Ban mai thơm mắt nắng: Giao thoa những cảm xúc tươi non

Ban mai thơm mắt nắng: Giao thoa
những cảm xúc tươi non

Cầm trên tay tập thơ “Ban mai thơm mắt nắng” của Vũ Trần Anh Thư, một cảm giác tươi non, xanh mướt tâm hồn lan tỏa trong tôi. Chất xúc tác ấy được tạo ra ngay từ nhan đề của tập thơ với sự giao thoa của giác quan: thị giác (“mắt nắng” trong ban mai) hòa lẫn trong khứu giác (“thơm”). Sự giao thoa này tạo ra một dư vị rất riêng của tập thơ, dư vị của xúc cảm tinh khôi, dịu dàng trong “trái yêu thương” của người đàn bà luôn rộng mở tâm hồn.
123 bài thơ của tập thơ 1-2-3 được chia thành 5 phần: Đường link ban mai, Gương mặt trăng càng xa càng nhớ, Tiếng mưa dội về tiềm thức xa xôi, Có thể nào cách ly cảm xúc, Lỡ một ngày vì yêu ngộp thở. 123 bài thơ này đa dạng về đề tài, cấu tứ nhưng chung mạch cảm xúc yêu thương, hi vọng của nhân vật trữ tình là người đàn bà luôn thiết tha giao cảm với cuộc đời.
Xúc cảm của người đàn bà được nhà thơ thể hiện thông qua những hình ảnh thiên nhiên tươi non:
Nàng mọc lên từ ngực cỏ
An nhiên xanh biếc ánh cười
Gương hồ xanh làn sóng tóc
Thảo nguyên xanh gió bờ vai
Dụ mùa về xanh môi mắt
Hai trường từ vựng song song, đan cài trong bài thơ này làm nổi bật cấu tứ “xanh”. Đó là thiên nhiên với cỏ, hồ, thảo nguyên, gió, mùa và người đàn bà với ngực, ánh cười, tóc, bờ vai, môi mắt. Tuy nhiên cái hay là sự giao thoa cảm giác với những kết hợp từ mang tính lạ hóa “ngực cỏ”, “xanh biếc ánh cười”, “sóng tóc”, “xanh gió bờ vai”, “xanh môi mắt”. Người đàn bà trong bài thơ này trở nên đầy sức sống bởi sự hòa trộn với sắc xanh của thiên nhiên.
Cảm thức của sự giao hòa mang tính tròn đầy, xuân sắc này được nhà thơ diễn tả ở nhiều câu thơ khác. Trong “Một phác thảo dịu êm”, Anh Thư viết:
Anh tìm về tháng Giêng
Bung khuy áo sông Hồng gió xuân ngời ngợi
Cúc chi xỏa vai châu thổ
Nụ cười em rạng rỡ hoa đào
Anh nghe tình trổ nhánh  
Hình ảnh thơ mang tính biểu trưng, đồng hiện giữa con người và thiên nhiên. Nhân vật trữ tình “anh” tìm về Tháng Giêng – tháng của sự sinh sôi, nảy nở, rực rỡ sắc màu. Sông Hồng như hình ảnh người đàn bà tràn đầy xuân sắc “bung khuy áo” vì “mang chứa” gió xuân tràn trề. Nụ cười người con gái rạng rỡ như hoa đào, mang đến niềm vui và sức sống cho không gian. “Nghe tình trổ nhánh” là một kết hợp từ thật sự thi vị bởi nghe là cảm giác của thính giác thường kết hợp với những yếu tố cụ thể, trong khi “tình trổ nhánh” lại là một kết hợp trừu tượng có ý nghĩa ẩn dụ. Tình trổ nhánh là tình cảm sinh sôi, nảy nở thế nhưng cái hay ở kết hợp này là sự kết hợp của hai trường từ vựng vốn có sự khác biệt nhau: cảm xúc của con người (tình) và hiện tượng của cây thực vật (trổ nhánh).
Những cảm xúc tươi non thông qua những hình ảnh đan chen giữa các sắc thái, các trường từ vựng xuất hiện khá nhiều trong những câu thơ khác của tập thơ:
Thổ cẩm hoa văn xập xòe nếp váy/ Nàng gùi nắng mật ong bát ngát nương đồi – (Tít tắp cao nguyên dẫn dụ đồng bằng)
Cô gái phương Đông bờ thon eo sóng/ Rạng rỡ ráng chiều má lựng phù sa – (Hoàng hôn Long Biên xòe cánh dịu dàng)
Trong không gian thinh lặng/ Loa kèn an nhiên ướp nhụy nỗi buồn – (Với bình hoa trong cà phê quán nắng)
Em đậu xuống khu vườn anh/ Hồn nhiên nhành xuân không vết tuổi – (Cho nỗi buồn anh vỗ cánh thiên di)
Gió sông Hồng ửng chín má đào hoa – (Sóng sánh mùa dậy hương)
Vụng dại tỏa hương theo ánh mắt nụ cười/ Gương mặt trăng càng xa càng nhớ – (Hoa cúc vàng đêm thu) .
Thiên nhiên và con người, cảnh và tình là hai mạch cảm xúc song song, đồng hiện trong mỗi bài thơ của Vũ Trần Anh Thư. Vì thế ngôn ngữ thơ trở nên đầy dư ba do xuất hiện những kết hợp từ mang tính chất lạ hóa. Lạ hóa do những giao thoa của những cảm giác vốn khác biệt nhưng lại được đặt cạnh nhau để tạo nên những biểu tượng thơ. Gương mặt trăng, má đào hoa, ướp nhụy nỗi buồn, má lựng phù sa, nụ cười sương mai… Hình ảnh con người, những xúc cảm của con người nhưng vẫn có sự hòa trộn cùng thiên nhiên bừng nở, xuân sắc.
Mùa xuân, tình yêu, niềm tin, niềm yêu thương tròn đầy, xuân sắc tinh khôi là những xúc cảm mà người đọc có được khi đọc “Ban mai thơm mắt nắng”. Tập thơ đầy nhựa sống, thể hiện niềm yêu của người đàn bà vừa ngây thơ vừa chín chắn Vũ Trần Anh Thư. Niềm yêu ấy khiến sự vật và thiên nhiên trở nên tươi non, xanh biếc, tròn đầy. Ngôn từ thơ cũng vì thế mà “nồng nàn hương sắc”, “dịu dàng đắm đuối” để “lên hương”.
26/12/2024
Lê Thị Thùy Vinh
Theo https://vanhocsaigon.com/