VĂN THƠ NHẠC
Thứ Bảy, 21 tháng 11, 2026
Tiếng kèn môi cuối bản
Bản nhỏ nằm cheo leo bên
sườn núi. Những nếp nhà sàn lúp xúp ẩn hiện dưới những tán lá rừng. Trước đây họ
sống du canh du cư, từ ngày có đồn biên phòng giúp đỡ, người bản có cuộc sống ổn
định. Năm trước, tôi đã theo đoàn thanh niên tình nguyện lên đây giúp bà con dựng
nhà. Còn bây giờ thì tôi đi một mình. Tôi muốn thử sức với cuộc sống nơi đây.
Đèn pha
Đèn pha
Sinh năm 1978 tại
Argentina, Samanta Schweblin hiện được coi là một trong những ngôi sao sáng
trên bầu trời văn chương Mỹ Latin đương đại với nhiều giải thưởng văn chương
danh giá. Tác phẩm của cô đã nhiều lần được đề cử giải Man Booker quốc tế (một
lần vào chung khảo năm 2017, hai lần vào sơ khảo năm 2019 và 2020), được chuyển
thể thành phim và được dịch ra hơn 40 thứ tiếng. Năm 2022, tập truyện ngắn Bảy
ngôi nhà trống (Seven Empty Houses) của Schweblin được trao giải thưởng
National Book Award. Truyện ngắn của cô thường pha trộn nhiều yếu tố siêu thực,
ma quái với cái kết bất ngờ.
Khi tới đường cái,
Felicidad đã hiểu ra số phận của mình. Anh đã không đợi cô, và cứ như thể quá
khứ là một thứ hữu hình, cô nghĩ rằng mình vẫn có thể nhìn thấy luồng ánh sáng
đỏ yếu ớt của đèn hậu ô tô đang mờ dần ở phía chân trời. Trong bóng tối phẳng lặng
của miền quê, chỉ còn nỗi thất vọng, một chiếc váy cưới và một phòng vệ sinh mà
lẽ ra cô không nên ở trong đó quá lâu.
Ngồi trên tảng đá cạnh cửa,
cô nhặt những hạt gạo từ cái hình thêu trên váy, xung quanh chẳng có gì để mà
nhìn ngoài những cánh đồng rộng mở, con đường cao tốc và bên cạnh đường cao tốc
là phòng vệ sinh dành cho phụ nữ.
Thời gian trôi qua,
Felicidad vứt hết hạt gạo đi. Cô vẫn không khóc; vẫn đắm chìm trong cú sốc vì bị
bỏ rơi, cô vuốt phẳng nếp gấp của chiếc váy, kiểm tra móng tay và như thể mong
đợi anh quay lại, cô nhìn chằm chằm vào con đường cao tốc nơi anh mất hút.
“Chúng nó không quay lại
đâu”, Nené nói, còn Felicidad thì hét lên vì kinh hãi. “Đường cao tốc gì mà như
cứt ấy”.
Bà già này đang ở phía
sau Felicidad và bà châm một điếu thuốc. “Như cứt ấy, đường sá gì mà xấu nhất hạng”.
Felicidad lấy lại tự chủ
và khi cảm giác sốc lắng xuống, cô chỉnh lại quai váy.
“Lần đầu tiên hử?”, Nené
hỏi, và bà thờ ơ chờ cho Felicidad lấy lại can đảm để không còn run rẩy nữa rồi
nhìn cô. “Tôi đang hỏi thằng cha kia có phải là ông chồng đầu tiên của cô
không”.
Felicidad cố rặn ra một nụ
cười. Cô nhận thấy ở Nené một khuôn mặt già nua cay đắng của một người đàn bà
mà xưa kia chắc chắn đã từng đẹp hơn cả chính Felicidad. Giữa những dấu hiệu của
tuổi già đến sớm, vẫn còn đó đôi mắt sáng rực và đôi môi cân đối hoàn hảo.
“Vâng, chồng đầu tiên ạ”,
Felicidad nói bằng vẻ bẽn lẽn khiến cho âm sắc của giọng nói dội ngược vào bên
trong.
Một luồng ánh sáng trắng
xuất hiện trên đường cao tốc, soi sáng họ khi nó lướt qua, rồi mất hút, thành
màu đỏ rực.
“Thế nào? Cô sẽ đợi hắn
à?”, Nené hỏi.
Felicidad nhìn ra cao tốc,
ở phía bên kia đường, nơi mà nếu chồng cô quay lại, cô hẳn sẽ nhìn thấy cái ô
tô hiện ra. Cô không đủ dũng khí đáp lời.
“Này”, Nené nói, “tôi sẽ
nói ngắn gọn thôi nhé vì thực ra cũng chẳng có nhiều nhặn gì để mà nói”. Bà giẫm
chân lên điếu thuốc, rành rọt từng từ: “Chúng nó cảm thấy mệt mỏi vì phải chờ đợi
và chúng nó bỏ cô đấy. Có vẻ như chờ đợi đã làm cho chúng nó kiệt sức”.
Felicidad cẩn trọng dõi
theo chuyển động của điếu thuốc lá mới được đưa lên miệng người đàn bà kia,
khói thuốc hòa lẫn vào bóng tối, đôi môi ngậm chặt điếu thuốc.
“Vì thế các cô gái khóc
lóc và chờ đợi chúng nó…” – Nené tiếp tục nói, “và họ cứ chờ đợi như thế… Và nhất
là trong suốt thời gian chờ đợi: họ khóc lóc, khóc lóc, và khóc lóc”.
Ánh mắt Felicidad không
còn dõi theo điếu thuốc nữa. Ngay lúc này đây, khi cô cần được nương tựa vào
tình cảm chị em đàn bà con gái với nhau, khi mà chỉ có một người đàn bà khác mới
có thể hiểu được cảm giác của cô trước nhà vệ sinh nữ bên đường cao tốc sau khi
đã bị người chồng mới cưới bỏ rơi hoàn toàn, cô lại chỉ gặp được người đàn bà
ngạo mạn này, người vừa mới nói chuyện với cô xong và giờ thì đang quát vào mặt
cô.
“Và đêm quái nào họ cũng
liên tục khóc lóc hết giờ này đến giờ khác, hết phút này sang phút khác!”.
Felicidad hít một hơi thật
sâu, mắt cô đẫm lệ.
“Mà vứt bố nó mấy cái trò
khóc lóc mới cả khóc lóc ấy đi… Tôi nói cô nghe cho rõ nhé. Nó là thế này.
Chúng tôi đến chán ngấy và mệt mỏi về mấy cái chuyện ngu xuẩn của các cô rồi.
Chúng tôi, cô… Cô tên là gì nhỉ?”.
Felicidad muốn thốt ra
Felicidad, nhưng cô biết rằng nếu mình mở miệng ra nói, thì âm thanh duy nhất sẽ
chỉ là những tiếng nức nở không tài nào kiểm soát nổi.
“Nào… tên cô là…?”.
Thế là những tiếng nức nở
cứ thế tuôn ra không kiểm soát được.
“Fe…li…” – Felicidad cố lấy
lại bình tĩnh và mặc dù không thành công cho lắm, cô vẫn thốt ra được âm cuối
tên mình: “… cidad”.
“Vậy đấy, Feli-cidad, tôi
đang nói là chúng tôi không thể nào cứ chịu đựng mãi tình hình này được. Không
thể nào duy trì mãi như thế này được, Felicidad à!”.
Sau khi hít một hơi thở
dài khò khè, Felicidad lại bắt đầu nức nở, tiếng khóc làm cả khuôn mặt cô đẫm lệ,
khuôn mặt ấy run rẩy mỗi khi cô thở và lắc đầu.
“Tôi không thể nào tin được…”,
cô thổn thức, “rằng anh ấy lại…”.
Nené đứng dậy. Bà ấn điếu
thuốc đang hút dở vào tường nhà vệ sinh, nhìn Felicidad vẻ khinh miệt, rồi bỏ
đi.
“Đồ bất lịch sự!” –
Felicidad hét lên về phía bà.
Nhưng chỉ vài giây sau,
khi nhận ra rằng cô đang bị bỏ lại một mình, Felicidad chạy theo và đuổi kịp
Nené trên cánh đồng.
“Đợi đã nào… Đừng bỏ đi,
bà phải hiểu là…”.
Nené dừng lại nhìn cô.
“Im mồm đi nào”, Nené
nói, bà châm một điếu thuốc khác. “Im mồm đi nào, tôi bảo cô đấy. Nghe đây
này”.
Felicidad ngừng khóc, nghẹn
ngào cố kìm nén để tránh không khơi lên một cơn đau khổ khác.
Một khoảnh khắc im lặng
mà Nené không cảm thấy nhẹ nhõm cho lắm. Thậm chí còn bồn chồn và quẫn trí hơn
trước, bà nói:
“Được rồi, giờ thì nghe
đây này. Cô có nghe thấy nó không?”, Nené nhìn ra ngoài cánh đồng tối đen.
Felicidad im lặng, cố gắng
tập trung nhưng chẳng nghe thấy gì hết. Nené lắc lắc đầu.
“Cô khóc nhiều quá đấy
mà, giờ thì cô phải đợi đến khi tai cô quen với nó”.
Felicidad nhìn về phía
cánh đồng và hơi nghiêng đầu.
“Họ đang khóc…” –
Felicidad nói bằng một giọng trầm, gần như xấu hổ.
“Phải. Họ đang khóc đấy.
Phải! Họ đang khóc đấy! Họ khóc quái gì mà khóc cả đêm!”. Nené chỉ vào mặt
mình: “Cô có nhìn thấy mặt tôi không? Chúng tôi ngủ khi nào? Chẳng khi nào cả!
Tất cả những gì chúng tôi làm là nghe họ khóc, đêm quái nào cũng khóc. Và chúng
tôi sẽ không chấp nhận chuyện này nữa đâu, hiểu chưa?”.
Felicidad chưng hửng nhìn
bà. Ở ngoài cánh đồng, tiếng những người đàn bà khóc than ai oán nhắc đi nhắc lại
tên người chồng của họ.
“Mà tất cả bọn họ đều
khóc!” – Nené nói.
Rồi thì tiếng những người
đàn bà kia bắt đầu hét lên:
Bố con thần kinh!
Mẹ con điếm khốn nạn, vô
cảm!
Và những giọng khác hòa
vào:
Kệ chúng tao khóc đi, con
khọm già chập mạch kia!
Nené giận dữ nhìn ra xung
quanh. Bà thét lên vào những cánh đồng:
“Thế còn bọn tao thì sao,
lũ hèn nhát kia…? Một số bọn tao từng ở đây hơn bốn chục năm rồi, cũng bị bỏ
rơi như lũ chúng mày, chẳng lẽ đêm quái nào bọn tao cũng cứ phải nghe mấy cái
chuyện nhỏ mọn ngu xuẩn của chúng mày sao? Hử? Còn bọn tao thì sao hử?”.
Im lặng bao trùm,
Felicidad sợ hãi nhìn Nené.
Uống thuốc đi! Con mụ
điên kia!
Dù ở ngoài cánh đồng, họ
vẫn có thể nhìn thấy đường cao tốc. Dọc theo chỗ họ đang đứng, cặp đèn pha màu
trắng tấp vào bên cạnh tòa nhà nhỏ.
“Lại một đứa nữa”, Nené
nói, và như thể đây là chuyện không thể nào chịu đựng nổi, bà ngồi phịch xuống
đất, cạn kiệt sức lực.
“Một đứa nữa?”, Felicidad
hỏi. “Lại một người đàn bà nữa ư? Mà… hắn ta sẽ bỏ rơi cô ấy ư? Biết đâu hắn lại
đợi…”.
Nené cắn môi và lắc đầu.
Trên cánh đồng những giọng nói càng trở nên thiếu thân thiện hơn.
Ra đây nào, con khốn kia,
hãy cho chúng tao xem mặt mũi mày thế nào…
Ra đây nào, giờ thì mày
không có những con bạn nhỏ nổi loạn nữa…
Con mụ già nhu nhược kia…
Felicidad nắm tay Nené và
vừa cố kéo bà dậy, cô vừa chỉ về phía nhà vệ sinh.
“Chúng ta phải làm gì đó
đi chứ! Chúng ta phải cảnh báo người đàn bà tội nghiệp kia!” – Felicidad nói.
Nhưng rồi cô dừng lại và
im lặng, bởi Felicidad đã nhìn thấy đúng hình ảnh quá khứ đau thương của mình vừa
diễn ra mới đây thôi: chiếc ô tô lao đi mất trước khi người đàn bà vừa ra khỏi
xe có cơ hội quay trở lại chui vào xe, và ánh đèn, trước đó còn sáng trắng lên,
giờ đã mất hút theo hướng khác, biến thành màu đỏ.
“Hắn chuồn rồi”,
Felicidad, “hắn chuồn và bỏ lại cô ấy”.
Cũng giống như Nené trước
đó, cô đổ sụp người xuống đất. Nené đặt tay lên tay Felicidad.
“Lúc nào cũng như vậy đấy,
cô gái yêu quý ạ”, Nené vỗ vào tay Felicidad. “Không thể khác được đâu. Trên đường
cao tốc, ít nhất thì… Luôn luôn là như thế”.
“Nhưng…”, Felicidad nói.
“Luôn luôn là như thế”,
Nené nói.
Mày ở đâu, con điếm kia?
Nói gì đó đi chứ!
Felicidad nhìn Nené và hiểu
rằng nỗi buồn của người đàn bà già nua này lớn hơn nỗi buồn của cô biết nhường
nào.
Đồ mèo mả gà đồng thảm hại!
Con đượi già xấu xa!
“Hãy để bà ấy được yên!”
– Felicidad nói.
Cô lại gần Nené và ôm lấy
bà như một cô bé con.
Ôi… sợ quá cơ! giọng nói
thốt lên. Vậy là giờ mày có thêm một con cộng sự bé nhỏ rồi đấy…
“Tôi không phải là cộng sự
của ai cả”, Felicidad nói. “Tôi chỉ muốn giúp…”.
Ôi… hóa ra nó chỉ muốn
giúp thôi…
“Câm mồm đi!” – Nené nói.
Tất cả chúng mày có biết
tại sao nó bị bỏ rơi trên đường cao tốc không?
Vì nó là một con hải mã
gày giơ xương!
Không, nó bị bỏ rơi bởi
vì – có tiếng cười – bởi vì trong lúc nó đang cố mặc thử chiếc váy cưới nhỏ bé,
thì chúng ta đã xoạc với chồng nó rồi…
Tiếng cười bây giờ đã gần
hơn; nó hoàn toàn át đi tiếng khóc. Từ phía nhà vệ sinh, một bóng hình chậm rãi
đi tới chỗ Nené và Felicidad.
Nhìn kìa, lại có một đứa
nữa tới đây này… đồ mèo mả gà đồng!
Khi cái bóng dáng kia tới
gần họ phát hiện ra khuôn mặt của một bà lão. Cứ đi được một vài bước, bà lão lại
ngoái đầu nhìn lên đường cao tốc. Bà lão mặc trang phục tông màu vàng, từ đường
viền cổ áo bà lộ ra bộ đồ lót ren màu đen đầy khêu gợi. Khi bà lão tới gần, trước
khi bà kịp hỏi, Felicidad đã cắt ngang:
“Lúc nào cũng thế. Lúc
nào cũng ở trên đường cao tốc, bà ơi”.
Khi nhìn thấy họ đang ngồi
trên cánh đồng trong bộ váy cưới, bà lão bèn đứng thẳng người lên và phẫn nộ
nhìn về phía con đường.
“Nhưng mà làm sao lại…?”.
Felicidad ngắt lời bà:
“Thôi nào, đừng khóc mà”,
Felicidad nói. “Đừng làm cho mọi thứ trở nên tồi tệ hơn”.
“Nhưng không thể nào lại…”,
bà lão nói, trong cơn thất vọng cùng cực, bàn tay bà buông ra và tờ giấy chứng
nhận kết hôn rơi xuống đất.
Bà khinh miệt nhìn về
phía con đường cao tốc mà cái xe đã chạy mất hút, nói “Đồ vô lại! Cái thằng già
liệt dương!”.
Thôi nào, con mụ ngu độn
kia!
“Tại sao chúng mày không
câm mồm đi hử, mấy con mẹ ba hoa chích chòe kia!”, Nené quát tướng lên, và bà sỗ
sàng đứng bật dậy.
Bà lão nhìn bà kinh hãi.
“Lũ khọm già khốn khiếp!”,
Nené tiếp tục quát.
Chúng tao sẽ tóm được
mày, đồ rắn độc thối tha kia!
Cố tìm hiểu chuyện gì
đang diễn ra, bà lão nhìn sang Felicidad, người lúc này, giống như Nené, đã đứng
dậy và lo lắng nhìn vào bóng tối của cánh đồng.
Nào, mày có giỏi thì chường
mặt ra đi xem nào, giọng những người đàn bà có thể nghe được gần hơn bao giờ hết.
Felicidad và Nené nhìn
nhau. Họ cảm thấy mặt đất dưới chân mình rung chuyển khi hàng trăm người đàn bà
tuyệt vọng tiến bước qua cánh đồng.
“Chuyện gì đang diễn ra vậy?”,
bà lão hỏi. “Những giọng nói này là ai, họ muốn gì?”. Bà quỳ xuống và nhặt tờ
đăng ký kết hôn lên. Cũng như Felicidad và Nené, bà thoái lui về phía đường cao
tốc mà không ngoái đầu nhìn lại, không rời mắt khỏi đám đông đen đặc trên cánh
đồng tối thẫm, đám đông này dường như càng lúc càng tiến lại gần họ hơn.
“Có bao nhiêu người tất cả?”
– Felicidad hỏi.
“Rất nhiều”, Nené nói.
“Quá nhiều luôn”.
Rất nhiều tiếng chửi rủa
và lăng mạ vang lên rất gần, đến nỗi việc đáp trả hoặc cố gắng xoa dịu là hoàn
toàn vô ích.
“Chúng ta nên làm gì
đây?”, Felicidad hỏi. Ba người họ thoái lui càng lúc càng nhanh.
“Đừng có nghĩ đến chuyện
khóc lóc làm gì cho mệt”, Nené nói.
Bà lão, một tay lo lắng
túm chặt chiếc váy cưới khiến nó nhàu đi, tay kia nắm lấy cánh tay Felicidad.
“Đừng sợ, bà ơi, không
sao đâu”, Felicidad nói.
Nhưng tiếng chửi rủa cay
độc giờ đã quá ồn khiến bà lão không thể nghe được lời cô. Trên đường cao tốc, ở
phía xa, một đốm trắng lớn dần lên như một tia hy vọng. Đây có lẽ là khoảnh khắc
Felicidad nghĩ về tình yêu lần cuối. Có lẽ cô thầm tự nhủ: Không được để hắn bỏ
rơi cô ấy; không được để hắn bỏ rơi cô ấy.
“Nếu xe dừng lại, chúng
ta sẽ leo lên”, Nené thét lên.
“Bà ấy nói gì thế?”, bà
lão hỏi. Giờ thì họ đang rất gần chỗ nhà vệ sinh rồi.
“Rằng nếu cái xe dừng lại…”,
Felicidad nói.
“Cái gì cơ?”, bà lão nói.
Những tiếng than van đang
vây quanh họ. Họ chẳng thấy ai, nhưng họ biết rằng những người đàn bà kia đang ở
đó, chỉ cách vài bước chân thôi. Felicidad hét lên. Có gì đó như những bàn tay
cọ vào chân cô, cổ cô, đầu ngón tay cô. Felicidad hét lên, cô không nghe thấy
tiếng Nené, người đã chạy vượt lên và đang bảo cô hãy lôi bà lão mà chạy đi.
Cái ô tô dừng lại trước nhà vệ sinh. Nené ngoảnh đầu về phía Felicidad và giục
cô chạy, lôi bà lão mà chạy đi. Nhưng chính bà lão mới là người phản ứng kịp thời
và lôi Felicidad chạy về phía Nené, người vốn đã đứng cạnh cái xe, đợi người
đàn bà kia xuống để bà có thể lên xe và yêu cầu người đàn ông lái xe đi.
“Chúng nó không chịu
buông cháu ra!”, Felicidad hét lên. “Chúng nó không chịu buông cháu ra!”. Cô
tuyệt vọng cố giằng ra khỏi những bàn tay cuối cùng đang giữ lấy cô.
Bà lão kéo cô đi. Bà dùng
toàn bộ sức lực của mình để kéo Felicidad. Nené lo lắng chờ đợi cánh cửa xe mở
ra, đợi người đàn bà kia xuống xe. Nhưng người xuống lại là gã đàn ông. Vì ánh
đèn pha chói sáng trên mặt đường, nên gã không nhìn thấy những người đàn bà
này, gã vội vã bước ra trong lúc tay vẫn mò mẫm kéo khóa quần. Rồi thì những tiếng
ầm ĩ mỗi lúc một lớn hơn. Những giọng nói cười nhạo kia bèn quên béng Nené đi,
chỉ tập trung vào mỗi gã. Chúng vang tới tai gã. Trong con mắt của gã đàn ông
là nỗi sợ hãi của một con thỏ đối mặt với những cơn cuồng nộ. Khi gã dừng lại
thì đã quá muộn. Nené đã đi vòng ra và ngồi vào ghế lái của gã. Bà ngăn cản người
đàn bà đang cố trốn ra, bà mở cửa sau cho Felicidad và bà lão.
“Giữ lấy cô ta đi”, Nené
nói, bà buông người đàn bà ra giao cho bà lão giữ cô ta. Bà lão nghe theo lệnh
mà chẳng nói nửa lời.
“Nếu cô ấy muốn ra, cứ để
cô ấy đi”, Felicidad nói. “Biết đâu hai người này lại yêu nhau và chúng ta
không nên ngáng đường họ”.
Cô gái mới đến vùng ra
thoát khỏi tay bà lão nhưng cô không ra khỏi xe. Cô hỏi, “Các người muốn gì?
Các người ở đâu ra vậy?”, hết câu này đến câu khác, cho đến khi Nené mở cửa xe
ra.
“Ra khỏi xe đi, mau lên”,
bà nói.
Thậm chí ngay cả khi ở
trong xe rồi họ vẫn có thể nghe thấy tiếng gào thét của những người đàn bà kia,
trước mặt họ, đứng tách biệt khỏi bóng tối nhờ ánh đèn pha là hình hài đông cứng
lại vì kinh hãi của một gã đàn ông, kẻ mà chỉ một phút trước đây thôi vẫn không
nghĩ đến những chuyện như thế này.
“Không đời nào tôi ra khỏi
xe đâu”, cô gái mới đến nói. Cô nhìn gã đàn ông kia mà không tỏ chút vẻ ân cần
nào, rồi nhìn sang Nené: “Đi đi kẻo hắn quay lại bây giờ”, cô nói và khóa cửa
xe từ bên trong.
Nené cho xe chạy. Gã đàn
ông nghe thấy tiếng máy nổ và quay ra nhìn họ.
“Đi đi!”, cô gái mới đến
hét lên.
Bà lão bồn chồn vỗ tay, rồi
nắm chặt tay Felicidad; Felicidad kinh hãi nhìn gã đàn ông đang bước tới. Lốp
xe một bên bị trật ra khỏi đường, xe thì bị trượt trong bùn. Nené điên cuồng
xoay vô lăng, trong giây lát ánh đèn pha ô tô chiếu vào cánh đồng. Những gì mà
họ nhìn thấy không phải là cánh đồng: ánh đèn ô tô mất hút trong sự mênh mông của
màn đêm, nhưng đủ để nhìn ra trong bóng tối một đám đông lúc nhúc có đến hàng
trăm người đàn bà. Họ đang lao về phía chiếc xe, chính xác hơn là về phía người
đàn ông đang đứng trước mũi xe, đứng bất động chờ họ, như thể chờ chết.
Cô gái mới đến đạp chân
mình vào chân Nené để nhấn ga. Cùng với hình ảnh đám đông những người đàn bà
đang tấn công gã đàn ông trong gương chiếu hậu, Nené cố đưa xe trở lại con đường.
Động cơ xe át đi những tiếng la hét và lăng mạ, rồi chẳng mấy chốc tất cả chìm
trong bóng tối và im lặng.
Cô gái mới đến dịch người
trên ghế.
“Tôi chưa bao giờ yêu hắn
cả”, cô nói. “Khi hắn ra khỏi xe, tôi đã nghĩ đến chuyện nắm lấy vô lăng và bỏ
hắn lại bên vệ đường. Nhưng tôi không biết, bản năng người mẹ…”.
Mấy người đàn bà kia chẳng
buồn nghe. Tất cả bọn họ, và giờ đây cả cô gái mới đến nữa, đều nhìn ra đường
cao tốc, im lặng hồi lâu. Ấy là lúc sự việc xảy ra.
“Không thể nào”, Nené
nói.
Ở đằng xa, trước mặt họ,
đường chân trời bắt đầu lóe lên những cặp đèn pha nhỏ màu trắng.
“Cái gì vậy?” bà lão hỏi.
“Chuyện gì đang xảy ra vậy?”.
Ngồi trên ghế sau, cô gái
mới đến liếc nhìn Nené, như đang chờ đợi một lời giải thích. Những cặp đèn pha
lớn dần, cứ thế tiến lại gần. Felicidad nhìn qua khoảng trống giữa hai chiếc ghế
trước.
“Họ đang quay trở lại”,
cô nói. Cô cười và nhìn Nené.
Trên đường cao tốc, những
cặp đèn pha đầu tiên lướt qua họ như những chiếc ô tô, những cặp đèn pha khác
cũng đang lao tới.
“Họ đã đổi ý rồi,”
Felicidad nói. “Đúng là họ đấy, họ đang quay lại đón chúng ta!”.
“Không phải đâu”, Nené
nói. Bà châm điếu thuốc, vừa nhả khói ra vừa bảo:
“Phải rồi, đúng là chúng
nó đấy. Nhưng chúng nó quay lại để đón thằng cha kia cơ”.
3/9/2024
Samanta Schweblin
Nguyễn Nguyên Phước dịch
Nguồn: Tuổi Trẻ Cuối Tuần
Theo
https://vanhocsaigon.com/
Chiếu không
Chiếu không
Đêm buông sương lạnh.
Út Trong hổng trả lời câu hỏi Thiệt. Chiếu cũ thì sao? Thiệt chỉ biết con người
chỉ sống cuộc đời này một lần mà thôi. Vậy nên thương là thương, chứ câu nệ làm
gì mấy chuyện xưa xa cũ càng.
1. Nắng đứng đồng. Ghe bẹo tắp
vào vàm ô môi. Trưa hừng hực phả cái nóng gay gắt của mùa khô cằn. Đất nức nẻ vệt
dài nối nhau như những dấu chim di in hằn lên đuôi mắt ngoại. Con sông Đợi hụt
nước. Gió cũng im thinh. Ngoại ngó trời rồi thở dài thườn thượt. Gắp miếng cá
sòng kho chuối xanh ngoại hỏi bâng quơ chuyện hồi sớm trên chợ người ta đồn rân
trời. Rồi xáng có múc vàm hông bây? Biết chỗ nào mà neo ghe nữa chèn. Câu hỏi
ngoại lọt tỏm xuống sông, bởi thằng Thiệt cũng có biết đâu mà trả lời.
Hai bà cháu một già một
trẻ, neo phận đời lênh đênh sông nước theo cái ghe bẹo mà thương hồ sinh nhai
khắp mấy con kinh, đoạn rạch, khúc lóng của miệt này mấy chục năm trời. Tờ mờ
sáng khi gà chưa kịp gáy, thằng cháu đã lồm cồm bò dậy nổ máy đuôi tôm cho chiếc
ghe ngược ra chợ Ngã Ba, nơi mấy con sông hợp lại thành dòng cái lớn, ở đó có
cái chợ sầm uất nhất thị trấn, rồi bổ hàng, lựa mấy thứ ghe mình còn thiếu. Chừng
đó là vừa lúc ngoại trở giấc pha ấm trà, quấn cái khăn rằn, đội thêm cái nón
lá, khoác cái áo bà ba nâu, ra ngồi đầu mũi ghe chờ thằng cháu. Hôm nó nhảy về
với tô bún riêu, hôm thì gói xôi đậu xanh, cũng có lúc là ổ bánh mì với vài chiếc
nem. Thoảng khi nó chuyền từ ghe này sang ghe khác, chưa kịp về tới ghe mình đã
í ới nay có bánh tráng Mỹ Lồng nóng hổi nè ngoại. Ngon hết sẩy nghen!
Nhưng cũng có bận, Thiệt
trở về tiu ngỉu, ngoại hỏi gì cũng lắc đầu im re, chất đống hàng lên ghe, treo
dăm ba mớ lên bẹo rồi nổ máy đuôi tôm xuôi ghe về mấy con kinh. Ghe bẹo vẫn bóp
tò te mà lòng ghe thì đựng toàn nỗi buồn. Tỷ như trưa nay, Thiệt cũng im re bên
mâm cơm với ngoại. Tháng tư thả cánh ô môi khắp vàm sông. Mấy cánh ô môi lình
bình trôi. Hồi đó có lần Thiệt nói với ngoại, chừng nữa nó lớn lên nó cưới thì
cũng canh ngay mùa ô môi hồng vậy nè! Đi dưới vàm sông ô môi nhuộm hồng, cái
mình nắm tay người mình thương hen ngoại, chắc là đẹp dữ dằn luôn đó. Bận đó
Thiệt mười sáu, ngồi nhai miếng bánh tráng mà cười hềnh hệch.
Thiệt hổng có tía, càng hổng
biết má nó là ai. Hồi nhỏ lúc đi học, mấy đứa bạn hỏi tía má mầy đâu sao hổng
có đi họp phụ huynh. Mỗi lần họp là bà ngoại mầy quầy quả chạy vô. Ai cũng phải
có người sanh mình ra chớ. Còn bằng không thì mầy chắc từ đất nẻ chui lên. Người
ta nói đó heng, mấy thằng đất nẻ chui lên hổng sớm thì muộn cũng hư à! Xứ mình
đám lưu linh lưu địa trộm cướp xì ke hút chích cũng toàn là cái thứ đất nẻ mà
thôi! Lời mấy đứa bạn thọc sâu vào tim ruột của Thiệt. Nó đứng dậy, quơ ngay
cái bình nước ngoại hay làm trà đá đường cho mang đặng khát thì uống, cú quơ mạnh
tay trúng ngay cái đầu đứa mới buông ra câu nói. Thế là nhảy vào nhau vật lộn.
Quần áo lấm lem, đầu bù tóc rối. Đứa sưng mặt, đứa chảy máu mũi. Lớp nhốn nháo
rân trời. Ông thầy giám thị lôi đầu hai đứa lên phòng xử. Ổng biểu ngày mai kêu
phụ huynh lên gặp thầy. Mà cái ngày mai của ông thầy thì Thiệt mặc xác. Nó lẽo
đẽo chạy về vàm sông đứng khóc ngon ơ. Ban nãy hùng hổ lắm mà! Không dưng về lại
mé vàm chờ chiếc ghe bẹo của ngoại thì lòng nó thắt thẻo. Đâu ai dần ai giã mà
nước mắt cứ vậy rơi. Thiệt bỏ học từ đó, cứ vậy mà lênh đênh theo ngoại.
2. Qua Chẹt Sậy là hai bên
đường người ta phơi bánh tráng đầy, tới bờ kinh có đám Khiết bông mọc bắt giàn
ngoài cái sàn lãng thì thằng Thiệt cho ghe cập bến. Nó gọi rõ to:
– Chị Út Trong ơi! Tui
giao gạo sỏi nè!
Từ trong chái bếp sau, đứa
con gái tóc dài đen mượt quá vai ló đầu ra cười tươi rói. Thằng Thiệt cột dây
buộc ghe vào bến rồi vác gạo lên sàn lãng. Nay lái bên Trà Vinh mới giao là tui
chở qua cho chị liền đó. Gạo sỏi Nàng Keo hột tròn mới làm bánh đúng điệu hen
chị. Gì chứ khắp cái Mỹ Lồng này ai cũng mê bánh tráng Út Trong hết trơn. Thiệt
vừa nói vừa cười hề hà. Út Trong đếm tiền đưa thằng Thiệt, lại dắm dúi vào tay
thằng con trai da dạn dày nắng đồng mang màu phù sa ngâm vàng cái túi đồ to bè.
Nè cái này là áo nỉ dầy cho ngoại, Thiệt nói ngoại sớm trời còn sương khoác cái
áo dầy cho ấm. Bữa chị qua đưa mấy sấp bánh tráng thấy áo ngoại sờn bâu rồi.
Còn mấy cái áo thun này là của Thiệt. Con trai lớn rồi, mặc cái áo cho đàng
hoàng. Áo gì mà vá chỗ này, thủng chỗ nọ. Có hủ mắm tép, chị mới làm, đem về
hai bà cháu ăn cơm nghen! Thiệt đỡ cái tụng đồ mà chưng hửng, xuống ghe rồi mà
vẫn cứ ngoái đầu nhìn mé sàn lãng.
Có lần ngoại nói nhiều
người giờ ẩu, mỗi Út Trong là còn giữ được cái hồn cốt của bánh tráng Mỹ Lồng.
Thiên hạ giờ chạy theo lợi nhuận, lấy ba cái gạo nở làm bánh tráng cho lời nhiều,
cho trắng bánh bắt mắt. Mỗi Út Trong là chịu khó giữ đúng nếp xưa của ông bà.
Bánh tráng Mỹ Lồng đâu phải tự nhiên mà ngon nức tiếng thiên hạ. Nghề nào cũng
lắm công phu. Phải là thứ gạo sỏi của miệt Trà Vinh theo vụ mùa của dân Khmer mới
làm ra loại bánh ngon đúng vị. Để bánh thơm và có độ béo phải trộn thêm nước dừa
vào bột bánh. Nhưng mà nếu đơn giản vậy thì ai làm cũng được. Bánh tráng nhà Út
Trong có cái vị độc đáo danh truyền mà hổng đâu có được. Bánh tráng mềm dẻo nhờ
phơi một nắng một sương. Lại có vị thơm ngọt rất đặc biệt. Cầm trên tay sấp
bánh là nghe thoảng mùi bắt mũi, hổng lò bánh nào có được. Mà đã gọi là đặc biệt
thì hổng ai biết được bí kíp ra sao.
Nghe đâu có bận, thằng
con ông nhà giàu nào đó ngoài huyện lấp ló cửa nhà Út Trong đòi dạm ngõ, mà
chuyện cũng hổng tới đâu. Thằng con nhà giàu bạn học của Út Trong chỉ mong lấy
cái nghề bánh mà về huyện dựng xưởng. Chuyện vỡ lỡ khắp Mỹ Lồng thiên hạ đồn
rân trời. Út Trong nghỉ làm bánh cả hai năm trời. Thằng nhà giàu dựng cái xưởng
nhưng cũng đâu là ra được thứ bánh ngon như Út Trong. Dần dà thiên hạ cũng chẳng
ai mua, dẹp luôn cái xưởng. Nên hồi đó chợ Mỹ Lồng người ta chế ra mấy câu hát
chọc Út Trong, đến cả con nít mỗi lần chạy qua cửa nhà cũng lén lấy cục đất chọi
vô rồi hát tí tửng.
Bận ngoại kể cho thằng
Thiệt nghe là hôm Út Trong nghỉ bán đâu chừng vài hôm. Thiệt đi bổ hàng sớm trời
nghe thiên hạ ghe bẹo nói Út Trong đi đâu đó lên bệnh viện huyện. Chắc Út Trong
bệnh. Đàn bà con gái tuổi này mà hổng chồng con, nó sanh ra nhiều cái bệnh. Người
thì bảo vậy, kẻ thì lắc đầu nguầy nguậy. Hổng phải mấy thím ơi, bộ đàn bà phải
có đàn ông mới sống nổi hả chèn! Tui cũng đâu có chồng mà phơi phới nè! Đàn ông
xứ này ăn ở không, giỏi nhất là rượu chè, chứ còng lưng trên đồng hay quảy gánh
chợ đông thì toàn đàn bà con gái mà thôi! Xứ gì mà kì thí mồ. Đất còn khô đến nức
nẻ huống hồ là đàn bà con gái. Xứ gì lạ thí mồ. Sông còn phải Đợi thì đám đàn
bà con gái lúc nào mà hổng chờ chồng. Chồng nhậu hổng về. Chồng cà phê chòi hổng
về. Chồng đi thành phố hổng về. Xứ gì đàn ông chán bỏ mẹ đi. Ờ… mà cũng còn,
còn mỗi thằng Thiệt. Nó thiệt như cái tên của nó.
Thiệt đem câu chuyện Tám
Tình bên ghe rau rổn rảng ngoài chợ sớm về kể ngoại nghe bên mâm cơm chiều hôm.
Ngoại ờ nhẹ tênh. Bữa Út Trong có nói ngoại rồi. Thiệt trố mắt nhìn ngoại. Ủa
sao ngồi có một chỗ ngoài mũi ghe mà cái gì cũng biết vậy ngoại? Thiệt hỏi
nhưng ngoại đâu có trả lời. Ngoại biểu nay mùng tám cúng sao, bày hương án ra đầu
mũi ghe ngoại cúng. Trong tiếng khấn vái rì rầm của ngoại, lẫn tiếng đám bìm bịp
gọi bầy, Thiệt nghe loáng thoáng tên Út Trong.
3. Ngoại hay ngủ dưới lòng
ghe bẹo, trên cái chiếu lát bông Tân Thành. Cái chiếu dệt thủ công thoảng khi cả
năm mới có ghe từ Cà Mau ngược dòng Hậu Giang lên bán mỗi khi trời thổi gió Tết.
Ngoại cứ mua bao năm thì bấy nhiêu chiếc chiếu mới. Nhưng mấy chục năm trời vẫn
cứ trải chiếc chiếu cũ ra nằm. Cọng lát, sợi dây nhiều khi tuột tuốt luốt. Chiếu
cũ mèm, chỗ rách tưa cả bông ra. Mấy bận Thiệt nói ngoại thay chiếu mới đi, chục
chiếc chiếu gói gọn phía hông ghe còn mới cáu kìa. Ngoại cười hề hà, còn ngủ được
bây ơi. Ngoại mua để dành, giờ mấy ai mà còn dệt chiếu tay nữa, gặp thì mua,
mua hổng phải bởi mình muốn thay chiếu mới mà bởi mình thương chiếu Cà Mau. Buổi
thời kim tiền hiện đại, mấy cái xưa xa cũ càng chừng chục năm nữa cũng mai một
mà thôi. Tỷ như cái ghe bẹo này nè, chừng mà xáng vào múc vàm chắc cũng phải
tính chuyện lên bờ thôi con.
Lên bờ? Ủa rồi lên bờ
mình mần ăn gì đây trời? Câu hỏi cứ dáo dác trong lòng của Thiệt. Đêm nó ra
ngoài mũi ghe nằm. Bận trăng mười sáu tròn vằng vặc. Ngoại theo đời hải hồ từ
khi nào thì Thiệt cũng hổng biết, chỉ nhớ đâu đó lúc nó bắt đầu biết nhận thức
thì thấy đời mình trôi nổi theo con nước lớn ròng đầy vơi của miệt này. Ngoại dạy
Thiệt nói, ngoại tập thiệt bơi. Ngoại cầm tay Thiệt nắn nót con chữ đầu đời.
Ngoại chặt bè chuối tập Thiệt lội sông. Ngoại nói đất có thổ công, sông có hà
bá. Mình ở đâu thì kiêng cữ theo ông bà dạy. Đi đất lạ hổng có nói bậy, gặp
khúc sông sâu đừng nhảy ào xuống tắm. Nhưng sợ nhất là mũi ghe đụng dề lục bình
mà cứ lừng khừng chẳng chạy được. Đôi khi dưới cái đám rễ ấy là xác chết bám
vào. Người từ sông này mà sống, nhưng cũng từ sông này đôi khi nhiều cái chết.
Thiệt nghe mà sợ. Sợ nhưng đâu có tránh được. Lần đầu gặp cái xác trôi sông,
Thiệt ói tới mật xanh, mặt tái mét, miệng ú ớ nói hổng thành lời. Vậy mà ngoại
tỉnh bơ. Ngoại thắp ba cây nhang, ngoại rải ít muối gạo rồi xé miếng vải trắng
thả xuống sông. Ghe lai từ từ ra khỏi mớ lục bình, tấp vào bờ, ngoại lên xóm đó
báo tin cho người ta vớt. Cái xác quay đầu về phía xóm, trương lềnh bềnh.
Nhưng rồi đời hải hồ dạy
Thiệt quen dần với chuyện gặp xác trôi sông. Quen lời ngoại dặn. Đâu phải ai
cũng thấy xác rồi vớt xác được. Người ta tìm mình âu cũng là cái duyên cái nghiệp
hoặc kiếp trước nợ nần gì nhau. Hay chỉ nghĩ đơn giản mình giúp người ta lên bờ
qui hồi cố xứ cũng là điều phước báu. Dĩ nhiên, con người ta có trăm cách lên bờ,
nhưng chắc chắn Thiệt hổng bao giờ chọn cách lên bờ kinh hãi như thế.
Xáng phân luồng sông, để
dẫn nước vào đồng, để chia con sông Đợi ra làm ba đoạn rẽ. Sông còn phải rẽ
nhánh thì con người ta đâu có bao giờ thẳng đường được phải không ngoại? Thiệt
hỏi ngoại vậy, khi tiếng cải lương phát ra từ chiếc la-dô đang hát bài gì đó về
mối tình của chàng bán chiếu. Ngoại hổng nói gì hết, ngoại lần mò ra mũi ghe,
ngoại quấn giấy quyến rồi thả vào đó mấy lá thuốc rê và rít. Nhụm khói tròn bay
lắc lẻo lên mấy ngọn gáo. Bay lòa xòa trên nền trời thâm kịt. Trăng soi dòng
tròn lẳng lơ. Chứ cái đời ghe bẹo kì thực cũng là một đoạn rẽ của ngoại mà thôi
bây ơi. Hồi đó…
Tối trời mà bìm bịp cứ
kêu hoài bên mé vàm. Tiếng bìm bịp kêu lẫn tiếng kể nhừa nhựa của cái giọng thổ
bị thời gian kéo giãn như dây thanh băng bị nhão nhòe của ngoại nghe cứ nức dạ
bầm gan. Cái hồi đó của ngoại khiến đôi mắt Thiệt diếp lại. Mênh mang. Chập chờn.
4. Thiệt nhảy tót lên bờ rồi
bỏ chạy. Đường làng tối om. Đêm không sao, trăng cao nửa mảnh vắt ngang màn tối
như miệng của Tám Tình lúc cười hả hê hát lại cái câu ca xưa cũ. Cái câu hát mà
bao lần Thiệt hỏi ngoại hổng bao giờ nói. Thiệt cứ chạy. Câu ca sao cứ đuổi
theo mải miết. Câu ca vang lên như búa bổ vào đầu: “Bảng treo cổng chợ Mỹ Lồng.
Chữ đề tên bậu không chồng có con. Út Trong hổng cập bến trong. Cập nhầm bến đục
long đong cả đời”. Sao người ta lại ác nhơn quá chừng. Phận đàn bà mười hai bến
nước, đâu phải ai cũng cập vào bến mơ.
Tám Tình kể chuyện sau
cơn say bí tỉ cùng đám bạn thương hồ. Thiệt cũng có mặt trên ghe Tám Tình. Là
Tám Tình cố ý hay vô tâm lôi cái chuyện Út Trong ra kể. Hay đôi ba bận Tám Tình
ngỏ ý mà Thiệt cứ lắc đầu hổng ưng. Lời nói đôi khi còn sắc hơn lưỡi dao ngọn
giáo, nó xoáy vào tâm can người nghe. Nó hổng có gây ra máu tuông nhưng để lại
một vết thương chí mạng vào lòng dạ người ta. Cả đám bạn đi ghe bẹo hết à lại ồ
khi lần giở câu chuyện đời của Út Trong, tựa thể như miếng bánh ngon vừa được
bóc dần lớp vỏ. Thiệt không muốn nghe, càng chẳng thể nghe. Cơ hồ như có lửa đốt
trong lòng.
Chạy một đoạn, Thiệt ngơ
ngác đứng giữa chợ hồi nào hổng hay. Ngồi bệt ngay cái cổng chợ. Hơi thở còn nồng
nặc mùi rượu gạo, Thiệt nghe sống mũi mình cay. Ban nãy ai đó hỏi chuyện Út
Trong thập thò ngay cái khoa nhi của bệnh viện tỉnh. Nghe nói là đi nuôi con.
Thiên hạ chưng hửng. Nào giờ chỉ thấy Út Trong lúi húi một mình, đàn bà gần bốn
mươi tuổi mà còn xuân chán. Nước da trắng ngần, cái cổ cao, đôi bồng đảo vun
tròn, cặp mông lẳng lơ đánh đàng xa mà nghe rạo rực. Đám đàn ông ghe bẹo ghẹo
miết mà có được đâu. Đứa ác miệng bảo hay Út Trong chữa hoang từ cái bận nghỉ
bán hai ba năm đó. Tám Tình cười ré lên như ai rà đúng cái đài la-dô mà kể ròn
rọt. Ủa chứ mấy cha nội hổng biết hả. Chuyện nó có bầu với thằng con ông nhà
già ngoài huyện là có thiệt chứ đồn gì. Thứ đũa mốc trèo mâm son. Người ta là
nhà giàu, chẳng qua là lăm le cướp nghề gia truyền nhà nó. Tía má nó nghe ngon
ngọt sao đó thì gật đầu cho cưới. Ngặt nỗi chưa tới ngày cưới thì cái bụng nó
lum lúp. Bên kia quyền thế khi học xong cái nghề thì qua cầu rút ván. Nghe đâu
sau này nhìn cháu mà không thèm dâu. Tía nó uất ức mà ngã quị rồi nằm một chỗ.
Mẹ nó buồn rồi sanh bệnh mà chết sớm. Đứa con nhà kia người ta cũng giành về
nuôi. Nó trắng tay bận đó. Nghe đâu đứa nhỏ nay bị bà mẹ ghẻ đánh tả tơi, đánh
sao nhập viện luôn kìa mấy cha. Nó chạy lên bệnh viện tỉnh mà có ai cho vào
đâu. Cái tội của đàn bà là tội tham phú phụ bần. Bởi tham quá thì đành ra nông
nỗi này.
Thiệt vẫn ngồi lẩn thẩn
giữa màn đêm sương lạnh. Đêm đồng bưng gió từ sông the thắt da thịt. Nhưng mà
ngay chính lúc này, Thiệt lạnh ngắt lòng mình. Cái lạnh như tỏa đi từng thớ tế
bào, ngấm vào từng mạch máu. Thiệt đông cứng suy nghĩ. Chẳng biết mình phải làm
sao. Là Út Trong tham hay là người ta rắp tâm. Bao nhiêu năm trường sao miệng đời
còn cay nghiệt quá đỗi. Thiệt cứ lớ ngớ với ngổn ngang câu hỏi. Càng về khuya,
đêm càng phủ xuống đồng bưng màu tối thâm u, lạnh càng se sắt rít buốt tái tê.
Trong cơn say lảo đảo,
Thiệt đi qua Chẹt Sậy.
5. Ngoại hay nói, đời sông
cũng như đời người. Khác chăng là con người ta chỉ sống có một lần nhưng sông
thì chứa chấp biết bao thân phận trong lòng mình. Thiệt lúc đó chưa hiểu lời
ngoại nói. Mấy người già ưa nói chuyện xa xôi. Với đám trẻ như Thiệt là chuyện
gần kề thôi. Tỷ như nay bán được hàng, hay như trái gió trở trời ngoại hổng có
ho húng hắng, hoặc như nay gặp Út Trong thì thấy chị cười là ngày trôi qua êm
ru. Chừng bủa vây lòng mình nhiều trĩu trịt thì bắt đầu nhớ tới mấy lời ngoại
nói. Thiệt trút lòng mình với sông, với đêm, với đồng bưng châu thổ thì ngộ ra
người già xứ này để nói được mấy câu vậy cũng gieo neo dâu bể phận mình. Đâu
khi không mà ngoại hay đắp mấy cái chiếu mới mình để dành cho mấy cái xác trôi
sông ngoại gặp. Đời cạn cùng người ta mới tìm tới chuyện giải thoát. Khoang nói
cái chuyện ngu dốt dại khờ mà hủy hoại sinh linh cha mẹ tạo ra. Đâu ai lựa chọn
cho mình cửa sinh, nhưng cửa tử thì bế tắc dẫn đến con người ta chọn cách thoát
kiếp này, mong cầu cuộc đời mới ở một số phần nào đó. Vậy nên, ngoại đắp cái
chiếu mới là nguyện ước cho họ trọn vẹn ở hậu kiếp lai sinh.
Hay như ngoại hải hồ sông
nước cũng vì một chữ thương. Bận đó Thiệt nhắm mắt, mênh mang, chập chờn nhưng
kì thực vẫn lặng im nghe ngoại kể. Ngoại mồ côi, tứ xứ chạy giặc cửa nhà ly tán
từ bưng biền Tháp Mười về được Bến Tre thì coi như nước mắt cạn. Nương nhờ đình
làng mà sống. Năm đó địch càng nát xứ dừa. Ngoại gặp người thương giữa những
ngày bom rơi đạn lạc. Người thương trao đôi bông tai mù u hẹn ngày nước nhà
thái bình. Nhưng hai chữ thái bình viết ra thì dễ, chứ để có nó là cả máu và nước
mắt. Ngoại đợi một người đi mà hổng biết ngày về. Biết bao người con gái xứ này
cũng vậy, chiều ra mé sông mà nhìn thẫm tím hoàng hôn. Nghe con bìm bịp kêu mà
khóc. Bìm bịp còn có bạn có đôi. Chứ con người ta thời loạn đơn côi có một mình
à!
Ngoại chờ cho đến lúc bom
đạn thôi rơi thì người thương cũng về. Nhưng về bằng cái giấy báo tử. Xác người
thương đâu đó trên khúc sông này. Trận pháo kích ngay vào tiểu đội đang qua
sông. Cả tiểu đội nằm gọn vào lòng sông này. Phù sa xứ này đôi khi cũng là máu
thịt cha ông mà bồi cho đất quê bớt cằn cỗi. Ngoại lang thang miết trên con
sông, từ đầu nguồn cuối bãi, từ hồi tóc còn đen nhánh cho đến lốm đốm bạc vẫn
đâu có thấy xác người mình thương. Thoảng khi mũi ghe mắc dề lục bình, ngoại
thon thót lòng. Biết đâu? Nhưng cái biết đâu đó là không thể nào. Mấy chục năm
rồi, xác cũng tan, xương cũng mục rữa. Chỉ là lòng mình cứ gieo hy vọng vào con
sông này mà sống.
Xuôi ngược con sông một
năm đã ngoài bốn mươi, ngoại gặp má mầy đó Thiệt. Má mầy để lại mầy bên cái vàm
ô môi rồi nhảy xuống. Ngoại có kịp làm gì đâu, chỉ la lên cho người ta cứu rồi
vội tắp ghe vào vàm mà bồng mầy lên. Nhưng mà cứu hổng kịp má mầy Thiệt ơi! Ờ…
gốc tích mầy thì ngoại cũng dò la khắp miệt này nhưng hổng ai biết. Chắc má mầy
người xứ khác, chọn khúc sông này mà thoát thai khi đời cùng quẫn. Tỷ như Út
Trong cũng vậy. Một chiều vàm sông ô môi rợp hồng năm đó, nếu ngoại không kịp cản
thì khúc sông này lại ôm vào lòng mình một số phận. Cái thứ đàn ông cậy gia thế
ức hiếp con gái nhà lành đến bụng mang dạ chữa rồi ngoảnh mặt phủi tay cái rột
như vậy đâu có đáng để mình quyên sinh. Ông trời hay lắm đó Thiệt. Như ngoại gặp
mầy là duyên số trời an bài để ngoại có người hủ hỉ tuổi già. Như Út Trong rồi
sau này cũng sẽ có người biết yêu thương con nhỏ mà thôi. Đất này phù sa mỡ
màu, từ trong cằn cỗi đám dừa vẫn xanh ngọn ngọt nước mà. Đất chẳng đời nào bạc
với người. Chỉ có người bạc với người mà thôi.
Bận đó ngoại rít thuốc
thành một vòng tròn thả lên trời đêm. Vòng khói cứ bay dập dềnh đầu mũi ghe.
Thiệt nhắm mắt. Ngoại tưởng Thiệt ngủ. Ngoại lay Thiệt một hai tiếng. Thiệt vẫn
im re. Ngoại chặc lưỡi cái chách. Thằng thấy thương gì đâu. Nhưng mà ngoại hổng
biết, Thiệt đâu có ngủ, khóe mắt mấy hột nước cứ chảy vào sông.
6. Xáng múc vào vàm ô môi,
con sông Đợi rồi sẽ trổ thành ba ngã dẫn nước vào đồng sâu mùa khô hạn hay những
ngày đập thượng nguồn người ta ngăn dòng chảy. Ngày gió vẫn đổ đồng những cơn hắt
nóng rát. Cuối mùa ô môi, triền sông dát hồng những cánh hoa rụng. Ghe bẹo theo
chiều trở về đậu đối diện mé vàm, phía dòng trôi về Chẹt Sậy. Dề lục bình lại
ngắc ngứ mũi ghe. Ngoại lấy mấy cây nhang thắp rồi xé miếng vài trắng thả sông.
Đâu chừng hơn tiếng cái xác nổi lên. Trời thần, thằng con ông nhà giàu ngoài chợ
huyện. Ngoại chưng hửng thảng thốt. Xóm giềng kéo tới rần rần. Tám Tình cũng
xuôi ghe từ bờ kinh bên kia qua. Thằng cha nghe đâu một đời phóng túng mắc bệnh
thế kỉ. Của nã trong nhà lần lượt đội nón ra đi. Hổm nghe đâu bác sĩ kêu gia
đình lên nói chuyện rồi trả về. Thằng quỉ cả đời phụ rẫy tới lúc loe loét tim
đèn dầu thì lại mong gặp con Út Trong lần cuối. Nó giao lại thằng con trai cho
Út Trong. Chim có tổ, người có tông. Ai rồi cũng nằm gọn trong lòng sông Đợi mà
thôi. Tám Tình cho nổ máy đuôi tôm đi ráo hoảnh.
Ngoại lấy cái chiếu đắp
lên xác thằng con trai ông nhà giàu. Ai đó kêu ông già chạy tới. Ổng ngã khuỵu
xuống đấm vào đất thình thịch. Ngoại lắc đầu. Đất có tội chi đâu bây ơi! Thôi
đem về mà lo hậu sự đi. Thiệt ngó thấy Út Trong đứng bơ phờ tay ghì sát thẳng
nhỏ mắt đỏ rưng rức. Một người đàn bà là lạ kêu gào chồng ơi. Sông Đợi hôm đó
gió xao xác quá chừng.
Những lần gặp xác trôi
sông, đêm nào ngoại cũng ngủ mớ. Ngoại mớ rõ mồn một từng tiếng. Câu hát thiếu
thời ngoại ru thằng Thiệt theo bập bềnh con nước trôi bảng lảng vào thâm u đồng
bưng. “Hò ơi… Canh chầy tơ tưởng tưởng tơ. Chiêm bao thấy bậu… Hò ơi chớ chiêm
bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không”. Thiệt nghe câu hát mà nhìn ngoại nua già
theo mong đợi. Hơn sáu chục tuổi đời, biết ngày ngoại về với sóng nước xứ này
có vẹn tròn tâm nguyện hay câu hát cứ mãi lây lất trên con sông Đợi.
Sớm hửng trời Thiệt bổ
hàng vội vàng. Thiệt rinh về chục thùng sữa đặc rồi cho ghe xuôi qua miệt bánh
tráng trứ danh. Ngoại chưng hửng dòm Thiệt một đỗi mới dò hỏi xem ghe đi đâu.
Thiệt tỉnh rụi trả lời, rồi cười thẹn gãi đầu. Đi lên bờ, mình làm bánh tráng
chứ đi đâu nữa ngoại. Ủa chứ mắc gì mua cả đống sữa chi bây. Bánh tráng sở dĩ nức
tiếng trứ danh là nhờ trộn bột với mớ sữa đặc đó ngoại. Mặc cho ngoại ngẩn ngơ
hổng biết sao thằng cháu lại rành quá thể. Thiệt ra cuối ghe bẻ lái đuôi tôm mà
ngó vàm ô môi dần xa.
Có một điều Thiệt giấu
ngoại là cái đêm nó lảo đảo đi từ chợ Mỹ Lồng qua Chẹt Sậy thì thấy đèn nhà Út
Trong vẫn sáng. Nó ngồi một đỗi ngoài hiên mới lừng khừng gõ cửa. Đêm buông
sương lạnh. Út Trong hổng trả lời câu hỏi Thiệt. Chiếu cũ thì sao? Thiệt chỉ biết
con người chỉ sống cuộc đời này một lần mà thôi. Vậy nên thương là thương, chứ
câu nệ làm gì mấy chuyện xưa xa cũ càng. Chiếu đêm ấm hơi. Bếp tráng bánh bận
đó cũng có đôi. Tiếng bìm bịp gọi bầy cũng ngọt lừ trên dòng sông Đợi.
4/9/2024
Tống Phước Bảo
Theo
https://vanhocsaigon.com/
Con gái đức cha
Con gái đức cha
Càng thêm tuổi cô Út càng
đẹp. Nét đẹp đang hồi chín tới, kiểu chín từ từ, từ trong ra ngoài của
trái chín cây. Nhưng hình như với cô, nhan sắc không phải là thứ vũ khí lợi hại.
Tôi vô Viện Y học dân tộc
thăm cô Út đang nằm điều trị tai biến. Mùi thảo dược của các vị thuốc Đông y
ngào ngạt cả không gian làm tôi thấy dễ chịu.
Vừa thấy tôi, cô Út òa
khóc nức nở. Tôi an ủi:
– Cô nín đi, đừng khóc
không tốt. Bệnh này bác sĩ không cho khóc đâu.
Cô lấy tay áo lau nước mắt:
– Vậy hả?
Rồi cô cười. Nụ cười méo
mó. Cô ngồi dựa lưng vô vách, khuôn mặt tiều tụy, hốc hác nhưng vẫn phảng phất
vẻ đẹp của một thời xuân sắc.
– Sáng giờ cô trông bây
quá chừng. Nãy cô mượn con nhỏ này đi đón.
Cô chỉ tay vào con bé
nuôi bệnh giường bên, giọng cô đã có phần ngọng nghịu. Tôi cười:
– Lạ hoắc, sao em này biết
con mà đón.
Cô bé đỡ lời:
– Thì nãy em cũng nói vậy
đó chị. Nhưng cô biểu “mày cứ xuống sân, thấy đứa nào đi “lang bang”, mày hỏi
có phải đi kiếm cô Út hông, nếu nó trả lời phải thì là cháu tao”.
Cô quay mặt bẽn lẽn cười,
nụ cười méo mó. Sống mũi tôi cay xè. Tôi nắm bàn tay cô lạnh giá. Bàn tay đã
không còn cử động được cùng với một bên chân không thể cùng cô đi hết cuộc đời
– một cuộc đời truân chuyên vốn sinh ra để trả món nợ mà ông nội tôi đã vay thuở
sinh tiền. “Con gái đức cha”. Không biết đúng sai nhưng cả dòng họ nhà tôi và cả
những ai quen biết đều đinh ninh như vậy?!.
Cô Út là người con cuối
cùng sau mười lần sinh nở của bà nội tôi. Cô là người lãnh phần thực hiện lời
nguyền của bà: “Khi nào các con thành gia thất xong, bà sẽ thôi, không sống với
ông nữa”. Đó là lối thoát duy nhất mà bà nội tôi nghĩ ra được. Người không biết
chữ thường nhớ dai. Bà nói bà nhớ dai nên thù dai. Bà nhất định sẽ không tha thứ
cho ông nội kể cả lúc bà xuôi tay, nhắm mắt. Sự oán hận và ý nghĩ trả hận của
bà cũng chỉ đến như vậy.
Bà nội tôi một chữ bẻ đôi
cũng không biết nhưng thuộc lòng Truyện Kiều và kể vanh vách
tính cách từng nhân vật trong Tam Quốc Chí, trong Lục Vân
Tiên. Khi ông nội tôi đưa về nhà người đàn bà thứ ba thì bà nội tôi và bà nội
nhỏ đang ở hai đầu “chiến tuyến”, lập tức về chung một phe. Tới chừng lần lượt
có thêm bà ba, bà tư… thì bà nội tôi lặng lẽ cố thủ vào cái giang sơn sớm kinh
chiều kệ của mình, mặc cho ba người đàn bà kia xâu xé lẫn nhau.
Trong các cô tôi, cô Út đẹp
hơn hết thả, lại được học hành đến nơi đến chốn. Nhưng thay vì làm bác sĩ, kỹ
sư như niềm ao ước của gia đình, dòng tộc thì Út lại mê đắm văn chương. Trong
khi bà nội ngày đêm chờ cô Út lấy chồng, thì cô Út lại không hề biết đến lời
nguyền ấy. Ngày ngày cô sống trong mộng tưởng, cô vật lộn với mớ chữ nghĩa hỗn
độn trên trang giấy. Ba mươi tuổi, cô yêu lần đầu. Người yêu của Út là một nhạc
sĩ lớn hơn cô gần hai mươi tuổi.
Ông nội tôi kịch liệt phản
đối. Ông nhốt cô Út vô phòng, khóa cái ổ khóa bằng cùm tay vào cửa, rồi xách cặp
rong ruổi khắp các sòng hốt me, tài xỉu.
Một đêm mưa gió bão bùng,
bà nội tôi nhờ người bẻ khóa, gom góp cho cô một ít tư trang rồi đội mưa tiễn
cô Út ra bến đò. Ông nhạc sĩ chờ sẵn ở đó. Con đò rút sào trôi đi trong mưa. Bà
nội đứng chết trân trên bến, nước mưa hòa nước mắt, ngó theo bóng con đò khuất
ngã ba sông. Nghĩ đến lời nguyền, bà đưa tay vuốt mặt.
Ông nội tôi trở về sau
khi đã nướng sạch những đồng tiền cuối cùng vào sòng bạc. Bà nội quỳ dưới chân
ông, cúi gằm mặt. Ông nắm tóc, lật ngữa mặt bà lên, rít trong cổ họng: “Con Út
đâu?”. Bà không là trả lời. Ông hét lên. Tiếng ông át cả tiếng sấm đang rạch
bầu trời ra thành nhiều mãnh.
Nỗi buồn và những canh bạc
thâu đêm vắt kiệt sức ông nội tôi. Người đàn ông quyền lực ấy ngày một yếu dần,
lâm bệnh, nằm liệt giường.
Bà hai, bà ba rồi bà tư lần
lượt ra đi. Bà nội tôi lủi thủi chăm ông. Bà quên luôn lời nguyền.
Mấy năm sau, cũng một đêm
mưa gió bão bùng. Cô Út trở về, bồng theo thằng Nhàn mới biết đi lẫm đẫm. Thì
ra người nhạc sĩ ấy đã có vợ, mà không phải một. Bà nội khóc ngất: “Phải chi má
đừng bày kế cho con trốn theo nó…”. Bà ân ăn nghĩ mình có lỗi. Bà đinh ninh
“Con gái đức cha”. Bà giành nuôi thằng Nhàn để cô Út rảnh rang làm lại cuộc đời.
Càng thêm tuổi cô Út càng
đẹp. Nét đẹp đang hồi chín tới, kiểu chín từ từ, từ trong ra ngoài của trái
chín cây. Nhưng hình như với cô, nhan sắc không phải là thứ vũ khí lợi hại. Mà
cũng có thể do cô thật thà quá, không biết dùng nó như một thứ vũ khí lợi hại.
Bỏ quê lên Sài Gòn, cô lặn
lội sấp ngữa hết cuộc tình này tới cuộc tình khác. Với ai cô cũng yêu hết mình,
cũng tận tụy hy sinh, dâng hiến, để rồi lại trắng tay.
Có một lần, rổ rá cạp lại,
cô với người đàn ông ấy có với nhau một đứa con. Tưởng đời cô cuối cùng cũng
tìm được bến đậu bình yên. Ai dè, bữa đó, sau một đêm dài mê man (mà sau này cô
đoán là người ta cho cô uống thuốc ngủ), cô uể oải thức dậy. Căn nhà chồng trống
quơ. Họ đã vượt biên, mang theo đứa con gái nhỏ của cô tôi. Cô lăn lông lốc dưới
sàn nhà, la khóc thảm thiết.
Làm như nhiêu đó chưa đủ
trả hết món “nợ đời” mà ông nội tôi đã vay (đó là bà nội tôi nói, chớ miệng đời
người ta biểu Út tôi số mắc nợ đàn ông). Cô lại gặp dượng. Dượng bị chột mắt,
chân đi khập khiểng. Bù lại dượng độc thân. Chiều chiều cô phụ dượng đẩy xe
bánh bao chiên ra đầu hẻm, kiếm tiền chợ không hết. Biết được, con Nhã – đứa
con gái “lang bạt kỳ hồ” của cô Út – về kiếm cớ vơ vét của mẹ. Nhàn dưới quê
hay tin, lên mắng em một trận. Hai anh em cãi vã, giằng co. Cuối cùng không
may, thằng Nhàn quơ con dao gọt trái cây trúng con Nhã. Ngày tòa xử thằng Nhàn
tù chung thân, cô Út quỵ ngay tại chỗ. Vậy là thành ra như vầy.
Dượng lặng lẽ đẩy xe bánh
bao chiên một đi không trở lại. Ai cũng thương cô nhưng không ai trách dượng.
Chỉ có điều, mỗi khi thấy cô đưa ánh mắt buồn rười rượi nhìn qua ô cửa, dõi
theo dòng người thăm nuôi tất bật ra vào, có ý trông dượng, tôi thương cô lắm,
tôi ước một lần dượng ghé vô thăm.
Trước khi về, tôi trân trọng
đặt vào tay cô Út một phong bì. Cô rớm nước mắt nhìn tôi mếu máo: “Bây nghèo,
Út không lấy tiền của bây đâu”.
5/9/2024
Ngô Thị Thu Vân
Theo
https://vanhocsaigon.com/
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)
Tiếng kèn môi cuối bản
Tiếng kèn môi cuối bản Bản nhỏ nằm cheo leo bên sườn núi. Những nếp nhà sàn lúp xúp ẩn hiện dưới những tán lá rừng. Trước đây họ sống du c...
-
Thẩn thơ Võ Phiến Nhà văn Võ Phiến, sinh năm1925 tại Bình Định - qua đời chiều 28-9-2015 tại Quận Cam, Hoa Kỳ. Dư luận chợt nhớ đến một sự n...
-
Nỗi khắc khoải kiếm tìm bản thể trong truyện của Nguyên Minh Nguyên Minh như một chứng nhân sinh động cho một thế hệ cầm bút từ trước 1975...
-
Đến với thơ của Bùi Hoàng Linh Tác giả Bùi Hoàng Linh đến với nghiệp văn chương khi còn đang học phổ thông tại Trường Quốc Học Huế. Thơ Bù...


