Thi sỹ Trần Hùng - Thơ và người thơ êm xanh, đằm thắm, mát lành

Thi sỹ Trần Hùng - Thơ và người thơ 

êm xanh, đằm thắm, mát lành

Năm 1991, tôi được đọc “Gọi bạn” - tập thơ đầu tay của Trần Hùng gửi tặng. Đầu thu 2015 này, trong Đại hội đại biểu lần thứ IX, Hội Nhà văn Việt Nam diễn ra tại Hà Nội, Trần Hùng lại tặng tôi hai tập “Vườn khuya” và “Thảm thắc”. Hai nhăm năm - một phần tư thế kỷ, Trần Hùng đã cho in bốn tập thơ, đã làm nên bước chuyển tiếp, khơi sâu và đắp dầy một chân dung thi sỹ trong hiện diện thật nặng sâu và lắng thấm nơi trang thơ anh viết.

Phải nói, xuyên suốt các tập thơ, Trần Hùng từng ngụp lặn trước hiện thực, ngụp lặn trước cái “vô biên độ”, trước bao nhiêu “ái, ố, hỷ, nộ”, để rồi, sau phút giây đó, thi sĩ này lại đẩy mình ra thật xa, tách mình ra thật xa, ngỡ chỉ còn lại riêng mình với hồn mình độc thoại. Bởi vậy, đọc thơ Trần Hùng, ngỡ chỉ còn năng lượng của “thế giới hồn mình” mà đẻ ra cảnh sự, đẻ ra liên tưởng, đẻ ra tâm tình, suy ngẫm… Để rồi, từ gốc rễ ấy lại tiếp tục phát lộ một “thế giới khác” của những gì được văng xa, được sáng lên sau đấy.

Thơ Trần Hùng bơi trong tầng trong xanh, đọng lắng. Bơi trong mạch chìm. Bão trong thơ Trần Hùng là dấu tích sau bão. Hiện thực ở đây không còn gặp ở cái thấy, cái nắm cầm trên tay. Mà, mọi cái bên ngoài nếu có, đều có từ cái nhu cầu của cái sâu xa, cái bên trong tỉnh thức. Khi đọc những câu thơ: Phút chốc muốn băng vườn khuya tìm đến/nơi gương mặt người thấm đẫm ánh trăng/nơi gương mặt lá thấm đẫm bóng tối/nơi gương mặt đá lạnh như môi/tôi tìm em trăng mang em đi rồi... (Hạ huyền). Hoặc: Rồi một ngày/một ngày/một ngày bước chân hôm qua nắng đã phủ đầy/dấu xuân hôm nào sương đã bay/lá vàng muôn nẻo đã đầy tay... (Nắng bên sông). Rõ ràng, những: gương mặt người, mặt lá, bước chân nắng phủ, lá vàng... Tất cả hình ảnh kia ngỡ có từ trực giác, đều ảo đi, đều hiện lên từ cõi sâu tâm tưởng nhà thơ mà có cái hữu hình.

Trần Hùng, một thi sĩ của những gì thật diết da, thật trong xanh, quặn thắt. Tôi từng chầm chậm đọc và nhiều lần dừng lại để ngắm nhìn người thơ này trong vời xa, trong lặng thầm, ám ảnh. Bởi, luôn gạt đi cái ôm chứa của những gì thuộc thế giới bề mặt, Trần Hùng với con tim luôn đốt mình, luôn mở với đa chiều, đa tầng, đa thanh trước những mối quan tâm, trước tình yêu, tình người, tình đời, trước nhân tình thế thái. 

Không to tát, gầm ghì, gai góc, Trần Hùng, nhà thơ của tâm tình, của vía hồn đam mê, thương cảm. Để rồi, chỉ một chút mơ hồ, ngỡ khó cất lên lời. Vậy mà, hồn thơ mong manh kia dễ run rẩy, dễ thấm loang, dễ làm nên xao xuyến là thế: …Đường tôi về/rừng ngun ngút trăng/đèo ngun ngút trăng/ngày mai Cao Bằng mưa/trăng cầm ô màu gì/mặc áo màu gì/màu gì cũng mỏng…(Không màu).

Cứ thầm thì như thế trong cảm xúc ngập tràn, Trần Hùng luôn chọn lối hẹp, luôn bám cái lãng đãng, mơ hồ mà tự sự, tái tạo. Với một loạt các bài thơ như những lát cắt: Sương hương bay, Ru cát bụi, Cơ may, Cơn mơ, Thảm thắc, Cúc xanh, Chứng sinh, Tan tác, Bẫy bạn, Lối trăng, Nhớ hoa... Gần như, đấy là nét trội, nét bao trùm mà người viết luôn tựa vào và tạo được hiệu quả, hiệu ứng ở nghệ thuật đi từ cái “hẹp”, những mong sẽ mở ra cái “rộng” hơn của vệt loang trong suy tư, kiến giải. Ví như: Tìm đến em - khu rừng không có nấm chỉ tràn đầy hương nấm/nơi ấy mắt lá đăm đăm lên trời/nơi thiên đường vầng trán thanh khiết/chạm gân xanh những sợi tóc loạn nhịp/tôi bay… (Ong đêm không cánh).

Đấy là phút si mê, lãng mạn, trước bóng dáng người thương. Hay, đây là khi Gọi bạn: Bạn ơi/khi viết bài thơ này/suối âm thầm chảy/lá âm thầm trôi/có một con người/âm thầm nhớ… Rồi, với Mẹ: Xa một ngàn cây số/Con đang nói cùng mẹ đây/Con quỳ xuống tắt đèn/Con nhắm mắt cho tối thêm lần nữa/mẹ ơi quay lại với con…/ngoài hiên/những bông lửa trên trời đỏ rực/mẹ chợt nhận ra/mình còn nhiều đứa con/chúng ra đi đã lâu mà không về/sao lại như thế nhỉ?... (Giao thừa). Khi xa con, Nhớ con trong Tết Trung thu: … Áp thấp về đêm Hà Nội/cha như ông trăng sau màn trời/con đang làm gì con ơi/…ngoài kia/những ngôi sao đang bò ra từ các góc tối/rủ con cùng chạy chơi/nếu thiếu nến thì con bắt đom đóm bỏ vào/không có đom đóm thì cầm sao ra ngoài ngõ/rồi đèn sẽ sáng lên/và con sẽ tin/cha trở về cho con đêm Trung thu khác…

Có lẽ, ở giọng điệu này, nhà thơ cần kiệm lời, cô đúc hơn ở lối tự sự. Ở cái cần gợi trong lối kể. Song, không lấy vần điệu làm sức vang. Mà, lấy cái tung hoành, phóng khoáng ở quá trình vận động của ngôn thi, hình thi, để kiến tạo những câu hay, những câu thơ lấp lánh từ tâm thi phát sáng. Và, ở đấy, Trần Hùng lần nữa thành công, có khi là cái tinh tế trong cảm nhận, ngắm nhìn trước ngày xuân đang đến: …

Sườn đê ven làng vó sen đẫm nước mơ mòng những giọt sương cánh gai/dừng lại đi, tỉnh dậy đi, tan ra đi/chim nâu bay rồi/cánh đồng ban mai đã vỡ/mùa xuân… (Ban mai). Còn đứng trướcThời gian là câu thơ hay trong chiều sâu ngẫm ngợi: …những con ve ngày ấy đã già/chúng biến thành nếp nhăn trên cây cổ thụ/nay bên gốc cây nhìn lên/ta lặng người/trước bình thản cây thăm thẳm lên trời.

Thơ Trần Hùng bùng phát và sinh nở sau những gì là ngoại giới đã lặn chìm. Thơ của tiếng lòng đắm say, khao khát. Thơ của những khoảng trống luôn dày vò, ám ảnh từ mộng mị, yêu thương. Thơ của những thi liệu, cảnh huống, tâm trạng, những liên kết rất xa nhưng lại cấu thành điểm hội tụ khi cảm rung đồng hiện.

Thi sỹ Trần Hùng quê Minh Tân, Phú Xuyên (Hà Tây), nhiều năm sống, làm việc, gắn bó với “non nước Cao Bằng.” Trong cái duyên của người cầm bút, tôi nhiều lần gặp Trần Hùng ở đất Cao Bằng, ở những cuộc giao lưu, tiếp xúc, ở niềm yêu đầy đặn góc lòng. Trần Hùng đẹp trai, thư sinh, lịch lãm. Với Trần Hùng, sự ăn khớp giữa thơ và người thơ là vẻ êm xanh, đằm thắm, mát lành.                 

Kim Chuông

Theo http://baocaobang.vn/