Tôi muốn có những người bạn
tốt trong đời tôi. Ông gợi ý những gì?
Bạn khôn ngoan khi hiểu tầm
quan trọng của tình bạn. Chắc hẳn bạn có nhiều loại bạn khác nhau – những người
bạn sống cùng một vùng lân cận và với họ bạn đi học hằng ngày; những người bạn
trong cùng một lớp, những người bạn trong những sinh hoạt ngoài chương trình;
những người bạn chỉ để cùng la cà vớ vẩn. Đôi khi, tình bạn cũng bắt đầu như
một điều tình cờ, chỉ đơn giản ngồi gần nói chuyện với nhau. Rồi một hôm một
cái gì đó xảy ra, nó gây cảm hứng cho cả hai cùng cố đạt một mục đích nào đó.
Rồi họ trở thành những người bạn tốt, ảnh hưởng đến nhau một cách tích cực.
Những người bạn tốt nhất là những người mà với họ bạn có thể tiến bước về phía
cùng một mục đích. Trong khi ta không thể chọn gia đình mình, ta có thể chọn
những người bạn của ta. Đó là một chọn lựa quan trọng. Tôi thường hay nghe
những câu như: “Trường học rất vui bởi vì tôi có những người bạn ở đó.” Những
người khác than vãn, “Tôi có những người bạn, nhưng không có ai đủ thân để tâm
sự những điều thầm kín.”
Bạn được sinh ra vào trong
cái vũ trụ bao la này, trên hành tinh bé nhỏ này – Trái Đất – trong cùng một kỷ
nguyên với những người xung quanh bạn. Thế nhưng thật là vô cùng hiếm hoi để
tìm, trong số hằng tỷ người trên hành tinh bé nhỏ này, những người bạn đích
thực, vô điều kiện, mà với họ bạn có thể hoàn toàn là chính mình, những người
hiểu những ý tưởng và tình cảm của bạn mà thậm chí không cần tới ngôn ngữ.
Trong số những bạn học của
các bạn, tôi chắc rằng, phần lớn trong các bạn đều có ít nhất một hay hai người
mà các bạn xem là những người bạn đích thực – xin hãy nâng niu gìn giữ họ.
Nhưng nếu bạn không có người bạn thân nào ngay bây giờ, cũng đừng lo lắng. Hãy
chỉ tự nhủ thầm rằng, bạn sẽ có những người bạn tuyệt vời trong tương lai. Bây
giờ, hãy tập trung năng lượng của bạn để trở nên một người biết quan tâm đến
người khác, không nói xấu người khác, và không phản bội lời nói của bạn. Tôi
chắc rằng, trong tương lai, bạn sẽ có nhiều người bạn, có lẽ khắp thế giới.
Trong bất cứ trường hợp
nào, điều quan trọng là hiểu rằng, tình bạn tùy thuộc vào chính bạn, chứ không
tùy thuộc vào người kia. [2] Tất
cả tùy thuộc vào thái độ của bạn, vào cái mà bạn sẵn lòng đóng góp vào mối quan
hệ đó. Tôi hy vọng rằng, bạn sẽ không là một người bạn lúc “đẹp trời” – giúp đỡ
người khác khi hoàn cảnh thuận lợi, và lìa bỏ họ “không kèn không trống” khi
những vấn đề xảy ra; thay vào đó, hãy phấn đấu trở thành một người gắn bó, tận
tụy với bạn hữu bất luận cái gì xảy ra.
Bạn có thể chuẩn bị đời
mình cho những tình bạn lớn bằng cái mà bạn làm hôm nay. Đây là những gì mà bạn
có thể làm để trở thành loại bạn lớn mà bạn muốn có. Thí dụ, khi bạn nhận thấy
một ai đó đang lo lắng, hãy trao tặng một lời nhân ái: “Bạn trông có vẻ xuống
tinh thần. Sao thế?” Hãy xem những vấn đề của người khác như của chính bạn và
cố giúp đỡ. Loại quyết tâm này rất quan trọng.
Và nếu một ai đó có phản
bội lòng tin cậy của bạn, hãy tự khấn nguyện rằng, bạn sẽ không bao giờ làm
điều tương tự cho ai khác. Khi bạn làm một lời hứa, hãy luôn giữ lời, bất luận
cái gì xảy ra. Nếu bạn làm một nỗ lực để trở thành loại người đó, thì chẳng bao
lâu bạn sẽ thấy mình được vây quanh bởi những người bạn tốt.
9. BẠN TỐT – BẠN XẤU
Bố mẹ tôi không tán thành
những người bạn mà với họ tôi đang la cà.
Những bậc bố mẹ nào lo lắng
về những người bạn mà bạn đang giao du, là những bậc bố mẹ thực sự quan
tâm đến sự an vui của bạn. Điều tương tự có thể được nói về các thầy cô.
Họ không chỉ đang cố tạo cho bạn một thời gian khó khăn đâu. [3]
Một đôi khi những bằng hữu
của bạn có thể có một ảnh hưởng lớn trên bạn, lớn hơn bố mẹ hay bất cứ ai khác.
Do vậy, nếu bạn chơi với những bạn tốt – những người bạn quan tâm đến việc tự
cải thiện và phát triển chính mình – bạn cũng có thể có một hướng đi tích cực
nữa. Trái lại, giao du với những người tự hủy hoại chính mình, có thể
có những hậu quả nguy hại, kéo bạn xuống với họ. Bạn hãy có dũng cảm để
không buông mình theo những ảnh hưởng tiêu cực, và hãy tránh xa những người
khiến cho bạn hành xử một cách sai trái.
Ta nên giao du với những
bạn tốt, có nghĩa là, ta nên cẩn thận chọn những người tốt để làm bạn và làm
gương tốt cho ta. Nên tránh xa bạn xấu. Một mối quan hệ đặt nền
tảng trên những động cơ ích kỷ, hay bị làm hỏng bởi những rắc rối về tiền bạc,
không thể được xem là tình bạn tốt. Tương tự như vậy, một mối quan hệ với ai đó
có những hành vi phạm pháp, không phân biệt được tốt xấu, thì rõ ràng đó là một
mối quan hệ xấu. Một người bạn thực thụ không đòi hỏi tiền bạc từ bạn, hay
không khuyến khích bạn làm những điều sai trái. Đó là điều xấu ngụy trang như
là tình bạn. Bạn phải lên tiếng chống lại nó và tránh bị dính líu vào. Đừng
kéo dài một mối giao du với những bạn xấu. Bước xa khỏi đám bạn xấu là điều
hoàn toàn đúng đắn. Hãy thảo luận tình huống của bạn với ai đó mà bạn tin cậy.
Đừng chỉ một mình âm thầm lo lắng về nó.
Ngay cả một người tốt mà
giao du với người xấu, thì cũng dễ bị nhiễm bởi cái xấu đó; do vậy, ta nên
nghiêm khắc với chính mình về việc chỉ ra hành vi sai trái và nguy hại. Và bằng
cách chỉ ra cho người khác rằng, những hành động của họ đang gây ra sự khổ và
sự đau đớn, ta có thể thúc giục họ đi theo một hướng tích cực hơn. Thật vậy, sự
trung thực của ta có thể mở đường cho việc tạo ra những mối ràng buộc của tình
bạn chân thực với người đó. Nói khác đi, một người bạn “xấu,” hoàn toàn có thể
trở thành một bạn tốt.
Những bạn xấu là những
người gây cho người khác sự rắc rối và sầu khổ. Trái lại, những bạn tốt là
những người nhiệt tình động viên những người khác, truyền cho họ hy vọng và gây
cảm hứng cho họ tự cải thiện bản thân. Tình bạn thực thụ đóng góp vào sự tăng
trưởng của ta, vào sự sáng tạo ra giá trị tích cực trong đời ta. Ta không thể
nói điều tương tự đối với việc giao du với những ảnh hưởng xấu, nơi mà kết quả
duy nhất là sự trì trệ và tiêu cực – đó chỉ là việc la cà với nhau,
không phải là tình bạn. Như một câu ngạn ngữ phương Tây: “Hãy nói cho tôi
biết, bạn giao du với ai, tôi sẽ nói cho bạn biết, bạn là người như thế nào.”
Sau cùng, cách duy
nhất để có bạn tốt, là chính bạn trở thành bạn tốt bằng cách gìn giữ sự toàn
vẹn của bạn. Những người tốt tụ họp xung quanh những người tốt khác.
10. LÀM MẤT BẠN.
Ta phải làm gì khi một
người bạn đột nhiên không muốn nói chuyện với ta nữa?
Trái tim những người trẻ
giống như những hàn thử biểu nhạy bén. Phút này bạn cảm thấy mọi sự là tuyệt
vời, và phút sau bạn cảm thấy quá xuống tinh thần, đến mức bạn xác tín rằng bạn
chắc chắn là kẻ vô dụng nhất trên đời. Bạn cũng bị tràn ngập bởi nỗi buồn và
nỗi tuyệt vọng lớn – gây ra do những vấn đề với bằng hữu, nỗi đau tình yêu hay
bệnh tật của những thành viên gia đình.
Tôi cam đoan với bạn rằng,
việc trải nghiệm những cực đoan về cảm xúc và lòng tự-nghi như thế, là hoàn
toàn tự nhiên; do vậy, bạn không cần phải làm tăng thêm nỗi buồn của bạn bằng
cách lo lắng rằng bạn đã có những cảm xúc đó. Hãy yên tâm rằng, dù khó khăn ra
sao, một ngày nào đó bạn sẽ quay nhìn lại chúng, và chúng sẽ có vẻ như chỉ là
một giấc mơ.
Do vậy, thật quan trọng để
nhận ra rằng khi bạn trải qua những tình huống như thế, thì thường khi điều
tương tự cũng đúng với người bạn của bạn. Bởi vậy, điều tốt nhất nên làm
là có dũng cảm để hỏi người bạn mà có vẻ như đang tránh mặt bạn, là cái gì đang
làm bận tâm cô ta (hay anh ta). Rất có thể bạn sẽ thấy rằng, cô ấy đối xử với
bạn một cách lạnh nhạt, cũng chỉ vì tự ái mà thôi.Trong thực tế, nó như thế
này: trong khi vì sợ bị tổn thương, bạn ngại việc phát hiện xem cái gì
bất ổn với cô ấy, thì cô ấy cũng đang cảm thấy bị ruồng bỏ và cô đơn.
Quan hệ con người giống như
một tấm gương soi. Nếu bạn đang nghĩ, “Ước chi ‘người ấy’ tử tế với mình hơn
một chút, thì hẳn mình đã có thể nói với anh ta là mình cảm thấy như thế nào,”
thì người đó chắc hẳn cũng đang nghĩ điều tương tự.
Thực hiện bước đi đầu tiên
để khai mở đối thoại, đó là ý kiến rất hay; tuy nhiên, đôi khi cần phải có một
chút dũng cảm để làm cái nỗ lực tiên khởi đó. Nếu, mặc dù những nỗ lực
này, bạn vẫn còn bị từ khước, thì người mà bạn nên cảm thấy thương xót, chính
là người bạn của bạn.
Ta không thể đọc cái trong
trái tim một người khác; trái tim con người thì quá chừng phức tạp. Tâm hồn con
người biến dịch, đổi thay – đó là quy luật. Nếu người bạn đó cũng chia sẻ những
cảm xúc tương tự về tình bạn như bạn, thì nó có khả năng kéo dài lâu. Nhưng nếu
cô ta (hay anh ta) quyết định chọn việc rút lui, thì nó bị yểu mệnh. Chính bạn
có thể vô tình làm cho một người bạn thất vọng, tạo ra một rạn nứt trong mối
quan hệ giữa bạn và người ấy. Lời khuyên của tôi là: Bạn hãy giữ vững
tính nhất quán của bạn, bất kể những người khác có thể thay đổi như thế
nào.
Nếu bạn bị từ khước hay bị
xử tệ bởi những người khác, hãy có sức mạnh để nguyện rằng, bạn sẽ
không bao giờ làm điều tương tự cho bất cứ ai khác. Những ai mà phản bội
lòng tin cậy của người khác, thì chỉ tự làm tổn thương chính mình; tuy vậy, họ
thường không nhận thức được điều đó. Những ai mà cố tình làm tổn thương bạn của
mình thì thực sự đáng thương; nó giống như thể họ đang thọc một mũi nhọn xuyên
qua trái tim của chính mình.
Tính cách và sự nguyên
vẹn là rất quan trọng. Sự tôn trọng và tin cậy lẫn nhau là rất hệ trọng
cho việc tạo ra tình bạn thực thụ. Đương nhiên, sẽ có những lúc bạn có những
tranh cãi và bất đồng với bạn hữu. Nhưng nên luôn có một tinh thần tôn trọng và
quan tâm lẫn nhau nằm bên dưới làm nền tảng. Trong tình bạn, ta không
được phép chỉ nghĩ đến chính mình.
Trong bất cứ trường hợp
nào, nếu một tình bạn chấm dứt, thì bạn không nhất tiết phải nản lòng. Bạn
không cần phải quá khắt khe với chính mình, nghĩ rằng mọi tình bạn đều phải kéo
dài mãi mãi. Điều quan trọng là bạn nhớ ý nghĩa đích thực của tình bạn, và bạn
hãy lấy cái ý nghĩa đích thực đó làm nền tảng cho những phản ứng của bạn trước
những người khác.
Nếu một người bạn xử tệ với
bạn, đừng ngừng tin cậy người khác, hãy đi tìm một bạn mới. [4] Nếu
bạn không tin cậy bất cứ một ai, bạn có thể tránh khỏi bị tổn thương hay bị
thất vọng, nhưng bạn sẽ thấy mình đang sống một cuộc sống cô đơn, bị khóa kín
trong vỏ ốc của bạn. Sự thực là, chỉ những ai đã trải nghiệm nỗi đau và
gian khổ, mới có thể đồng cảm với người khác và đối xử tốt với họ. [5] Do
vậy, điều cốt tủy phải làm, là trở nên mạnh mẽ.
11. KHI
BỊ BẠN HỮU BỎ RƠI.
A. Phải làm gì khi cả một
nhóm bạn lạnh nhạt với ta?
Hãy cho phép tôi chia sẻ
với bạn câu chuyện sau đây, của một nữ sinh trung học. Tại trường, Mikkhi ở
trong một nhóm rất gắn bó gồm có 7 người. Bởi vì các cô gái này mỗi lúc càng
trải qua nhiều thời gian hơn với nhau, mỗi lúc họ càng nhận ra những ưu khuyết
điểm của nhau, và dần dần họ bắt đầu tán gẫu về bất cứ thành viên nào vắng mặt.
Mikkhi không tham dự vào những buổi tán gẫu này và cố thuyết phục họ chấm dứt
việc đó. Nhưng 6 người còn lại dùng sự từ chối (tham dự) của cô như là một cái
cớ để tẩy chay cô.
Trong giờ học, họ ném vào
Mikkhi những cái nhìn lạnh nhạt. Họ trao cho cô những mảnh giấy nhỏ, ghi những
lời khiếm nhã. Nếu họ tình cờ chạm vào cô, họ thường rú lên như thể chạm phải
một vật gì kinh khủng lắm, và vội vàng chạy ra xa. Mỗi ngày là một thống khổ
với cô. Với mỗi sự sỉ nhục đánh vào cô, Mikkhi cảm thấy như thể trái tim cô bị
xé rách. Trong thời gian rảnh của mình, cô thường nấp trong phòng tắm nữ sinh
để tránh khỏi bị làm nhục thêm.
Không tìm thấy một bạn đồng
trang lứa nào khác để tin cậy, sau cùng Mikkhi tâm sự với mẹ cô về những vấn đề
của cô tại trường. Mẹ cô động viên cô hãy dùng giai đoạn thử thách này để trau
dồi nền tảng nội tâm của riêng cô. Và sau một thời gian luyện tâm, mặc dù cô
vẫn thường xuyên trải qua sự tra tấn tại trường, nó tác động đến cô ít hơn. Cô
bắt đầu xem sự khổ của cô như là nhiên liệu, như là động cơ hoàn hảo để
trở nên vững chắc và hạnh phúc bên trong chính mình.
Mỗi ngày, Mikkhi nhủ thầm,
“Mình sẽ không bị đánh bại! Mình sẽ trở nên mạnh mẽ!” Việc đi học trở nên ít là
một vấn đề hơn. Dựa trên sức mạnh mới tìm thấy, cô quyết định có hành động tích
cực để thay đổi tình huống của mình. Cô chơi với những bạn mới, và,
sau cùng, cô thậm chí thay đổi mối quan hệ của cô với những thành viên của cái
nhóm ban đầu, mà đã lánh mặt cô. Mikkhi nói rằng, cô thật sự cảm thấy biết ơn
họ, bởi vì họ đã gây cảm hứng cho cô để trở nên mạnh mẽ hơn, và độc lập hơn. Cô
nói, bí quyết để thuyết phục những người khác thay đổi, là chính bạn
trở nên một người mạnh mẽ hơn.
B. Đôi khi tôi cố gắng kết
bạn mới, thì có vẻ như tôi không đủ “xịn” với họ, và tôi bị bỏ lại bên ngoài,
đứng nhìn vào bên trong.
Nếu bạn bị làm ngơ, bỏ rơi
hay bị trêu cợt, hãy cố đừng lo lắng quá mức về điều đó – mặc dù, có vẻ như khó
để làm như vậy. Những ai xử tệ với kẻ khác, sẽ tạo ra những cái nhân xấu, vì nó
mà họ sẽ hứng chịu những hậu quả; họ thực sự đáng thương.
Đồng thời, hãy nhớ rằng
trải nghiệm sự ruồng bỏ và thất vọng là một sự kiện không thể tránh của cuộc
đời. Chính Nicheren cũng bị nhiều môn đệ của ông bỏ rơi. Cả tôi nữa, tôi cũng
đã bị phản bội bởi những người mà tôi đã tin cậy và chân thành cố gắng động
viên. Nhưng tôi đã học được rằng, một đôi khi đó là điều không thể tránh được.
Đối mặt với sự ruồng
bỏ, bạn phải học cách trở nên dũng cảm. Điều quan trọng là hãy tin vào
chính bạn. Hãy giống như mặt trời, tiếp tục chiếu sáng một cách thảnh thơi,
cho dẫu không phải tất cả mọi thiên thể đều phản chiếu lại ánh sáng của mặt
trời, và cho dẫu một số ánh sáng của nó có vẻ như toả ra chỉ để rơi vào trong
khoảng không. Mặc dù những người từ khước tình bạn của bạn, đôi khi họ có
thể dần phai nhạt ra khỏi đời bạn, nhưng ánh sáng của bạn càng tỏa chiếu, thì cuộc đời bạn càng trở nên rực rỡ hơn.
Bất luận những người khác
làm cái gì, điều quan trọng là bạn cứ đi lối đi riêng của bạn, tin vào
chính mình. Nếu bạn cứ sống thực với chính mình, những người khác nhất định
sẽ dần hiểu ra cái ý định chân thành của bạn.
12. ÁP LỰC CỦA ĐÁM BẠN CÙNG TRANG LỨA.
Giữa những bạn cùng trường
của tôi, có nhiều áp lực của đám bạn cùng trang lứa, xúi giục lao vào rượu chè
và sử dụng ma túy.
Tôi có thể hiểu tình cảm
của những người trẻ khi thỉnh thoảng họ muốn sử dụng ma túy và rượu chè để được
là một thành viên của nhóm. Nhưng uống rượu và sử dụng ma túy trong tuổi thiếu
niên không phải là một cuộc phiêu lưu mà sẽ đóng góp một cách tích cực cho đời
bạn. Và có tự do tiếp cận với những thứ này không phát huy tự do của bạn, như
quá nhiều người trẻ tin tưởng. Nếu các bạn của bạn quá say sưa rượu chè
và sử dụng ma túy, hãy tìm kiếm một nhóm bạn mới. [6]
Rượu chè và ma túy thực sự
là một cái bẫy, và một khi bạn bị sập vào trong cái bẫy đó, thì bạn mất hẳn sự
độc lập thực thụ. Mỗi lúc bạn càng thêm nghiện ngập, càng muốn sử dụng ma túy
nhiều hơn. Những ai mà trở thành những nạn nhân của bản năng và những
dục vọng của riêng họ, thì, nói một cách chính xác, họ không khác gì những con
thú.
Vào năm 1275, đề cập tới
một lời dạy từ hằng ngàn năm trước, Nicheren ban tặng lời khuyên phi thời gian
này cho môn đệ :
“Hãy trở thành chủ nhân
của tâm trí ngươi, thay vì để cho tâm trí ngươi làm chủ ngươi.”
Về cơ bản, sự lạm dụng chất
gây say tựu trung là do một nguyên nhân sâu xa – sự thiếu tầm nhìn xa và thiếu
quyết tâm về tương lai. Quá nhiều người trẻ bị cướp mất cơ may để hiện thực hóa
tiềm năng to lớn của họ bởi vì họ không duy trì một tiêu điểm trên những mục
đích của mình. Theo đuổi sự vui thú khoảnh khắc đã dẫn họ tới sự bại
hoại. Tôi nghĩ rằng, có thể bạn quen thuộc với nhiều thí dụ nổi tiếng,
chẳng hạn như siêu sao bóng rổ của một trường đại học, được tuyển bởi Boston
Celtics. Người ta kỳ vọng rất nhiều về anh ta, có vẻ như sự có mặt của anh ta
sẽ đảm bảo cho một đội bóng trở thành vô địch. Buồn thay, ngay trước khi bắt
đầu mùa bóng đầu tiên của anh – trước khi anh thậm chí có một cơ hội để chơi
cái pro game(trận đấu cầm chắc phần thắng) đầu tiên của mình – anh
đến dự một bữa tiệc, dùng cocaine quá liều và chết. Một
sự lãng phí bi đát!
Trong quá nhiều phương
diện, cái chia cách những người tiếp tục sống cuộc đời hạnh phúc, thành đạt và
thành công với những người không như vậy, là những chọn lựa mà họ làm trong cái
giai đoạn tối hệ trọng này. Những ai mà chọn giữ những ước mơ của mình trước
mắt, họ sẽ cân nhắc tầm quan trọng của việc thành tựu những ước mơ đó, chống
lại việc buông mình vào rượu chè và ma túy – chỉ để tỏ ra mình là “dân xịn”; họ
thấy sự thoả mãn tức thì như thế là không xứng với tổn thất.
Một số người có thể tin
rằng, ma túy tăng cường sự tập trung của họ. Nhưng tôi phải nói rằng, cho
dù nó có vẻ sáng chói tới đâu, thì bất cứ cái gì do ma túy gây ra, đều không
phải là sản phẩm của khả năng thực thụ của bạn.
Người hấp dẫn nhất là một
người có thể tiếp tục làm những nỗ lực đều đặn để đạt được những mơ ước của
mình, cho dẫu những người khác không công nhận sự cống hiến của họ. Một
người có tự chủ là một người thực sự tuyệt vời. Điều trọng yếu là tiếp tục thử
thách những mục đích của bạn.
Mặc dù, về mặt giao tế xã
hội, có thể chấp nhận rượu – ở mức vừa phải, trong độ tuổi pháp luật cho
phép – thật quan trọng để hiểu rằng, cái bẫy của nghiện ngập không đơn
giản bớt nguy hiểm khi bạn tới tuổi thành niên (21 tuổi). Hiển nhiên, rượu chè
vẫn là một bi kịch toàn cầu của những người lớn. Thêm một lần nữa, tôi mạnh mẽ
nhấn mạnh đến sự cần thiết phải tạo lập những ước mơ thời thanh xuân
của bạn và quyết tâm nuôi dưỡng chúng. Đó sẽ là cái thước đo tốt nhất để đo
lường tất cả mọi hành động của bạn.
13. GIỮ BẠN.
Tôi rất thích những người
bạn mà tôi đang có. Làm thế nào để giữ họ khi thời gian trôi qua?
Trong khi ta mong muốn tình
bạn được tiếp tục, tôi tin rằng, ta nên tập trung vào việc phát triển chất
lượng của tình bạn đó. Hướng tới mục đích đó, ta có thể phân loại tình bạn
thành 3 nhóm, tùy theo chiều sâu của nó.
Mức đầu tiên của tình bạn,
là hòa thuận với nhau trong quá trình sinh hoạt thường nhật và tìm kiếm cách
hưởng thụ cuộc đời cùng nhau. Đây là những tình bạn dựa trên việc có
một thời gian vui thú với nhau.
Mức độ thứ hai thì cao hơn
một chút. Đó là tình bạn giữa những người có những mục tiêu của riêng
mình; mỗi người trong số họ có một hình dung rõ ràng về loại người mà họ
muốn trở thành, loại tương lai mà họ muốn dựng xây, loại đóng góp mà họ mong
ước làm cho nhân loại. Họ động viên và hỗ trợ lẫn nhau trong khi mỗi
người làm việc để thực hiện những ước mơ của riêng họ và trở thành một
cái gì đó trên đời. Đây là một sự động viên hỗ tương.
Tôi đã nghe nhiều học sinh
trung học nói về loại tình bạn đó: “Chúng tôi làm việc với nhau và thực hiện
một cuộc trưng bày không thể tin được cho hội chợ khoa học”, “Trước mỗi lần
kiểm tra, chúng tôi cùng học với nhau,” “Như là những thành viên của một đội
bơi, tất cả chúng tôi thách nhau bơi 6 dặm, và tất cả chúng tôi đã làm được
việc đó! Đó là một điều mà tôi sẽ không bao giờ quên!”
Nhiều, rất nhiều học sinh
đã công nhận rằng họ không cô độc, và nhận thức đó đã cho họ sức mạnh để
vượt qua những thách thức cam go. Họ đã đi tới chỗ trân quý sự động viên và hỗ
trợ lẫn nhau.
Mức thứ ba của tình bạn là
sợi dây thân ái giữa những người cùng chia sẻ những lý tưởng, dâng hiến đời mình cho chính nghĩa. Nhiều người thành tựu những điều
vĩ đại trong lịch sử đã có loại tình bạn này, vốn đòi hỏi sự tin cậy tuyệt đối.
Những đồng chí đích thực không bao giờ phản bội nhau, không phản bội, ngay cả dưới
sự đe dọa của cái chết. Họ không bao giờ tự phản bội mình, không bao giờ phản
bội bạn hữu, hay lý tưởng của họ.
Tôi hy vọng rằng, bạn tận
hưởng thời gian mà bạn trải qua với những bạn cùng trang lứa của bạn, mà không
lo lắng về việc tình bạn ấy sẽ kéo dài bao lâu. Những tình bạn sâu sắc
thì hiếm hoi. Nuôi trồng chúng thì giống như trồng một cây đại thụ – một
quá trình khác với việc trồng những bụi cây nhỏ.
Nếu bạn vẫn giữ được sự
thành khẩn trong quan hệ với người khác, thì một ngày nào đó, bạn sẽ thấy mình
được vây quanh bởi những người bạn tốt, với tình bạn bền chặt và không lay
chuyển như cây cổ thụ. Đừng mất kiên nhẫn. Trước hết, hãy nỗ lực tự
phát triển chính mình, và bạn có thể an tâm rằng, có vô số những cuộc gặp gỡ
tuyệt vời chờ đợi bạn trong tương lai.
14. NHỮNG NGƯỜI MÀ BẠN KHÔNG ƯA.
Phải làm gì về những người
mà với họ tôi không thể nào hòa thuận?
Hệt như có những thức ăn mà
bạn thấy không ngon, trong môi trường của bạn có những người mà bạn không ưa,
đó là một phần không thể tránh của cuộc đời. Mặc dù không có gì sai trái với
việc không đặc biệt ưa thích những người nào đó, nhưng thật là sai trái
khi làm nhục họ hay cư xử với họ một cách thù nghịch. Họ cũng có quyền
hiện hữu như bạn, có những quan niệm và những cách hành xử riêng. Điều
hệ trọng là trau dồi một nhãn quan rộng rãi. Mọi sự đều có tương
quan với nhau, và cách mà ta đối xử với kẻ khác sẽ tác động đến đời ta; do vậy, tôn trọng người khác thật là điều quan trọng, vì quyền lợi của họ cũng
như vì quyền lợi của chính chúng ta.
15. XỬ TRÍ VỚI LÒNG GHEN
TỴ.
Tôi phấn đấu để đạt điểm
cao, nhưng thường khi, các bạn tôi khiến cho tôi cảm thấy không thoải mái về
những thành tích của mình.
Hãy luôn tự hào về sự chăm
chỉ của bạn. Những người xuất chúng thì thế nào cũng gặp phải sự ghen tỵ và sự
oán giận; do vậy, đừng lo lắng – đời là thế. Một triết gia có lần đã nói, “Chúng ta sống trong một thế giới mà ở đó, cho dù ta có nhân cách cách
hoàn hảo đến đâu chăng nữa, ta cũng không tránh khỏi bị vu khống và bị chỉ
trích.” Dĩ nhiên, tôi cũng không gợi ý rằng, bạn hãy đi rêu rao khoác lác
với tất cả mọi người về những điểm số cao của bạn.
Khi tôi ở trường tiểu học,
có một học sinh thuộc một gia đình giàu có, luôn ăn mặc bảnh bao và có vẻ rất
hạnh phúc. Tôi nhớ là đã cảm thấy ghen với cậu ta, và không chỉ có mình tôi.
Đúng là, học sinh đó đã bị những bạn cùng lớp chế giễu. Song những ai hành động
dựa trên những tình cảm như thế, họ bị thúc đẩy bởi một cái rất thấp hèn,
gọi là thú tính. Trái lại, sự tỏa sáng của nhân tính thực thụ nằm trong việc
vượt qua những cảm xúc về ghen tỵ với thái độ kiên quyết, “Tôi sẽ tạo lập một
cuộc sống tuyệt vời hơn cho chính mình.” Nếu bạn ghen tỵ với kẻ khác, bạn sẽ
không tiến bộ; bạn sẽ chỉ trở nên khốn khổ mà thôi. Thay vì quá dễ bị ngã gục
bởi những cảm xúc của mình, tôi hy vọng bạn có thể sống chan hòa với những
người khác, trong tình người nồng ấm và sự hiểu biết.
16. THÍCH SỐNG ĐƠN ĐỘC.
Nếu tôi thích ở một mình
hơn là ở trong một nhóm, thì sao?
Dĩ nhiên, bạn tự do chọn
bạn của mình, nếu bạn ước như thế. Kết bạn theo cách của riêng bạn, với
những người cùng chia sẻ những ý tưởng và cảm xúc với bạn, đó là điều hoàn toàn
tốt đẹp. Đôi khi những quan hệ của ta với người khác thì quá khó khăn, đến nỗi
ta muốn quát to lên, “Ước chi tôi có thể sống nơi mà không có những người
khác!” Nhưng trừ phi ta trở nên một nhà ẩn dật, điều đó là không thể được. Điều
hệ trọng là ta làm việc để trở thành những người có thể nuôi trồng những mối
quan hệ tốt với người khác.
Trong tiếng Nhật, từ
“ngươi” (human being) gồm có chữ “người” và chữ “ở giữa”, diễn đạt cái ý
tưởng rằng, con người chỉ hoàn chỉnh khi ở trong mối quan hệ với người khác.
Không ai trong chúng ta có thể sống một mình. Bởi thế, việc trải nghiệm những
vấn đề về quan hệ thuộc loại nào đó, là một phần không thể tránh của đời người.
Những vấn đề, những khó
khăn về quan hệ là những cơ hội để phát triển và trưởng thành chín chắn. Những
vấn đề như thế có thể góp phần xây dựng tính cách nếu bạn không để cho chúng
đánh bại bạn. Đó là lý do tại sao điều hệ trọng là đừng tự cô lập chính
mình. Không ai có thể hiện hữu tách biệt với người khác. Giữ
khoảng cách với người khác sẽ nuôi trồng tính ích kỷ, và nó không thành tựu
được gì cả.
Việc có được những người
bạn thân có thể mang lại phần thưởng vô cùng lớn. Có một câu ngạn ngữ Mông Cổ,
“Một trăm người bạn thì quý giá hơn một trăm thỏi vàng.” Những ai có bạn hữu,
họ là những người giàu có. Rất thường khi, sự động viên và khích lệ của
bạn hữu thúc đẩy chúng ta tiến về sự tự cải thiện. Ta được truyền cảm hứng để
có một cuộc đời thành tựu và tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn. Chúng ta cũng làm
việc với bạn hữu, cùng nhau tiến về mục đích đó.
Có những người bạn tốt thì
giống như được trang bị với một đầu máy phụ mạnh mẽ. Khi
ta gặp một ngọn đồi dốc đứng, ta có thể động viên nhau và tìm thấy sức mạnh để
tiến về phía trước một cách đầy khí thế.
17. KHUYÊN BẠN.
Tôi biết những người làm một số điều thực sự xấu, nhưng khi tôi cố nói ra với họ về chuyện đó,
thì họ không xem trọng lời nói của tôi.
Cách duy nhất mà bạn có
thể tạo ảnh hưởng trên những bạn cùng trang lứa với bạn, là thiết lập tình bạn đích thực với họ, từng người một.
Hãy chăm chú lắng nghe
họ, nhưng cũng nói rõ với họ khi họ có những ý tưởng sai trái, và cảnh
cáo họ đừng làm hỏng đời họ qua những hành động của họ. Hãy phát triển loại
tình bạn mà trong đó bạn có thể nói cái cần phải được nói.
Nicheren bảo rằng, nếu ta
kết bạn với một ai đó nhưng thiếu từ tâm để sửa chữa họ, ta thực sự là
kẻ thù của họ. Cái cách mà bạn diễn đạt thông điệp của bạn với
ai đó đang đi sai hướng, là một vấn đề của sự khôn ngoan. Qua sự suy ngẫm dựa
trên lòng ao ước sâu xa muốn giúp bạn của mình, và qua việc thảo luận thẳng
thắn với một ai đó mà bạn tin cậy – chẳng hạn, một vị thầy hay bố, mẹ – bạn có
thể tìm thấy một đợt sóng của lòng dũng cảm từ bên trong.
Bao lâu mà bạn thực sự quan
tâm đến người khác, thì một ngày nào đó, trái tim bạn sẽ dứt khoát tới được họ. Cho dù
một ai đó cắt đứt [quan hệ] với bạn trong một thời gian bởi vì cái mà bạn đã
nói hay làm, thì việc bạn bày tỏ lòng chân thành của bạn, sẽ được khắc vào
trong đáy sâu của đời người ấy. Cái hạt giống mà bạn gieo trồng vào đời người
ấy sẽ, một ngày nào đó, nẩy mầm trong hình thức của một ý thức mới mẻ và tích
cực, có thể thúc đẩy người bạn đó tiến về phía trước.
Chú thích:
[1] Càng
suy ngẫm, ta sẽ thấy câu này càng đúng!
[2] Đây
là một câu nói rất đáng cho ta suy ngẫm!
[3] Vì
cũng đã sống qua một thời tuổi trẻ, nên người dịch thông cảm sâu sắc với các
bạn trẻ và các bậc phụ huynh ở điểm này: giới trẻ thường thích tự do,
muốn tự khẳng định mình, nhưng họ thường gặp phải một bức tường hạn
chế sự tự do của họ. Bức tường đó là uy quyền của người lớn,
trong đó có các bậc phụ huynh. Do vậy, thường xảy ra sự xung đột giữa
thế hệ trẻ và… “thế hệ già”! Công bằng mà nói, nếu quy trách nhiệm cho
sự xung đột ấy, thì có khi lỗi ở thế hệ già, có khi ở thế hệ trẻ; có khi, ở cả
hai. Thường khi, do thế hệ già yêu thương không đúng cách, và
thế hệ trẻ, cũng “nổi loạn không đúng cách!
[4] Đây
là một lời khuyên rất từ ái và thiết thực.
[6] Nếu các bạn theo lời khuyên này, đời các
bạn sẽ tránh được rất nhiều rắc rối, nhiều nguy hiểm. Mong các bạn
suy ngẫm câu nói này.
PHẦN III: TÌNH YÊU.
18. TÌNH
YÊU ĐÍCH THỰC.
Si mê một ai đó, hay hẹn hò
một ai đó, sẽ khiến cho đời thêm hào hứng!
Bị một ai đó cuốn hút có
thể là tuyệt vời. Khi bạn phải lòng ai đó, thì cuộc đời có vẻ như được đổ đầy
với kịch tính và sự hào hứng; bạn cảm thấy mình giống như nhân vật chính trong
một cuốn tiểu thuyết. Nếu không thế, thì nhiều cái của đời sống thường nhật có
khuynh hướng trở nên bình thường, thiếu hào hứng, và khiến cho những nỗ lực đều
đặn liên tục, ngày này qua ngày khác, sẽ trở nên khó khăn. Không phải bao giờ
nó cũng là điều vui thú. Câu hỏi là: Người ấy gây cảm hứng cho bạn làm việc
chăm chỉ hơn, hay chia trí bạn? Sự có mặt của người ấy có khiến cho bạn quyết
tâm hơn trong việc dành nhiều năng lượng hơn cho những sinh hoạt học đường, trở
thành một người bạn tốt hơn, một người con hiếu thảo hơn? Người ấy có gây cảm
hứng cho bạn để bạn thực hiện những mục tiêu tương lai của bạn, và làm việc để
đạt được chúng?
Hay, người ấy là tiêu điểm
của bạn, che khuất hết mọi thứ khác?
Nếu niềm si mê ấy đang
khiến cho bạn lơ là những sự việc, quên mục đích của bạn trong đời, thì bạn đã
đi sai đường rồi. [1] Một
quan hệ lành mạnh, là một quan hệ mà trong đó người ta động viên lẫn nhau để
đạt tới những mục đích của mỗi người trong khi chia sẻ với nhau những hy vọng
và những ước mơ. Một mối quan hệ nên là một nguồn cảm hứng, nguồn động
viên, và nguồn hy vọng.
Dante Alighieri, một trong
những nhà thơ vĩ đại nhất của Phương Tây thời Trung Cổ, có một cô bé tên là
Beatrice như là nguồn cảm hứng của ông. Từ thơ ấu, ông đã yêu nàng từ xa. Một
hôm, sau một thời gian cách biệt, chàng trai Dante, lúc ấy 18 tuổi, tình cờ gặp
lại nàng trên đường phố. Sau này ông viết một bài thơ nói về niềm vui của mình
vào lần gặp gỡ đó, nhan đề “Tái Tiếp Sức” (revitalisation). Trong sự vùng vẫy
để diễn đạt cảm xúc của mình với người nữ trẻ tuổi, ông đã sáng tạo ra một hình
thức thi ca mới. Beatrice đã mở khóa cho tiềm năng nghệ thuật của
Dante.
Tuy thế, đó sẽ vẫn là một
tình yêu đơn phương bởi vì nàng kết hôn với một người đàn ông khác và chết rất
trẻ. Nhưng Dante không bao giờ ngừng yêu nàng. Cuối cùng, tình yêu đó khiến cho
ông có thể củng cố và làm sâu thêm cái năng lực của trái tim mình và sáng tạo
ra một cái gì đó thực sự cao cả và trác việt. Trong tuyệt tác phẩm của ông,
Divine Comedy, Dante mô tả Beatrice như là một hữu thể dịu dàng, từ ái,
kẻ hướng dẫn ông tới Thiên Đường.
Dĩ nhiên, Dante sống trong
một thời đại khác với thời đại chúng ta. Nhưng tôi nghĩ, ta có thể học được
nhiều từ nhà thơ vĩ đại này; ông đã trung thành với những cảm xúc của mình, dù
nó có được đáp trả hay không, và chuyển hóa chúng thành cảm hứng của đời ông. Tôi
thực sự tin rằng, tình yêu phải là một cảm hứng chỉ đạo cho đời chúng ta, cái
lực thúc đẩy chúng ta sống một cách dũng cảm.
Nếu bạn dùng tình yêu như
một sự chạy trốn, thì dường như cái trạng thái hân hoan phấn chấn đó có thể sẽ
không kéo dài lâu. Mà nếu nó kéo dài đi nữa, thì có thể bạn chỉ thấy mình thậm
chí có nhiều vấn đề hơn – cùng với nhiều đau đớn và buồn sầu. Dù có cố sức bao
nhiêu đi nữa, ta sẽ không bao giờ có thể chạy thoát khỏi chính mình. Nếu chúng
ta cứ vẫn còn yếu đuối, thì sự đau khổ sẽ theo ta bất cứ nơi nào ta đi. Ta
sẽ không bao giờ tìm thấy hạnh phúc nếu ta không thay đổi chính mình từ bên
trong.
Hãy để tôi nói thêm rằng,
nếu xem tình yêu chỉ như là một sự trốn chạy, thì cho dẫu bạn không nhận
biết nó một cách hữu thức, đó cũng là sự bất kính to lớn – bất kính với cả “nửa
kia” của bạn, lẫn với chính bạn.
Hạnh phúc không phải là một
cái gì đó mà một ai khác – như một bạn gái hay bạn trai – có thể hiến tặng
chúng ta. Ta phải thành tựu nó cho chính mình. Và cách duy nhất để làm
thế, là phát triển tính cách và năng lực của ta như là một con người, bằng cách
hiện-thực-hóa một cách đầy đủ tiềm năng của chính ta. Nếu chúng ta
hy sinh sự tăng trưởng và tài năng của mình cho tình yêu, chúng ta tuyệt đối sẽ
không tìm thấy hạnh phúc.
Trong khi còn ở tuổi thiếu
niên, phạm vi kinh nghiệm của bạn hãy còn hạn chế. Có thể, bạn chưa tìm thấy
cái khu vực mà trong đó tài năng của bạn được biểu lộ một cách tốt nhất. Cho
dẫu bạn đã tìm thấy, thì cũng dễ rơi vào trong cái bẫy – đó là: nghĩ rằng không
có gì đáng mong ước hơn là tình yêu lãng mạn. Nhưng cuộc sống thì phong phú hơn
thế nhiều.
Điều quan trọng là đừng vội
vã. Thật ra, không ở trong quan hệ, có thể là điều lợi lạc. Nó cho phép bạn có
thì giờ để học tập và tham gia vào những hoạt động ngoài chương trình, mà
sẽ giúp bạn xây dựng nền móng cho một bản ngã mạnh mẽ. Đơn độc một mình
không phải là cái gì đó đáng sợ hãi, bởi vì khi đúng lúc, bạn sẽ tìm thấy đúng
người để yêu. Bạn còn trẻ mà. Điều quan trọng bây giờ, là làm việc
chăm chỉ để phát triển thành một một con người thực sự tuyệt vời.
Bạn có một sứ mệnh quý giá
– một cái gì đó quan trọng để đóng góp vào sự cải thiện người khác – mà chỉ có
bạn mới có thể chu toàn. Những con người đau khổ trên thế giới đang chờ những
nỗ lực dũng cảm của bạn. Lơ là sứ mệnh đặc biệt của bạn và chỉ tìm kiếm lạc thú
cá nhân, là những dấu hiệu của lòng ích kỷ. Một kẻ vị kỷ, chỉ biết
chính mình, không thể nào yêu người khác một cách chân thực.[2]
Mặt khác, nếu bạn thực sự
yêu một ai đó, thì qua mối quan hệ của bạn với người ấy, bạn có thể phát triển
thành một người có tình yêu trải rộng tới toàn nhân loại.
Loại quan hệ đó củng cố và
làm giàu nội tâm của bạn. Sau cùng, những mối quan hệ mà bạn hình thành,
sẽ phản ánh trạng thái của đời bạn. Chỉ trong chừng mực bạn tự mài giũa
chính mình bây giờ, mà bạn có thể hy vọng phát triển những sợi tơ tình tuyệt
vời của trái tim, trong tương lai.
19. HÃY THONG THẢ
Có vẻ như mọi sự trong nền
văn hóa của chúng ta – từ quảng cáo cho đến nhiều tiết mục trên TV – đều bảo ta
rằng tình dục (sex) và tình yêu lãng mạn là những cái làm cho ta hạnh phúc.
Cái thông điệp được chuyển
tải bởi một số phương tiện truyền thông đại chúng và những ảnh hưởng khác trên
giới trẻ, phản ánh một xã hội người lớn bị sa đọa; xã hội đó lợi dụng,
khai thác đầu óc của những người trẻ. Những phương tiện truyền thông
đại chúng tạo ra những chương trình vì lợi nhuận, mà không nghĩ đến sự an
vui của thế hệ trẻ hôm nay.
Bị làm dao động bởi những
hình ảnh phổ biến và áp lực của đám bạn cùng trang lứa, nhiều người trẻ đang
hối hả bắt đầu hò hẹn. Có vẻ như họ cảm thấy rằng họ đang bỏ lỡ thời
gian, nếu họ không có một bạn trai hay bạn gái khi TV bảo họ rằng mọi người
khác xung quanh họ đều đang có.
Nhưng hãy đừng lay hoay với
ý nghĩ rằng bạn phải làm một cái gì đó, chỉ đơn giản vì có vẻ như mọi
người khác đang làm. Điều quan trọng là bạn thấy được những điều này đúng như
chúng là. Tuổi trẻ của bạn là quý giá. Mỗi người trong các bạn là quý
giá, không thề đo lường được. Thật là dại dột khi để cho mình
bị giật dây bởi văn hóa quần chúng (pop). Thay vào đó, tôi hy vọng bạn sẽ kiên
quyết đi theo con đường riêng của bạn.
Buông xuôi theo quan điểm
cho rằng tình yêu là “tất cả” của cuộc đời, làm như thế là tự lừa dối huyễn
hoặc mình rằng bao lâu mà bạn ở trong tình yêu, thì mọi thứ khác đều không có
gì là đáng kể. Thật là một khái niệm lầm lạc khi cho rằng, càng chìm sâu hơn
vào một mối quan hệ đau đớn và có thể là tàn phá, thì, một cách nào đó, càng
tuyệt diệu.
Có một thời cho mọi sự:
một thời trẻ để sống hồn nhiên, một thời để bước vào thế giới người lớn, một
thời để kết hôn, vân vân. Tiến từng bước về phía trước ở mỗi giai đoạn, là phù
hợp với lý tính.
Có một câu chuyện về một
người đàn ông giàu có, ông ta ghen tỵ với ngôi nhà đẹp 3 tầng của một người
khác. Và do vậy, ông thuê một người thợ nề xây cho ông một dinh thự có kích cỡ
như thế. Người thợ nề đồng ý và theo cách tự nhiên, bắt đầu xây từ nền
móng xây lên; nhưng người đàn ông giàu có thì sốt ruột, mất kiên nhẫn, và nói,
“Tôi không cần một cái móng. Và tôi không cần tầng thứ nhất hay tầng thứ hai.
Tôi chỉ muốn một tòa nhà cao 3 tầng. Hãy nhanh chóng xây tầng thứ ba!” Đây có
vẻ giống như một câu chuyện đùa, nhưng có nhiều người đang hành xử theo cách
này.
Hệt như một ngôi nhà sẽ sau
cùng sụp xuống nếu nó không có nền móng, hay nếu cái nền được xây một cách cẩu
thả, thật rõ ràng, nếu bạn đi theo những con đường tắt, bạn có thể mong đợi
loại kết quả nào? Tương tự như vậy, thật là thiếu khôn ngoan, khi
muốn sống như một người lớn, trước khi bạn có thể tự săn sóc mình một cách đúng
đắn. [3]
Rất thường khi, khi một mối
quan hệ chấm dứt, thì nỗi đam mê say đắm mà đã một lần gây cảm hứng, có
vẻ như là một ảo tưởng. Trái lại, những cái mà bạn học được từ sự học hỏi, thì
vẫn còn mãi. Bởi vậy, điều quan trọng là bạn đừng bao giờ để cho một mối quan
hệ dập tắt ngọn lửa của sự tò mò tri thức của bạn.
Điều quan trọng là, bạn làm
hết sức mình ở cái mà bạn phải tập trung vào – bây giờ. Qua những nỗ lực như
thế, bạn sẽ phát triển trở thành một cá nhân với một tương lai tuyệt vời. Tôi
hy vọng bạn sẽ không tự bán rẻ mình, và bóp nghẹt tiềm năng vô giới hạn của bạn.
Quá nhiều người dập nát từ trong trứng sự hứa hẹn sáng chói của họ trong sự
theo đuổi tình yêu lãng mạn mù quáng. Như câu nói, “Tình yêu thì mù quáng” nhắc
nhở ta, người ta đánh mất tính khách quan của mình khi “rơi” [4] vào
trong tình yêu.
20. HÃY CỨ SỐNG THỰC VỚI CHÍNH MÌNH.
Đôi khi, khi tôi ở trong
một mối quan hệ, thì có vẻ như tôi không còn là chính mình. Tôi cố sức để là
cái mà người khác muốn tôi là.
Thường trực tìm kiếm sự tán
thành của “nửa kia” của bạn, đó là tự hạ mình. Trong những mối quan hệ như thế,
thì chưa có sự quan tâm chân thực, chiều sâu chân thực và thậm chí tình yêu
chân thực. Nếu bạn không đang được đối xử theo cách mà trái tim bạn mong muốn,
tôi hy vọng bạn sẽ có dũng cảm và phẩm cách để quyết định rằng, bạn thà đánh
liều phải nhận sự khinh thị của “người ấy”, hơn là chịu đựng sự khổ sở.
Một người nông cạn sẽ chỉ
có những mối quan hệ nông cạn. Tình yêu chân thực không phải là bám víu vào một
người khác; nó chỉ có thể được vun trồng giữa hai người mạnh mẽ, an toàn trong
cá tính của họ. Thay vì quá si tình đến mức có vẻ như chỉ có hai người
hiện hữu (trên đời), sẽ lành mạnh hơn nhiều, khi tiếp tục làm những nỗ lực để
cải thiện và phát triển chính bạn trong khi học hỏi từ những khía cạnh của “nửa
kia” của bạn, những khía cạnh mà bạn kính trọng và ngưỡng mộ. Antoine
Saint-Exupéry, tác giả của Hoàng Tử Bé, trong một tác phẩm gọi là Terre des
Hommes [5],
đã viết, “Yêu không phải là nhìn nhau, mà là cùng nhìn về một hướng.” [6] Những mối quan hệ kéo dài lâu hơn, khi cả hai
người cùng chia sẻ những giá trị và niềm tin tương tự.
Tình yêu chân thực không
phải là làm bất cứ cái gì mà người kia muốn, hay làm ra vẻ bạn là một cái
gì đó mà bạn không là. Một người mà yêu bạn một cách chân thực, sẽ không khăng
khăng đòi bạn phải làm bất cứ cái gì ngoài ý muốn của bạn, hay lôi kéo bạn vào
một hoạt động nguy hiểm.
Không có sự tôn trọng, sẽ
không có mối quan hệ nào kéo dài thật lâu, cũng như hai người không thể làm nẩy
nở cái tốt đẹp nhất trong nhau. Bản thân tôi hy vọng những người nam sẽ hết sức
lịch thiệp với những người nữ – quan tâm tâm đến họ, tôn trọng họ và làm
hết sức mình để hỗ trợ họ. Trách nhiệm của những người đàn ông là trở nên đủ
mạnh mẽ, đủ từ ái, và đủ chín chắn để quan tâm về hạnh phúc suốt đời của bạn
tình của họ. Đối với những người đàn ông phấn đấu nuôi trồng phẩm chất này, đó
cũng là một biểu hiện của tình yêu chân thực.
Khi bạn có con cái, cũng
quan trọng để nghĩ về chuyện khi chúng yêu, bạn muốn thấy chúng được đối xử như
thế nào? Nếu bạn không thể tưởng tượng ra cái “kịch bản” đó, thì bạn chưa sẵn
sàng cho tình yêu.
Tôi nghĩ, ai cũng cần có ít
nhất một người, mà với người đó ta có thể nói về bất cứ cái gì – nhất là về
tình yêu; điều này là thật quan trọng. Tôi đặc biệt quan ngại về những người
đóng kín tâm hồn trước bạn bè và gia đình – giữ một vài điều cho chính mình là
tốt, nhưng đôi khi những bí mật có thể làm đau lòng bạn. Trong những vấn đề
liên quan đến tình yêu, sẽ lợi lạc cho bạn nếu chấp nhận rằng, bạn không nhất
thiết là vị quan tòa tốt nhất của tình huống của bạn, và hãy có sự khôn ngoan
quay sang những người khác để thu nhận những ý kiến và lời khuyên khách quan
của họ.
Cho dẫu bây giờ bạn có vẻ
như đang tận hưởng tình yêu, hay cho dẫu bạn nghĩ là bạn rất nghiêm túc với mối
quan hệ đó, nhưng nếu bạn để cho cuộc sống yêu đương của bạn thiêu đốt hết thời
gian và năng lượng của bạn, phương hại đến sự tăng trưởng của bạn, thì bạn chỉ
đang đang chơi một trò chơi. Và nếu bạn luôn chơi những trò chơi, thì đời bạn
cũng sẽ chỉ là một trò chơi.
21. NGHIỆN TÌNH YÊU.
Ông nghĩ thế nào về những
người mà phải luôn ở trong một mối quan hệ, và không bao giờ chịu được tình
trạng cô độc một mình?
Mọi người có tự do sống đời
của riêng mình, và tính cách của mỗi người đều khác nhau. Tuy nhiên, tôi nghĩ
thật đáng tiếc, nếu thường trực chạy đuổi theo tình yêu.
