Điểm đặc biệt trong các tác phẩm tự truyện của Annie Ernaux
Theo dịch giả Alison L Strayer, tác phẩm của Ernaux đặc biệt
vì bà thường viết “nhật ký phản ánh thế giới xung quanh” hơn là những tự sự nội
tâm.
Alison L Strayer là dịch giả người Canada, người đã dịch nhiều sáng tác của Annie Ernaux sang tiếng Anh như Les Années, Mémoire de fille, Regarde les lumières mon amour…
Chia sẻ với Literary Hub, Strayer cho biết bà đọc
sách Annie Ernaux lần đầu vào năm 1992. Khi ấy, nữ dịch giả này đang làm công
việc biên kịch. Nhà làm phim bà làm việc cùng được truyền cảm hứng bởi tác phẩm Passion
Simple và mong muốn tạo ra một bộ phim mang hơi thở tương tự cuốn sách của
Ernaux.
Đọc Passion Simple, Strayer cảm thấy như được đối
thoại với tác giả. Theo Strayer, Annie Ernaux đã sử dụng lời văn mộc mạc mà thẳng
thắn để kể về tình huống đầy rắc rối của mình khi đó, đồng thời mô tả nền kinh
tế lúc bấy giờ. Nữ dịch giả đánh giá cao việc nhà văn Pháp này tìm kiếm một lối
viết cho phép kể lại những điều đã xảy ra theo cách chân thật nhất.
Cũng trong các tác phẩm của Annie Ernaux, Strayer nhận ra
quan điểm viết của nhà văn, từ đó, tìm ra lối dịch cho riêng mình.
Trong lời mở đầu của cuốn Se perdre, Annie Ernaux cho biết
nữ tác giả giữ lại mọi thứ trong bản thảo đầu tiên. Vì khi những câu từ được viết
ra trên giấy để lưu lại những suy nghĩ và cảm xúc trong một thời điểm nhất định,
bản thân chúng chính là thời gian. Và giống thời gian, những câu từ ấy không thể
bị xóa bỏ hay đảo ngược.
Hay như trong cuốn L’écriture comme un couteau, Ernaux
tin rằng có sự liên kết sâu sắc giữa cấu trúc, nhịp điệu và từng từ ngữ trong
câu văn với phẩm chất chăm chỉ học hỏi của nhà văn và câu chuyện riêng trong cuộc
đời người đó.
Chính những điều Ernaux viết trong Se perdre và
L’écriture comme un couteau giúp Alison định hình được hướng đi trong công
việc dịch thuật một tác phẩm văn học.
Trong dịch phẩm mới nhất Alison L Strayer thực hiện – Look
at the Lights, My Love (tên gốc: Regarde les lumières mon amour), Annie
Ernaux viết những dòng nhật ký chứa đựng những quan sát về thế giới xung quanh,
như trong siêu thị: thiết kế của cửa hàng, hàng hóa và cách chúng được bày biện…
Strayer nhận định rằng cuốn sách tựa một tài liệu ghi chép với
chức năng chính là truyền đạt thông tin. Và dù đây là một cuốn sách dạng tự
truyện, cách tiếp cận đặc biệt của Ernaux khiến cho cuốn sách có những phẩm chất
văn chương không thể chối cãi, khiến cho giới phê bình cũng phải đau đầu không
biết nên định nghĩa tác phẩm của bà thế nào.
Theo cách nói của nhà văn người Pháp Michel Tournier, sách của
Annie Ernaux là “nhật ký về thế giới xung quanh”.
Thay vì mô tả thế giới nội tâm của con người, những cuốn nhật
ký này tập trung nắm bắt những khoảnh khắc của đời sống cộng đồng, của thời đại.
Nhưng đồng thời, nó cũng họa lên bức chân dung của tác giả – người đang ghi lại
những chi tiết của thế giới bên ngoài.
Đơn cử, cuốn Journal du dehors và La vie
extérieure lần lượt mô tả đời sống chung của xã hội trong giai đoạn
1985-1992 và 1993-2000. Trong đó, Ernaux viết về những gì bà quan sát được khi
đang đi trên các chuyến tàu, trong các trung tâm mua sắm, tiệm làm tóc, trên đường
phố. Bà ghi chép lại quang cảnh cuộc sống, con người, các sản phẩm hàng hóa,
tranh phun sơn trên các bức tường công cộng…
Annie Ernaux chọn ghi nhớ những nơi chốn và đồ vật nhất định.
Với bà, tinh thần của thời đại quyết định điều gì là đáng ghi nhớ, cái gì là một
biểu tượng đáng giá.
Alison L Strayer cho rằng các tác phẩm của Annie Ernaux thường
chứa đựng mối liên kết rõ ràng và sâu sắc giữa nữ quyền và văn học do phái nữ
sáng tác.
Ernaux luôn trăn trở về vị trí của phụ nữ trong lĩnh vực văn
học tại một quốc gia dân chủ. Bà cho rằng họ chưa được công nhận xứng đáng cho
vị trí một người sáng tác. Có những người đàn ông, gồm cả giới trí thức phương
Tây, thường coi nhẹ sự tồn tại của các tác phẩm do phái nữ sáng tác.
Nhưng với ghi nhận của Viện Hàn lâm Thụy Điển dành cho Annie Ernaux, Alison L Strayer tin sẽ ngày càng có nhiều nhà xuất bản đủ cởi mở để lắng nghe phái nữ; và tích cực tìm kiếm các tác giả, dịch giả nữ cũng như tác phẩm của họ. Giải Nobel Văn chương sẽ có tác động tích cực đến các cây viết nữ.
5/6/2023
Lan Anh
Nguồn: ZING
Theo https://vanhocsaigon.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét