Một bóng thuyền không

Một bóng thuyền không

1. Nỗi ám ảnh vô hình ấy thật mãnh liệt, dai dẳng. Cuộc sống này tôi được sinh ra và đương nhiên, tôi phải chịu đựng dị tật - dị tật trong tâm hồn - suốt cả đời. Luôn luôn nghĩ ngợi, luôn luôn có một niềm đau vô hình làm tâm trí tôi lúc nào cũng nhức nhối. Nó làm tôi luôn lo lắng, khắc khoải, đau đớn. Có lẽ, nếu không thế tôi sẽ mất thăng bằng. Cũng thế, mỗi đời người nên mang trên vai một gánh nặng.
Tôi vốn mãi mãi ngây thơ. Trong đời sống, những khổ đau tôi đã trải, những thủ đoạn của kẻ khác đối với tôi - tưởng đấy là vết thương lớn trong cuộc đời, tưởng có thể cất được trong ngăn trí nhớ dùng làm kinh nghiệm sống trong cuộc đời, kỳ thực tôi đã quên tuốt, để trong giây lát, tôi lại nhận niềm đau khác, tươi rói, mới nguyên.
Tôi làm việc với ông ta từ năm 15 tuổi. Ông ta hiểu sự yếu đuối của tôi. Ông ta chỉ muốn tôi coi ông ta như bậc đàn anh, một người thầy. Không một chi tiết, không một bằng chứng, ông ta sông bằng những mưu toan bẩm sinh, bằng những lời lẽ ngọt ngào bẩm sinh, bằng sự phá phách bẩm sinh. Còn làm việc với ông ta tôi không bao giờ thoát ra khỏi thế giới bên ngoài. Tất cả những gì tạo cơ hội cho tôi thoát ra khỏi thế giới bên ngoài, đều bị ông ta thủ tiêu.
Khát khao bay nhảy, thoát ra kiếp quẩn quanh - ngày hai buổi đến cơ quan như một cái máy - bỗng dậy trong tôi như luồng sóng dữ.
2. Tôi đi theo cô gái như một bóng ma.
Đó là cô gái thỉnh thoảng di ngang qua cơ quan tôi. Cô ta góa chồng. Đôi lúc tôi ngồi một mình trong quán cà phê, Hường đến ngồi bên cạnh, uống một chút gì đó, bâng quơ vài ba câu chuyện. Chỉ thế. Lâu dần thành thói quen. Có những hôm ngồi một mình, tôi mong Hường xuất hiện.
Vẫn quán cà phê, tôi ngồi trong góc bàn quen thuộc, và Hường ngồi bên cạnh. Không biết hôm đó tôi nói gì với Hường và nàng đã bảo tôi ra sao và tôi đã đi theo nàng như theo một bóng ma. Đi mãi. Hường đi trước tôi một quãng xa. Nàng dừng lại ở một bãi rác ven sông, đứng đó chờ tôi. Tôi đến. Dưới chân tôi ngập ngụa rác. Hường nhìn tôi trìu mến như nhìn một chú thỏ dễ thương. Khuất sau bãi rác cao là một chiếc thuyền nhỏ có mui. Nàng bước xuống, tôi theo sau, khi hai chân tôi đặt lên thuyền tôi cảm thấy lảo đảo vì chiếc thuyền chòng chành. Tôi chui vào khoang, sạp thuyền được lót bằng gỗ đước, lên nước bóng loáng. Hường đi lần theo mạn thuyền ra trước mũi. Hường mở dây, nhổ sào. Một chân Hường đạp mạnh vào bờ rác, hai tay Hường chống sào, đẩy thuyền ra khơi. Tôi ngồi co ro trong khoang, tâm trí nghiêng lắc, chao đảo. Tôi muốn quay lại, nhưng thuyền đã ra giữa dòng và đang lướt đi. Đứng phía sau, chỗ tay lái, mỗi lần Hường đẩy mạnh mái chèo, mũi thuyền cất cao, lướt tới nhịp nhàng. Sóng róc rách hai bên mạn thuyền.
Chiều rồi.
Bóng tối đổ ụp xuống.
Tôi phó mặc.
Đôi mắt Hường chớp nhanh, nhè nhẹ nhìn tôi. Tôi cảm thấy khó thở. Tôi bò ra ngồi trước mũi thuyền. Đêm bắt đầu lạnh. Ánh sáng từ những ngọn lầu cao hai bên bờ sông hắt những tia sáng ngoằn ngoèo rung rinh xuống tận đáy sông. Thuyền qua. Thuyền lại. Những chiếc thuyền bán thức ăn đêm, trước mũi thuyền chong một chiếc đèn hột vịt nhỏ, bên trong là bếp than hồng đỏ rực. Tiếng động cơ của những chiếc thuyền máy trải rộng trên sông lan vào bờ và hồi âm trở lại - tôi có cảm giác như những âm thanh ấy rượt đuổi, bao vây tôi. Nước lớn đầy sông. Phía sau, Hường vẫn nhịp tay chèo. Thuyền lướt nhanh. Tôi có cảm giác những âm thanh sông nước rượt đuổi theo chiếc thuyền tôi đang đi. Một thế giới khác, hoàn toàn tách biệt với đất liền.
Tôi không muốn vào trong mui thuyền. Lòng thuyền quá chật chội. Tôi nằm trước mũi thuyền đến mãi khuya. Những sợi mây lướt qua những ngôi sao chi chít trên bầu trời đêm. Thuyền đã ra khỏi dòng sông của thành phố. Hường cho thuyền nấp vào một lùm cây rậm, nàng cắm sào, neo thuyền lại.
Trong mui, Hường lui cui giăng mùng. Hường thắp một ngọn đèn nhỏ đặt trên mũi thuyền. Như nhân tiện Hường bảo tôi: "Vào mùng đi". Muỗi và bù mắc từ các lùm cây đã bắt đầu tràn ra, bay rợp. Chúng tụ lại, quần đảo và tự ném thân vào ngọn lửa và phát ra những tiếng nổ nhỏ. Tôi vuốt mặt, bàn tay nhớp máu đầy xác muỗi và bù mắc. Tôi vào mùng, nằm quay mặt vào vách, da thịt ngứa ngái, sưng lên vì bị côn trùng đốt. Không biết sau lưng tôi Hường có nằm bên cạnh không. Tôi cố không quan tâm, không nghĩ ngợi. Theo mãi giấc chập chờn của tôi là sự dập dềnh của con thuyền trên sóng và tiếng sột soạt của lá cây cọ vào mui thuyền. Tôi mong nửa đêm có con sóng lớn, nhận chìm tất cả.
3. Con thuyền neo dưới lùm cây. Đêm qua, theo con nước ròng thuyền giựt xuống cách bờ rất xa. Tôi thức dậy, bò ra khỏi mùng ra phía sau con thuyền. Ở đó, có một cái khạp nhỏ chứa nước ngọt. Tôi rửa mặt. Buổi sáng ở đoạn sông này thật hoang vu, trên bờ không một bóng người, trên dòng sông không một bóng thuyền. Trong sạp thuyền của Hường có một bịch thuốc gò mới nguyên, tôi vụng về vấn một điếu. Hơi thuốc đầu ngày làm tôi say choáng, mồ hôi vã ra trên trán. Hường nhìn tôi cười, nụ cười đẹp và hồn hậu. Sương mù lãng đãng trên những lùm cây và trên dòng sông rộng. Mặt trời chưa hiện. Anh ngày lờ mờ. Nước ròng băng băng về phía biển. Không khí se lạnh... Năm ngoái con của Hường té sông chết. Chồng bỏ đi. Thế là Hường chỉ còn lại chiếc thuyền không, hằng ngày Hường chèo thuyền vào các rẫy mua dưa hấu, củ sắn, khóm, dưa leo, mía... chất đầy thuyền rồi chèo dọc theo thôn xóm để bán lại, mưu sinh.
Hôm nay vẫn chiếc thuyền không. Không còn dấu tích gì của một con thuyền mua bán. Phải chăng do có sự hiện diện của tôi, Hường đã dọn sạch trống chiếc thuyền của nàng.
Tôi nghĩ về cơ quan của mình. Dấu vết của tôi trong cơ quan trong tôi thật mờ nhạt. Cùng lắm người sẽ nghĩ rằng tôi mất tích hoặc bỏ việc. Người ta có tìm kiếm tôi không? Sự biến mất của tôi giống như sự biến mất của một chiếc cốc uống nước. Người ta sẽ thay một chiếc cốc khác. Thế là xong.
Trời sáng rõ. Trong thuyền trang bị đủ cả: một đống củi nhỏ. Một chiếc bếp dầu. Soong, chảo, muối, mắm, hủ gạo... Hường lúi húi vo gạo nấu cơm. Khói bếp bay vào trong mui thuyền, cay cả mắt. Rau luộc, cá kho, cơm trắng... Chúng tôi ngồi sau lái thuyền ăn cơm. Đấy là bữa cơm ngon nhất trong đời tôi. Trong bữa cơm chúng tôi chẳng có điều gì để nói với nhau. Cuối cùng không kềm giữ được, tôi hỏi trống:
- Chèo đi đâu?
Hường cười cười:
- Đi buôn bán. Không sống trên bờ nữa. Một cuộc sống không quen biết. Không láng giềng. Không cộng đồng...
Bữa cơm xong, Hường múc nước sông rửa chén, Hường hất cơm thừa canh cặn xuống sông, nàng trán chén lại bằng nước ngọt, rồi úp chén vào rổ. Xong, nàng trở vào tát nước. Rồi nàng gay chèo chuẩn bị khởi hành. Mái chèo thúc tới, thuyền lại lướt đi. Trời rộng sông dài, thuyền ghe tấp nập, nhưng đường ai nấy đi. Không thể cất tiếng nói với nhau, không thể hỏi thăm, không thể gật đầu chào. Nước ngầu phù sa. Qua thôn, qua xóm. Qua những bờ bãi hoang vu, chỉ có rừng cây và những con còng gió xanh đỏ mê mãi trên bãi bùn, chỉ có những cơn sóng tràn vào bờ khuấy động cuộc sống của chúng. Tôi ngồi trong khoang tránh nắng, mắt thả theo quang cảnh hai bên bờ sông.
Tôi nào biết làm gì hơn.
Tôi chỉ biết chui ra chui vào trong một khoảng không vô cùng chật chội. Hường chèo hết giờ này sang giờ khác. Nước từ biển khơi bắt đầu trở vào, báo hiệu nước lớn. Hai bên bờ sông bìm bịp kêu liên hồi, âm thanh vừa gần vừa xa, no đầy, hoang dã chảy tràn ấm nóng trên da thịt tôi.
Đêm đó, khuya lắm rồi tôi bò ra mũi thuyền, thổi tắt ngọn đèn chong và ngồi thụp xuống tắm. Tôi múc nước sông bằng chiếc thùng nhỏ, dội nước lên người, tôi chà xà phòng khắp người. Nước mặn đắng rít rớm trên da thịt, xà phòng không ra chút bọt. Sau cùng, tôi tắm lại bằng một chút nước ngọt. Muỗi và bù mắc từ những lùm cây ven sông vây lấy tôi. Gió ào ào. Tôi cảm thấy lạnh đến tê dại. Lính quýnh mặc quần áo, chui vội vào mùng nằm run bần bật. Môi khô, lưỡi đắng, tôi cố kềm chế nhưng hai hàm răng cứ đánh vào nhau. Hường vội vã ra trước mũi thuyền đốt lại ngọn đèn. Hường trở vào và ôm phủ lấy tôi. Một lúc sau, tôi có cảm giác khuôn ngực ấm nóng của Hường ép vào lưng tôi thật mềm mại. Nàng rờ rẫm gương mặt tôi. Nhẹ nhàng mơn man, êm đềm dẫn dụ. Nàng áp gương mặt lên ngực tôi. Tôi ôm lấy đầu nàng và có cảm giác nàng thật đáng tội nghiệp. Một cách tự nhiên, tôi không hề hay biết, trên người tôi, nàng cử động thật êm ái, nhẹ nhàng như cơn sóng tràn tới, tràn tới. Toàn thân tôi rung chuyển đến co người lại. Hai bàn tay tôi siết chặt vào hai cánh tay rắn rỏi của nàng. Dồn tới. Dồn tới. Những con sóng dồn dập càng lúc càng cao, cho đến khi nàng gục xuống, mái tóc của nàng tràn trên mặt tôi. Cổ họng nàng kêu lên những tiếng rên dài, cơ thể nàng rung lên nhè nhẹ. Tôi cảm thấy kiệt lực và lạnh toát, tay chân rã rời. Nàng ôm lấy tôi như muốn che chở, dỗ dành. Cả hai đi vào giấc ngủ. Tôi như lịm chết trong giấc ngủ thật sâu. Nửa đêm, thức giấc, tôi nghe rõ sự tĩnh lặng mênh mông của con sông ngoài kia. Chiếc thuyền cứ chao lắc, dập dềnh mãi.
Gần sáng, cơn sóng của nàng lại tràn lên, tóc của nàng theo nhịp đong đưa quét qua quét lại trên ngực tôi. Xô tới. Dồn tới. Cả người tôi căng thật cao, rướn vào một độ sâu tuyệt đối, muốn nhanh chóng chạm tới đỉnh của cảm giác. Tóc nàng chập chờn ẩn hiên, quét qua quét lại trên gương mặt tôi càng lúc càng nhanh, hơi thở càng gấp rút hơn. Khi nàng dừng lại, cả hai chúng tôi cùng chấn động, run rẩy. Tôi thở. Nàng thở. Chúng tôi như lịm chết và chẳng biết mình đang ở đâu nữa. Giá như lúc ấy, có ai mang chúng tôi đi chôn, chúng tôi cũng phó mặc.
Buổi sáng, khi cơm nước xong, Hường nhổ sào. Thuyền lại xuôi dòng. Nắng chói chang lấp lóa trên mặt sông, mặt nước nhấp nhô chói sáng. Hường vẫn chèo. Đầu đội nón lá, chiếc áo bà ba đỏ, dáng người thanh thoát, nàng đẩy mái chèo tới nhẹ nhàng. Gió sông cứ mãi miết thổi trên cánh rừng hùng vĩ, mượt mà. Tất cả những cử chỉ của nàng đều toát lên một dáng vẻ hạnh phúc. Đôi mắt sắc sảo của nàng trở nên hiền từ và lúc nào cũng nhìn tôi âu yếm. Hạnh phúc ngời ngời trong nàng. Tôi chẳng biết làm việc gì ngoài việc tát nước trong khoang thuyền. Tôi tát nước qua khung cửa nhỏ, gió lại bạt nước vào người tôi. Chốc sau tôi thấy những hạt muối trắng li ti bám trên những sợi lông tay, rung rung theo gió.
Nàng quá khát khao yêu đương. Dường như nàng chỉ chờ đêm đến. Đây là đêm thứ ba. Đêm nay, nàng nằm trong vòng tay tôi, chúng tôi tỏ ra điềm tĩnh hơn, nhẹ nhàng khám phá từng vùng cảm giác. Hường thật bé bỏng, nàng giấu mặt vào vai tôi. Nàng có vẻ hỗ thẹn vì những cuồng nhiệt, bồng bột đêm trước. Nàng cắn nhẹ vào từng đầu ngón tay tôi. Mặc dù không chủ động, nhưng nàng vẫn cầm giữ nhịp độ theo ý nàng mọi cảm giác của tất cả những vùng cơ thể của tôi dâng cao, nhọn sắc, mút đỉnh của sự tê dại, cảm khoái và buốt nhức. Cảm giác này đến với tôi khi tôi nghĩ rằng tất cả chỉ là tạm bợ. Toàn thân nàng lai chấn động, thoạt đầu chỉ là những làn sóng nhỏ, mạnh dần rồi đi đến sự phẳng lặng tuyệt đối.        
4. Hai bên là bờ. Hai bên là thôn xóm. Nhìn lên bờ tôi thấy người ta đang nhóm chợ, trẻ con đang nô đùa trong các sân trường. Các quán cà-phê ven sông bật chớp những ánh đèn. Am thanh từ những thùng loa cuốn theo sóng nước bập bềnh. Khi nước giựt ròng, thuyền của chúng tôi sâu hun hút giữa lòng sông, khoảng cách giữa tôi và cộng đồng con người càng xa hơn.
Thuyền ghé vào một rẫy khóm.
Hường bước lên đầu cầu một cách nhanh nhẹn, gọn gàng. Nàng siết chặt dây mũi vào đầu cầu. Tôi lóng ngóng đi theo nàng. Bước chân tôi chao lắc, bồng bềnh như tôi đang bước lên nhũng con sóng. Chiếc cầu nhỏ được bắc vào bờ bằng ba đoạn gỗ đước không róc vỏ. Theo bước chân tôi vỏ đước khô bung vỡ rơi xuống bãi sình. Khi bàn chân tôi chạm đất, mặt đất thô nhám đậm đà, thân thiện. Và tôi cảm nhận rõ ràng dưới chân mình là những chiếc bã mía khô, một cái vỏ chuối hay một nhánh cỏ mà tôi không cần phải nhìn xuống. Trước tiên, chúng tôi lấy nước ngọt chuẩn bị cho những ngày sắp tới, trên thuyền chỉ còn một ít nước ngọt, những ngày qua chúng tôi phải dè sẻn từng chút. Khi thấy dòng nước từ cây nước ngầm phun ra ào ạt, như đứa trẻ con, tôi để cả quần áo ngồi dưới vòi nước to, nghe nước chảy tỏa ra mơn man khắp người. Tôi nhìn dòng nước tràn ra lan trên mặt đất, thấm qua những kẽ nứt. Nước chảy mãi, mặt đất chung quanh no nhão, lần đầu tiên tôi cảm nhận thật rõ ràng, nước ngọt là một báu vật của trái đất. Nó sinh ra biết bao điều tốt lành. Tôi hứng từng thùng nước xách xuống đầu cầu, chuyền xuống thuyền cho Hường. Một giây, tôi rùng mình và có cảm giác sự vật quanh tôi đều ngưng chuyển động vì tôi chợt nhận ra, như thế chính tôi tự nguyện là một thành viên vĩnh viễn trên chiếc thuyền này. Một khi hết thực phẩm, tôi cũng ngóng trông trên sông, mắt dõi tìm những chiếc ghe buôn bán tạp hóa đi qua trên sông...
Hường mua khóm, bí, rau cải chất đầy khoang sau. Tháo vác, nhanh nhẹn, rành rẽ nàng tổ chức công việc của nàng thật gọn gàng.
Và chúng tôi rời bến.
Hường chèo sâu vào những con rạch nhỏ, cập bến vào những thôn xóm để bán những mặt hàng mà nàng vừa mua trong rẫy.
5. Hường mua cho tôi một mái chèo. Đứng phía trước mũi thuyền, tôi chèo chập choạng như một đứa bé tập đi. Chúng tôi giống như một đôi vợ chồng thương hồ vừa mưu sinh vừa hướng về phía biển. Chúng tôi muốn đi thật xa đến nơi không một bóng người, không còn ai biết, không còn ai nhớ đến chúng tôi, Một tuần sau, tôi chèo thật rành rẽ. Hòa cùng tay chèo với Hường, tôi dứng trước mũi đẩy mái chèo một cách nhịp nhàng, mỗi một nhịp chèo hòa điệu như thế thuyền nhô lên, lướt đi... Sóng nước róc rách hai bên mạn thuyền. Trước mặt tôi là khoảng không gian màu xanh đến tận chân trời. Gió lồng lộng. Nắng miên man phả xuống. Sự cưỡng chống, đề kháng của tôi bỗng chốc trở nên nhỏ bé trước thiên nhiên mênh mông. Tôi đã bị khuất phục một cách êm đềm: cùng nàng mưu sinh. Cùng nàng giữ vững tay chèo. Nhưng Hường đang cầm lái con thuyền. Tôi chỉ chèo và không bao giờ biết con thuyền sẽ về đâu. Những nẻo đường sông nước? Tôi không hề biết một tí gì. Có lẽ, thuyền đang đi trên con đường đã tính sẵn.
Dần dần, tôi nhận ra có một cộng đồng trên sông nước. Quần tụ. Hợp tan. Ban ngày, những con thuyền có vẻ cô độc trong trời rộng sông dài. Chiều xuống, họ thả mái chèo lang thang trên sông, tìm đến một bến nào gần nhất để neo. Những bếp lửa được nhóm lên, những cuộc trò chuyện làm thân của những kẻ du mục trên sông, mở một sòng bài, nói tục cho thật giòn tan, cho thật ghê, cho thật đã miệng, những bọc thuốc rê được ném ra, mỗi người đàn ông vấn một diếu, họ ngồi đốt thuốc nhìn ra con sông nước đang chảy xiết. Vài ba con khô nướng với chai rượu đế rẽ tiền. Tôi uống với bọn người không quen. Vừa uống vừa nghĩ nhiều đến những đứa trẻ sống cùng cha mẹ trên thuyền, chúng cứ theo hoài những con nước ngược xuôi, trôi nổi. Cha mẹ chúng ngoài con thuyền rách không một tài sản, không một mảnh đất để che một mái lều nhỏ. Không trường học. Không sách vở. Chúng lớn lên theo chiều dài của con sông, theo nhịp thủy triều. Tâm hồn chúng hoang vu và hoang dã. Dơ dáy, nô giỡn ỏm tỏi. Chúng chạy từ thuyền này qua thuyền khác như một bầy khỉ trong rừng hoang. Ngày mai, mỗi thuyền một nẻo, chúng chỉ biết ngồi im trước mũi thuyền ngó theo dứa bạn mới quen lòng đầy luyến tiếc, để rồi chiều đến, chúng cũng như tôi, cặp bến nghỉ ở một nơi nào đó, gặp gỡ và quen biết với những con người khác.
Và tôi?
Chiếc thuyền cũ kỹ. Cây đèn dầu nhỏ. Khạp nước ngọt. Manh chiếu nhỏ trải trên sạp thuyền. Sợi dây chì nhỏ căng bên vách mui thuyền để phơi quần áo. Cây sào chống thuyền. Chiếc thau bể tát nước. Góc cuối, phía sau, trong mui thuyền là một bếp ăn nhỏ. Keo muối, chai nước mắm, hủ gạo nhỏ. Đó là những vật dụng tối yếu cho cuộc sống chúng tôi. Gọn gàng, không thừa một món gì trong không gian quá chật hẹp này. Những vật dụng ấy dần trở nên quen thuộc trong tôi. Tôi đang phiêu lưu. Trời xanh và gió lộng trong lành. Lùm bụi hoang dã. Chim chóc hoang dã. Dòng sông hoang dã. Tôi đi qua những làng mạc, những ngôi nhà khuất sau những hàng dừa nước xanh um. Hằng ngày tôi trông thấy những em bé cắp sách đến trường, chúng gọi nhau tíu tít trên những chiếc cầu khỉ chông chênh... Ngày nào tôi cũng tắm mình dưới ánh trời. Tôi cảm thấy mình vạm vỡ, tinh khiết hơn. Tôi luôn cảm thấy đói và mỗi bữa cơm, với sự vén khéo của Hường, tôi cảm thấy mỗi hạt cơm đều lịm ngọt. Cầm chén cơm bốc hơi nóng, những hạt cơm trắng ngần, tôi trân quí như ngọc ngà châu báu.
Về đêm, tôi không còn thụ động yếu đuối nữa. Tôi mơn man da thịt Hường với sự tỉnh táo dị thường. Tỉ mỉ, nhẹ nhàng, bàn tay tôi lướt đi, nàng cắn răng, oằn quại, rung rẩy. Mắt nàng nhắm nghiền, thân xác buông thả đến tột cùng. Nàng phủ phục, hối thúc tôi. Nàng không còn sự e thẹn của một thiếu nữ, nàng hưởng thụ no đầy mà không thỏa cơn khát thèm.
Thoạt đầu, trong tâm tưởng tôi, những điều đó thật êm đềm, hư ảo, để cả hai cùng bay lên. Dè đâu, nó như một cuộc chiến. Vật vã, xâu xé, để kết quả là cả hai thân xác lõa lồ, kiệt quệ, nằm ngổn ngang, xô lệch.
Mỗi lần tĩnh thức, tôi nghe tôi nghe đắng chát một nỗi nhục nhã và tê dại. Chốc nữa đây, khi Hường tỉnh dậy, nàng lại lôi tôi vào những vũ điệu của loài rắn trên những cơn sóng dữ, cho đến khi cả hai cùng cạn kiệt... Rồi ngày đến, sông nước, không khí và ánh sáng mặt trời nhanh chóng bồi bổ cho chúng tôi những sinh lực mới.
6. Thuyền đang trôi trên sông rộng, trời sụp tối nhanh. Hường lái thuyền tấp vào con rạch nhỏ ven bờ, dưới lùm cây rậm. Tôi cắm mạnh cây sào thật sâu, sợ thuyền chao lắc, trôi đi, tôi cột ngắn dây thuyền. Hường mĩm cười: "Cột vậy, khi nước ròng, thuyền sẽ bị lật đó". Nàng nới ra thêm một đoạn dây dài. Tôi lặng lẽ làm công việc của mình: tháo quai, gát mái chèo dọc theo mạn thuyền, lau chùi những dấu bùn trên mũi thuyền thật sạch. Bên trong Hường lúi húi dọn mền chiếu ra, giăng mùng, cử chỉ của nàng giống như bà chủ đầy tự tin, như đang sẵn sàng chăm sóc cho một gã làm công yêu dấu. Tôi ngồi ngoài mũi thuyền đốt thuốc, rít thật sâu, thở khói mù mịt để xua muỗi. Trời rầm rì chuyển mưa. Sóng ngoài vàm sông bủa từng đợt lớn. Thoạt đầu, còn trông thấy những lùm bụi với dáng đen thẫm chạy tít tắp hai bên bờ sông, phút chốc, không gian tối mù mịt và gió lên, tôi chỉ còn trông thấy đốm lửa đỏ ngún liên hồi ở đầu diếu thuốc của chính mình. Suốt một ngày chèo chống mõi mê, tôi muốn ngồi yên, định vị lại chính mình. "Vào ngủ đi. Ngồi ngoài đó, buồn lắm!". Giọng Hường tan trong gió. Tôi vào, Hường đã nằm sẵn, nồng hương lửa. Tôi cảm thấy đã quá nhiều gượng ép, không nên làm thêm điều gì, không nên nói thêm diều gì, vì tôi cảm thấy mình ngày càng rấn sâu vào bi đát. Mai kia, lên bờ tôi sẽ trở lại môi trường của tôi, bỏ lại Hường cùng chiếc thuyền mui lá chở đầy ác mộng. Tôi bắt dầu sợ hãi, khi bỗng cảm thấy tất cả đều trở nên thân thuộc, yêu dấu: Thân thể của Hường, cái khạp nước ngọt luôn luôn chao lắc theo nhịp sóng. Mỗi lần uống nước, tôi lấy cái chén màu trứng sáo ở trong chạn, nhẹ nhàng múc lên chất nước ngọt quý hiếm. Tôi uống thật chậm. Tôi nhìn màu men trong chén. Men trán chưa đều, có những hạt cát lồi lên dưới đáy chén. Nước trong vắt trong chén hạ xuống từ từ và rút vào môi tôi. Tôi lại lè lưỡi liếm những hạt nước mỏng còn bám nhẹ trên lớp men ... Khi ăn cơm xong, tôi nằm trên khoang thuyền, mắt dáo dát ngó lên mui lá tìm một sống lá dừa để xỉa răng...
Tôi đã nhập thân và nhập thần vào trạng thái này. Tình cảm của Hường. Cơ thể của Hường. Sông nước mênh mông. Những dòng thủy triều. Thời tiết chợt mưa, chợt nắng. Con kênh, dòng rạch... tất cả đều trở nên thân thuộc đến nỗi ý nghĩ đào thoát mỗi ngày một mờ nhạt trong tôi. Phải chăng tôi không có sự chọn lựa nào khác?
Không khí bên ngoài thật lặng lẽ, nặng nề, ngột ngạt. Gió thưa thớt như cơn giông còn đang ủ chín ở đâu đó. Chúng tôi chong mắt thức. Nước vỗ lóc bóc vào mạn thuyền. Mỗi tiếng lóc bóc như những xúc tu hút vào thuyền. Ghịt kéo. Hút nhả. Nghiêng lắc. Nổi lên. Hạ xuống. Tôi nôn nao, hụt hẩng và rợn cả người. Ngoài kia trời rộng, sông dài. Chỉ có dòng nước với sức mạnh vô bờ, trùng trùng băng băng về biển. Dòng nước và đêm đen bất trắc khôn lường. Tôi nhận ra điều đó với kinh nghiệm sông nước ít ỏi mà hằng ngày tôi đã học được. Tôi nằm thu người lại. Hơi ấm của mùng chiếu mà bấy lâu tôi tận hưởng bỗng trở nên xa xăm và vô nghĩa. Tôi không thể đi đâu để giải tỏa ngoài cái không gian chật hẹp này: Trong thuyền. Sau lái. Và mũi thuyền. Và nếu bước tới nữa, tôi sẽ hụt chân rơi tỏm vào dòng nước đen ngòm, không để lại một dấu tích...
Gió đang nổi lên. Gió đang chạy trên những ngọn cây ào ạt. Tôi nghe tiếng gãy đổ đùng đùng, răng rắc của cây rừng. Gió cuốn chiếc mùng rập rờn từng đợt. Hường tốc dậy lấy vải cao su che kín cửa khoang trước, khoang sau. Hường cột ghịt vào mui thuyền thật chặt. Trong khoang kín như bưng như chúng tôi đang ở trong một cái hang nhỏ. Đèn tắt. Đêm nung kín một màu đen khủng khiếp. Cơn mưa thật lớn. Gió ném chiếc thuyền vào bờ, sóng lại rút tuột ra xa. Dây cột thuyền lúc dùng, lúc thẳng căng. Tôi nghe cây sào cặm thuyền nghiêng ngã, cong lại, rung lên bần bật. Nước mưa tạt qua những khe hở tràn vào trong thuyền ướt cả mùng chiếu. Tôi và Hường ngồi co lại trong góc, gió thốc, giật đứt dây, tốc mảnh cao su che trước cửa. Gió mưa tuôn vào ào ào. Hường hét lên: "Tát nước đi". Tôi lẩy bẩy bò ra phía sau mò mẫm tìm chiếc thau bể, tát nước. Trong khoang thuyền, nước đã ngập khá cao. Tôi hất nước cật lực. Tát. Tát mãi mà nước không hề giựt xuống. Hường lao ra trước, chằn lại miếng cao su ngăn không cho nước mưa tạt vào thuyền. Chòng chành. Chao lắc. Nghiêng ngã. Hường ướt sũng. Cả người tôi rã rời, móp méo vì nước lạnh. Nhịp độ tát nước của tôi lơi đuối dần. Khi chuyển cái thau cho Hường, những ngón tay tôi bị cóng lại, không thể mở ra được, Hường phải lần dò mở từng ngón tay tôi ra khỏi cái thau. Nàng vừa tát nước vừa nói : "Chai dầu gió em để trong thùng cây kìa". Tôi lết ra phía sau, mò mẫm tìm chiếc thùng cây, rờ rẩm mở nắp, lần dò tìm chai dầu. Tôi tự xoa dầu. Chà sát từng ngón tay, ngón chân, chúng đã mất cảm giác vì lạnh. Và tôi ngồi im, để mặc Hường tát nước vào đêm đen. Mấy đợt sóng lớn, gió mạnh, thuyền chòng chành muốn lật úp. Tim tôi đập loạn lên vì sợ hãi. Giữa mưa gió Hường đứng sau lái vừa điều khiển mái chèo vừa níu giữ những cành cây chung quanh, cố giữ cho thuyền thăng bằng. Bỗng thuyền bị một con sóng lớn dập vào rồi hút ra xa, giật đứt phăng giây buộc thuyền, thuyền lảo đảo tuột nhanh ra giữa dòng. Thuyền chực chìm, tôi run sợ đến tê dại, cầm chắc thuyền sẽ chìm xuống đáy sông. Giữa đêm đen, không một bóng xóm làng, tôi sẽ bơi về đâu. Phía sau thuyền, in người trong lằn chớp, Hường đứng sừng sửng phía sau lái, im lặng sắt đá, Hường thúc mái chèo từng nhát thật vững chắc, chiếc thuyền cưỡi lên ngọn sóng dữ, nương theo dòng nước hướng vào bờ. Tôi đứng tròng chong mắt vào đêm đen, miệng thốt lên những lời cầu nguyện mà tôi chợt nhớ được, ngoài ra tôi trông cậy vào Hường, tôi có cảm giác thật rõ rệt, từng mái chèo của Hường cắt mạnh, thuyền lao tới, sóng kéo lui, có nhiều lúc nó xoay tròn một chỗ chực tuột hút xuống vực xoáy. Mưa vẫn trút. Hường hét lên, âm thanh cắt đứt màn mưa dày đặc: "Tát nước nữa đi anh". Tôi quờ quạng, mò mẫm tìm cái thau đang trôi nổi trên con thuyền ngập nước. Tôi chộp lấy cái thau và hất nước ra khỏi thuyền một cách điên dại. Tôi cố làm tất cả để sống sót. Tôi khum người. Tôi bò. Tôi trượt ngã trên thuyền. Tôi tát nước ra ngoài sông. Tôi tát nước vào vách thuyền, tôi tát ngược vào chính gương mặt mình. Tôi điên loạn, bởi chung quanh tôi tất cả đều là hố thẳm, tuyệt không đường tẩu thoát. Trong cơn rối loạn tôi tát mãi mà nước trong thuyền vẫn không vơi. Ván sạp xuồng trôi lềnh bềnh. Keo nước mắm, nước màu lủm bủm rụng xuống trôi chạm vào chân tôi...
Gió chợt dịu đi. Đó là lúc Hường choáng đổ, gập người xuống đôi mái chèo nhưng nàng vẫn gắng sức đẩy mái chèo đưa thuyền vào bờ. Bất kể lùm bụi, nàng buông người xuống sông nắm dây mũi, kéo thuyền vào bờ và cột dây mũi vào một gốc cây nào đó. Thuyền đang núp vào những lùm cây rậm.
Sóng gió ngoài kia giờ đây chỉ có thể làm cho con thuyền mỏng manh này chập chờn, chập chờn.
Buổi sáng, tất cả đều tĩnh không. Trước mặt tôi là cánh rừng xơ xác. gãy đổ vì mưa gió đêm qua. Chỉ có con sông là vẫn bình thản, lao xao những con sóng thật mịn màng. Thuyền chúng tôi ẩm ướt, mui thuyền lủng nhiều lổ và trút đầy những vụn lá mục xuống khoang thuyền. Mặc. Chúng tôi như những con cá nằm phơi trên khoang ngổn ngang, lầy lụa rác rưởi...
Chốc sau Hường trổi dậy, nàng mở bọc cao su lớn lấy quần áo khô cho tôi. Tôi lum khum thay quần áo. Hường kiên nhẫn lau chùi sạch sẽ tất cả các vật dụng trong khoang. Mùng mền chiếu gối đều dược thay mới. Chúng tôi nằm bên nhau. Hường có vẻ hối lỗi, như chính cơn giông vừa rồi do nàng gây ra: "Trời êm rồi anh, không sao đâu". Khi ứng phó với những đột biến của thiên nhiên nàng thật mạnh mẽ, tháo vác - Đúng là một cô gái sống trên sông nước. Nàng không hề nao núng trước một hiểm nguy nào. Mọi cử chỉ, mọi động tác của nàng đều chính xác: khi nào khởi hành, khi nào dừng lại nghỉ, xóm làng nào có thể buôn bán được, khi nào mua thức ăn, khi nào lấy nước ngọt... nàng đều chủ động. Nhưng khi nằm bên tôi nàng trở nên đằm thắm và yên lặng. Nàng hiểu cuộc phiêu lưu bất đắc dĩ của tôi. Nàng cố trì kéo được ngày nào hay ngày nấy. Chúng tôi yêu nhau thật bất trắc, xót xa. Tôi bảo: "Lên bờ sống nghe em. Thế này, rồi mình sẽ về đâu?" Hường im lặng ôm lấy tôi. Tôi đặt môi trên khuôn ngực còn ẩm nước của nàng. Nhẹ nhàng và buồn bã, tôi trôi sâu vào trong nàng. Trong ánh sáng ngọn đèn chong mờ mờ, tôi thấy mắt nàng mở to: Thương yêu, trìu mến và trao gửi. Hai bên đuôi mắt của nàng lấp lánh dáng nước mắt. Lần đầu tiên tôi hiểu được ý nghĩa tặng vật mà thượng đế đã ban cho con người: Đẹp. Đau. Mầu nhiệm. Và con người không bao giờ muốn khướt từ. Tiếng nàng thốt nghe thật nao lòng "Đừng bỏ em, nghen!". Tôi trở mình, yên lặng.
7. Buôn bán, chèo chống. Vừa chèo vừa nghiệm xem thả mái chèo xuống nước như thế nào, quạt nước ra sao cho thuyền lướt đi nhanh, khi thuyền tấp vào bờ, rà mái chèo cho thuyền chậm lại ... phóng lên bờ. Căm sào, cột dây... mới đầu vụng về, nhưng nay tôi dã thuần thục. Những buổi trưa ngồi nghỉ tay chèo, tôi bỗng thèm khát chữ nghĩa ghê gớm - muốn tìm một cái gì dể đọc, một hình ảnh gì dể xem. Trên thuyền, tuyệt nhiên không có một quyển sách, hay nói khác đi, dù cho đó là một mảnh giấy có in chữ cũng không. Cuối cùng, tôi phải tìm đến những mẩu giấy gói thịt, gói hành nhàu nát và ướt át. Tôi vuốt những mảnh giấy báo đó thật phẳng phiu và đọc một cách dè sẻn như người tiết kiệm lương thực trong thời buổi khó khăn. Đọc thật chậm và đọc đi đọc lại mãi. Xong, xếp lại nhét vào vách thuyền, hôm nào buồn lại lấy ra xem, tôi thuộc lòng nhiều mẫu tin tức cũ lạc hậu, ôi thiu. Vùng đất này thật hoang vu, không báo chí không sách vở. Những lúc về sau này, khi nào có dịp, Hường cất giữ những mẫu báo cho tôi. Bởi, thường thì người ta chỉ gói thực phẩm bằng những mảnh lá chuối. Đôi khi vớ được một mảnh giấy báo lạc loài nàng có vẻ vui thú và nàng thật hồn nhiên khi trao một mẩu giấy báo nàng vừa tìm được cho tôi như khoe một món quà vô giá. Nàng không quan tâm đến điều gì cả ngoài tôi. Nàng cảm giác, tôi là sở hữu của nàng. Mỗi ngày, sự chống đối nàng ngấm ngầm trong tôi mòn mõi dần. Và tôi cảm thấy thực sự tôi là của nàng. Tôi không còn là tôi nữa. Tôi không biết sử dụng tôi. Nàng biết sử dụng tôi. Từ trước đến nay, với sông nước tôi chỉ là một du khách, tôi ngắm và cảm thụ khi trời yên bể lặng. Nay tôi đã nhập thân, nhập thần cùng chung lưng với Hường để đối phó với hiểm nguy. Và sau cơn hiểm nguy tôi được ban thưởng bằng sự chăm sóc, âu yếm của nàng. Dù muốn, dù không, trong cái không gian chật hẹp này, tôi không thể nào từ chối, lẫn tránh nàng. Tôi cảm nhận rõ ràng, nàng có hai tố chất: vừa phù thủy vừa liêu trai. Tôi đã bị tướt đoạt khỏi môi trường quen thuộc hoàn toàn không thể thích nghi với cuộc sống sông nước này. Thế mà, từ một gã trai yếu ớt, bi quan, tôi bỗng trở nên đen cháy và mạnh mẽ. Những buổi chiều yên ả, tôi thả mình dưới sông bơi quanh thuyền. Nước mặn trong văng vắt. Hường ngồi vo gạo và chắt nước vo gạo xuống sông, nước vo gạo giống như một dòng sữa nhỏ góp vào dòng sông lớn. Giữa một nơi không dấu chân người, tôi sống mà không hề dè chừng, không cần nói những câu phải toan tính trước, không cần đãi bôi, không cần chào hỏi. Có thể hét lên đến khi nào lạc tiếng khản giọng, có thể im lặng cả ngày, có thể để cả thân thể trần truồng ngủ say giữa thiên nhiên như những người hoang dã. Không báo chí. Không chữ nghĩa. Không chiến tranh. Không hòa bình. Đầu óc thênh thanh một màu xanh. Tóc thênh thang những miền gió. Trạng thái hồn nhiên và vô lo. Tôi sống như con cua, con cá, hễ thấy bóng con người là thụt vào rồi len lén trốn đi một miền yên tĩnh khác. Mà nơi này có biết bao cõi hoang vu con người chưa hề bước đến. Lấy lương thực đầy đủ, tìm đến một vụng nước trong có những tàn cây lớn phủ che. Ở đấy, ngày ngày tôi lại bơi dưới dòng sông, rồi ngồi phơi nắng trước mũi thuyền nghe những cơn gió liên hồi cuốn khô những giọt nước trên cơ thể tôi. Tôi lại lao xuống dòng sông, lăn sâu xuống đáy. Thú hoang, không bầy đàn. Nô giỡn với thiên nhiên. Nô giỡn với chính mình. Tôi hả hê hớp nước mặn, tôi sặt sụa, tôi khạc nhổ... Hường không bao giờ tham gia vào trò chơi điên đồ của tôi. Nàng ngồi trên thuyền nhìn tôi như nhìn một đứa trẻ chơi những trò chơi vô lý của nó mà người lớn không bao giờ hiểu nổi. Nàng chỉ lo lắng khi tôi bơi quá xa. Những lúc ấy nàng đứng dậy và hét lên: "Bơi vào đi anh". Đó cũng là những lúc tôi nghe đuối sức, thả người xuôi theo từng lượn sóng trở về thuyền. Trên thuyền nàng khom người xuống nắm tay tôi kéo mạnh, trợ sức giúp tôi trèo lên. Tôi phơi mình trong gió và nắng, không hề muốn tắm lại bằng nước ngọt. Cả người tôi khô đi, khi không còn chịu nổi sức nóng của mặt trời, tôi trở mình bò vào trong thuyền và lại tiếp tục nằm sóng xoài trên khoang. Những lúc đó nàng lại gần ngắm tôi, lau rửa những dấu bùn trên thân thể tôi một cách nhẹ nhàng tỉ mỉ. Nàng hiền thục, quá đẹp, quá nhân từ. Khi nàng chèo thuyền, có những lúc tôi nhìn nàng không chớp - dáng nàng thật thanh thoát, màu y phục của nàng nổi bật giữa mênh mông. Chỉ có tôi là bất thường, điên dại, trơ lì. Nàng e ấp, hỗ thẹn, kín đáo, bao giờ nàng cũng giữ được sự quân bình trong sinh hoạt thường ngày.
Nàng chỉ khác khi về đêm.
Tôi đã hiểu phần nào dòng sông tôi đang đi. Hiểm họa khôn lường. Dữ dội khôn lường. Sóng trùng trùng cứ tràn lên. Những con sóng như bầy ngựa đêm liều lĩnh phi vào đêm đen, con sau chuyển động một cách quán tính theo con trước. Rùng rùng. Nhịp phi càng lúc càng nhặt, càng thúc bách. Rậm đen. Mượt mà. Mê hoặc. Tràn lên từng đợt. Đợt sau cao hơn đợt trước. Từng đợt từ xa dập vào, tôi dang cả khuôn ngực trần chống đỡ. Những đợt sóng cao đập vào làm tôi trôi đi, bềnh bồng, chưa kịp gượng đứng vực xoáy đã hút mạnh tôi vào đáy của đêm... Tôi là con đường, nàng là bầy ngựa, nàng phi nhanh nhịp nhàng, bờm căng gió. Tôi như bị giày xéo dưới nhịp phi miệt mài, dồn thúc của nàng. Phía trước là điểm cao tới hạn. Ma lực ghê hồn kéo chúng tôi mút đỉnh cao ấy. Tôi hết sức mong đợi nàng tới đích. Bao giờ cũng thế, khi nàng tới đích, tôi thật an tâm và sung sướng. Nàng chỉ có chút đó làm niềm vui, niềm an ủi. Cớ sao tôi lại ác độc làm nàng không vui, cớ sao tôi lại ích kỷ làm nàng hụt hẫng, ngỡ ngàng, trong khi chỉ còn phút giây ngắn ngủi sẽ đến điểm tới hạn.
Tôi đâm ra sợ hãi thế giới con người, thế giới ngoài kia không giống thế giới của tôi. Tôi trốn tránh con người, dường như tôi đang mắc phải một tội lỗi gì đấy. Nhìn thấy những chiếc thuyền chèo trên sông, mắt tôi như một phản xạ, nhìn lãng đi, cả người bồn chồn mong cho chiếc thuyền kia sớm khuất dạng. Tôi không phải là người ngày ngày chèo chống, ngày ngày mưu sinh giống như họ. Tôi đang chạy trốn sự rượt đuổi của chính bản thân mình. Nhưng bất thành, bởi trên đường chạy trốn là lúc tôi đang ráo riết tìm kiếm chính bản thân mình. Ở cộng đồng quen thuộc của tôi, tôi là người xa lạ. Rời bỏ cộng đồng ấy đến một cộng dồng khác, tôi càng xa lạ và lạc lõng hơn. Chưa bao giờ tôi cảm nhận một cách rõ ràng sự vô danh vô tính như bây giờ. Có ai biết tôi đâu, có ai quen tôi đâu. Bầy đàn của tôi đâu. Cô đơn đối với bầy đàn, có nghĩa tôi còn mang tính bầy đàn. Còn ở đây, những buổi chiều cứ nhìn mãi những cành cây, những trái đước dập dềnh theo dòng nước sủi bọt. Chúng còn có chỗ mắc lại, cắm xuống trên những bãi cạn, sinh sôi. Còn tôi kẻ mắc cạn đời sống, mắc cạn những dòng nghĩ suy, chỉ có thể giải phóng bằng những cuộc làm tình như thú hoang, đang trong những cơn ấy, tôi lại mang mang một nỗi muộn phiền. Đành dồn hết sức vào tay chèo, đành căng ngực ra thách thức gió và sóng. Kĩu kịt. Kĩu kịt. Cọt kẹt. Quai chèo hốc khô, tôi phải rưới nước vào. Mái chèo kiên nhẫn oằn đi vì tôi quật nước quá mạnh. Chèo cho đến khi ý nghĩ trắng toát, trong suốt không một điểm tựa dể suy nghĩ.
Khi nhác thấy bóng con thuyền khác, dù khởi chỉ là một điểm đen nhỏ, tôi lại rung lên như kẻ đang bị truy nã. Lập cập, lóng cóng không thể điều khiển nổi tay chèo. Bóng con thuyền, bóng con người xốc vào người tôi một nỗi bàng hoàng khiến tôi quay lại nhìn Hường như một sự bấu víu, Hường vẫn bình thản, no đầy hạnh phúc. Hường không nghĩ tới ngày mai ư! Ngày mai thì vẫn thế, vẫn trên con thuyền bất định này, chèo cho đến cuối đường, cho đến một bãi hoang sơ. Ở dấy, chỉ có hai chúng tôi trần truồng nằm im trên bãi, nghe gió cùng rừng cây hát ca, đến khi chán lại trở lên thuyền và nàng ca cho tôi nghe những câu vọng cổ mô tả những cuộc tình ngang trái. Tôi chưa bao giờ chú tâm nghe vọng cổ. Thế mà, giữa chốn không người này, những câu vọng cổ sáo rổng bỗng trở nên ngọt lịm cả người. Phải chăng làn điệu này đã có từ trong máu của tôi, từ lúc tôi còn trong một bào thai. Nó hay hơn tất cả giai điệu nào mà tôi đã nghe qua. Tiết tấu chuyển biến. Bi hài. Buồn bã. Kịch tính... Hết bài này đến bài khác, tôi nghe thật trọn vẹn không sót một ca từ nào qua giọng ca của nàng. Nàng đánh thức trong tôi những gì tiềm ẩn? Hay giữa chốn tịch mịch này, vắng tiếng nói cộng đồng quá lâu, tôi cảm thấy bất cứ giọng điệu gì do con người sản sinh được nhớ ra, cũng đều hay ho, ngọt ngào. Lan và Điệp, Tình anh bán chiếu... không còn sáo rổng, ước lệ nữa mà nó bày ra trước mặt tôi những bi kịch của đời người, làm tôi thoát ra khỏi sự nhàm cũ đơn điệu... Tôi bỗng yêu mến những gì trước đây tôi chê bai, ghét bỏ.
Nương theo những câu ca của nàng, tôi cố lục tìm trong ký ức những điều tôi còn nhớ, nhưng những điều tôi nhớ không bao giờ trọn vẹn như Hường, nó chấp chới chưa được kết nối thành một câu chuyện. Những bài ca của Hường đã được cấu trúc thành một hệ thống trước sau. Hường kể lại bằng những câu ca, còn ký ức hổn độn của tôi chưa được thổi vào đó nhũng giai điệu, chưa được mã hóa bằng những kí tự, thành ra, dù có một hồi ức mạnh mẽ, tôi cũng không sao nhớ lại một cách mạch lạc. Năm khi mười họa tôi chợt kể lại một câu chuyện thật trọn vẹn, nếu hôm sau phải kể lại chính câu chuyện ấy, tôi phải khởi đầu một cách khác. Còn Hường, kể lại câu chuyện của nàng hoàn toàn giống nhau với sự xúc động bằng nhau.
Mặc dù trong tôi chất chứa đầy ắp những hình ảnh, nhưng tôi không thể chia sẻ với Hường được ngoài sự than vắn thở dài. Nó tạo nên một không khí u buồn, tan tác trong chiếc thuyền nhỏ bé này. Cho nên, tôi chỉ biết đón nhận những gì do Hường mang đến. Tôi bất lực như một đứa trẻ cần được chăm sóc trông chừng, dạy bảo. Tôi phải học tất cả. Kiếm củi. Lấy nước ngọt. Mua gạo. Mua thức ăn. Chống thuyền. Chèo thuyền. Lợp mui, phơi thuyền, trét thuyền... Hằng đêm neo thuyền lại, tôi không quên châm lửa chiếc đèn nhỏ chong trước mũi thuyền phòng khi một chiếc thuyền khác đâm sầm vào. Mỗi ngày một chút, dù không muốn tôi cũng phải tập tành. Nếu không, tôi chỉ là một kẻ quá nhàn rổi trong không gian chật hẹp này. Nếu không làm gì cả, tôi chỉ còn một hành động duy nhất là đập phá tan nát chiếc thuyền, rồi trở lên bờ, tìm một lối về.
Chẳng mấy chốc tôi rành rẽ công việc trên thuyền. Tôi khoe với Hường sự thành thục của tôi như em bé khoe những dòng chữ nó vừa tập tễnh viết. Hường mĩm cười, ra cái vẻ những điều tôi biết đấy chỉ là chút ít thôi. Tôi biết chỉ để biết. Trái lại đây là cuộc sống máu thịt của Hường, nàng biết để tồn tại. Tôi kinh ngạc qua từng sự thay đổi của sắc lá, ngạc nhiên vì sự biến dạng của từng con sóng. Hường là lá, là bầu trời, là những con sóng, cho nên tất cả đối với nàng đều bình thường.
Ngày lại ngày, một cách tiệm cận, tôi cảm nhận chính tôi đã là cư dân sông nước. Những buổi trưa, bước lên bờ, tôi chọn nơi râm mát để chữa lại mái chèo đã cũ, mục, đi rong ruổi trong xóm xin dây chuối đánh quai chèo mới, hay kéo thuyền lên bờ và trét lại mạn thuyền... Tôi - một người đàn ông của chiếc thuyền này, Hường chỉ là cô gái nương dựa cái bóng đàn ông của tôi. Một gia đình đã thực sự được tạo dựng trên con thuyền này góp thêm cho dòng sông này những cư dân mới...
8. Những hơi thuốc gò làm hắn bủn rủn cả tay chân, mồ hôi lạnh toát ra, mặt hắn tái nhợt. Hắn nằm vật xuống thuyền, điếu thuốc hãy còn kẹp trong tay, điếu thuốc được vấn bằng giấy báo - khét và hôi - Hắn lã người đi trong cơn say. Hường phải cạo gió cho hắn: "Thôi. Đừng hút thuốc nữa anh!" Nhưng những ngày sau, hắn lại lần mò vụn về vấn những điếu thuốc khác, Thoạt đầu, hắn vấn, giấy cứ bung ra, những sợi thuốc đổ lả tả xuống đùi hắn. Không nản, hắn miệt mài cho đến khi có một điếu thuốc thật đẹp. Những đêm mưa gió, muỗi mòng không có một điếu thuốc thật là vô vị. Kéo thật sâu một hơi thuốc hắn cảm thấy cái ngon của khói thuốc ngấm vào trong máu. Khói thuốc bồng bềnh như mơ, theo đó là những màu sắc rực rỡ hiện ra trong tâm trí hắn - nó rõ ràng mồn một như hắn có thể níu giữ được những hình ảnh rỡ ràng, chói chang: Cánh rừng thật đậm, dòng sông thật lung linh; tiếng sóng vỗ vào mạn thuyền liên hồi ; từng luồng, từng luồng hơi thở của Hường thật ấm... Hắn nghĩ điều gì, lập tức điều ấy hiện ra rõ ràng, mồn một... Cho nên hắn không thể thiếu những hơi thuốc. Hắn không thể bỏ những thói quen tằn mằn, tỉ mỉ ngồi mân mê cuốn những điếu thuốc thật vừa vặn. Chậm rãi, lăn điếu thuốc trên lưỡi, an nhiên ghé điếu thuốc vào ngọn lửa, kéo một hơi khói dài và thở ra từng ngụm khói. Cái mùi của thân thể hắn bây giờ là mùi của thuốc lá, của muối biển, của phù sa, mùi của thú hoang nấp trong lùm bụi, trầm trong bùn lầy.
Nhỏ bé, trắng trẻo, mảnh mai như Hường mà hằng đêm nằm cạnh hắn mà Hường không hề than van, không hề tỏ vẻ khó chịu, hắn giống con thú lắm rồi, móng chân, móng tay hắn vàng ố, nhét đầy bùn, râu tóc dài không hề được cắt tỉa. Có nhiều lúc hắn ngồi hàng giờ dùng bàn chải gột rửa hai bàn chân, hai bàn tay hắn, nhưng không bao giờ sạch nổi, nó đã thâm căn trong da thịt.
Càng biến đổi, hắn càng hứng thú. Hắn đã giống như một gã chèo thuyền thực sự. Cái áo bà ba dài tay chỉ gài hờ một nút ở bụng, ngực phanh ra, quần tây dài, lưng quần cột dây chuối, đầu đội chiếc nón lá rách... Mu bàn tay đen cháy, lòng bàn tay với những nốt chai cứng. Chân hắn cũng thế, hai bắp dùi căng cứng, những thớ thịt chắc chắn, dẻo dai. Với bàn chân trần, hắn bước đi trên đường đất cứng hay xi măng hun dưới tời trưa nắng mà không hề có cảm giác gì. Đôi dép hắn mang theo chẳng biết đã vất nơi nào trong góc thuyền. Buổi tối, trước khi đi ngủ, hắn chỉ cần thọc chân xuống sông chà rửa và tưới lại bằng chút nước ngọt là hắn cảm thấy bàn chân sạch sẽ nhẹ nhỏm. Thói quen của hắn trở nên nhanh gọn, qua loa như người nhà quê dễ tính. Ngã lưng xuống là ngủ ngay, không có gì phải bận tâm. Nhiều khi trong thuyền hết thức ăn, hắn chỉ cần ăn cơm nguội với muối cục rồi uống một ca nước lạnh trong vắt, là xong. Hắn không cảm thấy thiếu thốn gì.
Nhiều lúc hắn chăm chú nhìn Hường và tự hỏi Hường có ma lực gì dụ hắn vào tình cảnh này. Hắn có thực sự biến đổi không? Hay đây chỉ là cái vỏ bề ngoài, tâm hắn không bao giò biến cải nổi. Sự cải biến bề ngoài làm hòng gột rửa sạch trơn những ký ức cũ quả là điều khó khăn. Nhưng hắn sẽ mài cho đến khi nào các ý tưởng cũ mòn đi, nhẵn bóng, xóa sạch dấu vết đến nỗi tự hắn sẽ không đọc được một nét nào ý nghĩ của chính hắn.
Lửng thửng qua những thôn xóm, qua những con đường làng, chiến tranh đã qua từ lâu - thật yên bình. Tiếng máy thu thanh phát ra. Những người đàn bà một nắng hai sương lom khom trên những vồng rẫy. Những người đàn ông với cái cuốc, cái cày trên vai thong thả ra đồng. Những cột an-ten nhấp nhô trên những mái nhà. Những sợi dây điện chăng ngang những cánh đồng. Nhưng đây không phải là thế giới của hắn. Thế giới của hắn là thế giới của kẻ đào thoát. Như một đứa trẻ bồng bột trong một phút giận hờn, bỏ nhà đi. Nó làm cho nó đau đớn. No biến sự đau đớn của nó thành sự âu lo của người khác - đau đớn hơn nó gấp bội. Vì thế, nó càng làm cho nó đau đớn, khổ nhục hơn. Điều này thật thú vị. Thân càng tàn, ma càng dại chứng tỏ hắn càng có bản lĩnh lao vào những chốn không một ai có thể tưởng đến.
Ngôi chùa có tượng Phật trên cao, trong lư hương to các chân nhang đã đầy cứng bị nén chặt. Khói thơm bay nghi ngút. Hắn đứng phía sau Hường. Nàng đang lâm râm khấn vái giống như những buổi tối trước khi đi ngủ nàng thanh khẩn vái bốn phương: Hướng về những cánh rừng, hướng về dòng sông, hướng đến trăng sao, hướng về đất đai. Nàng xá xá và cắm nhang trước mũi thuyền. Một dĩa trái cây, vài chun rượu nhỏ. Nàng tạo ra một thói quen sinh hoạt khiến chiếc thuyền ấm cúng hẳn lên.       
Chiếc thuyền của nàng thật đơn sơ, trong khi những chiếc thuyền khác trang bị vật dụng khá đầy đủ: Radio, TV, casette. Những buổi tối ghé vào một ngôi nhà nào đó đề xem cải lương trên TV, đã lâu vắng tiếng người, hắn thèm nghe tiếng con người, điều này tô đậm ý tưởng hướng đến một ngày về. Hoặc hắn mê man chứng kiến cảnh cãi vã, đánh đập nhau của một gia đình nào đó. Người đàn ông đánh dập người đàn bà, chém vỡ con thuyền, bỏ mặc những đứa trẻ kêu khóc, người đàn bà thoát nhào xuống sông, vùng vẫy, bươn bả vào bờ một cách tuyệt vọng, khi đến bờ quần áo đã ướt đẫm bùn sình, chị ta chạy trên bờ mang theo những dòng nước sông từ trên thân thể chảy xuống, người đàn ông đuổi theo túm tóc người đàn bà giựt ngược, người đàn bà bật ngữa, giãy đành đạch trên đường. Nhưng hắn biết, hôm sau, qua cơn say, người đàn ông lúi húi đóng lại chiếc thuyền, người đàn bà soi mặt vào mảnh kính vỡ, đắp lên những chỗ thâm tím trên mặt bằng một chút muối. Thuyền lại đi, mang theo những đứa bé như cỏ cây và chúng lớn lên theo dòng nước. Nhưng trong cơn khốn khó hắn lại thèm cái không khí lục bình trôi ấy. Mãi lang thang, mãi trầm luân, đó là cái cảnh con người phải sống. Mỗi người đều có vấn đề của riêng mình.
Cái thế giới trên sông này có đủ cả: người tốt. Kẻ xấu. Chỉ khác, tất cả đều diễn ra trên thuyền, trên sông. Sông nước và bờ bãi. Sông nước là một xã hội khác nhưng không thể tách rời đời sống đất liền. Mỗi chủ nhật, mỗi ngày rằm người ta lên bờ đi nhà thờ, đi lễ chùa hoặc đi mua sắm rồi trở về thuyền như trở về ngôi nhà của mình, trở về hang động của mình.
Từng bước, từng bước hắn khảo sát lại tất cả nội tâm hắn. Hắn đi lễ nhà thờ từ lúc còn bé, mỗi chủ nhật hắn đều nghe các linh mục đọc lại các dụ ngôn của Chúa. Giờ đây, trên đường đi, bất chợt hắn thấy một ngôi nhà nguyện nhỏ bên bờ rạch hoang sơ, hắn tự hỏi làm sao Chúa có thể ở được nơi hẻo lánh này. Nhà nguyện thật vắng người, những con chim sẻ trên nóc cao kêu chí chóe, thỉnh thoảng chúng rượt đuổi nhau vòng lượn trong gian nhà nhỏ này làm rơi xuống những sợi rơm khô. Thánh Giá. Đức Mẹ. Thánh GiuSe. Trầm mặc mênh mông. Hắn cảm ơn thượng đế vì ngài đã giúp hắn vượt qua cơn giông đêm đó. Hắn quì ở hàng ghế đầu, phía sau là những dãy ghế trống không. Ngây ngất mùi rơm rạ của những cánh đồng chung quanh... Con hãy nhìn những bông huệ ngoài đồng kia, ta còn chăm lo cho chúng huống gì các con là con của ta. Chúa ngày xưa không tự làm đau mình sao. Lấy nỗi đau để làm rung chuyển tâm hồn kẻ khác đó là cách thế con người bắt chước Chúa? Lấy niềm đau để bày tỏ lòng yêu thương. Lấy niềm đau để chinh phục...
Nhưng bao nhiêu nỗi đau mà con người dành cho con người ngày càng đau đớn hơn, ngày càng khốc liệt hơn. Hắn là chỗ trũng: líu ríu, giận hờn, cô độc, đỗ vỡ, hư hại, thất bại cứ chảy về chỗ trũng. Sống ở trạng thái này trong nhiều năm khiến hắn ngơ ngác như người mất hồn. Hắn đã ở trong cái ổ của mình là cái ga-ra của cơ quan loang lổ những nhớt, loang lổ những vết tục tĩu trên tường. Hằng đêm trước khi đi ngủ, hắn đều đọc và lấy đó làm sự thú vị, làm sự mê man. Buổi sáng, hắn phải thức sớm cho những người đi làm có chỗ để xe. Họ thật trắng trẻo, bảnh bao ra vẻ hạnh phúc, sung mãn. Cái bộ dạng của hắn càng tôn sự hạnh phúc, sung mãn kia gấp bội. Hắn là kẻ dưới, những người đàn bà trong cơ quan nói về cái sự mạnh yếu của chồng mình một cách tục tĩu, tự nhiên khi có mặt hắn mà không hề e ngại. Hắn có cảm giác hắn như con mèo, con chó ra vào trong nhà, người ta có thể làm tình trước mặt các con vật mà không hề hỗ thẹn, thậm chí tiếng kêu của mèo, ánh nhìn ướt át của chó vào những động tác kỳ quặc của họ càng tăng thêm sự cuồng dại và mãnh liệt.
9. Thuyền đang đậu trong khu rừng đước sát biển. Đước. Thuần những cây đước song song như nghìn trùng chiếc đũa cắm trên một bãi bùn mênh mông. Bộ rễ mỗi cây choãi ra tấn ngập xuống bùn. Đước dày đặc che khuất tầm mắt hướng ra biển của tôi. Hường đang nấu cơm sáng. Khói bếp tỏa lên sửng lại trong khu rừng âm u không chút gió. Bữa cơm sáng vừa xong, chúng tôi cho thuyền theo con rạch cạn đi về phía biển. Dòng rạch quá chật chội, chúng tôi phải gát những mái chèo lên. Hường dứng phía sau chống thuyền bằng sào, tôi đứng phía trước gạt đỡ những nhánh cây thấp rậm rạp mở đường. Hường chống sào vào những gốc đước hai bên mạn thuyền, nàng đẩy thuyền, những hàng đước song song lướt qua, một vài chỗ nước cạn, đáy thuyền chạm vào những rễ đước con lô nhô, tôi nghe rõ tiếng cào rồ rồ của những rễ đước khi thuyền lướt qua. Trước thuyền, thỉnh thoảng tôi hụp đầu tránh những cành đước thấp. Tiếng biển ào ào ngoài kia càng lúc càng gần hơn, đến khi sáng òa một khoảng trời. Trước mặt tôi thăm thẳm trời xanh và biển xanh, mờ xa phía trước là nhũng hòn đảo mù mù trong sương lam. Tôi vọng tưởng, tôi có thể chèo thuyền ra đó.
Hường vừa ngồi ngắm biển vừa cắt chiếc mùng cũ. Nàng chặt hai cành đước dài, thẳng và róc nhánh cho thật suôn, nàng may hai bìa của tấm vải mùng vào hai thanh đước. Chúng tôi ào xuống bãi cạn, mỗi người cầm lấy một bên thanh đước căng mảnh vải mùng ra để lùa bắt cá tép trên bãi cạn. Khi chúng tôi giở mảnh vải mùng lên, tép to, tép nhỏ rối rít lấp lánh ánh mặt trời. Chúng tôi khuấy động một vùng làm ngầu đục phù sa. Dưới ánh trời trong làn nước ức triệu hạt phù sa xôn xao chuyển động hối hả. Chân tôi ngập sâu trong bùn nhão mỗi lần giở chân lên dịch chuyển thật nặng nề, có một sức hút nào đó giữ chân tôi lại trong bùn. Khi trở về thuyền chúng tôi được khoảng nửa soong tép, cá... Ngồi trên thuyền, tôi chẻ từng con vọp săm soi bên trong phần thịt mềm của nó. Hường hỏi: "Anh làm gì vậy?" Tôi trả lời: "Tìm ngọc". Chúng tôi cùng phá lên cười. Buổi trưa hôm đó chúng tôi ăn cơm với chính sản phẩm do chúng tôi đánh bắt được, rồi ngồi ngắm những con tàu đánh cá thỉnh thoảng qua lại ngoài khơi, mặt trời tràn trên mi mắt. Đôi mắt tôi bây giờ giống như hai chiếc lá no đầy những dòng nhựa xanh thẩm lúc nào cũng chấp chới những cánh nhàn biển bạt theo những cơn gió... Tiềm thức sáng trong, trí não được chắt lọc. Những cung bậc của thiên nhiên hát lên trong tôi, mênh mông không thể ký âm lại dược. Nó lướt qua lấp lánh ánh bạc khi đồng loạt cả khu rừng chuyển mình trong gió. Ngàn lá đu đưa, đùa cợt trong trạng thái hồn nhiên vô lo. Thênh thang và vô tận, ước gì tôi hóa thân vào trạng thái ấy. Hóa thân chỉ là cảm giác hư ảo mà phút chốc tôi cảm nhận. Thực tại là lớp bùn đang cuốn lấy dán lên người tôi đang khô đi bởi ánh nắng, khi cử động, những lớp bùn vỡ ra, nát vụn. Có những mảnh bùn khô lại, rời ra còn dính lủng lẳng trên những sợi lông chân của tôi. Những vết bùn lúc này chỉ là những dấu vết làm bẩn con thuyền. Thế nhưng, những mảnh bùn khô này khi rơi xuống trở lại với biển, phút chốc chúng hòa tan lại với những hạt phù sa đang xôn xao kia. Mai kia, khi trở về tôi sẽ tan theo dòng người ngược xuôi vô tính vô danh, chứ không như những hạt bùn nồng nàn kia.
Thế thì, tất cả đều vô nghĩa cả sao? Nó chỉ có ý nghĩa khi người ta đang sống và nghĩ về những điều mình đang sống: Để tồn tại, để ứng phó. để giao đãi. Và, vì thế, con người cảm thấy thật an toàn trong môi trường của mình. Rốt cùng, mỗi người đều có một môi trường của mình để đi đến cuối đời. Trừ phi, có những biến cố bất thường làm biến dạng thay đổi môi trường của họ...
Tôi đã bỏ lại phía sau tất cả.
10. Gần đây tôi thường trải qua nhiều giấc mơ.
Tôi đi chơi với một ông giám đốc và cùng nhau ghé vào một quán bia, mỗi người có một em tiếp viên ngồi cạnh. Phần việc ai người đó làm. Thỉnh thoảng một ai đó bừng tỉnh, nâng ly và gào lớn: "Uống đi". Tất cả đám người hôm ấy như để chữa thẹn, cùng nâng ly nốc ừng ực. Tôi say khủng khiếp. Tuy bề ngoài tôi còn tỉnh, nhưng đầu óc đã tê liệt mê đi. Lấy xe ra khỏi quán, quay đầu xe, tôi cố chạy về, gần đến nhà, tôi quẹt vào một chiếc xe đang chạy bên cạnh, tôi ngã xuống, vai trái đập vào mặt đường. Tôi gượng đứng, đỡ xe, chạy về nhà. Tôi vào mùng nằm thiêm thiếp. Nửa đêm, tôi đau khủng khiếp, không thể nằm nghiêng bên trái được. Tôi nghĩ mình đã gãy xương vai. Tôi vẫn để vậy, không đi khám bác sĩ. Cả một vùng vai tím đen kéo dài hàng tháng trời. Nhưng khi nằm mơ, tôi lại thấy mình đi bác sĩ, lúc ấy vợ chồng bác sĩ đang cãi nhau, tôi phải ngồi đợi hàng giờ. Trên đường về tôi ghé qua nhà hàng xóm xem TV và hỏi thăm về một người bạn đã chết. Người ta bảo nó dược chôn xa lắm anh không thể nào đến thăm mộ nó được. Tôi đi thất thểu ngoài đường, gặp người bạn khác đang bán báo dạo ngoài đường. Anh ta trèo lên một chiếc xe tải, trải những tờ báo ra phơi. Từ trên xe tải, anh ta nói vọng xuống, anh ta đang có cuốn sách viết về một địa danh mà tôi đang quan tâm và hỏi tôi có mua không? Tôi bảo, đưa ngay quyển sách ấy cho tôi. Giấc mơ không tiếp tục xem tôi có mua quyên sách ấy hay không mà nó chuyển sang một khung cảnh khác hổn độn lẫn lộn trước sau. Nhưng dường như có tất cả những sinh hoạt lúc tôi đang ở thành phố. Và khi tôi tỉnh thức, giữa mênh mông, tôi bồi hồi, lặng lẽ sống lại với những giấc mơ của mình. Thường ngày tôi vẫn nhớ lại cảnh cũ người xưa, nhưng đường nét không bao giờ rõ ràng như những giấc mơ tôi vừa trải qua: Có bối cảnh, có không khí, có mùi vị, có đau đớn - tôi ngập chìm trong cảm xúc thật. Dù ban ngày hay ban đêm, tôi thường có những giấc mơ như thế. Tôi không mơ thấy thực tại tôi đang sống, tôi mơ thấy những điều quàng xiên từ kiếp trước. Khi thức dậy bao giơ tôi cũng nằm nán lại thật lâu để nhớ những giấc mơ mình đã trải qua. Đêm nào những giấc mơ không đến, tôi như rơi tỏm vào vũng lầy của đêm đen.
Lựa một thân đước vừa vặn, tôi chặt, và suốt ngày tôi ngồi đẽo gọt lấy mái chèo. Tôi làm chăm chỉ, vất vả ngày này qua ngày khác với trạng thái tức bực vì mái chèo này không sao đẹp bằng mái chèo cũ. Tôi ném tác phẩm sần sùi của mình ra biển. Tôi nhảy xuống bãi lang thang tìm một cây đước khác. Tôi bổ những nhát búa bén ngọt vào thân đước, vỏ đước màu máu bầm văng tung tóe. Khi thân đước ngã xuống, cành lá xum xuê của nó từ trên cao nghiêng xuống tràn qua những thân đước chung quanh, kéo theo những cành lá của chúng gãy giòn kêu lên răng rắc và khi thân đước đập xuống bãi bùn là một sự gục ngã với một sức nặng đối với tôi thật khủng khiếp, nó làm cả một khoảng rừng chuyển động, trống trải, sáng bừng lên. Tôi chặt lá róc cành, tỉa ngọn cho thật gọn, nương theo sức đẩy của nước tôi ì ạch kéo lết nó trên bãi bùn. Khi lôi được thân đước về đến thuyền, tôi chỉ còn biết để nửa người ngập trong bùn, gập người sát mặt nước và chờ cho những nhịp thở hào hển gấp rút, dồn dập lơi đi.
Tôi đã đi được bao nhiêu ngày, bao nhiêu tháng? Tôi không biết. Chỉ có thể đoán ngày tháng được vào những mùa trăng. Khi hết những ngày có trăng, thời gian với tôi chỉ có ngày và đêm. Vì thế, tôi cũng không rõ mình ở trên thuyền này bao lâu rồi. Râu tóc cháy vàng màu nắng. Thoạt đầu, tôi còn đếm từng ngày, cho đến lúc đầu óc mơ màng chồng lấn lộn xộn, quên bẵng ngày tháng. Và phương hướng cũng trở nên vô nghĩa, bởi thuyền đã qua trăm nghìn nẻo kênh rạch chằng chịt rối rắm không sao kể xiết, không sao nhớ nổi.
11. "Về thôi em".
Nhẹ nhàng và thiết tha. Nói xong câu nói ấy tôi muốn bật khóc vì tội nghiệp Hường. Bởi tôi muốn nàng hiểu rằng cuộc sống như thế này sẽ chẳng đi đến đâu mặc dù chúng tôi đang ở trong trạng thái tự do hoàn toàn. Đây là một cộng đồng khác, nhưng dường như chúng tôi không thuộc về cái cộng đồng mà chúng tôi đang sống, chúng tôi tách biệt, chúng tôi chỉ mượn nước đẩy thuyền. Chúng tôi không sống bằng một đời sống trên sông. Cuộc sống của chúng tôi. Sông nước là của họ. Chúng tôi chỉ mượn dòng sông này, lùm bụi kia dể trốn tránh, để lẫn trốn, để tìm chút tự do. Dù tôi đã thích nghi với cuộc sống mới này nhưng sự thích nghi ấy là do phải thích nghi, là do muốn thao tác, muốn chứng tỏ mình đủ sức chống chỏi, đủ bản lĩnh để sống trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Đời sống thế này không phải của tôi, cho dù tôi có được dỗ dành, yêu thương, được dâng tặng nhưng tâm trí tôi đã nghĩ đến một cuộc đào thoát. Cuộc đào thoát từ lâu đã nảy sinh trong tôi, nhưng thuyền đã đi quá xa, cuộc phiêu lưu đã đi quá xa và tôi đang bị bao vây giữa bốn bề sông nước, sểnh chân là mất mạng. Không biết chèo, không biết bơi. Chỉ một cơn sóng nhẹ cũng làm tôi run rẩy, tay bấu chặt be thuyền. "Tại anh chưa quen". Hường không bao giờ chế giễu, cợt đùa tôi, nàng dần dần để tôi thích nghi với môi trường mới. Phẫn nộ và sợ hãi luôn lẫn khuất trong tôi. Tôi chỉ biết thỉnh thoảng lén ngóng về hướng thành phố. Thoạt đầu, về đêm tôi còn thấy những ánh đèn từ những ngọn lầu cao, nay đã khuất nẻo và tôi không còn nhận biết hướng nào là hướng của thành phố mà tôi đã từ bỏ - Lối về đã bị xóa hết dấu vết.
Giờ đây, tôi thật sự sung mãn và bản lĩnh. Tôi lèo lái chiếc thuyền dễ như tôi chạy một chiếc xe gắn máy trên đường. Nhanh chậm. Đảo lách. Ghé vào những chiếc cầu, ghé vào những bờ đất. Tôi đã trở thành một gã chèo thuyền. Một chiếc áo bà ba cũ, cột lưng quần bằng một sợi dây chuối, chiếc nón lá rách, những mái chèo nhịp nhàng kĩu kịt suốt sáng, thâu đêm, biết dẻo mồm quảng cáo cho những món hàng bông mà chúng tôi đang bán, biết thách giá để kiếm thêm đồng lời cho cuộc sống hôm sau. Thú vị. Lạ lẫm. Đầy cảm hứng. Nhưng từ trong sâu thẳm, ý thức vẫn mãi kêu lên, không thể tiếp tục cuộc sống này.
Và tôi tìm kiếm con đường trở về. Qua những câu chuyện thường ngày chính Hường cũng hiểu điều tôi mong muốn. Bây giờ, giả dụ như không có Hường, một mình tôi với chiếc thuyền này, tôi vẫn có thể một mình với đôi chèo, ngày đi đêm nghỉ, một ngày nào đó tôi sẽ cặp thuyền vào bến sông thành phố.
Nhưng biết nói thế nào với Hường đây. Tôi muốn hướng mũi thuyền về nơi xuất phát, Hường có muốn thế không. Bao nhiêu đau đớn, cô đơn tôi sẽ dể lại cho nàng. Một mình với chiếc thuyền đối với nàng nào có ý nghĩa gì. Cuộc trở về của tôi sẽ đẩy nàng ra giữa dòng đời. Nàng không còn mục đích để đối đầu với hiểm nguy. Bởi cái nàng cần là bảo vệ tôi và thương yêu tôi. Đây là thế giới tôi không bao giờ quay trở lại. Nó quá im lặng. Nó quá mãnh liệt. Nó quá bất định. Chỉ có tình cảm sâu thẳm của nàng mới giữ được tôi. Nhưng vì tình cảm ấy, ép tôi phải theo lái thì quả là một cuộc cưỡng đoạt tàn nhẫn.
Phải chăng thời gian qua là thời gian tôi trốn khỏi cuộc sống này để tu luyện. Không còn ai có thể quật ngã được tôi nữa - bởi tôi sẽ là một kẻ từ cõi sóng gió triền miên trở về. Tự tin lắm. Bình thản lắm. Tôi cảm thấy mình cao hơn những cao ốc trong thành phố và tôi cảm nhận rõ một đời sống vô lý, giả tạo dang diễn ra khắp nơi, khắp chốn. Tôi sẽ đi giữa phố đông với cảm giác mình là người lính mình mẩy mang đầy chiến tích. Thế mà, tôi vẫn nhỏ bé trước Hường. Hương chỉ muốn cho đi lòng tốt của mình một cách vô điều kiện.
"Mình về đi em". Câu nói ấy âm vang trong tôi. Hường có đồng ý không? Dù Hường có đồng ý hay không, tôi cũng phải trở về. Tuy vậy, tôi vẫn cần sự đồng ý của Hường. Điều đó sẽ làm tôi nhẹ nhàng biết bao! Cảm nhận được sự rời bỏ của tôi, những ngày sau này Hường quá yên lặng, quá lủi thủi. Tất cả công việc thường ngày bỗng lặng lẽ, nhẹ nhàng không xảy ra một tiếng động nào. Những nhát chèo trên sông thật thưa thớt, chao chát. Những buổi chiều chèo dọc theo ven rừng trong không gian lặng yên chợt xảy đến một chiếc thuyền con của ai đó, một tiếng chim kêu, một tiếng vượn hú - buồn khôn tả. Lẽ ra, tôi náo nức chờ đón ngày về. Nhưng không, càng rút ngắn khoảng cách tôi càng sợ hãi. Chia tay. Rơi vỡ. Chúng tôi chèo như kẻ vô hồn. Cái ngày sắp đến ấy choán lấy hai chúng tôi khiến chúng tôi kiệt lực. Chúng tôi chọn những con đường vòng vèo, xa nhất để về. Chèo thật chậm. Rồi xoay qua chọn lúc nước ngược để đi. Chèo cật lực đến nóng ran cả ngực nhưng chiếc thuyền chỉ nhích tới đôi chút - khan lồng ngực, gãy rời đôi tay. Đêm đến, lập tức thảng thốt chìm vào cơn mê và không kịp nghĩ ngợi thêm một chút gì. Hôm sau, sức lực lại quay cuồng trên dòng nước ngược của con sông dữ. Nhiều lúc đang chèo, tôi mơ thấy tay chèo gãy ngang xốc dầm nhọn thấu vào ngực tôi, máu xối lỏm bỏm xuống dòng sông, đàn cá ngoi rộ lên, rượt theo giành giật những vệt máu đang bị nước cuốn phăng.
Rồi tất cả đều về biển cả. Biết rõ như thế. Nhưng cái ngày về ấy nung nấu trong tôi thật khốc liệt, nó không muốn chịu thua bất cứ một sức mạnh khủng khiếp nào. Gồng đẩy mái chèo đến nỗi da bàn tay tôi dầy lên, chai cứng. Những thớ thịt trên bờ vai tôi như những sợi thép bền bĩ, dẻo dai. Dòng sông này dù có nổi giận bất thường cũng không ngăn được ý chí của tôi. Lội dòng nước ngược. Thách thức và phải thắng con sông này dể trở về. Và Hường phải hiểu rằng cái ngày trở về của tôi cũng khốn nạn lắm, cũng đau lắm...
Sông rộng, trùng trùng con sóng bủa. Từ bờ bên này nhìn sang bờ bên kia chỉ thấy một dãy rừng nhạt nhòa. Con thuyền như chiếc lá giữa dòng - lạc lỏng, đơn chiếc, bất trắc và bên trong sục sôi, chở nặng bi kịch.
Mặt trời hoang dã. Dòng sông hoang dã. Ngọn gió hoang dã... tích tụ trong nơi nào người tôi, tôi không rõ. Khi đuối sức, lơi tay chèo, tôi nghĩ mình đã kiệt lực buông xuôi. Qua một đêm, cho đến khi mặt trời lên, tôi lại sung mãn lạ thường và không hề cảm thấy rung sợ trước sự hung hãn, sâu thẳm của dòng sông. Đôi mắt tôi nhìn vào mặt trời đỏ rực phía trước như nhìn vào một vị thần sức mạnh luôn bổ sung năng lượng cho tôi một cách bí ẩn. Dòng sông không còn là kẻ thù, giờ đây nó là một người bạn chân thành nhưng thô lổ và bất thường. Nó không dung chứa kẻ nào yếu đuối. Những kẻ yếu đuối không được dung túng trên con sông này. Kẻ nào không vượt nổi thử thách của nó, nó dìm xuống, xoáy sâu tận đáy, hút sâu và đẩy ra biển, không một vết tích để lại. Thân xác ấy sẽ kiến tạo những sinh linh khác. Can đảm, khôn ngoan thì sống; yếu đuối dại khờ sẽ bị hủy diệt...
12. "Chàng ngốc. Để em đưa anh về". Câu nói nhẹ nhàng. Như có. Như không. Bạt trong gió lạnh. Âm vang bài hát trở về mái nhà xưa vang lên trong tôi. Triền miên những cơn gió tốc cao những ngọn sóng. Trăng lên. Kẻ lãng du trở về trên sóng nước. Ngày về xanh xao, rạn vỡ, mê mãi sục mạnh tìm những mảnh vỡ tung tóe, nóng nãy, hối thúc, bỏng rát, trầy xước, tẩy đỏ. Chòng chành. Ngược nước. Ngược sóng. Đầy đọa đến tân cùng sức lực. Có những lúc nước đứng, không còn nước ngược để thách đố, trả lại sự lơi nghỉ cho tay chèo, gió chìm lặng. Chiếc thuyền giữa dòng như đông cứng, chết lặng. Quay lại, ra khơi như những ngày cũ. Vô nghĩa. Trở về, đời ai nấy sống. Vô nghĩa. Chúng tôi như chết lặng giữa dòng, mặc cho thời khắc chuyển động. Làm gì đây. Nói gì với nhau. Không biết. Không hiểu. Nép thuyền vào bờ, gối đầu lên sóng, chong mắt lên mui lá. Hơi thở lắc lư theo nhịp sóng. Hường ngồi bó gối sau bếp. Không hiểu nàng nghĩ gì. Không biết nàng sẽ về đâu. Không còn gì để san sớt. Không có gì để chia sẻ. Tách rời hai thực thể vốn đã kết dính.
Khi tôi bước lên bờ, nàng sẽ lui thuyền ra xa, bỏ lại một cuộc chơi. Dứt khoát, minh bạch. Chính điều ấy làm đau, làm tối tăm thêm ý nghĩ của chúng tôi. Đã khùng. Đã mê. Tại sao không mãi trong trạng thái ấy, mà lại tĩnh thức khiến cho hai gương mặt càng thêm ngơ ngác, vô hồn, hốc hác. Chẳng lẽ sức mạnh của những ngày qua là ảo giác hay sao. Quả thật, không còn chút hoài tưởng gì, chỉ còn sự rũ rượi như tàu chuối khô. Tâm trí chuyển động hổn độn những màu sắc, không thể kết dính lại một cách có hệ thống. Đôi mắt đã hóa thành thủy tinh mỏng giòn đến nỗi khi tôi chớp mắt, mắt tôi vỡ ra thành nhiều mảnh, mỗi mảnh làm tôi trông thấy một hình ảnh. Tóc Hường như bóng tối bao quanh khuôn mặt nàng, lộ ra đôi mắt màu dã thú căm căm buồn. Rổ, thau, soong treo trên vách bếp. Dọc đường, những cây nước khoan tuôn nước xối xả. Những chiếc xe chạy trên triền đê sâu hun hút. Những chiếc thuyền du mục nối dài trên sông đi vào đường chân trời. Chiếc xe lao vào dòng sông, biệt tăm. Những đàn muỗi cuốn tròn như những cơn lốc cát trong không gian... Mỗi hình ảnh hiện lên đều xuất huyết, tôi nhức nhối, rên xiết. Lướt qua, dừng lại, nguệch ngoạc, đậm nhợt, tròn trĩnh, động cỡn, dấy lên, hạ xuống, méo mó. Tôi nằm co quắp, lưỡi tôi cứng lại, nước bọt chảy ra đẫm một bên mặt, mười ngón tay rung rung co quắp không thể duỗi ra. Hai bàn chân lạnh như nước đá. Sức lực trong tôi bỗng đào thoát đột ngột, không thể nào giành giật, níu kéo một chút gì...       
13. Khi tôi tĩnh thức, thuyền đã cập bến.
Hường dìu tôi lên bờ. Tôi ngồi trên tảng xi măng, mặt hướng về dòng sông. Sau lưng tôi òa lên ánh sáng đèn điện, tiếng động xe cộ bừng lên, vun vút.
Hường dẫn tôi đi từng bước trên đường.
Trên sông, chông chênh một bóng thuyền không.

3/7/2005

Lê Đình Trường

Theo http://www.vanchuongviet.org/