Nếu một ai đó sắp có một
tình yêu, há chẳng phải là tuyệt vời nếu tình yêu đó dẫn đến hôn nhân? Và, có
phải là càng tuyệt vời hơn nhiều, nếu có một tình yêu lớn kéo dài suốt đời? Dĩ
nhiên, điều này sẽ không luôn xảy ra. Tuy vậy, thật là bất công khi bước vào
một mối quan hệ với một ai đó, nếu bạn chưa quyết định rằng bạn cam kết làm cho
nó trở thành một mối quan hệ nghiêm túc, và thay vào đó, bạn luôn canh chừng
tìm một cái thay thế nếu mối quan hệ này bị hỏng. [7]
Nếu bạn thực sự có một
người bạn nữ cảm thấy rằng cô luôn phải ở trong một mối quan hệ, tại sao bạn
không nói chuyện với cô ấy một cách thâm tình? Hãy cố giải thích rằng, tương
lai nắm giữ những khả tính vô giới hạn. Không cần phải lao vào cái gì cả; không
cần phải vội vàng làm người lớn. [8] Nếu
cô bạn của bạn thích một ai đó, thì không có gì sai khi cô ấy nắm giữ tình cảm
đó bên trong chính mình, trong khi quyết tâm tự trau dồi để thể trở nên loại
người mà bất cứ ai cũng tự hào được ở gần. Sự tự phát triển, là nền tảng cho
những mối quan hệ hạnh phúc của bạn trong tương lai.
22. TỰ BẢO VỆ MÌNH. [9]
A. Làm sao biết khi nào một
ai đó chỉ đang lợi dụng mình?
Sự thực là, một số chàng
trai chỉ muốn lợi dụng những cô gái để thỏa mãn tình dục. Bởi vậy, các cô phải
cảnh giác và phát triển những năng lực của sự khôn ngoan và phán đoán, để nhận
rõ những người như thế. Có thể, đôi khi những cô gái chủ động đi bước đầu tiên
trong những quan hệ tình dục, mặc dù thường khi động cơ của họ là muốn khắc sâu
mối quan hệ đó, một mối quan hệ mà có thể dễ dàng tan vỡ.
Nếu mối quan hệ của bạn
đang làm cho bố mẹ bạn lo âu, hay khiến cho bạn xao lãng việc học, hay khiến
cho bạn dấn mình vào một hành vi độc hại, thì bạn và người mà bạn đang hò hẹn
chỉ đang có một ảnh hưởng tiêu cực đối với nhau. Cả hai [trong các bạn] đều sẽ
không hạnh phúc, và rốt cục, có thể là hai người chỉ làm khổ nhau thôi.
B. Bố mẹ tôi và các bạn tôi
lo lắng bởi vì tôi đang hẹn hò với một người đàn ông quá nhiều tuổi hơn mình.
Tôi không thấy có gì ghê gớm cả.
Nhiều phụ nữ trẻ hết sức dễ
sa ngã trước những ve vãn nài nỉ của người khác phái, nhất là những đàn
ông lớn tuổi hơn. Họ hành động như thể bị sửng sốt và mất khả năng làm những
quyết định bình tĩnh, hợp lý tính. Đây chính là lý do tại sao những người phụ
nữ trẻ rất cần, hết sức cần phải phát triển sức mạnh nội tâm và lòng tự trọng.
Bởi vì, rất thường khi, họ là những kẻ bị tổn thương nhiều nhất, nên họ có mọi
quyền để khẳng định phẩm cách của họ và chăm sóc cho sự an vui của bản thân.
Nếu người đàn ông – trong trường hợp này – không tôn trọng cái quyền này, thì
anh ta không đáng để cho ta có quan hệ gần gũi. Tuy nhiên, một số người, một
khi họ đã dính vào một mối quan hệ, gặp khó khăn khi phải nói “không”, vì sợ
mất người kia. Trong những trường hợp như thế, thì tình yêu giống như việc ngồi
trên một xe hơi mà không có thắng. Cho dẫu là bạn tiếc vì đã bước vào và muốn đi
ra, cái xe sẽ không chịu ngừng. Người ta thường hay bị dính líu vào trong những
mối quan hệ, nghĩ rằng họ tự do và độc lập, nhưng tại điểm nào đó, tự
thấy rằng mình đã trở thành tù nhân cho mối quan hệ đó. Điều này đúng cho cả
các chàng trai lẫn các cô gái.
Đời bạn là vô cùng quý giá.
Bởi vậy, tôi hy vọng bạn sẽ đối xử với chính mình với sự tôn trọng lớn nhất.
Thay vì đi theo một con đường mà sẽ gây cho bạn khổ đau, hãy chọn một con đường
tốt nhất cho sự an vui của bạn.
Sự thực là, tình yêu đích
thực chỉ được bồi đắp giữa hai người thành khẩn, chín chắn và độc lập. Bởi vậy,
điều cơ bản là bạn phải ưu tiên việc tự trau dồi chính mình và đừng bị kéo đi
xa bởi tình yêu lãng mạn viễn vông.
23. TÌNH DỤC.
Bạn trai của tôi muốn quan
hệ tình dục với tôi. Tôi yêu anh ấy và không muốn mất anh ấy. Tôi nên làm gì?
Việc những người trẻ quan
tâm đến nhiều điều, kể cả tình dục, là một phần tự nhiên trong sự phát triển
của con người. Tuy nhiên, bạn có thể hối tiếc suốt đời, nếu bạn bị lôi cuốn một
cách mù quáng bởi những dục vọng thân xác của bạn. [10]
Sự thúc đẩy muốn khám phá
cái khía cạnh ấy thì rất mạnh mẽ, được cung cấp nhiên liệu bởi cả thân xác lẫn
tâm hồn bạn. Do vậy, điều hết sức quan trọng, là có thái độ đúng đắn và hiểu
rằng, những quyết định mà bạn làm hôm nay, những hành động mà bạn thực hiện,
rồi ra, chúng sẽ có những hậu quả. Tương lai của bạn không hiện hữu tại một nơi
xa xôi nào. Cái hạt giống cho hạnh phúc tương lai của bạn nằm trong hành vi của
bạn hôm nay, trong cái cấu trúc tâm lý của bạn tại ngay khoảnh khắc này. Bởi
vậy, thật quan trọng để nghĩ về loại quan hệ tốt nhất mà bạn có thể có với bạn
hữu, người yêu và bất cứ ai quan trọng với bạn. Nếu bạn yêu, tôi hy vọng bạn sẽ
nhớ rằng, sau cùng, mối quan hệ tốt nhất, là một mối quan hệ mà trong đó cả bạn
lẫn “nửa kia” của bạn đều tiếp tục phát triển chính mình.
Đặc biệt, những người trẻ
có khuynh hướng mù quáng trong tình yêu. Nhưng tôi phải nói với bạn rằng, tình
yêu có nhiều ý nghĩa hơn là việc chỉ làm bất cứ cái gì mà bạn trai của bạn gợi
ý. Tôi lo ngại khi thấy rằng quá nhiều cô gái vị thành niên mang thai, nhiễm bệnh tật và đau khổ dài lâu, đôi khi suốt đời, như là kết quả của những
đam mê nhất thời.
Mối quan hệ lý tưởng là một
mối quan hệ mà trong đó cả hai bạn đều nhắm đến một mục đích tương lai lớn,
động viên và giúp nhau phát triển. Nếu bạn trai của bạn thực sự quan tâm đến
bạn, thì anh ta sẽ không ép buộc bạn phải làm bất cứ cái gì mà bạn không muốn
làm. [11] Bằng
cách nói “không” một cách kiên quyết, bạn có thể thấy anh ta có thực sự thành
khẩn hay không, và thành khẩn tới mức nào.
Tôi hy vọng bạn sẽ hành
động theo một hướng tương lai mà bạn đã chọn. Và cũng hy vọng rằng, bạn không
bị dao động bởi những quan niệm của người khác về cái gọi là “xịn.”
24. MANG THAI Ở TUỔI VỊ
THÀNH NIÊN.
Tôi có thể nói gì với một
người bạn nữ trẻ đã mang thai? Hay với một người bạn, mà cho đến nay còn may
mắn, nhưng vẫn đang sinh hoạt tình dục một cách thiếu cẩn trọng?
Mang thai ngoài ý muốn, là
một bi kịch. Những người trẻ có khuynh hướng cảm thấy mình là vô địch –
rằng bất luận họ làm cái gì, thì mọi sự sẽ đều tốt đẹp. Cách hành xử này có vẻ
lạc quan, nhưng thực ra, nó rất cẩu thả. Không ai thoát khỏi luật nhân quả cả.
Đối với những ai đang sinh
hoạt tình dục, và cho tới nay vẫn còn may mắn, hãy xem xét những điều sau đây:
Sự phá thai, nhất là
trong khi còn quá trẻ, có thể là gây trầm cảm về tinh thần và nguy hiểm về thể
xác. Và nếu bạn quyết định mang thai ngoài ý muốn, thì rất có thể bạn sẽ phải
hy sinh nhiều hoạt động, mà trong đó những cô gái khác có thể tham dự một cách
tự do. Những năm tháng thiếu nữ của bạn, là một giai đoạn để xây dựng nền móng
cho hạnh phúc tương lai của bạn. Đó là cái độ tuổi khi mà cơ thể và trí óc bạn
vẫn còn tươi tắn và mềm dẻo, và bạn có thể hấp thụ nhiều thứ mà sẽ quan trọng
cho bạn suốt quãng đời còn lại của bạn. Đó là cái tuổi mà bạn có thể thành thạo
một vài kỹ năng hay chú tâm vào việc học tập; ở độ tuổi này, bạn có thể
tự do hình thành tương lai của bạn như bạn thích. Sẽ là bi đát, khi phải từ bỏ
cả một bầu trời vào lúc bạn còn quá trẻ. Bạn sẽ không chỉ làm hại chính
bạn, mà còn phụ lòng bố mẹ bạn và những người khác, là những người đã và đang
quan tâm nhiều về bạn qua tháng năm.
Đối với cô bạn đang mang
thai, tôi tin rằng điều hết sức hệ trọng, là bạn duy trì một tình bạn chân thực
với cô ấy. Bạn không những nên đồng cảm với cô, mà còn phải tiếp thêm cho cô
sức mạnh để tự mình đứng lên. Cô bạn đó có thể đang đau đớn hay bối rối. Trong
khi tôn trọng những quyết định của cô, tôi hy vọng rằng, bạn có thể tiếp tục
động viên cô. Hãy nói với cô rằng, cho dẫu hoàn cảnh của cô khó khăn thế nào
chăng nữa, thì cô vẫn hoàn toàn có thể xoay chuyển tình huống của cô thành một
cái gì đó đầy niềm vui. Dĩ nhiên, không nên xem đây là một cái cớ để vứt bỏ sự
đề phòng cẩn trọng. Tôi muốn nói rằng, dù thấy mình ở đâu chăng nữa, bạn cũng
nên luôn giữ lấy niềm hy vọng.
25. ĐỐI TRỊ VẾT THƯƠNG
LÒNG.
Gần đây tôi mới chia tay
với một người, tôi thực sự bị trầm uất.
Có lẽ, đó là những cảm xúc
mà nhiều người trải nghiệm. Nhưng, nếu bạn là nạn nhân của những ám ảnh không
lành mạnh, hay quá bị quáng mắt bởi tình yêu đến mức bạn không thể thấy
cái gì khác, thì bạn chỉ tự chuốc lấy niềm thất vọng. Dù gì đi nữa,
hãy luôn cố hết sức để sống dũng cảm, có trái tim mạnh mẽ. Tuổi trẻ là một thời
để dũng cảm tiến bước về tương lai. Bởi vậy, đừng để cho chính bạn đổi hướng,
lệch đường hay tụt hậu, hay ẩn nấp trong bóng tối.
Tuổi trẻ không phải là thời
cho sự yếm thế hay lòng tự xót thương mình. Cái tâm thế đó là dành cho những kẻ
thua cuộc. Thay vào đó, đối mặt với sự ruồng bỏ, tôi hy vọng bạn sẽ trau dồi
một tinh thần chịu đựng dẻo dai, và bạn sẽ có lòng tin để nghĩ: “Nếu họ không
nhận ra được sự tuyệt vời của mình, thì đó là sự thiệt thòi của họ.” John D.
Rockfeller, [12] kỹ
nghệ gia và nhà từ thiện Mỹ, và đã thu góp được một gia tài khổng lồ, là một
người như thế. Trong thời trẻ tuổi, khi ông còn nghèo, ông đã ngỏ lời cầu hôn
với tình yêu đầu tiên của mình, nhưng bị nàng từ khước. Mỉa mai thay, mẹ cô gái
không cho phép con gái mình kết hôn với một người mà những triển vọng có vẻ như
quá mờ mịt như thế – đây là một thí dụ cho thấy việc đánh giá được cái tiềm
năng là khó khăn như thế nào. Thay vì bị trầm uất, sự từ khước đó dường như chỉ
thúc đẩy, động viên chàng trai Rockfeller.
Đừng để cho một trái tim
tan vỡ làm nản lòng bạn. Hãy tự nói với chính bạn rằng, bạn không quá yếu
đuối hay mỏng manh đến nỗi một điều nhỏ bé như vậy có thể làm bạn xuống tinh
thần. Bạn có thể nghĩ rằng, không ai có thể so với người mà bạn đã mất. Những
người này sẽ so sánh ra sao với 10 người kế tiếp, 100 người, 1000 người kế tiếp
mà bạn sẽ gặp? Bạn không thể tuyên bố với sự chắc chắn rằng, sẽ không có một
người khác mà sẽ vượt xa người này trong tình cảm của bạn. Khi bạn trưởng thành
hơn, cách mà bạn nhìn người cũng sẽ thay đổi.
Tôi chắc rằng, khá nhiều
người trong số các bạn đã để cho trái tim mình bị vỡ và cảm thấy không thể tiếp
tục sống đời mình, và lòng tự trọng của bạn bị rách nát tả tơi. Nhưng bạn đừng
bao giờ tự cho phép mình nghĩ rằng bạn là thứ bỏ đi, là kẻ vô tích sự. Không ai
có thể thay thế bạn: bạn quý giá hơn tất cả những kho báu trong vũ trụ gộp
lại. Cho dẫu hoàn cảnh hiện tại của bạn có thế nào đi nữa, bạn vẫn là độc nhất,
không thể thay thế được. Xin hãy nắm giữ lấy ý nghĩ đó, hãy chiến đấu để vượt
qua mọi trở lực, và vươn lên khỏi mọi khổ đau và tuyệt vọng.
Điều hệ trọng là bạn phải
trở nên mạnh mẽ. [13] Nếu
bạn mạnh mẽ, thì ngay cả nỗi buồn của bạn cũng sẽ trở thành một nguồn dưỡng
chất, và những điều khiến cho bạn đau khổ, sẽ thanh tẩy cuộc đời bạn. Chính bởi
vì ta đã trải nghiệm nỗi khổ lớn mà ta có thể trở nên mạnh mẽ, trưởng thành.
Tôi đã nghe người ta nói, “Nếu bạn buồn, hãy khóc – khóc cho đến khi những giọt lệ của bạn rửa sạch tất cả
nỗi đau.” Giống như băng qua một con sông của sự đau khổ. Những ai đã làm như
thế, sẽ có một chiều sâu và một sự toả sáng mà những kẻ xa lạ với kinh nghiệm
như thế chưa từng biết đến. Điều quan trọng là đừng chết chìm trong dòng sông.
Điều quan trọng nữa, là hãy
tiếp tục tiến về phía trước. Nếu bạn dùng nỗi buồn của bạn như một nguồn suối
của sự tăng trưởng, bạn sẽ trở thành một người có chiều sâu và biết cảm thông,
bao dung hơn – thậm chí, một con người tuyệt vời hơn. Đây là vụ mùa của nỗi đau
và nỗi khổ của bạn.
Hãy ngẩng cao đầu. Bởi vì
bạn đã sống với tất cả sức mạnh của mình, bạn là kẻ chiến thắng.
Chú thích:
Chú thích:
[1] Bạn
hãy suy ngẫm câu nói này trước khi quá muộn!
[2] Rất
đúng! Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là ta phải hoàn toàn hy
sinh chính mình vì người khác. Theo Erich Fromm, nếu ta không
thể yêu chính mình, thì ta cũng không thể yêu người
khác. Tuy nhiên, ông phân biệt tình yêu hợp lý tính (rational love)
với tình yêu phi lý tính (irrational love). Tình yêu đích thực là tình yêu hợp
lý tính. Do vậy, yêu mình một cách đích thực, thì không hề mâu thuẫn với tình
yêu dành cho người khác. Ngược lại, nếu ta yêu người khác bằng một tình yêu phi
lý tính, thì có khi, đó chỉ là tình yêu vị kỷ! [Nếu xét thật kỹ,
thì đa phần tình yêu ta dành cho người khác đều phát xuất từ một động
cơ vị kỷ - ta cứ tưởng là ta yêu họ, nhưng thực ra, ta chỉ yêu
chính mình!].
[3]
Đây là câu nói rất đáng suy ngẫm!
[4] To
fall in love: Trong tiếng Anh, từ “fall” có nghĩa là “rơi, té.” Tôi
cố ý dịch như vậy, bởi vì, quả thực, khi yêu một người, là ta đã… té”
vào trong tình yêu! Chữ “té” cho thấy rằng, khi yêu, ta thường khó lòng tự
chủ được! Phương Tây có câu” Tình yêu thì mù quáng.” [Love is blind].
Cứ tưởng tượng mà xem, đã “mù” rồi, thì thật là… khó chữa!
[5] Đã
có nhiều bản dịch Việt ngữ, trong đó, có bản dịch của Bùi Giáng, nhan đề: Cõi
Người Ta.
[6] Nói
như vậy thì… hơi quá! Yêu nhau mà không nhìn nhau sao được! Theo tôi, ta cứ…
nhìn nhau, và sau đó, cùng nhìn về một hướng!
[7] Rất đúng! Nếu ta quá “tính toán”, thì ta
cũng khó lòng yêu ai được – nghĩa là, ta cũng phải… “đánh liều” một chút! [Ở
đây, hình như tác giả muốn nói đến hiện tượng “bắt cá hai tay”?].
[8] Muốn “làm người lớn” trong khi mình chưa
đủ điều kiện và năng lực, sẽ gây ra nhiều rắc rối không cần thiết!
[9] Các bạn thuộc nữ giới, nhất là những
bạn còn quá trẻ, cần đọc kỹ và suy ngẫm chương này và các chương sau, để tránh
những “sai lầm” đáng tiếc!
Đỗ Tư Nghĩa
Theo
https://vanchuongviet.org/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét