Các nhân viên đều biết rằng mỗi khi bà Jackie Kennedy đi vắng thì mọi người bị cấm lui tới tầng hai. Tuy nhiên, Bryant đã quên bẵng chuyện này khi một buổi tối ông đi thang máy lên tầng ba để kiểm tra một thiết bị. Chiếc thang máy tình cờ dừng lại ở tầng hai. “Tôi nghe được tiếng rủ rỉ rù rì của đôi uyên ương”, ông nói. Một đồng nghiệp khác của ông nhìn thấy một phụ nữ khỏa thân từ trong bếp đi ra khi anh ta lên lầu xem đã tắt ga chưa. “Khi bà Jackie vắng nhà, đi thang máy lên lầu là một chuyện rất nguy hiểm”, Bryant hồi tưởng.
Tất cả các gia nhân đều rất sốc khi nghe nói một nhân viên nữ của Phòng Chính trị đưa gia đình cô ta lên tham quan tầng hai. Khi đến phòng của tổng thống, cô ta “làm ra vẻ như không biết đó là chỗ nào và chưa nhìn thấy nơi đó bao giờ”. Thực ra, cô ta đã đến đó nhiều lần rồi.
Bryant chưa bao giờ tiết lộ với bất kỳ ai bên ngoài Nhà Trắng, kể cả vợ ông, về chuyện ngoại tình của Kennedy khi tổng thống còn đang tại chức. Nhưng các nhân viên ở dưới nhà thì không thể không xì xào bàn tán. Họ cần biết mình phải xử sự ra sao, và việc chia sẻ các thông tin cho nhau giúp họ biết được những khu vực hành lang nào cần tránh.
Cả Tổng thống Johnson cũng khiến các nhân viên xì xào bàn tán chuyện ông thích dồn các cô gái đẹp đến dự tiệc vào góc phòng và cố hôn lên má họ. Khi bữa tiệc tối kết thúc, trên mặt ông thường đầy vết son môi. Nhiều lúc Phu nhân Lady Bird, lúc đó cũng có mặt trong phòng, phải bối rối nói với chồng là: “Lyndon, mọi người đang tìm anh ở bên ngoài kìa. Anh không được bỏ mặc bạn bè”.
Mọi người đồn rằng ông Johnson “thừa kế” hai cô phóng viên mà ông Kennedy để lại. “Ông ấy nhắc đến cô này hay cô kia như là một người “nữ tính” hoặc “rất nữ tính”, thậm chí còn dành cho họ những lời khen “có cánh” khi nói với tôi rằng họ “xinh như hồ ly”, câu mà ông thường chỉ dành để khen tặng con chó Yuki yêu thích nhất của mình”, Bryant viết. Bà Lady Bird chỉ biết đứng cạnh cắn răng chịu đựng khi bị chồng trắng trợn sỉ nhục trước mặt mọi người.
Trớ trêu thay, ông Johnson lại thuộc dạng chồng chiếm hữu, chỉ muốn vợ biết một mình mình. Có một ngày, Bryant, lúc đó còn đang là thợ điện, được yêu cầu đến phòng bà Lady Bird để nối dây cho chiếc bàn nail của bà. Nhưng ổ cắm lại nằm phía sau chiếc bàn trang điểm, nơi đệ nhất phu nhân đang ngồi. Vì thế, Bryant phải nằm dài xuống sàn, gần như ngay bên dưới đệ nhất phu nhân để cắm dây vào ổ điện.
Vừa lúc đó, Johnson lên lầu và bước vào phòng. Tổng thống “há hốc mồm” khi nhìn thấy cảnh đó và trông đúng dạng “một lão chồng đang ghen”. Bryant lắp bắp: “Thưa ngài tổng thống, tôi đang nối dây cho bàn nail của phu nhân”.
Bà Lady Bird có vẻ thích thú khi được một lần lật ngược thế cờ.
THỈNH THOẢNG, CÁC khách mời Nhà Trắng lại muốn đem về nhà một chút gì đó mang giá trị lịch sử.
Mỗi khi có tiệc tối cấp quốc gia, Quản lý Skip Allen thường đến góc phía nam của Phòng Quốc yến để kiểm tra xem có ly nào chưa rót rượu không. Ông cũng luôn chuẩn bị sẵn một bộ dao nĩa bạc cùng một ít khăn ăn khác để lỡ có ai làm rơi nĩa thì ông sẽ có thể gần như lập tức đưa một chiếc nĩa mới cho họ. Và thỉnh thoảng ông lại bắt gặp một người khách lén lút nhét thứ gì đó vào túi xách của họ.
Các gia nhân không bao giờ hỏi trực tiếp khách xem họ có lấy một món đồ sứ hay món đồ bạc nào đó không. Họ chỉ khiến người khách đó cảm thấy xấu hổ mà đưa trả lại cho họ bằng cách giả vờ ngớ ngẩn và lịch sự hỏi họ những món đó đâu. “Khi ta thu dọn đĩa, ta bảo họ cho ta dọn dao nĩa và nếu như dao hay nĩa không có ở đó, ta sẽ vờ như ‘Ồ, có lẽ ông/bà đã đánh rơi nó dưới đất’ và dáo dác tìm quanh trên sàn nhà. Và thường thì họ sẽ nói ‘À, nó đây này’”.
Là trợ lý phụ trách trang phục của Jackie Kennedy, Anne Lincoln từng giúp đệ nhất phu nhân sắp xếp các cuộc hẹn với thợ làm tóc và mua y phục cho bà trước khi cô được thăng chức quản lý bộ phận phòng và được giao cho một công việc khó khăn là giữ không cho giá thực phẩm lên cao. Dưới thời Kennedy, việc lấy trộm một vật kỷ niệm rất thường xuyên xảy ra. Cô nhớ có lần khi đến cuối bữa tiệc trưa, có đến mười lăm chiếc muỗng bạc, hai con dao bạc và bốn cái gạt tàn bạc không cánh mà bay. “Nhiều người đến đây với suy nghĩ là thứ đó thuộc về họ và tự tiện lấy nó đi”. Cô nhớ có một lần, vị đệ nhất phu nhân bình thường vẫn ăn nói dịu dàng đã phải tỏ thái độ. “Một tối, bà ấy nhìn thấy một người khách nhét con dao bạc mạ vàng vào túi quần ông ta”, Lincoln nói. Sau khi mọi người ăn xong nhưng trước khi khách khứa ra về, bà bảo Quản lý Tổ Phục vụ Charles Ficklin kiểm lại từng món trong bộ đồ ăn. Khi Charles báo lại là thiếu mất một con dao, phu nhân Kennedy đi thẳng tới chỗ người khách đang đứng sững sờ và hỏi xin lại con dao. Ông ta đưa ngay cho bà không chút chần chừ.
Jackie biết cách trình bày bàn ăn và chọn món ăn ngon nhưng không biết nấu nướng. Lincoln chưa thấy bà vào bếp chuẩn bị bữa tối hay bữa ăn nhẹ ban đêm bao giờ. Tổng thống Kennedy cũng chẳng biết gì về bếp núc. “Tổng thống thích dùng súp trước khi đi ngủ nên chúng tôi để sẵn một cái mở đồ hộp trên tầng hai – tôi nghĩ là ông ấy đã mất khoảng tám tháng mới học được cách sử dụng nó”, Lincoln nói. “Tôi cũng không nghĩ đệ nhất phu nhân biết cách sử dụng cái mở đồ hộp”. Các nhân viên phục vụ đã phá lên cười khi nói với Lincoln sáng hôm sau: “Tội nghiệp tổng thống. Tối hôm qua ông ấy lại gặp rắc rối với cái mở đồ hộp”.
