Hồn
tử sĩ - Hát Giang trường hận:
Ai cũng nghe nhưng ít người biết
Xưa nay, có một giai điệu nhạc buồn mà hầu như ai cũng từng
nghe qua đài phát thanh, truyền hình hoặc nghe trực tiếp trong hội trường, hay
ngoài nghĩa trang nhưng chẳng mấy ai để ý về xuất xứ nhạc phẩm ấy.
Đó là bài Hồn Tử Sĩ, một nhạc phẩm đã ra đời hơn 70 năm, được
trình tấu hoặc phát thanh trong những lễ tang, truy điệu... Điều đặc biệt của
nhạc phẩm này là cả hai chế độ đối kháng nhau lại cùng sử dụng suốt giai đoạn
chiến tranh giữa hai miền Nam Bắc (1954-1975). Hiện tại, bài hát này được nhà
nước Việt Nam sử dụng trong các lễ tang chính thức. Người Việt ở hải ngoại, bài
hát vẫn được sử dụng trong nhiều trường hợp có nghi lễ truy điệu.
Nguyên thủy, nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (1921-1989) viết ca khúc có tên là Hát Giang
Trường Hận, trong một kỳ trại do Tổng hội Sinh viên Đông Dương tổ chức tại Mê
Linh, vào khoảng năm 1942-1943. Đến năm 1946, Lưu Hữu Phước cùng với một đồng
nghiệp là Hồng Lực đã sửa phần lời và đổi tên bài hát "Hát Giang Trường Hận"
thành "Hồn Tử Sĩ" để tưởng nhớ và chiêu hồn các chiến sĩ hy sinh
trong thời kỳ chống Pháp.
Theo thiển ý của người viết, ngoài giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm,
có một nguyên nhân khiến nhạc phẩm này được phổ biến và sử dụng rộng rãi, liên
tục trong thời gian dài hơn bất kỳ tác phẩm âm nhạc nào khác của Việt Nam, có lẽ
do hơn bảy thập kỷ qua nó chỉ được trình tấu chứ không được hát lời ca, nhất là
vào những thời gian 1954-1975 ở miền Bắc và sau 1975 đến nay trên toàn quốc Việt
Nam. Đó cũng là lý do khiến rất nhiều người từng nghe, từng xúc động với giai
điệu trầm hùng của “Hồn Tử Sĩ”, nhưng rất ít người biết đến lời ca, càng hiếm
hoi người biết đến nguyên bản ca khúc Hát Giang Trường Hận.
Nói vậy, chẳng lẽ nếu mọi người biết - và thuộc - lời ca khúc
này thì nó sẽ không được dùng phổ biến vậy sao? Đây chỉ là suy diễn của tôi, một
thiển ý xuất phát từ thực tiễn là gần nửa thế kỷ nay, lịch sử Việt Nam thường
được “tô đậm”, nhấn mạnh các diễn biến lịch sử đất nước giai đoạn từ sau thập kỷ
20 của thế kỷ XX đến nay. Lịch sử trước đó chỉ được nhắc đến một cách sơ sài,
phiến diện. Vì thế, từ một ca khúc vinh danh lòng yêu nước và công lao chống
ngoại xâm của nhị vị nữ anh hùng và nhân dân thời trước là khó được chấp nhận
và tác giả phải sửa lại lời ca; và ngay cả khi sửa "Hát Giang Trường Hận"
thành "Hồn Tử Sĩ" rồi cũng thật khó được chấp nhận được cất tiếng hát
lên ở những sự kiện như lễ tang chính thức của nhà nước hiện nay.
Điều này lâu nay ít người để ý, mặc dù trên Youtube, từ lâu đã có thể
nghe NSND
Trần Khánh cùng dàn hợp xướng của đài Tiếng Nói Việt Nam hoặc đơn ca của NSND Quang
Thọ (Nhà hát Ca Múa Nhạc VN). Tại các lễ tang cấp nhà nước, người ta
thường phát bài Hồn Tử Sĩ do Dàn Nhạc kèn
của Đoàn Nghi lễ quân đội hòa tấu. 
Còn có một nhạc phẩm với nội dung tương tự, ít được biết tới là bài “Chiêu Hồn Tử Sĩ” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, sau đó lại được đặt
tên lại là “Mặc Niệm Đồng Chí”.
4/9/2020Mai LĩnhNguồn: https://www.facebook.com/Theo https://dinhquat.blogspot.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét