Gắn kết tri kỷ với cộng tác viên trong hành trình Tạp chí Văn Nghệ Xứ Thanh

Gắn kết tri kỷ với cộng tác viên trong
hành trình Tạp chí Văn Nghệ Xứ Thanh

Vào ngày 8.5, tại TP Thanh Hoá đã diễn ra Hội nghị Gặp mặt cộng tác viên năm 2025 của Tạp chí Văn Nghệ Xứ Thanh. Xin trân trọng giới thiệu tham luận đề dẫn của nhà lý luận phê bình Thy Lan – Phó Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Thanh Hoá, Tổng Biên tập Tạp chí Văn Nghệ Xứ Thanh.
Hành trình Tạp chí Văn nghệ Xứ Thanh luôn nhận được sự quan tâm, ủng hộ của bạn đọc, bạn viết cả nước, đặc biệt là trong tỉnh Thanh Hóa. Vừa là cơ quan ngôn luận của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thanh Hóa, vừa là một trong ba cơ quan báo chí địa phương; trong những bước đi của Tạp chí chúng tôi biết ơn các thế hệ lãnh đạo Tạp chí đã dày công xây dựng, vun đắp, nhưng đồng thời dù ở giai đoạn phát triển nào của Tạp chí cũng không thể thiếu sự đồng hành của các cộng tác viên, với những đóng góp thiết thực nhất bằng những tác phẩm có chất lượng gửi về cộng tác thường xuyên với Tạp chí.
Cuộc gặp mặt cộng tác viên hôm nay nhằm ghi nhận và tri ân những đóng góp tích cực, bền bỉ, hiệu quả của đội ngũ cộng tác viên. Tạp chí trong hành trình hơn 30 năm qua (1994-2025) đã thực sự là người bạn đồng hành với nhiều thế hệ bạn đọc, bạn viết, văn nghệ sĩ… những người yêu văn chương nghệ thuật Việt Nam. Buổi gặp gỡ này là hoạt động tiếp nối truyền thống, vẻ đẹp, giá trị của những chặng đường văn học nghệ thuật đã qua ấy.
Trong muôn vàn việc khó, thì sáng tạo văn học nghệ thuật là một việc rất khó. Thưởng thức một tác phẩm văn học nghệ thuật cho thấu đáo, càng khó không kém. Tạp chí Văn nghệ Xứ Thanh là trung gian kết nối người sáng tạo và người thưởng thức. Chúng tôi mong muốn mang đến cho người đọc, thưởng lãm những tác phẩm mới, hay, ý nghĩa. Vậy thì chúng tôi phải gắn kết tri kỷ với cộng tác viên để mong cầu sự góp sức. Rất mừng trong những năm gần đây, chúng tôi tiếp tục nhận được phản hồi tích cực của độc giả trong toàn tỉnh, toàn quốc và người Việt đang sống ở nước ngoài. Đó là niềm vui không chỉ của chúng tôi mà là niềm vui chung của tất cả chúng ta.
Với vai trò là cầu nối, chúng tôi luôn khách quan và cầu thị, đặt chất lượng tác phẩm đăng tải trên mỗi số Tạp chí lên hàng đầu. Chúng tôi coi đó là sự tôn trọng độc giả và tôn trọng cộng tác viên. Vì thế, với độc giả chúng tôi chọn hình thức chu đáo, tận tụy, kĩ lưỡng và trách nhiệm. Đối với cộng tác viên chúng tôi chọn sự tôn trọng, niềm tin, cởi mở và hết sức linh hoạt. Tuy nhiên, chúng tôi không coi cộng tác viên là cộng sự, mà chúng tôi xem cộng tác viên là tri kỷ của Tạp chí. Đã là tri kỷ thì vô tư, khách quan, tri kỷ thì sẵn sàng vì nhau, không tính toán thiệt hơn, không so đo được mất. Có tác phẩm hay thì gửi đến cho nhau in, muốn đăng tác phẩm thì tìm đến nhau bằng sự tin cậy. Tạp chí cũng tri ân cộng tác viên bằng mọi cách khả thi nhất có thể; mỗi năm lựa chọn những tác giả cộng tác nhiệt tình, hiệu quả trong năm để trao tặng thưởng.