Giữa tháng 10 năm 1963, vài tuần trước khi chồng bị ám sát và không lâu sau ngày bé Patrick bị sinh non và mất vào mùa hè năm đó, Jackie gọi người tổng quản lý vào phòng bà. “Ồ, ông West”, bà thì thào bằng giọng trẻ thơ, “Tôi đang có chuyện rắc rối. Ông giúp tôi giải quyết việc này được không?” Số là bà lỡ ngỏ lời mời một vị công chúa đến chơi và ở qua đêm trên tầng hai, nhưng sau đó hai vợ chồng bà thay đổi ý định và muốn dành thời gian cho nhau. Sự ra đi của cậu con trai khiến họ trở nên khăng khít hơn. “Ông có thể giúp chúng tôi nghĩ ra chuyện gì đó để bà ấy không ở lại không?”, bà năn nỉ.
Jackie đã lên kế hoạch thật tỉ mỉ để không phải tiếp khách. Bà nhờ ông West làm sao cho Phòng Nữ hoàng và Phòng Lincoln, hai phòng ngủ duy nhất thích hợp cho các hoàng thân quốc thích ở lại qua đêm, trông giống như đang trong quá trình trang trí lại để vị khách đó không thể ở lại Nhà Trắng.
“Mắt bà ấy ánh lên vẻ tinh quái khi tưởng tượng ra trò lừa gạt tinh vi ấy”, West viết.
West gọi điện cho cậu em trai của Reds là Bonner Arrington ở Phòng Mộc và trình bày kế hoạch cho anh ta:
“Cậu mang một ít bạt che bụi lên Phòng Nữ hoàng và Phòng Lincoln, sau đó cuộn thảm và che toàn bộ rèm cửa, chân đèn và tất cả đồ đạc lại. Phải rồi, đem cả thang xếp lên đó nữa”.
Sau đó, ông gọi cho cánh thợ sơn và kêu họ đem lên mỗi phòng sáu thùng sơn, trong đó có hai thùng (không) sơn trắng nhạt cho mỗi phòng, cùng mấy cây cọ đang sơn dở. Ông cũng đem lên đó vài chiếc gạt tàn chứa đầy các mẩu thuốc lá hút dở để trông như các thợ sơn ở đây đang làm việc cật lực. Để chứng minh các nhân viên ở Nhà Trắng biết tuân lệnh cấp trên và tin tưởng lẫn nhau, tất cả những ai liên quan đến cái kế hoạch phức tạp này đều không được đặt câu hỏi.
Khi công chúa đến, cô được tổng thống dẫn đi tham quan một vòng Nhà Trắng. Khi đến Phòng Nữ hoàng, ông Kennedy chỉ vào mấy thùng sơn cùng mấy tấm bạt che bụi ở đó và nói: “Đây là nơi Công chúa sẽ ở qua đêm nếu Jackie không cho trang trí lại”, ông thở dài thườn thượt.
Sáng hôm sau, đệ nhất phu nhân gọi điện cho West và rúc rích cười cảm ơn ông. “Tổng thống suýt phá ra cười khi nhìn thấy mấy cái gạt tàn thuốc đó”, bà nói.
VỢ CHỒNG ARRINGTON chưa kịp mừng kỷ niệm 60 năm ngày cưới của họ thì Reds đã qua đời năm 2007. “Chúng tôi đã sống rất hạnh phúc”, bà Margaret, vợ ông, trìu mến nói.
Những câu chuyện ông kể cho bà nghe về thời gian 33 năm làm thợ ống nước ở Nhà Trắng dưới bảy đời tổng thống, bà rất thích kể lại chúng vì chúng giúp hồi ức về ông luôn sống động. Một số chuyện liên quan đến thói quen kỳ quặc của các tổng thống, chẳng hạn như Tổng thống JFK có thói quen nhờ Reds vặn sẵn nước vào đầy bồn tắm từ tối hôm trước để sáng hôm sau ông có thể tiết kiệm thời gian bằng cách chỉ vặn thêm nước nóng bên trên. Hay chuyện cô bảo mẫu của gia đình Kennedy, Maud Shaw, cuống cuồng gọi cho Reds sau khi lỡ giật nước bồn cầu làm cái tã của John–John bị cuốn trôi.
Trước khi mất, Reds kể lại trong một cuộc phỏng vấn việc ông suýt gánh cơn thịnh nộ của Lyndon Johnson và nếu như không có sự can thiệp của người hầu riêng của tổng thống thì có lẽ ông đã bị mất việc. Một tối, Reds ở lại trễ để chữa hệ thống bơm cho chiếc vòi sen nổi tiếng của LJB bằng keo làm khít ống nước. Sáng hôm sau, ông nhận được một cuộc gọi từ người hầu của ông Johnson.
“Reds, anh và nhân viên của anh liệu hồn lên đây làm sạch các đầu vòi sen liền đi. Sáng nay lúc tổng thống tắm xong, khắp lưng ông ấy đầy màu xanh của keo ống nước”. Rồi anh nói thêm: “Tôi chưa nói gì với ông ấy, chỉ lấy khăn lau khô người cho ông ấy thôi”. Nhưng vì tổng thống vẫn thường hay mát–xa mỗi sáng nên anh người hầu phải gọi điện cho nhân viên mát–xa để dặn anh ta không nói bất cứ chuyện gì khi thấy lưng tổng thống dính đầy màu xanh. “Anh đừng có hỏi ông ấy về những cái vết trên lưng ông ấy nhé”, anh người hầu dặn. “Anh chỉ cần dùng cồn hay thứ gì đó lau sạch là được, ông ấy mà biết trên lưng ông ấy dính keo đường ống thì tất cả thợ ống nước sẽ bị đuổi ngay”. Reds rất biết ơn vì ông Johnson đã không bao giờ phát hiện chuyện này, nhờ đó ông mới có thể tiếp tục làm việc thêm nhiều năm nữa ở tòa nhà mà ông yêu mến.
Reds kể cho vợ nghe rằng lúc Nữ hoàng Elizabeth Đệ nhị đến thăm Nhà Trắng, các thợ ống nước phải làm cho bà một chiếc ghế đặt khít trên mặt bồn cầu, trông gần giống như chiếc ngai vàng. “Reds nói đó mới đúng là ‘thùng phá sảnh’” [**], bà cười khúc khích.
[**](Nguyên văn tiếng Anh là Royal flush – trong chơi bài poker, xấp bài trên tay một người chơi có cùng một hoa từ con ách trở xuống. Thùng phá sảnh là đỉnh cao của bài poker.)
Trước khi Nữ hoàng đến thăm Washington năm 1976, bà đã là một vị khách thường xuyên của Nhà Trắng nên hầu hết các nhân viên trong Nhà Trắng không còn thấy bối rối khi có mặt bà. Trước khi bắt đầu dự quốc yến, theo truyền thống, vợ chồng Tổng thống Ford ra đón Nữ hoàng và Hoàng thân Philip ở lối vào Phòng Tiếp đón Phái đoàn Ngoại giao và đưa cặp vợ chồng hoàng gia này đến thang máy. Trên đường đi, họ ngừng lại ít phút ở khu nhà ở để trò chuyện với nhau trước khi dự tiệc tối.
Trong lúc đứng chờ thang máy để lên lầu thì cửa thang máy bật mở. Xuất hiện trước mặt họ là cậu con trai 24 tuổi của tổng thống, Jack Ford, trong bộ quần jean áo thun, kiểu trang phục không mấy phù hợp để chào đón các vị khách hoàng tộc. Không chút chần chừ, Nữ hoàng quay sang bà Betty Ford nói: “Đừng lo, Betty, ở nhà tôi cũng có một người như vậy”. Dĩ nhiên người bà muốn ám chỉ ở đây là Thái tử Charles, con trai bà.
NGÀY 21 THÁNG 12 năm 1970, có một vị khách bất ngờ ghé thăm Nhà Trắng theo một kiểu khác thường, một chuyện chẳng thể nào xảy ra với tình hình cảnh giới an ninh cao như ngày nay. Đó là ngày Elvis Presley ngẫu hứng muốn gặp mặt Tổng thống Nixon (anh ta có một yêu cầu kỳ lạ là trở thành một nhân viên Liên bang chìm) nhưng không biết làm sao lại đi nhầm vào một văn phòng lúc đó đang tổ chức một bữa tiệc nhỏ.
Bill Cliber cùng một nhóm nhân viên đang hát bài “Happy Birthday to You” để mừng sinh nhật một nhân viên quản lý mỹ thuật trong căn phòng làm việc bé xíu ở tầng trệt thì bất chợt nhìn thấy Elvis cùng đám cận vệ của anh ta đứng ở ngưỡng cửa.
IVANIZ SILVA
“Tôi chỉ muốn chúc mừng sinh nhật thôi!” siêu sao giải trí của Mỹ nói.
Cả phòng im bặt, miệng há hốc.
“Tất cả mọi người đều chết lặng”, Cliber nhớ lại, lắc lắc đầu như không thể tin vào chuyện đó.
Một phút sau, một sĩ quan cảnh sát Nhà Trắng đến vỗ vai Presley và hỏi anh ta xem có ai trong số các cận vệ của anh ta mang súng không.
“Có”, Presley trả lời.
“Anh có thể để khẩu súng đó lại chỗ tôi trong khi đi gặp ngài tổng thống được không?”
“Tất nhiên”, Presley nói giọng thoải mái. “Ralph, đưa súng của cậu cho ông ấy”. Tuy nhiên, chẳng biết làm sao mà Presley vẫn lén đưa được một khẩu Colt 45 vào trong và đem tặng nó cho vị tổng thống bối rối.
Bà hầu phòng Ivaniz Silva gần như lúc nào cũng chỉ làm việc trên tầng hai và tầng ba, khu sinh sống của gia đình tổng thống. Bình thường, mọi thứ vẫn diễn ra suôn sẻ bởi các nhân viên làm phòng luôn nắm rõ lúc nào tổng thống và phu nhân không có mặt ở tầng hai và tầng ba để họ có thể lên đó làm việc mà không làm phiền đến họ. Nhưng một buổi chiều, mọi chuyện diễn ra không như họ tính.
Thường thì Nhà Trắng giao cho khoảng bốn nhân viên làm phòng phụ trách khu nhà ở: hai người làm sáng, hai người làm chiều. Có một ngày Silva, nay đã 76 tuổi, vào phòng ngủ của Tổng thống Reagan sau 5 giờ 30 để chỉnh trang giường ngủ và kéo rèm cửa lại. Nhưng khi bước vào căn phòng khách nhỏ trong phòng ngủ, bà không tin vào mắt mình khi nhìn thấy tổng thống đang ngồi đọc báo, trên người không mảnh vải che thân.
“Tôi đi vào phòng khách và thấy ông ấy trần truồng ngồi đó giữa đống báo chí”, bà nói. Bà đỏ mặt chạy ào ra ngoài trước khi tổng thống kịp nói lời nào. Ông hẳn cũng ngạc nhiên không kém gì bà.
Một lúc sau, khi bà đi ngang qua ông trong hành lang, Reagan nháy mắt nhìn bà. “Này, cái gã đó là ai thế?”, ông hỏi.
“Tôi không biết, thưa ngài”, bà cười ngượng nghịu.
Đến bây giờ, Silva vẫn còn thấy bối rối vì chuyện này. “Ông ấy biết tôi nhìn thấy ông ấy khỏa thân nên phải nói cái gì đó”.
Reagan có thể hơi bối rối lúc đó, nhưng theo những gì người ta nói thì ông khá thoải mái với chuyện trần như nhộng, ngay cả khi chuyện này làm các nhân viên rất nản. Khoảng một tháng sau khi Reagan nhậm chức, Quản lý Skip Allen hoàn thành khóa đào tạo của ông và được phép làm việc một mình. Có một lần, khi đang trực một mình, ông nhận được một bưu phẩm gởi riêng cho Tổng thống Reagan buộc ông phải lên lầu đưa gấp cho tổng thống ký.
Allen lên tầng hai tìm tổng thống. Không thấy ông ấy đâu, ông liền đi tìm anh người hầu của ông Reagan để hỏi xem tổng thống ở đâu.
“Ông ấy ở trong đó”, anh người hầu chỉ vào một cánh cửa đóng kín. Allen tiến đến gõ cửa.
“Ai đó?”, Reagan hét vọng ra.
“Tôi là Skip Allen ở Phòng Quản lý. Tôi có một bưu phẩm cá nhân cho ngài”.
“Vào đi”.
Khi mở cửa ra, Allen mới nhận ra đây là phòng tắm của tổng thống. Ông Reagan đang bước ra khỏi vòi sen.
“Người ông ấy vẫn còn sũng nước”, Allen nhớ lại.
“Đem lại đây”, Reagan nói. Tổng thống ký tên vào giấy và đưa cho Allen cầm xuống nhà.
Một lát sau, tức khoảng 9 giờ tối hôm đó, một gói bưu phẩm cá nhân khác lại được gởi đến cho tổng thống. Allen đã được dặn là tổng thống và phu nhân thường đi ngủ lúc 9 giờ nhưng ông không có sự lựa chọn nào khác, đành phải quấy rầy họ.
Ông e dè bước lên lầu tìm tổng thống một lần nữa. Nhìn thấy trong phòng ngủ của vợ chồng Reagan có ánh đèn, ông run tay gõ cửa phòng họ.
“Ai đó?”, bà Nancy Reagan hỏi.
“Tôi là Skip Allen ở Phòng Quản lý. Tôi có một gói bưu phẩm cho tổng thống”.
“Vào đi”.
Đúng lúc đó tổng thống bước ra khỏi phòng thay đồ, trên người chỉ mặc mỗi chiếc quần lót.
“Ồ, Ronnie, ít nhất anh cũng phải khoác cái áo ra ngoài chứ”, bà Nancy trách chồng.
Tổng thống nhìn vợ. “Mẹ nó à”, ông thân mật gọi vợ. “Bà khỏi lo. Hôm nay ông ấy thấy tôi khỏa thân một lần rồi. Bây giờ chúng tôi đã là cố nhân của nhau”. Tất cả mọi người đều cười nắc nẻ.
Ron, con trai nhà Reagan, nói rằng có lẽ bản tính thoải mái, không chú ý đến những người giúp việc xung quanh của bố mẹ anh khiến mọi người làm việc dễ dàng hơn. Gia đình Reagan đã quen với việc có các gia nhân làm việc xung quanh và không bao giờ lo lắng những người giúp việc đó nghĩ gì về họ. “Ta sẽ khó đảm nhiệm vai trò của một nhân viên phục vụ hay của một ai khác nếu người mà ta hầu hạ ý thức rõ sự hiện diện của ta. Nhưng bố mẹ tôi không phải người như vậy”.
Tuy nhiên Ron cũng thừa nhận rằng thái độ bàng quan của bố mẹ anh có thể bị cho là phi nhân hóa các gia nhân. “Thái độ đó như muốn nói rằng họ chẳng là cái thá gì bởi họ không đáng để người khác thấy ngại ngùng vì sự hiện diện của họ”. Dường như có một sự khác biệt giữa thái độ dửng dưng của vợ chồng Reagan với các nhân viên, và thái độ thoải mái không kém của ông bà George và Barbara Bush nhưng thể hiện sự tôn trọng các nhân viên hơn. Mỗi khi Tổng thống Reagan dừng lại trò chuyện với các nhân viên, ông thường chỉ nói về mình hoặc pha trò cho vui. Còn vợ chồng Tổng thống Bush thì quan tâm hơn đến đời sống các nhân viên bên ngoài cánh cửa Nhà Trắng khi thường xuyên hỏi han về gia đình họ và muốn biết họ có nhiều thời gian ở cạnh gia đình không – một hành động có thể không có ở vợ chồng Reagan.
