Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

Một trang đời

Một trang đời

Cuốn sách mới xuất bản là tập hợp những trang ghi chép hằng ngày của ông từ khi là một tân binh, nói cách khác, nó là nhật ký hành quân ở chiến trường K. Trên tấm băng rôn duy nhất của buổi cà phê sách hôm nay cũng chỉ chạy hàng chữ Người lính viết về người lính, Nhật ký hành quân, tác giả Thân Tâm Thái. 
Trong buổi cà phê sách với những câu hỏi kiểu, vì sao đến giờ này sau gần nửa thế kỷ ông mới chịu cho in cuốn hồi ký về những gì trải qua xuyên suốt sự kiện lịch sử quan trọng, ông nghĩ sao khi đột nhiên mình từ một cựu chiến binh lại trở thành một nhà văn nổi tiếng hay có ai là người chấp bút giấu mặt, gia đình và đồng đội có hỗ trợ tài chính in ấn không… ông đều cười trừ hoặc ậm ừ cho qua. Ông không còn ở cái tuổi phải lý giải cặn kẽ cho từng hành vi ý thích của mình, không phải băn khoăn e ngại dư luận, không cần vay mượn cảm xúc. 18 tuổi vừa tốt nghiệp cấp ba, giấy báo đậu đại học chưa về là đi nghĩa vụ quân sự, nửa năm sau thành quân tình nguyện làm nhiệm vụ quốc tế, nằm gai nếm mật suốt bốn năm liền trên đất bạn cho đến khi ra quân mới về nước. Có ranh giới tử sinh nào xa lạ nữa đâu. Cuốn sách mới xuất bản là tập hợp những trang ghi chép hằng ngày của ông từ khi là một tân binh, nói cách khác, nó là nhật ký hành quân ở chiến trường K. Trên tấm băng rôn duy nhất của buổi cà phê sách hôm nay cũng chỉ chạy hàng chữ Người lính viết về người lính, Nhật ký hành quân, tác giả Thân Tâm Thái.
Ông 64 tuổi, còn nhật ký hành quân là của chàng trai tuổi mười tám đôi mươi, khoảng cách gần nửa thế kỷ biết nói thêm gì nữa đây.
– Đây là tác phẩm đấu tiên của ông sao, nếu thành công ông có dự định viết thêm không?
– Tôi không phải là nhà văn, những gì muốn nói, cần nói, có lẽ tôi đã diễn đạt hết trong cuốn sách này rồi.
– Dạ cho hỏi, tất cả những sự kiện diễn ra trong tác phẩm này đều là sự thật cả sao?
– Chính xác là như vậy.
– Kể cả thời gian, địa điểm, tên nhân vật…? Những chuyện này xảy ra hơn 40 năm rồi mà ông vẫn tin vào trí nhớ của mình?
– Tôi có thói quen ghi chép hằng ngày từ khi vào lính, đi tới đâu là ghi lại địa điểm, ngày tháng, chuyện gặp trên đường… Soi đèn viết mỗi đêm, khi dừng quân, khi thoát chết sau trận đánh, khi đói lả… cứ vậy mà ghi lại.
– Nghĩa là ông vẫn giữ những cuốn sổ tay ghi chép ngày xưa ấy?
– Phải.
Ông gật đầu và hướng mắt về người phụ trách tổ chức buổi ra mắt sách cũng là đồng đội vào sinh ra tử ngày xưa. Người này loay hoay mở máy chuyển hình ảnh vào màn hình lớn. Nhiều tiếng ồ thán phục và xúc động nổi lên. Đó là bản chụp của các trang nhật ký được viết tay bằng bút bi trên giấy vở học trò nhàu nhò, nhem nhuốc và cũ mốc. Dễ dàng nhận ra thủ bút và văn phong của chính tác giả, dưới những đoản văn ấy đều ghi rõ ngày giờ và địa điểm, đồn trại, đất đai, bản làng, sông hồ… Xen kẽ là các bức hình ký họa cũng bằng bút bi vô cùng sống động miêu tả đời lính trên đất khách, phong cảnh trên đường hành quân, bàng bạc tình yêu và nỗi nhớ quê mẹ.
Có thể nói buổi ra mắt sách từ giây phút này đã thổi bùng cảm xúc của người tham dự. Cuốn sách vốn được bạn bè xúi in, chỉ vẽ cho từng khâu từng công đoạn, để có 500 cuốn tự phát hành luôn phí tổn không hề nhỏ. Cà phê sách cũng do bạn bè đứng ra lo liệu giùm được một phòng nho nhỏ ấm áp. Có giá bìa nhưng giờ phút thăng hoa này khó nói chuyện, tác giả cắm cúi ký tặng, người đứng chờ vòng trong vòng ngoài. Đa phần là người quen nhưng cũng có người hoàn toàn chưa gặp mặt. Vài kẻ ngại ngần.
Trong số ít ngại ngần ấy có cô gái trẻ, có lẽ cũng chỉ chừng mười tám đôi mươi. Cô bé có dáng người đậm và chắc, đôi mắt to đen với đôi chân mày rậm, ba lô còn đeo trên lưng. Khi đã vãn hết người vây quanh tác giả rồi cô bé mới chầm chậm tiến lại gần, mắt không rời.
Lần đầu tiên Chanthavy có ý thức về cội nguồn của mình là vào một đêm trăng muộn cùng trải chiếu nằm ngoài sân với bà nội, khi mới lên mười. “Con giống ông nội lắm đó biết không, sống mũi này, vầng trán này…”. “Ông nội con là ai?”. “Ông ở xa lắm, không biết có nhớ đường tìm về không nữa”. “Sao ông không nhớ, ông lớn rồi mà?”. “Ờ ha, lớn rồi, xa mấy cũng phải biết đường về chớ, đường trong miệng chớ đâu, hứa rồi mà… chẳng lẽ…”. “A vậy tối nào bà nội cũng treo đèn ngoài sân để ông thấy đường về phải không?”. “Ờ tối trời quá mà”…
Cha cô không hề nói gì về điều này, và cũng chẳng có vẻ gì là hào hứng thậm chí còn làm mặt giận khi nghe con gái kể lại, “Nó còn nhỏ, biết gì đâu mà mẹ nói mấy chuyện đó làm gì. Quên đi”. Thường thì bà nội sẽ giả lơ, hoặc vờ nhắm mắt ngủ quên và đôi bàn tay nhăn nheo siết nhẹ tay cháu gái. Có lẽ cha nghe hoài phát chán hoặc có lý do gì khác sâu xa hơn chăng. Nhiều năm sau đó, khi bà nội dần chìm trong ký ức nhiều hơn hiện tại và bắt đầu nhầm lẫn cả thế giới, còn Chanthavy cũng đã đủ lớn đủ hiểu biết để kết nối câu chuyện của ngày xưa tới nay thì cô mới nung nấu một ý định.
Cô gái bước vào tuổi 18 bằng một học bổng du học tới quốc gia mà cô nghĩ là sẽ tìm được ông nội, cha của cha mình. Cha cô vẻ không cần không quan tâm như bao lâu nay vẫn tỏ ra, nhưng cuối cùng cũng phải nhân nhượng. “Hồi còn nhỏ, mỗi lần bị trẻ con trong làng chọc ghẹo đuổi đánh vì có màu da và nét mặt không giống bọn chúng là cha lại chạy về hờn trách bà nội của con. Cha không chấp nhận được chuyện mình là đứa trẻ mang hai dòng máu. Cả làng cũng không ai trọng một phụ nữ không chồng lại có đứa con mang giống loài xa lạ”. “Bà nội kể con nghe rồi, kể đi kể lại”. “Cha cũng không bao giờ quên, nhưng…”.
Bà mẹ trẻ thẫn thờ ôm đứa con vào lòng trong căn nhà sàn trống lổng, xoa dịu nó bằng câu chuyện cổ tích. “Con không phải là con hoang, con có cha, cha con là một người lính. Cha mẹ gặp nhau là định mệnh, nếu thời khắc đó không có cha xuất hiện kịp thời lao vào dòng nước lũ giữa rừng sâu cứu mẹ thì giờ đây cũng không có con trên đời. Lúc đó cha có vết thương trận còn chưa lành nên mẹ có cơ hội lưu ân nhân ở lại chăm sóc. Làng mình khi đó tan hoang, dân bỏ đi hết chỉ còn lại vài cái nhà sàn thưa thớt, ráng bới rau củ mà cầm cự. Rồi ít lâu sau cha vì nhiệm vụ phải đi tiếp về đơn vị mà không biết mẹ đã hoài thai con”. “Mẹ nói dối, con không tin. Lúc thì kêu cò tha tới cho, lúc thì nói lượm trước chùa…”. “Mẹ không dối con nữa đâu, sau này lớn lên con sẽ hiểu chuyện”. “Vậy cha tên gì, ở đâu, mặt mũi sao mẹ nói đi, mẹ còn không biết tiếng của người ta mà”. “Cha đây, cha ở cả trong này, con học cho giỏi đi rồi đọc tất cả cho mẹ nghe với. Mẹ không thể nhờ ai khác đọc giùm, may lỡ…”.
Bà mẹ run rẩy lần tìm trong đáy rương ra một cuốn vở cũ bọc trong hàng lớp khăn áo và giở ra đầy kính cẩn, “cha con đây”. Từng trang từng trang chi chít chữ viết bút bi bằng thứ tiếng xa lạ, ngoài những cái hình vẽ nguệch ngoạc những người đang ôm súng lao về phía trước xa xa là công sự và hàng thốt nốt thì chẳng tìm ra cái chân dung nào. Trang đầu ghi Rovieng – Preah Vihear 7.1980, trang viết dở dang ghi Sambour 10.1980, họ chia tay từ đây và đứa con trai ra đời tháng 7.1981. Người cha bí mật ấy nằm trong cuốn vở viết tay này, chắc chắn có cha trong đó, con hãy tìm cha đi, mẹ muốn gặp cha, bà mẹ đặt hy vọng cuộc đời mình vào tay con trai.
Chanthavy nói, “Con biết cha thất vọng lắm sau khi đọc được hết nội dung ghi chép này vì nó không như kỳ vọng, nhưng con thì không. Cha ơi đó là nhật ký lúc trước khi ông gặp bà, dù chỉ là những ghi chép nhỏ trên đường đi, trong sinh hoạt, khi ra trận… nhưng cũng đủ để con ngưỡng vọng rồi. Người như vậy không phải là người bất trung bất nghĩa đâu cha”.
“Cũng có thể ông ấy đã chết, vùi thân xác ở đâu đó. Chiến tranh mà, đâu phải ai đi cũng quay về được”.
“Cho dù ông đã hy sinh thì con cũng phải tìm được ai đó xác nhận, mình còn cái tên của ông trong cuốn vở đó, cha quên rồi sao”.
Người cha giấu tiếng thở dài, ông đã từng tìm cái tên ấy trong vô vọng nhưng không muốn gieo thêm nỗi chán nản cho con gái. Đằng nào ít ngày nữa nó cũng sẽ thành du học sinh ở đất Việt, thời gian sẽ ủng hộ nó.
Chanthavy đang dè dặt tiến lại, cô nói tiếng Việt khá rõ nhưng vẫn lộ âm sắc người nước ngoài.
– Xin lỗi ông, Thân Tâm Thái là bút danh hay tên thật của ông vậy?
Ông Thái ngước lên vẻ hơi ngạc nhiên trước câu hỏi lẫn nhân dạng người khách trẻ.
– Là tên thật, tôi không dùng bút danh.
– Ông ở Campuchia từ khi nào tới khi nào? Ông có ghé qua phum Bângkân tháng 6.1980 không?
– Tôi sang Campuchia làm nhiệm vụ từ 8.1978 và tới 1982 thì ra quân về nước luôn. Tất cả các mốc thời gian tôi đều có ghi lại cụ thể trong cuốn sách này. Phum Bângkân sao? Tôi không chắc chắn lắm, nhiều quá… Cũng có thể có, vì gọi theo phiên âm nên có thể nhầm lẫn chút. Gần nửa thế kỷ rồi nếu không ghi lại là quên ngay.
– Nhầm lẫn! Quên! Ông nói vậy mà nghe được sao. Cả nhà đi tìm ông, ai cũng tưởng ông hy sinh rồi, sao ông lại sống sờ sờ ở đây chứ – Chanthavy òa khóc – Con là… cháu nội của ông đây.
Ông Thái như người trên trời rớt xuống. Vài đồng đội của ông tiến tới hỏi han thêm, vỡ lẽ, và an ủi cô gái. Chanthavy vẫn còn bệu bạo.
– Con search Google tên ông miết mà không thấy đâu, mãi gần đây mới có tin ngắn về buổi cà phê sách này qua một tài khoản mạng xã hội, con lập tức book vé bay từ thành phố ra đây. Vì cái tên của ông khó nhầm lẫn lắm nên con đã hy vọng. Mà con vẫn chưa dám chắc dù thoạt nhìn ông con đã thấy thân thuộc. Khi những trang viết tay của ông được chiếu lên thì con không còn nghi ngờ gì nữa, tuồng chữ ấy con nhắm mắt cũng nhận ra… Ông ơi, bao năm qua ông vẫn sống với bà nội của con, với cha con và con… là nhờ cái này…
Ông Thái và mọi người vẫn chưa hiểu kịp thì Chanthavy lấy từ trong ba lô ra cuốn vở viết tay được gói tám lớp y như ngày xưa bà nội cô giữ gìn, run run tháo mở và đưa bằng hai tay cho ông. Tất cả đều im phăng phắc.
– Đây là cuốn vở ghi chép của ông để lại cho bà nội con hồi tháng 10 năm 1980. Đúng không? Con đã đọc được hết rồi, nhờ có nó mà con biết tên ông, biết quê quán… Nó là báu vật của gia đình nay con gởi lại cho ông.
– Báu… báu… vật? – ông Thái lắp bắp đón lấy cuốn vở lật từng trang, mắt nhòa đi.
– Đúng là cuốn sổ của Thái rồi – một đồng đội của ông buột miệng.
– Châu về hiệp phố, tưởng mất mà lại còn – Ai đó nói tiếp.
Mặt ông Thái căng cứng, vẻ cố ghìm lại cảm xúc.
– Bà nội con còn khỏe không? Còn… cha… cha của con là…
– Ông đừng xúc động quá. Bà nội con mới qua đời năm ngoái. Cha con vẫn còn làm việc, vẫn mong sớm gặp lại ông.
– Tội nghiệp bà ấy quá.
– Bà bị Alzheimer những năm cuối đời, cả ngày chỉ ngồi ở bậu cửa chờ ông thôi.
– Trời. Thật… thật… là… con… ông không biết gì cả, bất ngờ quá.
– Con tên Chanthavy, bà nội đặt cho vì dường như vẻ đẹp của đêm trăng nào đó cứ sống mãi trong lòng bà, có đúng không ông?
Đêm trăng nào chẳng đẹp trong đời lính trận nếu đó là một đêm thanh bình, ông Thái thầm nghĩ. Một cuộc tình dở dang đầy bất trắc, hai mảnh vỡ số phận lạc vào nhau, khoảnh khắc hạnh phúc ngắn ngủi quá.
– Tên con cũng như người, đẹp lắm, trong sáng, dịu dàng mà mạnh mẽ.
Những người bạn sau khi có lời chúc mừng cuộc gặp gỡ kỳ diệu thì ý tứ lui ra để ông và cô bé tự nhiên hơn. Hai người bắt đầu trò chuyện cởi mở, hối hả, khóc cười xen lẫn. Cô bé phải quay lại trường ngay, họ lưu thông tin liên lạc nhau, hứa hẹn tái ngộ đoàn viên.
– Ông ơi sách này bán ở đâu để con mua nhiều nhiều tặng người thân.
– À ông quên, để ông ký tặng ngay cho con. Sách ông tự phát hành nên số lượng khiêm tốn lắm, chỉ đủ tới tay bạn bè chiến hữu thôi. Chà, chờ ông chút, hình như còn có vài cuốn ở đây thôi.
– Con tự hào về ông lắm.
Ông Thái quay vào trong, đi ra sau bàn nơi đó còn để vài cuốn sách mới. Chanthavy ở ngoài đang tò mò ngắm các bức họa bài trí trong phòng, hít hà trước mấy lẵng hoa hồng hoa lan tuyệt đẹp chúc mừng tác giả tác phẩm. Ông Thái lật nhanh đến trang 218 của mỗi cuốn sách mới và xé toạc nó không thương tiếc. Người đọc bản sách thiếu trang này có lẽ sẽ nghĩ đó là lỗi của nhà in và dễ dàng cho qua thôi. Trang đó có đoạn “…đứa tân binh thứ ba bổ sung chưa kịp biết tên đã đào ngũ, cuỗm theo tập viết tay thứ tư đang viết nửa chừng cùng với cái mũ cối cũ sờn ghi chi chít địa danh khắp chiến trường Campuchia…”. Ông không cần trang này nữa, cô bé trăng rằm kia lại càng không.
Chanthavy xúc động nhận sách có dòng đề tặng và chữ ký của ông Thái, ôm cổ ông hôn trước khi chia tay, niềm hạnh phúc mà cô nhận được hôm nay quá lớn. Họ chắc chắn sẽ còn gặp lại nhau nhiều lần sau đó nữa…
5/12/2024
Ái Duy
Nguồn: TNO
Theo https://vanhocsaigon.com/

Cuộc đời tôi với sóng

Cuộc đời tôi với sóng

Octavio Paz sinh năm 1914 tại thành phố Mexico, nước Mexico. Ông lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó, nhưng việc được tiếp cận thư viện của ông nội đã khơi dậy niềm yêu thích văn học của ông từ khi còn nhỏ. Bắt đầu làm thơ khi còn là thiếu niên, ông đã ra mắt tác phẩm văn học đầu tay của mình với tập thơ Luna silvestre (Trăng hoang) vào năm 1933. Trong chuyến đi đến Tây Ban Nha năm 1938, ông đã bị cuốn vào Nội chiến Tây Ban Nha. Ông trở về Mexico, nơi ông làm việc với tư cách là một nhà thơ, nhà báo và biên dịch. Bắt đầu từ năm 1946, ông đã làm nhà ngoại giao trong 20 năm. Trong thời gian này, ông đã xuất bản nhiều tập thơ và văn xuôi.
Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Octavio Paz là El laberinto de la soledad (Mê cung của sự cô đơn) xuất bản năm 1950, tập hợp các bài tiểu luận trong đó ông phân tích lịch sử và văn hóa Mexico. Cho đến thời điểm này, ông chỉ xuất bản các tập thơ. Ông đã sáng lập một số tạp chí văn học, bao gồm “Vuelta” và “El hijo pródigo”. Ông chịu ảnh hưởng của một số hệ tư tưởng khác nhau: Chủ nghĩa Marx, chủ nghĩa siêu thực, chủ nghĩa hiện sinh, Phật giáo và Ấn Độ giáo. Trong các tác phẩm sau này của ông, tình yêu và tình dục là những chủ đề nổi bật.
Dịch giả Nguyễn Văn Chiến giới thiệu
Octavio Paz Lozano (1914-1998) là nhà thơ, nhà văn Mexico đoạt Giải thưởng Nobel Văn học năm 1990
Khi tôi rời miền biển đó, một con sóng đang di chuyển trước những con sóng khác. Cô ấy cao và nhẹ. Bất chấp tiếng la hét của những con sóng khác vốn cố sức túm lấy chiếc váy bồng bềnh của cô ấy, cô vẫn nắm lấy tay tôi và nhảy theo tôi. Tôi không muốn nói với cô ấy bất cứ điều gì vì tôi sẽ cảm thấy tổn thương khi làm cô ấy xấu hổ trước mặt bạn bè. Ngoài ra, cái nhìn giận dữ của những con sóng lớn làm tôi tê cứng cả người. Khi chúng tôi về đến thành phố, tôi giải thích với cô sóng ấy rằng điều đó là không thể, cuộc sống ở thành phố không như những gì cô ấy có thể tưởng tượng với tất cả sự ngây thơ của một con sóng chưa bao giờ rời khỏi biển cả. Cô ấy nhìn tôi vẻ nghiêm túc: Không, cô đã quyết định rồi. Cô không thể quay lại. Tôi đã gắng thử phản ứng, nào bằng vẻ ngọt ngào, nào bắng độ khắc nghiệt, nào bằng thứ mỉa mai. Cô khóc, la hét, ôm ấp, đe dọa. Tôi đành lòng phải xin lỗi.
Ngày hôm sau, rắc rối của tôi bắt đầu. Làm sao chúng tôi có thể lên tàu mà không bị người soát vé, hành khách, cảnh sát nhìn thấy? Đúng là luật lệ không nói gì về việc vận chuyển sóng trên đường sắt, nhưng chính sự dè dặt này là dấu hiệu cho thấy mức độ nghiêm trọng mà hành động của chúng tôi sẽ bị phán xét. Sau nhiều cân nhắc, tôi đến nhà ga sớm một tiếng trước giờ khởi hành, ngồi vào chỗ của mình và khi không có ai nhìn thấy, tôi đổ hết nước trong bình đựng của vòi nước uống; sau đó, tôi cẩn thận đổ người bạn tôi vào bình ấy.
Sự cố đầu tiên xảy ra khi những đứa trẻ của một cặp vợ chồng gần đó lớn tiếng kêu khát. Tôi chặn đường chúng và hứa sẽ cho chúng đồ giải khát và nước chanh. Chúng sắp nhận thì một hành khách khát nước khác lại gần vòi nước. Tôi định mời đồ giải khát cho cô ấy nữa, nhưng cái nhìn chằm chằm nơi bạn đồng hành của cô ta đã ngăn tôi lại. Người phụ nữ cầm một chiếc cốc giấy, tiến đến bình nước và vặn vòi. Chiếc cốc của cô ta chỉ mới đầy một nửa khi tôi nhảy vào giữa người phụ nữ đó và bạn tôi. Cô ta ngạc nhiên nhìn tôi. Trong khi tôi xin lỗi, một trong những đứa trẻ lại vặn vòi. Tôi khóa mạnh vòi lại. Người đàn bà ấy đưa chiếc cốc lên môi:
– Ồ, nước này mặn quá.
Cậu bé nhắc lại lời cô ta. Nhiều hành khách đứng dậy. Người chồng bèn gọi người soát vé:
– Người đàn ông này đã cho muối vào nước.
Rồi người soát vé gọi thanh tra:
– Vậy là anh đã bỏ chất gì đó vào trong nước phải không?
Tiếp theo là thanh tra gọi cảnh sát:
– Như thế là anh đã đầu độc nguồn nước uống này, đúng không?
Đến lượt viên cảnh sát gọi đội trưởng:
– Thì ra anh là kẻ đầu độc?
Đội trưởng gọi ba đặc vụ đến. Các đặc vụ này dẫn tôi vào một toa tàu trống  giữa bao nhiều cái nhìn chằm chằm và tiếng thì thầm của hành khách. Ở ga tiếp theo, họ đưa tôi xuống, đẩy đi và lôi tôi đến nhà tù. Suốt nhiều ngày, không ai nói chuyện với tôi, ngoại trừ trong những cuộc thẩm vấn dài dặc. Không ai tin tôi khi tôi giải thích câu chuyện của mình, ngay cả người cai ngục cũng không tin, người này lắc đầu và nói: “Vụ án này nghiêm trọng, thực sự nghiêm trọng đấy. Anh không cố đầu độc đám trẻ em chứ?”
Một ngày nọ, họ đưa tôi tới ngồi trước quan tòa. “Vụ án của anh khó đấy”, ông ta nhắc lại, “Tôi sẽ giao anh cho thẩm phán hình sự”.
Một năm trôi qua. Cuối cùng họ đã xét xử tôi. Vì không có nạn nhân nào nên bản án của tôi nhẹ. Sau một thời gian ngắn, ngày tự do của tôi đã đến.
Người quản giáo gọi tôi vào:
– Được rồi, giờ thì anh được tự do rồi. Anh đã gặp may đấy. May mắn là
không có nạn nhân nào. Nhưng đừng để chuyện đó xảy ra lần nữa, vì lần sau anh sẽ phải trả giá thật sự đấy…
Và ông ấy nhìn chằm chằm vào tôi với ánh mắt nghiêm khắc giống như mọi người đang nhìn tôi.
Cùng buổi chiều hôm đó, tôi bắt tàu và sau nhiều giờ di chuyển khó chịu, tôi đã đến Thành phố Mexico. Tôi bắt taxi về nhà. Trước cửa căn hộ của tôi, tôi nghe thấy tiếng cười và tiếng hát. Tôi cảm thấy đau nhói trong lồng ngực, giống như một cú đánh của cơn sóng  ngạc nhiên khi sự kinh ngạc đập vào ngực chúng ta: cô bạn tôi vẫn ở đó, vẫn hát và cười như mọi khi vậy.
– Em quay về bằng cách nào vậy?
– Dễ thôi: bằng tàu hỏa. Có người sau khi chắc chắn rằng em chỉ là nước
muối liền  đổ em vào đầu máy. Đó là một chuyến đi khó khăn: chẳng mấy chốc em đã biến thành một đám hơi nước trắng, rồi em hóa một cơn mưa bụi rơi trên con tầu. Em gầy đi rất nhiều. Em đã mất rất nhiều giọt đấy.
Sự hiện diện của cô ấy đã thay đổi cuộc đời tôi. Ngôi nhà với những hành lang tối tăm và đồ đạc bám bụi giờ đây tràn ngập không khí, ánh nắng, những phản chiếu màu xanh lá cây và xanh lam, một quần thể đông đảo và hạnh phúc của những tiếng vang và tiếng vọng. Một làn sóng có bao nhiêu con sóng, và làm sao sóng có thể tạo ra một bãi biển hay tảng đá hay đê chắn sóng cấu thành từ một bức tường, một khuôn ngực, một vầng trán phủ đầy bọt biển! Ngay cả những góc khuất, những góc bụi bặm và đổ nát cũng được đôi bàn tay nhẹ nhàng của cô chạm đến. Mọi thứ bắt đầu cười và khắp mọi nơi là những hàm răng trắng sáng. Mặt trời vui vẻ đi vào những căn phòng cũ và ở lại hàng giờ khi nó đáng lẽ khi ấy phải rời khỏi những ngôi nhà, khu phố, thành phố, vùng nông thôn khác. Và một số đêm, rất muộn, những vì sao bị sốc sẽ theo dõi mặt trời lẻn ra khỏi nhà tôi.
Tình yêu là một trò chơi, một sáng tạo vĩnh cửu. Mọi thứ đều là bãi biển, cát, một chiếc giường với những tấm ga trải giường luôn mới. Nếu tôi ôm cô, cô sẽ phồng căng nở rộ đầy kiêu hãnh, cao ngất ngưởng như thân cây dương sũng nước, và chẳng mấy chốc sự mỏng manh đó sẽ nở rộ thành một đài phun nước lông vũ, thành một chùm tiếng cười rơi xuống đầu và lưng tôi và phủ lên tôi một màu trắng. Hoặc cô sẽ vươn ra trước mặt tôi, vô tận như đường chân trời, cho đến khi tôi cũng trở thành đường chân trời và sự im lặng. Đầy đặn và uyển chuyển, cô sẽ bao bọc tôi như âm nhạc hay đôi môi khổng lồ. Sự hiện diện của cô là sự thăng hoa của những cái vuốt ve, của những lời thì thầm, của những nụ hôn. Khi lao vào làn nước của cô, tôi sẽ ướt đẫm đến tận tất và rồi, trong nháy mắt, thấy mình ở trên cao, ở độ cao chóng mặt, lơ lửng một cách bí ẩn, rơi xuống như một hòn đá, và cảm thấy mình nhẹ nhàng hạ xuống đất khô, hệt như một chiếc lông vũ. Không gì sánh được với giấc ngủ được đung đưa trong làn nước đó, trừ khi thức dậy bị đánh bởi hàng ngàn cú đánh nhẹ nhàng vui vẻ, bởi hàng ngàn cuộc tấn công khiến tiếng cười ngừng lại.
Nhưng tôi không bao giờ chạm đến trung tâm của bản thể cô. Tôi không bao giờ chạm đến sự trần trụi của nỗi đau và cái chết. Có lẽ nó không tồn tại trong những con sóng, nơi bí mật khiến một người phụ nữ dễ bị tổn thương và có thể chết, cái nút bấm điện nơi mọi thứ đan xen, co giật, duỗi thẳng ra, rồi ngất đi. Sự nhạy cảm của cô, giống như của mọi người phụ nữ, lan tỏa thành những gợn sóng, chỉ có điều chúng không phải là những gợn sóng đồng tâm, mà là những gợn sóng lệch tâm lan tỏa xa hơn mỗi lần, cho đến khi chúng chạm đến những thiên hà khác. Yêu cô là mở rộng đến những mối liên hệ xa xôi, rung động với những vì sao xa xôi mà chúng ta không bao giờ ngờ tới. Nhưng trung tâm của cô … không, cô không có trung tâm, chỉ là một khoảng trống như một cơn lốc hút tôi vào và bóp nghẹt tôi.
Nằm dài cạnh nhau, chúng tôi trao đổi những lời tâm sự, thì thầm, những nụ cười. Cuộn tròn lại, cô ngã vào ngực tôi và trải ra ở đó như một thảm thực vật của những tiếng thì thầm. Cô hát trong tai tôi, một vỏ sò nhỏ. Cô trở nên khiêm nhường và trong suốt, ôm chặt chân tôi như một con vật nhỏ, như mặt nước tĩnh lặng. Cô trong trẻo đến nỗi tôi có thể đọc được mọi suy nghĩ của cô. Vào một số đêm, làn da của cô được bao phủ bằng ánh phát quang, cho nên ôm cô là ôm một mảnh đêm được xăm bằng lửa. Nhưng cô cũng trở nên đen đúa và cay đắng. Vào những giờ phút bất ngờ, cô  gầm lên, rên rỉ, vặn vẹo. Tiếng rên rỉ của cô đánh thức những người hàng xóm. Khi nghe thấy cô, gió biển sẽ cào vào cửa nhà hoặc gào thét bằng thứ giọng lớn chát chúa trên mái nhà. Những ngày nhiều mây làm cô khó chịu; cô đập vỡ đồ đạc, nói những lời tục tĩu, phủ lên tôi những lời lăng mạ và bọt màu xám và màu xanh lục. Cô làu bàu, khóc lóc, chửi thề, tiên tri. Chịu sự chi phối của mặt trăng, các vì sao, ảnh hưởng của ánh sáng từ các thế giới khác, cho nên cô thay đổi tâm trạng và ngoại hình theo cách mà tôi nghĩ là tuyệt vời, nhưng lại  mau tan biến như thủy triều.
Cô ấy bắt đầu phàn nàn về sự cô đơn. Tôi chất đầy căn nhà bằng vỏ sò và ốc xà cừ, bằng những chiếc thuyền buồm nhỏ mà trong những ngày giận dữ, cô ấy đã đánh đắm (cùng với những chiếc tàu khác chất đầy hình tượng mà mỗi đêm rời khỏi trán tôi và chìm trong những cơn lốc dữ dội hoặc dịu dàng của cô). Bao nhiêu báu vật nhỏ đã bị mất trong thời gian đó! Nhưng những chiếc thuyền của tôi và tiếng hát thầm lặng của những chiếc vỏ sò là không đủ. Tôi phải thả một đàn cá vào nhà. Tôi không khỏi ghen tị khi nhìn chúng bơi trong người bạn tôi, vuốt ve bộ ngực của cô, ngủ giữa hai chân cô ấy, tô điểm cho mái tóc cô bằng những chùm màu nho nhỏ.
Trong số những con cá đó có một số con đặc biệt ghê tởm và hung dữ, những chú hổ nhỏ từ bể nuôi cá với đôi mắt to cố định và cái miệng lởm chởm khát máu. Tôi không biết vì lý do gì mà bạn tôi lại thích chơi với chúng, trơ tráo thể hiện cho chúng thấy một sở thích mà tôi muốn lờ đi. Cô đã dành nhiều giờ đồng hồ tự giam mình với những sinh vật khủng khiếp đó. Một ngày nọ, tôi không thể chịu đựng được nữa; tôi mở tung cửa và lao vào chúng. Nhanh nhẹn và ma quái, chúng luồn qua giữa hai tay tôi trong khi cô cười và đập tôi cho đến khi tôi ngã xuống. Tôi nghĩ mình sắp chết đuối, và khi tôi tím tái và sắp chết, cô ấy thả tôi lên bờ và bắt đầu hôn tôi, nói rằng tôi không biết những điều gì đang xảy ra đâu. Tôi cảm thấy rất yếu ớt, mệt mỏi và nhục nhã. Và cùng lúc đó, sự gợi cảm của cô ấy khiến tôi nhắm mắt lại vì giọng nói của cô ấy ngọt ngào và cô ấy nói với tôi về cái chết ngon lành của những người chết đuối. Khi tôi tỉnh lại, tôi bắt đầu sợ hãi và ghét cô.
Tôi đã bỏ bê công việc của mình. Bây giờ tôi bắt đầu thăm bạn bè và nối lại tình xưa nghĩa cũ. Tôi gặp một người bạn gái ngày xưa. Bắt cô ấy thề giữ bí mật của tôi, tôi kể cho cô ấy nghe về cuộc đời tôi với con sóng. Không gì lay động phụ nữ bằng khả năng cứu một người đàn ông. Đấng cứu chuộc của tôi đã sử dụng tất cả các nghệ thuật của mình, nhưng một người phụ nữ, chủ nhân của một số lượng hạn chế các linh hồn và thể xác, có thể làm gì, khi đối mặt với người bạn của tôi, người luôn thay đổi – và luôn giống hệt chính cô trong những lần biến đổi không ngừng của chính cô ấy.
Mùa đông đã đến. Bầu trời chuyển sang màu xám. Sương mù phủ mênh mang trên thành phố. Mưa phùn giá lạnh giăng giăng. Bạn tôi la hét mỗi đêm. Ban ngày, cô tự cô lập mình, im lặng và nham hiểm, lắp bắp một âm tiết duy nhất, giống như một bà già lẩm bẩm trong góc nhà. Cô trở nên lạnh lẽo; ngủ với cô ấy là phải run rẩy cả đêm và cảm thấy, từng chút một, máu, xương và suy nghĩ đông cứng lại. Cô trở nên sâu sắc, không thể xuyên thủng, bồn chồn. Tôi thường xuyên rời đi, và sự vắng mặt của tôi ngày càng kéo dài hơn mỗi lần.Còn cô cứ trong góc của mình và hú lên không ngừng. Với hàm răng như thép và cái lưỡi ăn mòn, cô gặm nhấm những bức tường, làm chúng sụp đổ. Cô trải qua những đêm trong đau buồn, rồi trách móc tôi. Cô gặp những cơn ác mộng, những cơn mê sảng về mặt trời, về những bãi biển cháy bỏng. Cô mơ thấy miền cực và biến thành một khối băng lớn, trôi dưới bầu trời đen kịt vào những đêm dài tới hàng tháng. Cô sỉ nhục tôi. Cô chửi thề và cười, lấp đầy ngôi nhà bằng những tiếng cười phá lên và những bóng ma. Cô vời gọi những con quái vật mù quáng, nhanh nhẹn và lỗ mãng từ vực sâu lên. Được nạp điện, cô đốt cháy mọi thứ cô chạm vào. Đầy axit, cô hòa tan bất cứ thứ gì cô động tới. Đôi tay ngọt ngào của cô trở thành những sợi dây thừng thắt nút siết chặt tôi. Và cơ thể cô, xanh lục và đàn hồi, là một chiếc roi không thể  làm dịu đi được cứ quất liên hồi. Tôi bỏ chạy. Những con cá khủng khiếp cười toe toét với nụ cười hung dữ của chúng.
Ở đó, trên núi, giữa những cây thông cao và vách đá, tôi hít thở thứ không khí loãng toẹt lạnh giá như một ý nghĩ về tự do. Tôi trở về vào cuối tháng. Tôi đã quyết định. Trời lạnh đến nỗi trên mặt đá hoa cương của ống khói, bên cạnh ngọn lửa đã tắt, tôi tìm thấy một bức tượng băng. Tôi không hề nao núng trước vẻ đẹp mệt mỏi của pho tượng ấy. Tôi đặt tượng vào một chiếc bao vải bố lớn và ra phố với người bạn đang ngủ trên vai. Tới một nhà hàng ở ngoại ô, tôi bán pho tượng cho một người bạn làm nghề phục vụ, anh ta ngay lập tức bắt đầu chặt tượng thành những mảnh nhỏ, cẩn thận cho vào các thùng đựng toàn chai đang ướp lạnh.
6/12/2024
Octavio Paz Lozano
Nguyễn Văn Chiến dịch
Theo https://vanhocsaigon.com/

Bụi tre ngà

Bụi tre ngà

Ké Thảo cố lết tấm thân gầy như cành củi khô ra khỏi cửa, giương đôi mắt đục mờ nhìn từng cây tre cao vút vàng óng bị đốn hạ. Chỉ một lúc nữa thôi cả gốc tre cũng sẽ bị cái máy xúc bứng hết cả gốc rễ lên, gạt xuống cái hũm sâu góc vườn.
Mảnh vườn này sẽ biến thành rẫy trồng ngô, khoai, làm nhà cửa hay làm gì  ké cũng không biết nữa. Vậy là bụi tre cuối cùng của bản Mang cũng bị chặt hạ rồi. Từ nay bản sẽ chẳng còn bụi tre nào nữa, sau này muốn tìm cây tre già vàng óng để làm cái đòn gánh cũng khó hơn cả việc tìm cây gừng núi mọc trên đỉnh núi cấm quanh năm mây mù bao phủ. Ké Thảo là một một nghệ nhân dân gian, bàn tay ké đã đan hàng ngàn cái sọt, cái nong, nia, gọt đẽo hàng ngàn cây đòn gánh từ những gốc tre già bán cho người trong bản xa bản gần. Cả đời ké gắn liền với con dao, cái cuốc, một ngày ké không được cầm vào con dao là đôi tay gầy guộc cảm thấy thừa thãi. Những cây vầu, cây nứa dù xấu nhưng qua thay ké đều thành những cây lạt tốt đan thành những cái sọt, tấm cót phơi thóc đẹp, bền chắc. Những cái nong, nia, sàng, thúng, giỏ, là… của ké làm ra bày bán ở góc chợ theo người đi khắp muôn nơi.
Có cái sàng, nia, giỏ còn theo khách du lịch đi ra nước ngoài. Ké muốn giữ lại một lũy tre làng, nhưng tiếng nói của người già đâu vào tai của lớp người trẻ tuổi. “Tre vầu giữ để làm gì? Đâu còn nhà sàn, nhà mái ngói máng nữa đâu mà cần đến dui? Đồ dùng thì ra ngoài phố chợ mua đồ nhựa, đồ inox vừa rẻ vừa tiện lợi. Bố muốn giữ lại vườn vầu, bụi tre để làm nơi trú ngụ của loài muỗi rừng à? Bố không nghe ti vi nói suốt ngày muỗi là vật truyền bệnh sốt xuất huyết, nhiều người phải nhập viện, có ca tử vong đó à? Phá đi để làm vườn trồng khoai, trồng ngô không tốt hơn à”. Ké không nói lại hai người con trai và mấy đứa cháu. Chúng nó nói không sai. Không ai có thể cưỡng lại được xu thế của thời đại. Xây dựng nông thôn mới, người ta thi nhau phá bỏ nhà sàn để xây nhà tầng. Đường bản được bê tông hóa, kênh mương được bê tông kiên cố, giờ muốn kiếm một bữa cá, bữa tép cũng khó. Xây dựng nông thôn mới có nhiều cái hay cái đẹp, ké biết thế, nhưng vẫn cảm thấy tiếc nuối.
Nhiều người đi qua bản Mang vẫn nói rằng bản này ít nhà cửa. Họ nói cái bản của ké không có quá hai mươi nóc nhà. Nhưng sự thật thì bản có gần năm mươi ngôi nhà sàn. Có ngôi nửa nhà đất, nửa nhà sàn, tùy vào địa hình đất nền nhà. Người đi qua đường chỉ nhìn thấy những mái nhà sàn lợp ngói âm dương thấp thoáng sau những lũy tre xanh, ngọn vầu, ngọn nứa. Họ không nhìn thấy những ngôi nhà bị lớp lớp tre, vầu, mai che khuất, những ngôi nhà lọt thỏm giữa rừng cây. Cây vầu, cây tre, cây mai vừa giúp gia đình có cái làm dui để lợp ngói sau vài năm nắng mưa làm cho mục nát, cần phải thay thế, đảo ngói. Mùa măng cho người bản có được nguồn măng sạch để ăn. Ké đã nhờ măng vầu, tre, mai, ngải cứu, rau rừng, củ mài lớn lên. Tre vầu đã cưu mang cuộc sống của người bản Mang ta. Cái bản nằm nơi rốn gió, mùa gió càn rỡ ngày đêm không nghỉ. Những ngọn gió như những bàn tay ma quái xé, giật tung mái ngói.  Không có những lũy tre, vườn vầu những ngôi nhà sàn sẽ không thể chống đỡ, mái ngói nhà sàn sẽ bị tốc từng mảng. Lũy tre đã làm giảm đi sức gió, ngăn gió thổi trực tiếp vào những ngôi nhà sàn. Hồi ké còn trẻ mở mắt ra là nhìn thấy lũy tre, vườn vầu ngút ngàn. Ké cảm giấc người bản Mang được tre che chở.
Ké mang ơn những bụi tre xanh. Tre đã giúp ích rất nhiều cho cuộc sống của ké và những người luống tuổi. Đi đâu ké Thảo cũng tự hào mình là người của sau lũy tre làng. Tận mắt nhìn những lũy tre bị đốn hạ, ké xót và buồn lắm. Ké muốn giữ lại những bụi tre trên đất của gia đình, chỉ một bụi thôi cũng được. Nhưng các con, cháu đã lấy đi chút kỷ niệm còn xót lại của ké. “Ông ơi ông lạc hậu quá rồi. Bản mình giờ có con đường quốc lộ đi qua, nhà xây cao tầng hiện đại, động đất đến cũng không lo lắng nhà bị sập. Ông việc gì phải hoài niệm về những ngôi nhà sàn cũ kỹ vậy. Ông nên lưu lại trong mình những ngôi nhà tầng xây hiện đại, sơn màu đẹp mắt thôi”. Thằng cháu nội đang học lớp 9 nói với ké. Ké muốn giữ lại ngôi nhà sàn, muốn giữ lại bụi tre làng là lạc hậu ư? Người Tày vùng cao mình từ lâu đã không còn mặc quần áo chàm rồi, giờ bỏ hết nhà sàn, phá hết lũy tre xanh thì còn gì là nông thôn, bản quán? Hóa ra trong mắt của lũ trẻ ranh bây giờ chỉ có những ngôi nhà tầng, nhà càng xây cao tầng, xây càng đẹp mới là suy nghĩ tức thời. Chúng nó quên ông cha nó đã từng sống trong những ngôi nhà sàn, ăn măng tre, măng vầu, măng mai, uống nước mỏ mà lớn lên, dựng vợ gả chồng sinh con đẻ cái mới có chúng nó ngày hôm nay.
Giờ chúng nó không muốn ở nhà sàn, phá bỏ lũy tre xanh, không muốn nói tiếng Tày nữa. Thế này thì chúng nó mất gốc rồi. Bao nhiêu công sức của ông cha chúng phủi sạch, chúng nó muốn phá bỏ hết những cái cũ kỹ còn sót lại của bản. Vậy mà hằng ngày chúng nó luôn mồm cần phải giữ gìn phát huy bản sắc dân tộc. Đến tiếng nói còn không muốn lớp trẻ học thì giữ gìn cái gì? Bản sắc văn hóa nó ở ngay trong bản, trong mỗi người chứ có xa xôi gì đâu. Bụi tre cuối cùng nó cũng phá, nhưng còn cái nhà này chúng còn lâu mới động vào được. Ké không ngăn được thằng Thuận phá bỏ nhà sàn để xây nhà tầng. Thấy anh phá bỏ nhà sàn thằng Duy cũng muốn làm theo. Nhưng ké khuyên can không cho dỡ. Đất không chịu trời thì trời phải chịu đất thôi. “Bố già rồi sống được bao nhiêu lâu nữa đâu. Khi nào ông qua đời chúng ta muốn dỡ thì còn ai ngăn cản nữa”. Thằng Duy động viên vợ, rồi tự tay san đất dựng một ngôi nhà cấp bốn ở tạm, đợi ngày bố quy tiên…
Chúng muốn ở nhà tầng thì cứ xây lên. Ké sinh ra ở nhà sàn, lớn lên ở nhà sàn, chết cũng sẽ chết trong ngôi nhà sàn do bàn tay của bố và ké gây dựng lên. Từng cây cột gỗ nghiến khai phá ở trong núi xa cách bản hàng cây số, phải nhờ hàng chục người trong bản giúp khiêng về, tốn không biết bao nhiêu gạo, bao nhiêu chum rượu ngon với anh em trong bản mới có đủ bộ cột khung hai mươi tư cột rặt toàn gỗ nghiến. Tám cây kèo và mấy chục cây hoành do đôi bàn tay của bố con ké dùng cưa tay một mái xẻ ra, đôi vai của ké vác từ núi về. Để làm một ngôi nhà sàn làm bằng gỗ nghiến gỗ lim phải chuẩn bị cả chục năm trời, đâu phải ngày một ngày hai mà chúng nó muốn phá bỏ là phá bỏ không chút mảy may nuối tiếc? Chúng nó có được vác cột, vác kèo, vác từng cây hoành ở núi cao về đâu mà thấy tiếc. Chúng nó chỉ biết giờ ở nhà sàn, trát vách đất là bẩn, lỗi thời, chứ làm sao biết được công sức ông cha không thể đong đếm bỏ vào ngôi nhà sàn. Chúng nó đã quên đã từng đẻ trên nhà sàn, lớn lên trong nhà sàn rồi. Ké buồn vì ké Khoan không giữ được ngôi nhà sàn sáu gian đẹp nhất bản. Ngồi bên bếp lửa nhâm nhi chén chè nóng, ké Khoan ngậm ngùi.
– Ké Thảo à, tôi cũng muốn giữ lại ngôi nhà sàn do chính mình làm ra lắm. Nhưng mình già rồi chỉ giữ đằng lạng, không cầm đằng cân được nữa. Chúng nó dỡ đi để làm nhà tầng tiện lợi hơn, mình không phải lên xuống cầu thang sàn nhà mỗi ngày mà.
– Ké không thấy tiếc, không nhớ đến ngôi nhà sàn mà chúng ta đã bỏ bao nhiêu tâm sức vào đó ư?
– Tiếc thì người già chúng ta làm được gì hả ké? Già cậy con, chúng muốn làm gì thì cứ làm. Chăm sóc, lo cho bố mẹ già là trách nhiệm của con cái mà, chúng đâu thể chối bỏ?
Ké tỏ ra đăm chiêu về những lời của ké Khoan, nó không hoàn toàn vô lý. Ké Khoan có thể xuôi theo những lời lẽ đẹp đẽ của con cái. Còn ké thì không. Đất ở bản đâu có hẹp như đất thành phố, chúng muốn làm nhà ở chỗ nào mà chẳng được. Đất vườn rộng thế kia, lẽ nào không làm được nhà tầng mà cứ phải nhất quyết phá dỡ ngôi nhà sàn đi để lấy đất làm nền nhà mới. Ké Khoan là người ít xem ti vi, đọc báo, quan tâm đến sự đời, con cái nói gì cũng ờ cũng gật. Nhà của bố mẹ mặc nhiên là nhà của con cái, nhưng nhà của con cái không phải là nhà của cha mẹ. Có lẽ ké Khoan không biết đến những lời này. Mỗi khi có ngôi nhà sàn trong bản được dỡ xuống ké cũng chống gậy đến xem. Ké tiếc những bộ cột nghiến trở thành củi đốt. Ké vui khi bộ khung ngôi nhà được người Nùng An mua lại, rồi ngôi nhà sàn sẽ được hồi sinh trên nền đất mới. Bây giờ chúng nó có tiền có thể làm nhà tầng, một cuộc gọi điện là người ta chở xi măng, sắt thép, gạch đến tận nơi, miễn là chủ nhà có tiền chi trả. Nhưng có tiền giờ cũng khó kiếm bột cột gỗ nghiến để làm nhà sàn, đất rừng, núi đã được phân quyền quản lý khai thác, sử dụng. Rừng, núi giò cũng chẳng còn gỗ nghiến để khai thác nữa. Những ngôi nhà sàn một thời ké và những người bạn già cảm thấy hãnh diện sẽ chỉ còn lại trong kí ức lớp người già nua. Những bụi tre cũng chỉ còn trong quá khứ của những người già.
Thằng cháu ké Thảo đẹp trai, khỏe mạnh hơn những người bạn cùng trang lứa. Nhưng đáng tiếc là ông trời lại lấy đi tiếng nói của con người. Hồi vợ thằng Duy mang thai đã đi siêu âm nhiều lần, các bác sỹ không phát hiện có dấu hiệu bất thường nào. Ngày nó sinh ra khóc rõ to, vậy mà sau một trận ốm lúc tròn một tuổi nó đã không còn biết nói. Vợ chồng thằng Duy đem con ra bệnh viện tỉnh, bệnh viện nhi Hà Nội để thăm khám, nhưng các bác sỹ đều không tìm ra nguyên nhân.  Nghe người mách bảo vợ Duy đi xem bói với bụt thiêng. “Đứa con này đẹp trai, khỏe mạnh, thông minh lắm. Thời loạn lạc các cụ nhà mình đã chôn một hũ vàng, bạc trong một góc vườn hướng mặt trời lên, bên gốc một cây đào bản. Đứa con này được sinh trùng với ngày các cụ chôn hũ vàng xuống đất. Đứa con này sinh ra để nhận lại hũ vàng của các cụ gia tiên. Về nhà bố mẹ hãy tìm đến gốc cây đào cạnh bụi tre hướng mặt trời lên đào hũ vàng lên, đặt nó lên trên bàn thờ thắp hương cúng bái tổ tiên rồi mới được mở nắp hũ vàng. Ngày nắp hũ vàng được mở cũng là ngày đứa con này biết nói bình thường như bao đứa trẻ khác”. Vợ Duy mừng thầm, cảm tạ ơn bụt rồi ra về. Nếu quả đúng như lời bà bụt thì thằng Minh sẽ biết nói, nó không phải là một người câm. Nó sẽ đi học đúng độ tuổi, sẽ trở thành người học giỏi nhất trường… Vợ chồng cô sẽ tìm bằng được nơi chôn cất hũ vàng, đào nó lên đặt trên bàn thờ và mở nắp hũ. Vợ chồng cô sẽ có tiền xây nhà tầng. Ngôi nhà của cô sẽ đẹp nhất, to nhất, rộng nhất ở cái bản Mang này. Nụ cười theo cô suốt quãng đường từ nhà bụt về đến nhà. Ké Thảo nghe con dâu thuật lại toàn bộ câu chuyện thì ra chiều suy nghĩ. Hướng mặt trời lên, gốc cây đào bản cạnh bụi tre là chỗ nào nhỉ? Tre bờ vườn thì có năm sáu bụi, nhưng không có bụi nào có cây đào mọc bên cạnh cả. Cô con dâu nghe bố chồng nói thì lấy làm buồn lắm. Vườn rộng như thế biết chỗ nào mà tìm? Vợ chồng cô sẽ đào xới, lật tung cả cái vườn này lên. Nhưng cô không biết lời của bà bụt có thật sự thiêng không? Muốn cho con biết nói năng như bao người, vợ chồng cô không ngại tốn thời gian công sức để đào đất. Cho dù mất cả năm trời cô cũng sẵn lòng, tất cả vì tương lai của con.
– Con có hỏi bà bụt cái hũ vàng được chôn cất sâu bao nhiêu tấc đất không? Ké Thảo hỏi con dâu.
Nghe ông nội thằng Minh hỏi, cô con dâu đang suy nghĩ khẽ giật mình. Cô quên không hỏi cặn kẽ bà bụt về cái hũ vàng được chôn sâu bao nhiêu tấc đất, cách cầu thang sàn nhà mấy bước chân? Đoảng quá, không hiểu sao lúc đó cô lại quên hỏi bụt tỉ mỉ về nơi chôn cất hũ vàng. Giờ cô có nên quay lại nhà bà bụt một lần nữa không? Bụt đã nói trong vườn chôn giấu hũ vàng thì vợ chồng Duy cố mà đào thôi. Vợ chồng Duy bàn bạc với nhau, xem ngày đẹp, chọn giờ hoàng đạo để đào vàng. Một hố, hai hố, năm hố, mười hố vợ chồng Duy vẫn chưa tìm được hũ của quý. Những cái hố được đào chi chít khắp khu vườn rộng, từng bụi tre cũng được phá bỏ, chỉ để lại bụi tre ngà vàng óng đẹp nhất ở bờ vườn. Nếu bố không ngăn cản Duy đã phá bỏ đi bụi tre ngà. Lẽ nào lời của bà bụt không đáng tin cậy? Vợ chồng Duy đã lật tung đất trong vườn lên rồi sao không thấy được hũ vàng đâu cả. Không tìm được hũ vàng thằng Minh sẽ không biết đến ngày nào mới có thể nói được tiếng nói của con người? Vợ chồng Duy mơ ước có được hũ vàng để được đổi đời. Có hũ vàng vợ chồng cô sẽ trở thành người giàu nhất bản nhất xã. Ngay cả trong giấc mơ cô cũng nghĩ về nơi có thể cất giữ hũ vàng. Trong mơ cô tìm được hũ vàng nặng hàng chục cân. Cô xây được một ngôi nhà ba tầng đẹp nhất bản, cô sắm được chiếc xe hơi để mỗi lần đến phiên chơ Co Xàu chồng lái xe đưa vợ con đi chợ mua sắm. Ngôi nhà xây cấp bốn vợ chồng cô đang ở sẽ là nơi nuôi nhốt đàn trâu. Cuộc sống giàu sang làm vợ chồng cô cảm thấy sung sướng, hãnh diện với những người trong bản. Cuộc sống đẹp chỉ có ở trong giấc mộng. Khi tỉnh giấc vẫn thấy mình đang sống trong căn nhà cấp bốn đã xây được hơn chục năm mà chưa trát áo, phủ sơn tường nhà.
Ké Thảo nhìn thằng cháu nội hiếu động, cái gì cũng biết, chỉ là cái mồm của nó không biết nói cái lời của con người thì lòng quặn đau muối xát. Ông trời ơi sao người lại bắt phạt gia đình này như thế. Từ thuở ông bà, cha mẹ trong cái nhà này có ai ăn ở thất đức, làm điều ác hại người đâu mà trời nỡ đối xử với chúng con thế này. Nhưng những lời thầm kín của ké trời đâu có thấu được. Thằng Minh không thể nói ké sẽ khuyên vợ chồng nó sinh thêm một đứa, trời thương cho thêm một đứa con trai càng tốt. Nhưng ké biết mở lời với chúng nó thế nào đây? Hằng ngày vợ chồng nó vẫn không ngừng tìm phương thuốc chạy chữa mong thằng Minh sớm nói được. Làm gì để thằng cháu nội có thể nói được tiếng của con người? Câu hỏi luôn đeo đẳng theo ké Thảo từ lâu lắm. Mỗi lần đi qua khu vườn thằng Duy và cả khu vườn đã chia cho vợ chồng thằng Thuận, ké luôn suy nghĩ về chỗ có thể chôn cất hũ vàng như lời bà bụt nói.
Ké Thảo lục lọi trong trí nhớ của mình về nơi có thể đã từng có một cây đào. Vườn nhà Duy đã tìm kĩ rồi, chỉ còn vườn nhà Thuận là chưa tìm đến. Nhưng vợ chồng thằng Thuận có cho đào xới khu vườn nhà nó lên không, khi những cây cam quýt đã cho thu hoạch mấy năm nay. Nhất định vợ chồng nó sẽ không để vợ chồng thằng em đào xới đất trong vườn. Ké tin chắc như thế. Nhưng ké nghĩ kĩ thì khu vườn thằng Thuận không nằm ở hướng mặt trời lên. Mà bụt nói cái hũ vàng được chôn trong vườn hướng mặt trời lên, xem đi nhìn lại chỉ có mảnh vườn Phja Đeng này thôi. Các cụ chôn vàng ở đâu mà kỹ thế, con cháu tìm mấy tháng trời mà chẳng thấy được chút manh mối nào. Ngồi trên mỏm đá nhìn ngắm những cây tre già vàng óng ké thấy lòng mình trống trải vô cùng. Đây là bụi tre cuối cùng của làng. Thỉnh thoảng vẫn có người đến xin chặt gốc tre già để làm đòn gánh. Ké định không cho, ở trong cái bản này nhà nào chẳng có vài bụi tre, thi nhau chặt đi để rồi khi cần đòn gánh lại phải đi xin người khác. Trước măng tre cho không ai lấy, giờ cả bản lại vác mặt xin bữa măng tre. Lạ kỳ lắm. Ké không muốn cho, nhưng vợ chồng thằng Duy đã cho phép người ta chặt thì ké sao cản được. Ké nói chỉ làm cho người ta thêm ghét thôi. Không biết bụi tre này còn tồn tại được bao lâu? Có lẽ khi ké chết vợ chồng thằng Duy sẽ chặt hạ làm củi đốt. Ngày nào ké còn sống thì không ai được phá bỏ ngôi nhà sàn và bụi tre ngà đẹp nhất bản này.
Ngày mùa đông ngắn, đêm dài, người muốn thức dậy mà đêm vẫn chưa đi. Về già ké ngủ ít, mỗi ngày chỉa cần năm sáu tiếng là đủ. Ké cũng ít ngủ trưa. Ăn vội bát cơm ké rong đàn trâu vào lũng. Ở nhà cũng buồn, đi vào lũng để ngắm đồi, ngắm núi, dù những nơi đó nơi nào cũng từng in dấu chân. Về già người ta thích ngắm những nơi mình từng đến. Lạ thế đấy. Cứ như sợ ngày mai không còn được nhìn thấy vậy. Ai bảo chăn trâu là khổ? Từ nhỏ ké đã chăn trâu, lấy vợ con nhỏ chưa chăn được thêm một lần theo sau con vật kéo cày đi vào lũng, về già lại chăn một lần nữa. Có gì khó đâu, cứ đi sau trâu không để nó ăn của người bản là được. Ké theo trâu mang theo bó lạt để đan cái lồng gà, lồng vịt, sọt gánh bán ở chợ phiên. Ké thấy mình vẫn còn có ích, đôi bàn tay vẫn làm ra tiền, dù cái sức của ké đã đi với con cháu cả rồi. Ngày vận động ăn cơm mới thấy ngon miệng, ngồi một chỗ sao có thể nuốt trôi cơm. Tối lùa trâu về, trên vai chiếc đòn gánh lủng lẳng những lồng, sọt. Ăn xong cơm tối ké đi nằm. Trời chưa sáng ké đã thức dậy, ngủ nhiều đau lưng. Ké nói thế.
Đêm nay ké đi ngủ sớm. Trời rét thế này chỉ có ngồi bên bếp lửa hồng mới ấm cúng. Nhưng ngồi nhiều lại tốn củi đun. Đành đi vào giường chui dưới chăn, không say cũng phải nằm cái lưng xuống giường. Mọi hôm trằn trọc mãi ké mới say giấc. Nhưng đêm nay giấc ngủ đến với ké một cách nhẹ nhàng. Có thể ngày nay ké phải leo lên quả đồi cao để đuổi đàn trâu thẫm mệt rồi.
Từng cây tre vàng óng đổ xuống. Chiếc máy xúc múc nó vào thành một đống gọn. Từng gốc tre được bứng lên khỏi mặt đất thả vào cái hũm nơi chân núi. Khi gốc tre cuối cùng được dọn đi, một gốc cây đen sì hiện ra. Ké không biết đó là cây gì. Có thể đó là gốc cây mạy rồm, chỉ có loài cây đó mới không bị mục nát khi ít bị mưa nắng ngấm vào. Cái gàu máy xúc toan bổ xuống đất múc nốt gốc cây cổ thụ nhưng ké đã ngăn lại. Ké nhớ ra rồi, trước đây, ở góc vườn này đã từng có một cây đào, nhưng bụi tre phát triển quá nhanh nó đã lấn đất, cây đào đã bị tre ép chết. Gốc đào đã bị gốc tre đè lên. Cây đào đây rồi, nhất định hũ vàng cũng sẽ ở gần đây. Nhà chúng ta có tiền rồi, thằng Minh có cơ hội nói được rồi các con ơi. Ké gọi toáng cả lên. Giật mình tỉnh giấc, hóa chỉ là mơ. Ké ngồi dậy, ngoài kia đêm vẫn đan dày lắm. Vợ chồng thằng Duy ở ngôi nhà cấp bốn bên cạnh không nghe được tiếng la toáng của bố mình.
Vợ chồng thằng Duy tròn mắt khi ké Thảo bảo chúng nó chặt hạ khóm tre ngà mà bố coi như vật báu không cho ai động vào. Duy không tin vào đôi tai của mình hỏi lại bố.
– Bố bảo chặt hạ khóm tre ngà ở bờ vườn ư? Con không nghe nhầm chứ?
– Ừ, chặt đi.
– Sao vậy bố?
– Bảo vợ chồng mày chặt cứ chặt, hỏi làm gì nhiều thế.
– Vâng, thế còn cái nhà sàn…
– Cái nhà sàn thì chúng mày đừng mong động vào khi bố còn sống. Khi nào bố chết rồi vợ chồng mày muốn làm gì thì làm.
Những cây tre được vợ chồng Duy hạ xuống gom vào thành đống. Những cây tre rồi sẽ thành củi đốt. Nhiều tre thế này có lẽ phải nửa năm mới đun hết củi tre, khỏi phải lên núi kiếm củi. Những ngày vợ chồng Duy chặt cây, ké Thảo cũng đến xem. Ké còn giúp con chặt mấu cây với sức mạnh hiếm thấy. Khi những cây tre dần đốn hạ hết, trên mặt ké lộ rõ những nụ cười. Đôi khi vợ chồng Duy bắt gặp bố cười, tỏ ra nghi hoặc. “Người già hay lú lẫn, không lẽ bố mắc bệnh lú lẫn, điên điên dại dại rồi sao?” Ké Thảo thừa biết con mình đang nghĩ gì. Chúng nó đâu biết được rằng, có thể, dưới gốc bụi tre xù xì kia có gốc cây đào bản nhiều năm tuổi. Đào bên cạnh gốc đào sẽ thấy được chum vàng. Mở nút hũ vàng thằng cháu nội ké sẽ biết mở miệng nói chuyện như bao đứa trẻ bình thường khác. Đêm qua tổ tiên hiện về báo mộng cho ké biết rồi…
Và trên miệng hủm sâu đã được lấp đầy đất, một búp măng tre được mọc lên từ những gốc tre già bị xúc bỏ…
8/12/2023
Nông Quốc Lập
Theo https://vanhocsaigon.com/

Hóa giải

Hóa giải

Mẹ cúi mặt như người có lỗi. Ngày đưa nhau xuống đây, có lẽ ba mẹ tôi cũng không nghĩ là lại ở nơi đất khách quê người lâu đến thế này. Tám mặt con rồi, đường về quê cứ ngày mỗi khó, mỗi xa. Bác xuống, mẹ lại trào nỗi nhớ quê, mắt mẹ dân dấn ướt.
Chứng Thực Số 9
U.B.H.C Thị xã Thái Bình.
Chứng Thực Anh Nguyễn Văn Chương
Sinh Năm 1950 Trú quán tại số Nhà
80- Lý Thường Kiệt Thị xã T/Bình.
Thành phần gia đình dân Nghèo.
– Ông nội làm đồ Nho chết trước CM
– Bố đẻ trước CM chữa ô tô K.C về Thị Xã Buôn. địch bắt Vợ chạy cho ra, Nay buôn quà bánh. Cậu Ruột DK địch bắnchết Trong Khi làm Nhiệm vụ được suy tôn là liệt Sỹ.
–  Năm 1963 – 1964 gia đình buôn bán cá Thể đầu cơ buôn lậu bị bắt quả tang. lúc Thị Xã tiến hành đợt Vận động tiểu Thương chuyển Sang Sản Xuất, Gia đình Anh chương Không Nghiêm Chỉnh Chấp Hành Chính Sách. đoàn cán bộ cải tạo của Thị Xã và Cán bộ Tỉnh Than gia đến Vận động.
Bố anh chương là ng: Văn Đông: đã chửi “chế độ này là Chế độ ăn mày” gia đình từ trước tới nay Vẫn buôn bán cá thể. đầu Cơ o/ chính đáng Thái độ đối Với Ndân Không tốt, Nhiều Người ghét.
Có 7 em Còn nhỏ. Bản Thân mới lớn nên trong hòa bình Chuyên đi Học tư cách đạo đức tốt là 1 trong Số ba em học sinh giỏi toán của trường
Căn cứ Vào lịch sử của gia đình và Thái độ chấp Hành chính Sách không tốt.
Song Chiếu Cố anh chương là Học sinh giỏi toán UBHC Thị Xã đề Nghị với ban tuyển sinh tỉnh cho đi Học đại Học Ngành ít quan trọng/.
Thị Xã Ngày 26.8.68
UBHC Thị Xã.
Chữ ký thì tôi không sao dịch ra được. Tôi run lên. Dư âm của những năm tháng cũ tràn về, nhấn chìm tôi.
Rét thấu xương. Mưa dầm đã cả tháng. Tôi kiên nhẫn theo sự chỉ dẫn của U, khi trông coi siêu thuốc bắc cho ba. U đã phải về quê rồi! Chiều qua tôi đã đi cùng U đến tận cuối tỉnh. U dặn dò tôi bao nhiêu là việc. U bảo đang lúc “nước sôi lửa bỏng” thế này, cứ để U về đã. Liệu liệu rồi U sẽ lên. U khóc! Tôi cũng khóc! U quàng lại khăn phu la, kéo lại quần áo cho tôi. Một tay xiết chặt quai, U sốc lại cái bị cói trên vai. Tôi đờ đẫn nhìn theo cái dáng lủn củn, dầm dề trong mưa của U qua lần áo tơi.
Ruột gan tôi quặn lên. Mọi việc trong nhà bây giờ hầu như chỉ còn trông vào một mình tôi, thằng anh chưa kịp lớn của bảy đứa em. Ba thì nằm liệt gường đã mấy thámg nay. Năm nào ba tôi cũng ốm, ốm vì đầu đau từ lúc thời tiết mới chớm hạ. Năm nay thì ác quá, trận ốm của ông đã kéo ra đến quá nửa mùa đông. Không biết ba tôi có qua được, như lời U sụt sịt nói trước lúc phải về quê không? Mẹ tôi thì đã mấy lần ôm mặt khóc, khi vừa trút gánh hàng quà ngoài sân, chạy đến bên giường ba. Chúng tôi sợ lắm! Tôi kê lại siêu thuốc. Cảm giác làm chưa đúng được như U dặn cứ bám riết, khiến tôi không yên tâm. Lò than dấm thế này có lẽ được rồi, giống U rồi. Mặt lò không một vết nứt, bóng một màu than mỡ, đen huyền. Giữa lò được thông một lỗ to bằng quả nhót, lửa đỏ lịm, sâu hun hút đến tận đáy, hơi lửa từ lỗ thông cuộn lên, tỏa đều đặn, khiến siêu thuốc chỉ râm rỉ sôi. Có lẽ đúng rồi đây!
– Chiều nay không đi học hở Chương? Bác Châu bên hàng xóm đã đến bên tôi từ lúc nào.
– Dạ… cháu đang sắc thuốc.
– U Chương về quê rồi hả? Chiều nay cháu học bồi dưỡng học sinh giỏi toán phải không?
– Cháu…
– Từ chiều mai để thuốc đấy, các bác sẽ thay nhau sắc giúp cho, cả mấy đứa em và ba mày nữa, để đấy các bác trông giùm cả cho. Không được bỏ bồi dưỡng học sinh giỏi nữa, nghe chửa. Giá thằng Thức nhà bác cũng học giỏi, ngoan ngoãn được như cháu. Ôi dào!
– Nhưng các bác… với lại, U cháu dặn đợi bác Sáu cháu xuống mới được đi học cơ ạ.
– Biết rồi! Chúng tôi khắc sắp xếp được công việc, anh chả phải lo. Tôi sẽ bảo mẹ anh cứ yên tâm buôn bán mà kiếm gạo. Phố này, ai còn lạ gì hoàn cảnh nhà anh. Rõ khổ! Bao giờ bác anh xuống hẵng hay. Thế đã đánh điện cho bác anh chưa?
Điện thì U con tôi đã đánh cho bác tôi từ mấy hôm trước rồi. Hôm ấy ở bưu điện người ta cũng quát U. U chỉ vâng dạ nho nhỏ và rơm rớm nước mắt. Sao dạo này có nhiều người quát U tôi thế, mà lại toàn những người còn trẻ tuổi. Chị bưu điện xinh thế mà cau có, gắt lên: “Sao lại đánh giây thép. Cái bà này”.
– Có chuyện gì thế? anh nhân viên ngồi gần đấy hỏi với sang.
– Bá cáo đồng chí Sắc, bà này vẫn gọi là đánh giây thép, rõ là quen cái lối nói theo bọn thực dân phong kiến.
Anh bưu điện nhìn u con tôi – “Người ở nhà bà Đông bán phở, buôn lậu ở số nhà 80, đường Lý Thường Kiệt phải không? Bà này thành phần cơ bản, bần cố nông, con trai còn là chiến sỹ Điện Biên cơ đấy. Mà sao bà không theo tiếng gọi của Đảng, tẩy chay, xóa bỏ bọn gian thương, bọn buôn bán cá thể đi mà cứ đi ở cho cái nhà ấy mãi thế”.
– Dạ. Bác nói thế phải tội. Tôi với mẹ Đông nó coi nhau như chị em từ hồi còn kháng chiến chín năm, các cháu đây đều gọi tôi là U. Khó khăn thì chị em nương tựa vào nhau, chứ có kẻ ăn người ở gì đâu ạ. Tôi đánh xong cái giây thép… à, à, cái điện cho bác cháu ở Hà Nội xuống là cũng phải về quê lo mùa màng ngay a. Mẹ cháu bây giờ đã chấp hành chính sách, vào tổ hợp tác tiểu thương của khu phố chứ không dám làm ăn cá thể nữa đâu ạ.
– Bà này rõ là ăn phải bả của bọn con buôn, cứ là bênh chằm chặp. Con mẹ Đông ở cái thị xã này thì ai lạ gì. Bún phở, rượu lậu… ngày nào nó chả vi phạm chế độ lương thực của nhà nước. Buôn lậu cỡ nó mới nuôi nổi lũ con ăn học và ông chồng đau ốm quanh năm chứ. Tôi bảo thật nhá, bà xa nhanh chỗ tối ấy ra, kẻo lại mất cái thành phần cơ bản, còn làm ảnh hưởng đến anh chiến sỹ Điện Biên con giai bà nữa đấy. Này, mà cái anh chiến sỹ Điện Biên kia kể cũng lạ. Thành phần gia đình cơ bản là thế. Độc lập rồi, sắp vượt qua thời kỳ quá độ, tiến thẳng lên chủ nghĩa cộng sản đến nơi rồi, sao cứ để bu mình đi ở cho cái gia đình con buôn ấy mãi thế. Lạ thật! Anh nhân viên bưu điện nói một thôi một hồi.
– Vâng. Tôi hiểu rồi! U rơm rớm nước mắt: “Anh chị làm ơn cho tôi đánh cái điện cho bác cháu ở Hà nội”.
– Đánh điện chứ không phải đánh giây thép, bà nhắc lại đi. Chị nhân viên trẻ đẹp cau có nói.
– Vâng. Tôi đã nói là đánh điện rồi đấy thôi.
– Tôi bảo bà nhắc lại là muốn tốt cho bà, muốn bà quên hẳn cái thói quen nói theo lối bọn thực dân phong kiến ấy đi, bà hiểu chưa? Bà cũng nên ăn nhời đồng chí Sắc mà về quê ngay đi, đừng có ở mãi cái nhà ấy. Hư người.
– Vâng! Xin anh chị cho tôi đánh cái điện đi Hà Nội cho bác cháu ạ. U tôi lại nhỏ nhẹ trong nước mắt.
– Sao U lại để người ta nói thế? Tôi giận dỗi với U trên đường về.
– Người ta là người nhà nước. Nhịn đi con.
– Thế anh Luân nhà mình cũng là người nhà nước hả u?
– Ừ. Anh Luân cũng là người nhà nước.
– Thảo nào!
Tối ấy cả U và mẹ tôi đều phải khóc trước sự gay gắt, quyết liệt của anh Luân. Anh không cho U và mẹ tôi phân trần. Anh nói cũng từa tựa cái giọng của anh Sắc nhân viên bưu điện, nhưng gay gắt hơn nhiều. Có lẽ vì anh là con trai U, là chiến sỹ giải phóng Điện Biên, là người mà như anh Sắc bưu điện đã nói, nếu không thận trọng thì có khi chỉ vì bu mình, cái lý lịch trong sáng của anh có cơ bị hoen ố.
– Sao bu dở hơi thế. Bu và cái nhà cô Trâm thì chị em làm sao được. Nhà mình thành phần bần cố nông, cơ bản! Còn…  mà tôi cũng cấm mọi người ở đây gọi bu tôi là U Chương. Nghe chửa.
– Vâng! Có lẽ vì quý các cháu mà U cho chúng nó gọi vậy, chứ chúng tôi đâu dám. Mẹ tôi nhỏ nhẹ.
– Quý! Cô là cái hạng xảo quyệt, buôn gian bán lậu, hạng bóc lột. Cô đã biến bu tôi thành con ở cho nhà cô bao nhiêu năm nay. Tôi thì lạ gì cái miệng lưỡi con buôn của nhà cô.
– Anh! …  Mẹ vừa cất tiếng thì U tôi đă nói át đi.
– Luân! Anh không được ăn nói thế. Bu và mẹ Đông nó coi nhau như chị em từ cái ngày cô chú ấy phải bỏ Hà Nội, chạy tản cư về làng Ô Mễ. Bố anh mất sớm. Anh thì thăm thẳm mãi trên Việt Bắc. Bu một thân một mình, những lúc vui buồn, những khi trái gió giở giời cũng một tay cô chú ấy lo cho đấy. Những lúc ấy bu có nhờ cậy anh được không? Anh phải thấy cái ơn nghĩa của người ta, mới ra con người chứ. Mẹ Đông nó phải lo chạy chợ kiếm cơm, lũ trẻ này một tay bu chăm bẵm từ khi chúng nó còn đỏ hỏn. Bu coi chúng nó như con. Mắc mớ gì mà anh cấm chúng nó gọi tôi là U? Hả? Chị em tôi khó khăn thì thương lấy nhau, nương tựa vào nhau. Ân nghĩa sâu dày! Anh không còn hiểu được cả cái lẽ “Nhiễu điều phủ lấy giá gương” của ông cha mình nữa à?
– Bu đừng có lý sự! Tôi hỏi lại một lần nữa, bu có chịu về quê lo cấy hái không? Không về, tôi sẽ báo chính quyền gô cổ cái nhà còn rơi rớt tư tưởng của bọn thực dân phong kiến này lại đấy.
– Thôi! Tôi xin anh! Tôi lạy anh! Tôi về. Nhưng anh cũng thư thư cho vài ngày, để chúng tôi đánh giây thép gọi bác cháu xuống lo thuốc thang không thì ông ấy chết mất. Còn lũ trẻ nữa, anh thấy đấy, cô ấy thì đầu tắt mặt tối suốt ngày nơi hàng quán, chạy gạo từng bữa cho bằng ấy cái “tàu há mồm”.  Chồng ốm, con đông thế này biết trông cậy vào đâu? “Sung sướng” quá em ơi! U tôi sụt sịt – Anh thư thư cho chúng tôi vài ngày, anh nhá.
– Bu đừng có biện bạch lý do lý trấu, ngày mai bu không có mặt ở nhà là tôi báo chính quyền đấy. Lúc ấy, đừng có trách là tôi không nói trước.
Anh Luân nói như quát, rồi hầm hầm bước ra khỏi nhà.
Ngôi nhà bán phở số tám mươi, phố Lý Thường Kiệt của gia đình tôi được trưng dụng thành cửa hàng ăn uống số hai, hợp tác xã tiểu thương khu Trần Phú. Mẹ tôi được bầu làm tổ trưởng. Anh em tôi được chuyển đi, ở tạm một gian, trong dãy nhà của bà địa chủ Lan Than mà khu phố đang tạm thời quản chế. Xă viên cửa hàng là mười một người, cả những bà bán hàng rong, bán xôi sáng cũng được tập trung học tập ngắn ngày, được vận động xóa bỏ lối làm ăn cá thể, tiến tới tập thể hoá, xây dựng xã hội mới, con người mới xã hội chủ nghĩa. Cơm áo của mười một hộ gia đình bỗng dưng trông cả vào đây. Lượng khách thì cứ thưa dần, thưa vì quà không ngon, thưa vì sự đón tiếp luộm thuộm của mười một con người, được ghép vào với nhau theo cái lối ông chằng bà chuộc. Ấy vậy nhưng cũng chẳng ai dám bỏ hợp tác xã. Được học tập rồi, bỏ, chẳng hóa ra là chống lại sự tiến lên của xã hội mới à? Vậy họa có là bọn gián điệp phản động. Những cái ngáp vặt trong ngày, của xã viên cửa hàng ăn uống cứ vươn mãi lên.
– Tôi chỉ ăn phở của bà Đông, chứ không ăn cái thứ phở hợp tác hợp te này.
Nhiều ông khách quen của nhà tôi ngày trước quát lên thế, rồi tức tối bỏ đi. Thực ra phở nhà tôi nổi tiếng ở thị xã này cũng lâu rồi. Thời nào thì cũng có nhiều người sành ăn, sành uống, nhiều ông lắm tiền quen thói phách lối, cũng chả trách người ta được. Mười một gia đình của cái cửa hàng hợp tác xã ăn uống này đang có nguy cơ bị đói. Nhà tôi lại càng nguy, bởi, nhà tôi đông miệng ăn nhất, ba tôi lại đang cần thuốc thang, tẩm bổ. Tôi là con trưởng trong gia đình nghèo, nên có phần khôn trước tuổi. Tôi lo lắm! Một lần rụt rè, tôi nói với mẹ:
– Mẹ cho con thôi học, con lên chùa Bứa gánh đất thuê, lấy thêm tiền thuốc thang cho ba, mẹ nhá!
– Không được thế! Mẹ nấc lên – Con học giỏi, con đang là niềm tự hào của cả nhà. Dù thế nào con cũng không được bỏ học. Nhớ chưa. Mẹ rầu rĩ: Có học mới nên người con ạ. Con phải cố lên, còn làm gương cho các em nó noi theo nữa chứ. Ông nội, ông ngoại con ngày trước đều nổi tiếng hay chữ, là ông đồ, ông giáo làng ta đấy, con cố mà theo gương các ông.
– Thế thì mình phải làm thế nào mà sống được hở mẹ?
– Đấy không phải là việc của con! Mẹ gắt lên, bỏ đi, để mặc tôi đứng trơ ra đó.
Bác Sáu tôi đã xuống! Nhận được điện là bác quăng hết công việc, xuống ngay. Ba tôi vẫn chưa đỡ.
– Sao cậu xanh dờn như tàu lá thế này hở giời! Bác khóc! – Về ngay. Song đận này cậu phải về quê ngay. Bác hạ giọng – Về còn có chị, có em. Cậu ạ! Rõ đã khổ chưa, có mỗi thằng em giai mà tự dưng lại cách sông cách núi thế này hở giời!
Mẹ cúi mặt như người có lỗi. Ngày đưa nhau xuống đây, có lẽ ba mẹ tôi cũng không nghĩ là lại ở nơi đất khách quê người lâu đến thế này. Tám mặt con rồi, đường về quê cứ ngày mỗi khó, mỗi xa. Bác xuống, mẹ lại trào nỗi nhớ quê, mắt mẹ dân dấn ướt.
– Cô Nghinh Con gửi quà cho mợ đây. Bác đưa cho mẹ một bọc áo mưa được chằng buộc chặt chẽ.
Bác Nghinh Con! Những lời mẹ kể về quê hương lại dậy lên trong tôi. Bác là dâu trưởng bên họ ngoại tôi, góa bụa ngay trong ngày cưới chồng, son sắt được như bác cũng chỉ có một. Bác cùng trung đội tự vệ thành Hà Nội với ba tôi trong những ngày quyết tử thủ đô. Cái đêm ba tôi bị thương ở đầu đường Khâm Thiên, một mình bác luồn lách, bảo đảm thông tin liên lạc cho cả trung đội. Bác bảo, quả lựu đạn đường Khâm Thiên đêm ấy đã làm cho ba tôi mất sức khỏe, ốm đau quanh năm như bây giờ. Mẹ ngậm ngùi xác nhận. Mẹ bảo mẹ thương nhất bà ngoại. Bà đã có ba người con trai khôn lớn, trưởng thành, nhưng cứ một mực buộc vào mình cái tội không làm tròn bổn phận dâu con dòng họ phạm Xuân. Dòng họ Phạm Xuân đến nông nỗi phải tuyệt tự, tội bà lớn lắm! Bà day dứt đến độ khi chết, không ai có thể giúp bà nhắm được đôi mắt. Mẹ tôi đau lòng lắm! Mẹ bảo, con trai bà đều là những người quả cảm, đặc biệt là cậu Thụ. Tôi cứ tưởng tượng hình ảnh cậu tôi từ trong lùm cây nhảy ra, dí súng vào bụng thằng Tây lùn mà mê cả người. Rồi cậu lập kế hoạch, bắt sống hai thằng Tây giữa ban ngày ban mặt ngay trong làng. Cậu tôi cũng bị địch bắt ngay trong ngày hôm ấy, và không bao giờ cậu trở về đựơc nữa. Nghe đồn là cậu bị Tây đưa lên cầu Long Biên bắn chết, rồi quẳng xác xuống sông Hông. Cậu đi, đã dập tắt niềm hy vọng cuối cùng của bà về người nối dõi tông đường dòng họ Phạm Xuân. Đau đớn, chẳng bao lâu bà cũng đi theo cậu. Mẹ bảo, cậu con tiếng là liệt sỹ, nhưng có ai được hưởng chính sách chế độ gì đâu.
– Nghe nói cậu mợ có U Chương tốt lắm. Thế U đâu?
– Dạ! U cháu mới phải về quê làm mùa màng rồi ạ. Mẹ tôi thưa.
– Đang lúc này thì lại bỏ về quê. Tốt cái nỗi gì! Mà phải thôi, người ta thì máu mủ ruột dà gì với mình mà người ta xót.
– Dạ! Không phải thế đâu ạ. Tôi cất tiếng bênh U.
– Mày trẻ con, biết gì mà nói. Bác tôi gắt lên. Quay sang mẹ, bác hạ giọng – Nào! Hết cái đận ốm đau này, cậu mợ quyết định về quê chứ. Đất cát ông bà dành cho cậu mợ còn cả đấy. Về thôi các em, đất khách quê người sống mãi thế nào được.
– Bác để thư thư rồi nhà em tính. Ba tôi nói nhát gừng.
– Còn phải tính toán cái nỗi gì? Cậu thấy vẫn chưa đủ khổ à.
– Em nghe nói thằng Mỹ nó rục rịch ném bom miền Bắc. Lại chiến tranh, lại tản cư sơ tán, về Hà Nội lúc này làm sao được hở bác. Mẹ tôi nói chỉ đủ nghe.
– Loạn lạc mãi, không biết có còn sống nổi nữa không? Bác tôi thở dài – Cứ cái cửa hàng ăn uống ế ẩm, với cả đống cái “tầu há mồm” thế này, liệu cậu mợ có nuôi nổi lũ con không?
– Em cũng đã tính rồi. Mẹ tôi nhỏ nhẹ: “Hợp tác thì không bỏ được, nhưng hợp tác chỉ bán ban ngày. Buổi tối, em nấu nồi cháo gà bán ở cửa rạp hát Kiến Thiết, chắc chúng em cũng lần hồi qua ngày được bác ạ”.
– Mẹ nó không làm thế được đâu. Làm thế là vi phạm chính sách lương thực của nhà nước đấy. Ba tôi run run lên tiếng.
– Không làm thế thì ngồi nhìn lũ con cậu chết đói à? Cái cậu này. Mợ cứ làm đi. Việc này không thể nghe theo cậu ý.
Có bác, công việc nhà đã trở lại ổn định như những ngày U tôi còn ở đây. Có lẽ còn hơn, vì bác nghiêm khắc, chứ chả chiều trẻ con như U. Bác quản lũ em tôi nghiêm ngặt lắm, đứa nào đứa ấy là cứ phải một phép chứ chả dám tơ lơ mơ. Nồi cá kho của bác thì ba phần bã chè, một phần cá. Bác ngồi đầu nồi, lũ em tôi là cứ ngoan ngoãn xơi cơm với bã chè kho mà chả đứa nào dám nho nhoe gì. Có bác, bác Châu và mấy bác hàng xóm không còn phải thay nhau sang giúp đỡ gia đình tôi nữa. Bác tôi cảm ơn. Bác Châu bảo: “Bán anh em xa mua láng giềng gần bác ơi. Cô chú Đông hiền lành, lũ con thì ngoan ngoãn mà học giỏi nhất cái phố này đấy bác ạ”. Tôi cũng có thêm thời gian cho bài vở. Ngày thi học sinh giỏi toán toàn miềm Bắc cũng đã kề cận. Tôi lo lắm!
Bác và mẹ tôi đã “quyết một phen vi phạm chính sách lương thực của nhà nước”. Một hôm mẹ xách về đôi gà, bảo tôi làm rồi luộc lên để đấy – “Con cứ để đấy, trưa mẹ tranh thủ về rồi mẹ tính”. Mẹ nói vội, rồi te tái chạy ra cửa hàng hợp tác xã. Đôi gà đối với tôi thì chẳng nhằm nhò gì, tôi làm chỉ nhoáy cái là xong. Ngày còn hiệu phở ở số nhà tám mươi, cả hai chục con gà tôi cũng chỉ làm một lúc là xong. Tôi chỉ lo cho mẹ.
–  Mẹ nó cẩn thận. Tôi thấy thế kia thì nguy hiểm lắm! Ba tôi rên lên. Bác tôi cũng nói: “Cẩn thận! Nguy hiểm đấy mẹ Đông”. Mẹ tôi đã cất gánh, cười – “Không sao đâu! Mọi người đừng lo. Tôi đi đây”. Tôi xách cái chậu rửa bát, cái đèn dầu, đi gần như chạy mới theo kịp mẹ. Trời đã nhá nhem tối. Ánh lửa trong lò than hồng rực từ gánh hàng của mẹ hắt lên. Dáng mẹ chúi về phía trước. Chiếc đòn gánh kiên nhẫn kẽo kẹt theo nhịp bước dồn của mẹ. Tôi sợ quá! Phía trước và phía sau mẹ tôi, cái gánh hàng đang đè nặng trên vai mẹ toàn là dầu sôi, lửa bỏng. Một lò than hồng, một nồi cháo sình xịch sôi phía trên. Rồi rổ bát, rổ gà, mấy cái ghế con…  Mẹ chất tất cả những thứ nguy hiểm ấy lên đôi quang, ghé vai vào, kiên quyết cất lên để kiếm tiền thuốc thang cho chồng, cho chúng tôi ăn học. Thế kia thì chỉ một nhịp lỡ chân, một cái vấp la cả khối nguy hiểm kia sẽ trùm lên mẹ. Mẹ ơi!
– Cháo gà bà Đông, cửa rạp hát Kiến Thiết ấy. Tuyệt!
– Thật không? Thế bà ấy bỏ cửa hàng ăn uống hợp tác xã rồi à?
– Bố thằng nào dám bỏ! Vẫn phải hợp tác hợp te. Bà ấy chỉ bán thêm cháo vào buổi tối thôi.
– Có thế chứ!
Những khách quen của nhà tôi ngày trước, đã rỉ tai nhau đến hàng cháo mẹ tôi đông lắm. Tôi và cô em gái giáp tôi cứ lăn ra mà rửa bát, xé thịt cho mẹ cũng không kịp. Được hơn một tuần thì bà Hiền, bên ban quản lý thị trường của thị xã đến hàng mẹ. Mẹ tôi sợ tái mặt, mẹ làm bát cháo thịt chặt rõ ngon, mời bà.
– Chị thương em, không thì nhà em đến chết đói mất. Em vẫn làm trong hợp tác, chỉ dám bán thêm buổi tối, kiếm chút cháo loãng cho các cháu thôi ạ.
– Biết rồi! Bà Hiền vừa ăn, vừa nói – Tôi không thương cô, không nói đỡ cho thì cô còn ngồi thế này được à? Nhưng cô cũng phải cẩn thận, có đợt là người ta hốt hết đấy.
– Vâng! Thôi thì trăm sự em nhờ cả vào chị. Chị thương lấy các cháu.
– Bao giờ thấy tôi “đánh tiếng”, thì phải nghỉ đi mấy ngày, nghe chửa. Bà Hiền nói nhỏ.
– Vâng! Em xin đội ơn chị. Mẹ tôi vồ vập.
Đêm ấy mẹ mừng lắm, khoe với bác và ba tôi. Bác tôi cũng mừng. Ba thì bảo: “Tôi vẫn lo lắm, làm thế là vi phạm chính sách lương thực của nhà nước đấy mẹ nó ạ.”
– Cái cậu này! Bác tôi lườm ba.
Tôi đã đạt giải, trong kỳ thi học sinh giỏi toán lớp mười toàn miềm Bắc. Kết quả này khiến chính tôi cũng ngỡ ngàng. Sự vui mừng của nhà tôi thì khỏi phải nói. Mẹ ôm mặt, rồi ôm lấy tôi khóc trong sung sướng. Mẹ bảo, con trai mẹ nối được cái tiếng hay chữ của ông nội, ông ngoại rồi. Ba tôi gượng dậy, lặng lẽ đến bàn thờ thắp hương khấn vái. Bác Sáu thì thưởng cho tôi hẳn một cây bút máy Trường Sơn màu đen, mới cứng cựa. Hàng xóm láng giềng sang nhà tôi đông lắm, ai cũng xuýt soa khen, mừng cho tôi. Thầy hiệu trưởng, thầy giáo chủ nhiệm cũng đến tận nhà mừng cho tôi, động viên ba mẹ tôi. Thầy bảo tôi đã mang vinh quang về cho nhà trường, tôi là niềm hãnh diện của trường… thầy bảo, theo tiêu chuẩn, tôi sẽ được đi đào tạo bậc đại học ở nước ngoài, thầy sẽ gửi hồ sơ của tôi và đơn đề nghị của trường lên bộ giáo dục ngay. Ba mẹ tôi đúng là chỉ còn biết nói mỗi cái câu: Ơn thầy! Tối ấy mẹ tôi nghỉ bán cháo. Mẹ thổi sôi gà cúng tổ tiên và đãi cả nhà.
Rồi cái gánh cháo lậu của mẹ tôi cũng bị ban quản lý thị trường bắt. Hình như bà Hiền đã không kịp “đánh tiếng” cho mẹ. Cái biên bản phạm pháp quả tang là một gánh cháo gà, và một lít rưỡi rượu lậu. Mẹ điểm chỉ vào, vì mẹ không biết chữ. Toàn bộ tang vật phạm pháp quả tang đều bị tịch thu. Cũng không thể ngồi đấy mà nhìn lũ con bị đói, mẹ tôi vẫn dấm dúi bán cháo lậu, nhưng mà lui vào mãi trong một ngõ sâu.
Rồi ngày vui cũng đến. Giấy gọi vào một trường đại học ở nước Nga – Liên Xô của tôi đã về đến ban tuyển sinh thị xã. Thầy hiệu trưởng tìm đến tận nơi gia đình tôi sơ tán, báo tin (Lúc này giặc Mỹ đã ném bom bắn phá Miềm Bắc). Tôi mừng quá, vội vàng lên ban tuyển sinh. Ông Bình trưởng ban niềm nở tiếp, chúc mừng tôi – “Giấy gọi của cháu đến đây rồi, bác đang định chuyển cho cháu thì bên ủy ban hành chính thị xã họ qua cầm lại. Chắc họ muốn xác minh lại điều gì. Nhưng cháu đừng lo. Không sao đâu! Mấy hôm nữa bác sẽ chuyển đến tận nhà cho”.
Tôi về. Cả nhà tôi sống trong tâm trạng chờ đợi. Không biết nghe ai, mấy hôm sau mẹ tôi xách đôi gà trống thiến đến nhà ông Bình. Ông vẫn niềm nở, động viên mẹ. Ông còn dặn đi dặn lại mẹ là đừng có lo lắng, học giỏi như tôi thì trước sau gì cũng được đi đại học nước ngoài. Mẹ về có vẻ vui… rồi, một lần nữa mẹ lại xách gà, đeo bị cam đến nhà ông phó chủ tịch thị xã. Nghe mẹ trình bày, ông cau mặt: “Làm gì có chuyện đó! Làm gì có cái chuyện giữ con chị, để thay vào đấy con một đồng chí bên ủy ban tỉnh. Kẻ nào dám nói thế với chị? Chế độ ta là chế độ tốt đẹp. Chị đừng có nghe bọn gián điệp, phản động nó phao tin đồn nhảm, nói xấu chế độ… phải giữ vững lập trường cách mạng chứ. Chị cứ yên tâm, về đi. Chúng tôi cần xác minh lại một số vấn đề, trước khi chuyển giấy gọi cho cháu”.
Cả nhà tôi lại sống trong tâm trạng khắc khoải, chờ đợi.
Thằng em thứ năm của tôi từ Tây Nguyên về. Nó cứ xuýt xoa mừng, vì tôi đã thực hiện được nguyện ước của bố mẹ – Đã về được quê! Chú em tôi vất vả nhất nhà, nó cứ long đong mãi, rồi định cư tít tận Tây Nguyên. Ngày mẹ mất, mẹ cứ khắc khoải rằng nó làm có đủ ăn không? Tôi thương nó lắm! Thằng này có cái tật thích sống trong kỷ niệm, nó lục lọi hòm cũ, xem hết cái này đến cái khác. Tôi mặc nó, ngồi xem lại giáo án của bài giảng ngày mai.
– Anh dạy học dễ đến gần nửa thế kỷ rồi đấy nhỉ?
– Mới có ba mươi tư năm. Chú mày! Bốn năm nữa anh về hưu. Tôi kéo dài giọng, nhát gừng.
– Anh yêu nghề giáo không?
– Đầu tiên thì không, sau thì có.
Một lúc không thấy nó nói gì, tôi ngoái nhìn thì thấy nó đang chăm chú đọc một tập giấy mầu xám xịt, cái loại giấy thịnh hành trong thời chiến tranh, thời bao cấp.
Nó chậm chạp tiến về phía tôi, đặt tập giấy màu xám, loang lổ những vết ố lên bàn.
– Cái gì thế này. Anh?
– À! Cái lý lịch cán bộ, anh rút ở sở giáo dục Thái Bình. Bản phô tô thì nộp cho cơ quan mới ở Hà Nội. Đây là bản chính.
– Anh chưa đọc lại à?
– Đọc! Tính anh chú lạ gì! Anh nghĩ cũng chẳng có gì cần mà phải đọc.
– Thế thì anh đọc trang này đi!
Nó mở tập giấy, để đến trước mặt tôi một trang ố nhòe, rất khó đọc. Tôi tròn mắt, kinh ngạc đến không thể tin nổi mấy chữ được gạch chân rất đậm, ở phần lề trang giấy – Gia đình nói xấu chế độ. Tôi trợn mắt nhìn em.
– Thì anh cứ đọc hết đi!.
– Thế mới biết tại sao ngày ấy anh không thể có mặt ở nước Nga!.
9/12/2024
Nguyễn Khương Trung
Theo https://vanhocsaigon.com/

Điều kỳ diệu có xảy ra

Điều kỳ diệu có xảy ra

Muốn làm người lương thiện phải trải qua đớn đau, bầm dập. Còn anh từ người thiện lương đàng hoàng, một lý lịch sạch trơn lại tự chui vào đám cặn bã của xã hội? Hùng suy nghĩ ấu trĩ quá. Anh chấp nhận. Vì trong anh còn một nỗi đau quá lớn. Có lúc Hùng cũng nghĩ một khi đạt được mục đích rồi mình sẽ ra sao?
Con đường Hùng đi chưa bao giờ bằng phẳng nếu không nói luôn đầychông gai, gập ghềnh, thậm chí có lúc cái chết treo lơ lửng đang chờ đợi bất cứ nơi đâu Hùng đến. Hùng dấn thân vì đó chỉ là suy nghĩ non nớt, nhất thời, khiến mình rơi vào bi kịch của cuộc đời. Nơi đất khách, Hùng có thể lo cho má đầy đủ hơn, chăm sóc má chu đáo hơn. Nhưng đâu đó tận cõi tâm can anh ta vẫn đau đáu một tiếng vọng cố hương không thể quay về.
Hùng là ai?
Một ngày kia có hai mẹ con nhà nọ nói giọng miền Tây xuất hiện tại vùng đất cách nơi họ sinh ra và lớn lên hơn hai ngàn cây số. Họ đã mua một căn nhà nhỏ ven thành phố để sống. Anh ta đâu biết nương thân và lập nghiệp ở một nơi xa xôi là điều không dễ dàng chút nào. Vì sao dân miền Tây lại ngược ra đất Bắc sống? Điều này đã khiến người dân nơi đây có chút nghi ngờ. Tạo được niềm tin bằng tính thật thà, chất phác nên họ dễ hòa nhập nơi ở mới, thỉnh thoảng có ông công an ghé thăm cũng không có vấn đề gì.
Trở ngại lớn nhất là “ngôn ngữ vùng miền” nên họ có chút e dè. Với Hùng là chuyện nhỏ chỉ lo cho bà Hai. Việc đầu tiên sau khi ổn định, Hùng đã tìm cho má một ngôi chùa để bà sớm hôm kinh kệ. Người già, họ muốn đến nơi ấy để tìm sự an yên, thanh tịnh dưới chân đức Phật từ bi. Hùng cũng tập dần ăn chay theo má, buông bỏ quá khứ. Đôi khi Hùng thấy mình có lỗi với má. Chính Hùng đã đặt bà Hai vào tình huống khó. Hỏi Hùng có ray rứt với lương tâm không? Tất nhiên Hùng nói có. Dù hai mẹ con có những tháng năm sống bên nhau rất ấm áp, đầy ắp tình thương yêu. Bà cảm thấy đây là giây phút hạnh phúc nhất nếu có thêm dâu và cháu. Nhưng không sao, tất cả đều tuỳ duyên. Hùng nợ má cả một cuộc đời này, kiếp này. Và chỉ có Hùng mới hiểu vì sao mình phải làm vậy. Luật nhân quả không chừa một ai!
Ở một vùng quê hẻo lánh.
Mưa rỉ rả suốt đêm, Hùng trằn trọc nghĩ về những điều bà Hai nói lúc ban chiều:
– Hùng à! Lớn tuổi rồi cưới vợ đi con! Mày cứ đi biền biệt hoài má ở nhà một mình thấy hiu quạnh quá. Chung quanh ai cũng có cháu ẵm bồng, còn má ngày thì thui thủi, đêm vò võ thâu đêm. Hay con cho má theo để mẹ con sớm tối có nhau?
– Không được đâu má! Nguy hiểm lắm. Hùng hốt hoảng kêu lên.
– Bây làm cái gì mà nguy hiểm. Đi trộm cắp, cướp giật mới sợ chớ làm ăn đàng hoàng thì sợ ai?
– Má nói nữa con đi liền bây giờ! Hùng phản ứng gay gắt.
Bà già có vẻ xuôi chiều. Thấy lấn cấn điều chi chẳng yên cái bụng. Hùng chẳng thể nói rõ cho má biết những việc đang làm, vì để lộ có thể nguy hiểm đến tính mạng của hai mẹ con. Hùng sẽ nói cho má biết nhưng không phải lúc này. Cả hai mẹ con cùng im lặng, mỗi người theo đuổi ý nghĩ riêng mình. Trời đã khuya, Hùng giục bà Hai đi ngủ.
Hồi chiều, Hùng về có dẫn theo một cô gái. Tối lại, Năm Tơ nằm nép sát vô vách mùng không dám xoay trở. Cả hai bị ép vô tình thế khó xử. Bà Hai nằm im lắng nghe có động tĩnh gì bên trong không. Bà có nỗi niềm của bà. Hùng có nỗi khổ của Hùng. Năm Tơ có nỗi đau chất chứa của Năm Tơ. Bà biết làm vậy là không đúng, vô tình đẩy con mình vô con đường tội lỗi. Tại sao bà hành động như vậy? Cái lý của bà đưa ra “chỉ có đàn bà mới giữ chân được đàn ông”. Nó nhất định phải lấy vợ. Còn Hùng nói nhỏ với Năm Tơ:
– Cô thông cảm cho tình thế bắt buộc này. Chiều bà già đêm nay, mai tui đi rồi.
Năm Tơ đành chấp nhận, biết có nói cũng không thay đổi gì. Nhưng lòng cô lại muốn nó xảy ra. Trái tim cô đã dành cho Hùng một tình cảm khó nói lắm. Cô trả lời cho Hùng yên tâm:
– Tôi hiểu mà! Anh ngủ đi, có gì mai tính tiếp.
Nói vậy chớ Năm Tơ thao thức đợi chờ, chỉ cần người đàn ông ấy xoay lại cô nguyện suốt cuộc đời còn lại gắn bó với anh. Hùng thì khác. Anh không muốn điều bất trắc xảy đến với những người thân yêu, ruột rà của mình. Ngay cả với Năm Tơ, người phụ nữ mới gặp không lâu trong hoàn cảnh hết sức “nhạy cảm”. Năm Tơ, người còn sót lại duy nhất trong gia đình sau trận giết người tàn ác nhất lịch sử loài người. Cô ta sống vất vưởng, lớn lên nhờ sự cưu mang đùm bọc của những người cùng may mắn sống sót sau khi được bộ đội giải cứu.
Còn bà Hai, trước khi về làm dâu miệt Núi Nổi, là cô lái đò đưa khách sang sông tại bến đò Đu Đủ. Con sông đủ dài và rộng. Đến mùa, nước từ thượng nguồn đổ về, cuồn cuộn chảy, lục bình gởi đời mình theo con nước mênh mông, phù sa đỏ quạch, tới ngã ba Vàm lớn tách ra. Một nhánh chảy về sông Trước, một nhánh xuôi sông Sau. Cá tôm nhiều vô kể. Bà bồi hồi nhớ. Mù u mọc dọc hai bên bờ sông Sau, thường thì nó đơm bông kết trái quanh năm, nhưng rộ nhất là vào hai mùa cuối xuân và cuối thu. Mùa nào cũng man mác buồn. Bà đã quên những bông trắng kết từng chùm khắp nhánh mù u đẹp như thế nào, những cánh nhỏ rụng xuống thành một vệt dài chảy xuôi theo con nước rồi tan biến ở một nơi mênh mông vô định. Gắn với đời bà nó buồn như một khúc ru. Bà hờ hững với dòng sông khi nhìn cánh đồng bát ngát xanh. Bà lỡ hẹn với con nước đầy vơi khi những bông lúa vàng cúi xuống cảm ơn phù sa đã vun bồi làm nên những vụ mùa trĩu hạt. Lưng bà dần cong theo bông lúa trổ. Tóc bà xơ bạc như cọng rơm khô. Bà bỗng nhớ mình gắn bó với nơi đây đã quá lâu rồi. Bà luôn nhìn về một nơi xa ngái cho đến ngày thằng Hùng dắt về đứa con gái xa lạ giao bà. Một tín hiệu đáng mừng chăng? Nó không bỏ bà bên khung cửa ngó ra cánh đồng có con đường chạy theo hướng mặt trời tiếp giáp con sông dần khô cạn. Bà luýnh qua luýnh quýnh, kêu con trai bắt con gà bà nuôi bằng cơm thừa những buổi trệu trạo nhai mà nuốt không nổi. Chén cơm lưng, thường thì chỉ mấy con gà ăn no bụng. Đêm qua con gà trống gáy lưng chừng lúc bà vẫn còn đang thao thức. Trằn trọc nghĩ, từ ngày gia đình gặp biến cố, Hùng xin bà tầm sư học võ, rồi sau đó bỏ bà đi miết. Đôi lần về thăm bà nó ít khi nói cười, không ôm má, cạ hàm râu vô lưng cho bà nhột như xưa nữa. Nó đã lớn thật rồi. Một thằng đàn ông rắn rỏi, mắt hay đăm chiêu cố giấu bà chuyện gì đó. Chuyện của nó, bà có hỏi nó cũng chẳng nói đâu. Biết tánh con, bà chỉ quan sát bằng trực giác người mẹ.
Mắt vẫn nhắm, nghe bước chân quen thuộc của con bà biết nó đang đi về phía mình. Giỡ mùng. Ngồi xuống bên cạnh, nắm lấy tay má, Hùng nói:
– Má có giận con không?
Bà im lặng, không biết con định nói gì.
– Má à! Cho con gởi Năm Tơ ở đây với má nghe. Từ nay có người hủ hỉ với má cũng đỡ buồn!
– Bây định đi đâu nữa? Bà chậm rãi hỏi. Có phần hụt hẫng khi nghe Hùng nói.
– Con đi có việc. Khi nào xong, con về sẽ kể hết má nghe. Má cứ yên tâm.
Vậy là Hùng vẫn kiên quyết không nói rõ lý do những chuyến đi xa của mình. Bà Hai linh cảm một điều gì đó khá nghiêm trọng nhưng không dám nói ra.
– Cô gái con dắt về là con cái nhà ai? Tốt xấu như thế nào lại kêu má chứa trong nhà? Bà không khỏi lo lắng.
– Năm Tơ là người tốt, hoàn cảnh đáng thương. Con mới biết gần đây thôi.
– Mới gặp sao biết người tốt được? Bà thắc mắc hỏi lại.
Sự trải nghiệm trên đường đời, Hùng tự tin nói với má rằng “con bảo đảm với má”.
Bữa cơm chia tay, không khí trong ngôi nhà hiu quạnh bỗng có chút ấm nồng hơn. Ấm từ bếp lửa tỏa làn khói mong manh trong sương sớm. Tiếng nói cười dù có ba người thôi nghe cũng sưởi ấm lòng người mẹ héo gầy. Hùng len lén quan sát cách Năm Tơ đứng làm cơm từ gian bếp cũ càng, những que củi khô bùng cháy lách tách reo. Gương mặt cô ửng hồng, còn bà Hai cười rạng rỡ, những nếp nhăn trên trán bà, nơi đuôi mắt bà giãn ra. Đó là lúc bà vui nhất. Một chút nữa thôi, Hùng vác ba lô đi bà trở lại trạng thái cũ nên cố vui cho trọn. Năm Tơ bẽn lẽn gắp miếng thịt gà kho sả ớt đưa lên miệng ăn. Mùi thơm của tô mướp xào lòng gà làm bao tử cô thêm réo rắt. Bà Hai thấy vậy gắp tiếp thức ăn để vô chén cho cô gái. Tội nghiệp. Con gái mới về nhà bạn trai, đứa nào không mắc cỡ. Thấy cảnh này lòng Hùng có chút xốn xang. Anh cũng mong có một mái ấm gia đình như anh và Năm Tơ đang diễn. Chỉ có một khán giả cổ vũ quá nhiệt tình không hề biết tấn trò đời đang bủa vây ngoài sân khấu. Bà Hai cứ thiệt thà chất phác:
– Ăn đi con! Ở nhà bác ăn cơm một mình buồn lắm. Ngồi ăn mà mắt cứ ngó ra ngõ trông thằng Hùng về. Lâu lắm rồi, bác mới được ăn chung cùng nó đó. Cái thằng, không biết thương má là gì. Từ nay con cứ ở đây với bác, thằng Hùng đi đâu kệ nó.
Năm Tơ ngỡ ngàng trước bộc bạch của bà Hai, cô chưa kịp lên tiếng, Hùng đã trả lời thay:
– Phải đó! Em cứ ở đây, anh đi thỉnh thoảng lại về thăm má, thăm em.
Năm Tơ đưa mắt nhìn Hùng muốn hỏi “có thật vậy không?”.
Hùng gật đầu ra hiệu Năm Tơ đừng hỏi nữa. Buổi chia tay có ngập ngừng, bịn rịn.
Từ lúc Hùng đi cây chuối mới trổ buồng, rồi già, tới chín chưa thấy trở về. Con gà mái đẻ thêm lứa nữa. Đám gà con chuẩn bị nhổ giò. Bà Hai để ý hoài cái bụng con Tơ không thấy lớn. Dù bà sớm hôm bên cạnh nhưng con Tơ ngày càng héo hắt. Nó đã thông thuộc đường đi lối lại miệt Núi Nổi này rồi. Nếu muốn, nó cứ đi, chớ đâu có ủ rũ sầu từ bữa thằng Hùng vừa cất bước. Bà muốn hỏi mà sợ chạm phải nỗi đau đâu đó trong lòng nó. Nó chỉ nhớ mình chui từ trong hang núi ra, chung quanh một không khí tang thương chưa từng có. Nó đứng không vững vì đói và khát. Xác người nằm la liệt cạnh cửa hang không biết ba má mình nằm đâu trong số đó. Rồi được bộ đội hướng dẫn quay về nơi ở cũ, gặp nhiều người trong trạng thái thất thần vừa trở về từ cõi chết. Bà con về đứng trước đống đổ nát điêu tàn chỉ biết khóc. Sau đó là những chuỗi ngày vất vả tìm kế sinh nhai trên vùng đất khô cằn, tang tóc vừa qua. Hùng gặp Năm Tơ trong nhóm người cửu vạn, vận chuyển hàng lậu qua biên giới, may mắn gặp được Hùng cứu thoát đưa về.
Năm đó, Hùng đang học năm hai đại học, biến cố gia đình bất ngờ xảy ra làm bà Hai chới với. Trung tá Năm Minh, em trai của bà, đang phụ trách đội công tác đặc biệt của Công an tỉnh về phòng chống tội phạm, hy sinh trong khi làm nhiệm vụ. Các đối tượng cướp của giết người, buôn lậu xuyên biên giới đã từng treo giải thưởng “xử đẹp” ông với số tiền rất cao. Xác ông được tìm thấy dưới gốc cây thốt nốt cạnh con đường mòn bọn buôn lậu hay qua lại giữa hai nước. Trận đó Công an tỉnh tổn thất khá nhiều. Đồng đội đã đưa ông và các chiến sĩ hy sinh về làm lễ truy điệu. Đến dự ai cũng tiếc thương người chiến sĩ công an bản lĩnh vững vàng, kiên quyết đấu tranh với bọn tội phạm. Chúng quá thâm độc và tàn ác làm xáo trộn cuộc sống người dân vùng biên vừa mới thoát khỏi chiến tranh của Pôn Pốt.
Nhận được tin cậu Năm mất, Hùng không tin đó là sự thật. Vì một người võ thuật đầy mình, một trinh sát giỏi rồi một đội trưởng rất gan dạ, nắm rõ đường đi nước bước của bọn tội phạm tại sao lại bị hạ thủ dễ dàng như vậy? Bà Hai báo tin cho Hùng hay. Lòng bà như nước tháng chín cuồn cuộn chảy về. Bà lờ mờ nghĩ đến một người. Nếu đúng như vậy, sự thật này quá đau đớn.
Cậu Năm mất. Hùng không còn người thân bên cạnh để động viên, chỉ dạy. Người thầy đầu tiên trong đời truyền dạy những đường võ cơ bản cho tới những mảng miếng của võ công cao siêu hơn cho Hùng. Cậu nói “học võ trước hết là rèn luyện sức khoẻ, để tự vệ bản thân, sau đó mới nói đến chuyện giúp người cô thế”. Hùng làm gì cũng nhớ đến lời dặn dò của cậu. Cậu mất, gia đình Hùng mất đi chỗ dựa tinh thần. Hùng không đành lòng nhìn má khóc tiếc thương người em trai duy nhất còn sót lại của mình. Hùng quyết định nghỉ học.
Nghe má nói trên đỉnh núi Cấm có một võ sư tiếng vang lừng lẫy, đã lui về ở ẩn. Một người khí khái, ngang tàng đã lánh xa mọi phiền toái cuộc đời. Ông từ chối nhận đệ tử lâu rồi. Con cứ đến, may ra… Nếu thật như vậy, trong giới sẽ thất truyền những ngón, miếng đòn hiểm hóc chỉ có người tu luyện lâu năm sáng tạo ra nên không “đụng hàng”. Nhiều tên cướp cũng đến “bái sư”, ông nhẹ nhàng từ chối vì đã “rửa tay gác kiếm”. Hùng quyết tâm ra đi.
Hùng đến trước cửa hang, bên trong thanh tịnh, không khí lạnh toát ra, anh có chút lo lắng. Bỗng một giọng nói trầm ấm vang lên:
– Con vào trong đi! Ta chờ con đã lâu rồi!
Hùng có chút e sợ. Tại sao ông biết mình đến mà có ý chờ? Có sự kỳ bí gì ở đây chăng? Chân anh bước ngập ngừng. Giọng nói ấy dứt khoát như ra lệnh:
– Con không có gì phải sợ cả. Cứ vào đây ta có chuyện muốn nói với con!
Rõ ràng anh không nghe lầm mà. Một ông lão người tầm trung, gương mặt vô ưu nhìn kỹ rất cương nghị giọng nói toát lên uy lực người thường không có. Hùng ra mắt sư phụ sau khi bình trà đã cạn. Ông đã hiểu rõ hoàn cảnh hiện tại của Hùng, hứa sẽ truyền dạy đệ tử tất cả những gì mình có. Hùng nhận được ân sủng đầy ưu ái từ thầy trong trạng thái hoang mang không hiểu tại sao thầy đã thề giải nghệ từ hơn mười năm trước bây giờ lại nhận anh?
Ba năm ở lại núi luyện tập cùng sư phụ, Hùng không phụ công ơn thầy. Ông Ba Son cũng hài lòng vì từ rất lâu ông mới gặp được một học trò xuất sắc như vậy. Một hôm, sau tuần trà sáng trên đỉnh núi Cấm đầy sương, ông bỗng nói với Hùng:
– Con là một đệ tử ta hài lòng nhất. Tất cả những gì ta truyền dạy, con có thể ra đời không sợ ai nữa. Hãy luôn sống đúng với lương tâm mình, không được làm hại người khác khi chưa được phép. Ngày mai con xuống núi được rồi. Ta chúc con bình an. Con đường con đi còn gập ghềnh lắm đó.
Tuy chưa hiểu hết những thâm ý của sư phụ, nhưng lẽ nào thầy đọc được hết suy nghĩ của mình? Ông Ba Son đúng là một bậc kỳ tài không phải ai muốn gặp cũng được. Cơ hội này đến với Hùng không có lần thứ hai. Hùng bái tạ sư phụ và xuống núi. Anh hít một hơi thật sâu không khí trong lành, nhìn khắp một lượt khung cảnh nơi mình đã quen thuộc suốt ba năm qua. Lòng thoáng chút ưu tư. Anh đi bộ xuống núi như mọi khi cùng thầy đi dạo. Lần này bước chân có vẻ nặng nề hơn, như có gì níu lại. Một ân trọng nghĩa sâu. Sư phụ vẫn không chịu xuống núi cùng anh. Ông quyết định gắn bó cuộc đời mình nơi thâm sơn cùng cốc này.
Hùng về thăm má. Bà Hai gặp con trong sự ngỡ ngàng trông anh chín chắn, rắn rỏi hơn xưa. Sự từ tốn khi tiếp xúc bà con làng xóm đến thăm hỏi làm bà vui nhưng không bất ngờ. Mừng cho bà Hai từ nay vui cửa vui nhà không còn vò võ thâu đêm nữa. Riêng Hùng vẫn canh cánh một câu hỏi lớn. Đến giờ công an đã tóm được hung thủ chưa? Hùng không thể ngồi yên. Anh tìm cách lân la với đám giang hồ. Vài lần anh để cho nó “xử đẹp”, ngoan ngoãn để “thâm nhập” vào giới “chuyên môn” của bọn chúng.
Muốn làm người lương thiện phải trải qua đớn đau, bầm giập. Còn anh từ người thiện lương đàng hoàng, một lý lịch sạch trơn lại tự chui vào đám cặn bã của xã hội? Hùng suy nghĩ ấu trĩ quá. Anh chấp nhận. Vì trong anh còn một nỗi đau quá lớn. Có lúc Hùng cũng nghĩ một khi đạt được mục đích rồi mình sẽ ra sao? Cái giá phải trả bằng cả tương lai sự nghiệp, sự sống còn của hai mẹ con nữa. Bao nhiêu đêm đấu tranh tư tưởng. Cuối cùng anh cũng chọn con đường tìm ra sự thật. Hành trình đi đến đích anh mới vỡ ra nhiều bí mật của cuộc đời mình.
Trong giới giang hồ bắt đầu lan truyền một thông tin nóng hổi. Luật ngầm các đại ca đàn anh trong băng nhóm đều không muốn ai hơn mình. Biết nhau vì tiếng tăm, vì tranh giành miếng mồi ngon, một phi vụ làm ăn nào đó. Ai cũng muốn có lãnh địa riêng để “hoạt động”. Biết để khi đối đầu, tạo thanh thế làm bá chủ. Hùng tham gia vài vụ, nhỏ có, lớn có. Thắng lợi cũng kha khá. Chính sự điềm tĩnh nhưng không lạnh lùng được đàn em bắt đầu nể phục. Thậm chí bọn chúng còn nói “anh Hùng sanh ra không phải để làm đại ca”. Trượng nghĩa là bản chất nhưng không gặp thời. Cướp của bọn bất lương chia cho người thiếu thốn. Đại ca này hiếm lắm. Hùng là cái gai nhọn trong giới giang hồ. Bọn chúng nhiều lần đánh tiếng “mời” anh hợp tác. Không vào hang làm sao bắt được cọp? Anh nhận lời. Tất nhiên lực lượng công an cũng nắm được những thông tin về Hùng và luôn theo sát mà Hùng chẳng hề hay biết. Bi kịch cuộc đời Hùng dần gỡ nút từ đây. Một bi kịch khác xé lòng hơn.
Tám Công, trùm buôn lậu kiêm bảo kê sòng bạc bên Cam. Hắn là tên máu lạnh khét tiếng. Là người cùng quê với cậu Năm nên biết rõ cậu Năm là ai, làm gì. Việc hắn nhận dạng cậu Năm để ra tay quá dễ dàng. Năm lần bảy lượt bị cậu Năm “vồ” hụt, hắn càng cay cú. Việc hắn bỏ vợ con ở quê qua Cam đánh bài rồi trượt dài trong các sòng bạc không tiền chuộc thế thân đã được người đàn bà lắm tiền bỏ ra với điều kiện phải về ở với ả, trong giới giang hồ vùng biên này ai cũng biết. Thâm nhập sâu hơn, qua đàn em, Hùng biết chính hắn là kẻ chủ mưu, lên kế hoạch bắt sống và giết cậu Năm Minh. Máu căm hận đến uất nghẹn trào lên, Hùng hạ quyết tâm bằng mọi giá phải trả thù cho cậu Năm. Hùng cũng nằm trong tầm ngắm của hắn. Nếu chuyến hàng về Việt Nam bị băng nhóm của Hùng “giải quyết êm đẹp” hắn sẽ không tha cho Hùng. Hắn đích thân thực hiện chuyến hàng lần này. Theo nguồn tin báo, hắn sẽ về qua đường mòn trong rừng sâu, tập kết hàng tại điểm kín đáo nhất. Người nhận hàng phải là Hùng. Ok! Ý đồ hắn muốn tiêu diệt thằng nhãi con vừa mới nứt mắt trong giang hồ mà tiếng tăm nó nổi lên khắp nơi làm hắn ngứa tay, ngứa mắt lắm. Hắn muốn nhổ cỏ khi vừa nhú mầm. Hùng đã nhanh tay hơn hắn nghĩ. Còn công an tra còng vào tay Hùng cũng nhanh không kém. Trận đó công an đã nhận được tin trùm Tám Công về Việt Nam giao hàng theo thoả thuận với “đại ca” Hùng. Kế hoạch ém quân của trinh sát, đồng đội cũ của cậu Năm đã phục kích bao nhiêu lần mà chưa tóm được hắn nay đã thành công. Giết người là phạm tội. Hùng trả thù được cho cậu Năm là món quà chuộc lỗi lầm với má. Hùng cảm thấy lòng thanh thản. Mọi kế hoạch hành động của Hùng đều được báo cáo đầy đủ về người phụ trách chuyên án Hùng không hề hay biết.
Bà Hai cuống cuồng khi hay tin Hùng giết người bị công an bắt. Người nhận ra bà không ai khác là anh công an Trung, đội phó lên thay thế từ ngày Năm Minh hy sinh. Anh hỏi bà có việc gì lên tận đây trong tình trạng bấn loạn như vậy. Bà kể sự tình nghe báo về thằng con bà vừa bị bắt đang tạm giam.
– Cậu ấy, Trần Hùng phải không?
– Phải. Sao cậu biết? Bà hỏi lại.
– Chị có quen với ai tên Tư Hậu không? Anh công an Trung hỏi thăm dò.
– Tư Hậu nào? Tôi không biết. Có liên quan gì tới thằng Hùng?
Bà Hai bấn loạn thật sự khi nhắc đến Tám Công.
– Chẳng lẽ nào thằng Hùng…? À! Chị không quen cậu à!
Thái độ của bà không qua khỏi ánh mắt của anh trinh sát giàu kinh nghiệm đấu tranh phòng chống tội phạm. Hơn nữa bà lại là người chân chất, quê mùa không biết giấu cảm xúc làm sao nói dối được?
– Tám Công chính là Tư Hậu người giết em trai chị. Anh Năm Minh – người thủ trưởng, người đồng đội gan dạ của tụi em.
Mặt bà Hai biến sắc. Bà không còn giữ được bình tĩnh nữa rồi.
– Cậu ơi! Cho tôi hỏi, thằng Hùng con tôi nó giết ông ấy à?
– Hùng phạm tội giết người mà không biết đó là “cha” mình. Điều này quá đau xót cho gia đình.
– Tội nặng lắm phải không cậu? Tôi phải làm gì cho con tôi giảm nhẹ tội đây?
– Rất khó chị à! Hùng còn tham gia băng cướp nữa.
– Không! Thằng Hùng con tôi nó hiền lắm mà cậu!
– Cha mẹ nào cũng tin con mình như thế. Nhưng khi nó gây ra tội, mình biết đã muộn rồi.
– Ai là người thông tin cho chị biết tin này?
– Bạn nó.
Anh công an Trung yên tâm. Vì đồng đội đã làm đúng theo kế hoạch.
– Thôi chị cứ về đi. Có gì về Hùng cơ quan sẽ báo cho chị hay.
Bà Hai thất thểu ra về. Tội thằng Hùng nặng quá rồi. Nó đâu biết người chết dưới tay nó lại là người chồng bất nhân đã bỏ mẹ con bà hơn hai chục năm nay không một lần gặp gỡ thì làm sao nó nhận ra. Người giết em mình là chồng. Người giết chồng là con. Bi kịch cuộc đời bà, của Hùng do đâu mà ra?
Mười lăm năm tù! Toà tuyên án. Một mức án đủ sức răn đe, có yếu tố giảm nhẹ tình tiết vì đã đã tiêu diệt được trùm giang hồ, bảo kê sòng bạc là kẻ gây ra cái chết nhiều cán bộ, chiến sĩ công an. Cuộc đời Hùng coi như chấm hết.
Hùng có cơ hội làm lại cuộc đời không? Quá trình chấp hành án, Hùng đã cải tạo rất tốt. Có ý thức được sai phạm, tội lỗi của mình. Yếu tố nhân thân là cháu của đội trưởng trinh sát đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ. Bản thân Hùng mới vi phạm lần đầu, chưa có tiền án, tiền sự cũng giúp Hùng phần nào được giảm nhẹ.
Cán bộ trại giam theo dõi nhận thấy bản chất con người Hùng rất tốt. Anh không từ chối bất cứ công việc gì được giao, để có cơ hội trở về hòa nhập cộng đồng. Hùng khá bất ngờ khi được cán bộ thông báo một số phạm nhân chuyển về trại giam Tây Ninh. Nơi đó khắc nghiệt hơn ở đây rất nhiều. Hùng đau xót vì không được gặp má. Nỗi ân hận dày vò khiến Hùng thu người lại, lầm lì ít nói hơn. Anh ta khá sốc nghĩ cán bộ đã nói dối mình. Vì sao cải tạo tốt mà đưa đi giam ở nơi dành cho tù nhân tội nặng? Hùng không biết đó là kế hoạch của cấp trên.
Một kế hoạch khá mạo hiểm, xét về nhiều mặt Hùng vào vai này phù hợp nhất. Một đường dây buôn lậu ma tuý rất lớn đang chuẩn bị tuồn vào Việt Nam. Hùng sẽ hoạt động như một đặc tình. Sau khi nghe cán bộ giải thích lý do đưa Hùng về đây là đánh lạc hướng bọn chúng. Hùng chấp nhận lấy công chuộc tội. Chỉ gởi gắm một việc là nhờ cán bộ làm “công tác tư tưởng” với bà Hai giùm nếu bất trắc có xảy ra. Hùng yên tâm cùng đội công tác âm thầm thực hiện kế hoạch và đã góp phần thành công trong chuyên án ma tuý rất lớn tại thời điểm đó.
Cuộc đời Hùng đã sang trang? Được cán bộ trại giam nhận xét tốt rồi đưa Hùng một thử thách khác. Khá hốc búa. Cải trang thành tay anh chị cần số lượng ma tuý lớn để cung cấp trên địa bàn thành phố. Đối tượng cần tiếp cận có biệt danh là Sang Ròm. Tất nhiên sau anh luôn có lực lượng công an, trinh sát hỗ trợ lẫn theo dõi. Không ngờ Sang Ròm chỉ là tên tép riu. Nhận được lệnh bằng mọi giá phải bắt giữ hắn. Việc này không khó đối với Hùng. Anh đã hoàn thành nhiệm vụ và bị bắt cùng Sang Ròm. Một trớ trêu khác tiếp tục thử thách Hùng. Anh vào chung buồng giam với Sang Ròm. Tình huống quá nhạy cảm. Bằng kinh nghiệm và bản lĩnh của mình, Hùng đã tạo được uy tín với đàn em trong trại. Sang Ròm luôn được anh bảo vệ. Nó bắt đầu quí mến và quy phục. Anh đã cảm hoá thành công một tay háo danh ăn chơi lêu lổng và khai ra ổ nhóm. Ngày hắn mãn hạn ra tù, Hùng được Ban Giám đốc trại giam gọi lên ngợi khen khích lệ. Điều bất ngờ hơn nữa anh được Giám đốc chính thức nhận làm con nuôi vì Sang Ròm không ai khác là cháu trai đích tôn của dòng họ ông. Với những “thành tích” trong quá trình chấp hành án giúp Hùng được ra tù sớm hơn thời gian toà đã tuyên.
Chuyên án thành công, Giám đốc Tuyên chính thức nghỉ hưu, cán bộ cấp dưới cũng đã trưởng thành, có thể đảm nhiệm công việc ông bàn giao lại. Ông quyết định trở lại quê nhà. Trước khi chia tay, ông Tuyên hỏi Hùng có muốn chuyển ra Bắc sinh sống không, ông sẽ tạo điều kiện giúp đỡ. Ông nói:
– Thay đổi môi trường sống đôi khi rất quan trọng. Nếu thấy không có gì trở ngại nên thử đến một vùng đất mới sinh sống, làm lại cuộc đời.
Sau thời gian suy ngẫm mọi việc đã qua, Hùng quyết định nói tất cả với má. Bà nói “tuỳ con”. Hùng và má rất đau lòng đành chấp nhận bỏ quê hương bản quán làm lại cuộc đời ở một nơi thật xa. Trước khi rời nơi chôn nhau cắt rún, Hùng hỗ trợ Năm Tơ một ít tiền nói với cô cố gắng làm lại cuộc đời. Hiểu ra lòng tốt của Hùng, cô nhận lời và không quên cảm ơn bà Hai đã cưu mang giúp đỡ.
– Hùng à!
– Dạ má kêu con?
– Con có muốn gặp lại ông Ba Son người dạy võ cho con trên Cấm Sơn không?
Tự nhiên nghe má nhắc sư phụ, Hùng biến sắc.
– Sao má biết sư phụ con?
– Ông ấy chính là…!
– Má! Còn ông Tám Công là ai? Hùng không khỏi bàng hoàng.
– Cũng là Tư Hậu, người cướp má từ tay ba con khi con còn trong bụng má. Sống với ông ta là một chuỗi bi kịch cuộc đời cả má và con.
Cuộc đời Hùng đã thật sự sang trang chưa? Chắc chắn còn nhiều thử thách mới đang chờ đón Hùng phía trước. Bà Hai trìu mến nhìn con như tiếp thêm động lực mới cho hành trình tiếp theo của Hùng.
Hơn một năm sau Hùng mới hay ông Ba Son đã mất. Người trông coi nơi thờ tự ấy cũng là một đệ tử cũ được ông nhắn lại rằng “đời ông gặp được Hùng, biết Hùng là con ruột mình là mãn nguyện lắm rồi”. Chính bà Hai là người kết nối hai cha con với nhau nhưng tuyệt đối giữ bí mật không cho Hùng biết.
Đến khi nào Hùng trở lại Cấm Sơn viếng sư phụ, tạ lễ với cha mình. Mọi ngã rẽ đều có ý nghĩa của nó. Liệu điều kỳ diệu có xảy ra với Hùng?.
11/12/2024
Cao Thanh Mai
Theo https://vanhocsaigon.com/

Một trang đời

Một trang đời Cuốn sách mới xuất bản là tập hợp những trang ghi chép hằng ngày của ông từ khi là một tân binh, nói cách khác, nó là nhật k...