Nhìn vào ấn phẩm Tạp chí Văn nghệ Xứ Thanh, hầu như ổn định các số (trừ các số đặc biệt) thì mở ra ngay đầu trang là Văn xuôi. Có thể nói, văn xuôi, bao gồm truyện ngắn và ký trên Văn nghệ Xứ Thanh luôn là những tác phẩm xương sống, làm nên sức hút và sức mạnh của Tạp chí từ xưa đến nay. Có được sức hút, sức mạnh ấy, là nhờ sự cộng tác hiệu quả của các cây bút văn xuôi, đặc biệt là những cây bút viết về người lính và những trở trăn con người, những hoan hỉ, cũng như lo lắng trong thời kỳ đổi mới, những lằn ranh khó cưỡng khi con người đối mặt với hiện thực tốt, xấu, cao cả, đớn hèn, những góc khuất mà chỉ có văn chương mới lột tả thú vị, hấp dẫn, lôi cuốn…
Thơ trên Tạp chí Văn nghệ Xứ Thanh cũng luôn là một diễn đàn uy tín, nơi góp mặt của nhiều thế hệ thi sĩ Việt Nam nói chung và Thanh Hóa nói riêng, từ những bậc tên tuổi đến những cây bút mới mang đầy hi vọng tiềm tàng, từng bước khơi mở… Một bạn trẻ đã tâm sự với tôi rằng: “Tôi cầm bút vốn nghĩ viết là cho mình thôi, nhưng khi được giới thiệu bài trên Tạp chí thì giống như một sự thoát thai, cánh cửa mở ra mang cho tôi một tinh thần mới, tôi không còn cô độc nữa, tự dặn lòng mình phải trách nhiệm hơn với việc sáng tác của chính mình”.
Phần văn hóa, lý luận phê bình của Tạp chí, dù không nhiều dung lượng nhưng mỗi số đều cập nhật những nội dung tuyên truyền gắn với nhiệm vụ chính trị, văn hóa mà tỉnh giao phó. Các tác phẩm in ấn đều lựa chọn từ những cây bút uy tín, có trình độ học thuật, có năng lực ngôn ngữ phù hợp với tạp chí văn nghệ. Đặc biệt các tác phẩm lý luận gắn với đời sống sáng tác, những tác phẩm được giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật, đạt giải thưởng quốc gia, của tỉnh, chúng tôi có đặt bài để kịp thời lan tỏa vẻ đẹp các tác phẩm đến công chúng, độc giả.
Bên cạnh đó chúng tôi ưu tiên cho việc đăng tải tác phẩm của các cây bút mới có chất lượng, nhằm cổ vũ, khích lệ họ đam mê nghiệp viết. Cả lý luận phê bình văn học nghệ thuật và văn hóa là hai lĩnh vực khó, bởi khi in ở tạp chí văn nghệ, các vấn đề đề cập không nhất thiết quá rộng mà có thể lựa chọn những góc nhìn cụ thể về văn hóa, lịch sử, những chủ đề mới mẻ chưa được báo chí thông tấn quan tâm hoặc quan tâm nhưng chưa sâu sắc… Đặc biệt các bài viết cần có hàm lượng trí tuệ và cái tôi riêng có của người viết.
Song hành với mảng văn học, thì những năm gần đây chúng tôi, lựa chọn cách tối ưu để quảng bá các tác phẩm nghệ thuật. Một phần thông qua các tác phẩm lý luận phê bình nghệ thuật để giới thiệu tác phẩm, mặt khác chúng tôi có các cách trình bày lồng ghép ảnh, tranh, minh họa vào các truyện ngắn, ký, thơ, lý luận phê bình, văn hóa. Mục đích vừa làm cho các trang văn, thơ thêm sinh động, vừa quảng bá có hiệu quả các tác phẩm nghệ thuật. Đặc biệt chúng tôi dành 4 bìa in màu, phần này tuy ít trang nhưng in ấn phải đầu tư kinh phí, chọn nơi in tốt mới nổi bật được sáng tác.
Riêng bìa 1 và bìa 4 phải lựa chọn rất kỹ, có khi rất nghệ thuật, tác phẩm giành giải thưởng cao nhưng màu sắc bố cục lại khó lên bìa. Sự lựa chọn lại phải hài hòa, vừa có tính chính trị, tính nghệ thuật, tính thời sự… lại vừa linh hoạt trong các số giữa phần tranh và ảnh để tạo được cảm giác mới mẻ, thân thiện, gần gũi, chân thật và gợi cảm. Chúng tôi chọn Nhà in Báo Nhân dân để đồng hành vì chất lượng tương đối phù hợp để tôn vinh các tác phẩm tranh, ảnh của các tác giả, cộng tác viên. Nhất là trong điều kiện máy móc chế bản và thiết kế tại Tạp chí hiện rất cũ và lạc hậu, dù họa sĩ và cán bộ trình bày đã cố gắng nhưng cũng không thắng được công nghệ. Việc lựa chọn nhà in là tâm huyết của chúng tôi cố gắng cho mỗi số Tạp chí đẹp hơn nhất có thể.
Phần âm nhạc, chúng tôi đã tăng dung lượng mỗi số có từ hai đến ba bài, trước đây chỉ có một bài/ số. Nhạc cũng làm cho tác phẩm trên Tạp chí phong phú hơn về loại hình, đáp ứng nhu cầu thưởng thức của độc giả. Tuy nhiên hạn chế là chỉ có các nhạc sĩ mới hiểu được toàn diện, còn phần đông là tiếp nhận nhạc phẩm dưới góc độ ngôn từ, lời có hay, biểu cảm, thiết thực… hay không?
Về phía Tạp chí chúng tôi, dù trong điều kiện khó khăn, kinh phí thì không tăng là bao, nhưng hoạt động thì cứ cố gắng ngày càng nhiều nhất. Từ chỗ chúng tôi in dung lượng 80 trang, từ tháng 12/2022 đã tăng lên 100 trang, từ chỗ chỉ vài ba năm có một cuộc thi thì từ hơn chục năm nay năm nào cũng từ một đến hai cuộc thi, từ chỗ chỉ thi thoảng họp cộng tác viên nay năm nào chúng tôi cũng luân phiên họp mặt, từ chỗ không có trại sáng tác, những năm gần đây luôn tổ chức trại sáng tác, sau trại sáng tác là các chuyên trang chuyên đề, sau trại sáng tác là có liên kết trao thưởng như Trại sáng tác Bến En năm 2024 đã có tác phẩm chuyên đề Bến En được trao thưởng. Đặc biệt nhuận bút từ năm 2018 đến nay 7 năm chúng tôi tăng dần 3 lần. Truyện ngắn đến nay cũng được 1 triệu/tác phẩm, lý luận phê bình 700 nghìn/bài,…
Dù điều kiện có nhiều hạn chế, chúng tôi mạnh dạn làm. Làm đến đâu thì cân nhắc, nhờ thêm sự quan tâm các cấp, các ngành. Cao nhất chúng tôi có động lực vì được sự ủng hộ cơ chế, đường hướng của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, chúng tôi được sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, của Sở Thông tin và Truyền thông, nay là Sở Khoa học và Công nghệ; Đặc biệt là sự chỉ đạo sát sao, linh hoạt của Hội Văn học Nghệ thuật, sự phối hợp của các Ban, Sở, Ngành, các địa phương, cơ quan, đơn vị trong tỉnh đã dành cho Tạp chí sự tin tưởng, hỗ trợ bằng nhiều hình thức. Thay mặt Ban Biên tập Tạp chí tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm chỉ đạo cũng như cổ vũ vô cùng quý báu ấy.
Cuộc gặp gỡ hôm nay chúng tôi, không gì khác hơn mong cầu các cô, bác, anh, chị, em văn nghệ sĩ là cộng tác viên, tiếp tục yêu và cống hiến vì Tạp chí, tiếp tục dấn thân cho ra đời những tác phẩm hay ý nghĩa. Chúng tôi sẽ tiếp tục là cầu nối truyển tải những thông điệp của tác giả thông qua tác phẩm đến với bạn đọc. Và chúng tôi sẵn sàng lắng nghe những ý kiến góp ý thẳng thắn để chúng tôi hoàn thiện dần. Dù có những điều gì chưa toại ý cộng tác viên thì chúng tôi cũng xin được hết sức cảm thông và chia sẻ.
Cuối cùng tôi xin phép được thay mặt lãnh đạo Tạp chí cảm ơn và chúc sức khỏe các quý vị đại biểu. Cảm ơn Tỉnh ủy, HĐND, UBND Tỉnh, cảm ơn các Sở, Ban, Ngành, cơ quan trong tỉnh. Cảm ơn đồng chí Chủ tịch Hội và tất cả các cộng tác viên gần xa đã sát cánh cùng Tạp chí làm nên diện mạo một Tạp chí ngày càng không thể thiếu được trong đời sống văn hóa tỉnh nhà, đóng góp tích cực vào kho tàng văn hóa chung của cả nước.
9/5/2025
Thy Lan
Theo https://vanhocsaigon.com/