Nếu suy nghĩ lại thì một số chuyện ở Nhà Trắng có thể mang một ý nghĩa khác. Vào khoảng cuối nhiệm kỳ tổng thống của Reagan, một người phục vụ nhớ lại, tổng thống tỏ ra không ý thức được những gì xảy ra chung quanh tại một thời điểm cấp thiết. “Tổng thống là nhân vật chính trong câu chuyện”, anh nói, “còn tôi thì lúc đó đang ở trong bếp. Đến khi nhìn ra xung quanh thì tôi đã thấy khói từ các lỗ thông hơi bay ra mù mịt”. Một người phục vụ phụ trách lò sưởi đã quên mở van khói khiến khói cuồn cuộn tràn vào căn phòng ông Reagan đang ngồi. “Tôi nghe thấy tiếng xe cứu hỏa đến và tiếng chân người chạy rầm rập lên tầng hai”.
Một lát sau, một nữ nhân viên cứu hỏa chạy xuống dưới nhà cười sặc sụa. “Có gì mà cô vui thế?” người phục vụ hỏi, ngạc nhiên khi thấy cô chẳng chút lo âu.
Khó khăn lắm cô mới trả lời được cho anh trong tiếng cười: “Anh có biết là tổng thống ngồi trên đó xem tivi và đọc báo như không có chuyện gì xảy ra không?”
“Ông ấy thậm chí còn không biết chuyện này”, người phục vụ hồi tưởng.
Lúc đó, không ai biết là tổng thống có thể đang trong giai đoạn đầu của căn bệnh Alzheimer. Các nhân viên chỉ tưởng đó là một tật kỳ lạ khác của vị tổng thống hiếm khi lo âu bấn loạn.
MỘT SỐ CHUYỆN nói xấu nhau dai dẳng nhất lại đến từ những nhân viên không ăn rơ với nhau. Làm việc ở Nhà Trắng đôi khi tạo ra những cái tôi quá lớn và nuôi dưỡng những cá tính mạnh mẽ. Nhiều nhân viên được tuyển vào, nhất là các đầu bếp, là những người có tay nghề xuất sắc. Vì thế họ luôn cho những gì mình làm là nhất thiên hạ. Tinh thần cạnh tranh đó có thể biến họ thành đối thủ của nhau trong chuyên môn, mà trường hợp điển hình gần đây nhất chính là sự hiềm khích công khai giữa Quản bếp Walter Scheib và Quản bếp bánh ngọt Roland Mesnier.
Quãng thời gian 11 năm làm việc cạnh nhau vẫn không thể làm giảm sự hằn thù giữa hai con người này, và tình trạng đó hiện vẫn tiếp diễn sau một thập niên họ rời Nhà Trắng. Mesnier, 70 tuổi, hiện đang được gia đình Carter thuê làm việc cho họ. Còn Scheib, trẻ hơn Mesnier 10 tuổi, hiện cũng đang làm việc cho gia đình Clinton. Họ ghét nhau đến nỗi thường xuyên từ chối bàn luận với nhau về những món ăn họ phải chuẩn bị. Scheib thường chỉ đưa cho Mesnier thực đơn trong tuần để Mesnier tự quyết định xem sẽ làm món tráng miệng nào đi kèm với các món ăn trong thực đơn. Scheib thừa nhận ông ít thích giao du bè bạn hơn Mesnier, và điều hành căn bếp của mình giống như một chỉ huy quân đội hơn. (“Nếu tôi muốn có bạn”, ông nói, “tôi sẽ làm tình nguyện viên trong một đoàn thể thanh niên”). Trong khi đó, Mesnier, một người Pháp đầy chất nghệ sĩ, thì lại luôn trình bày các tác phẩm của mình với tất cả sự thích thú. Giáng sinh năm nào, ông cũng làm mấy chục cái bánh đủ loại để tặng cho tất cả các đồng nghiệp dựa theo ý thích của mỗi người. “Với tôi, các nhân viên không chỉ là những người giúp việc”, ông nói. “Họ còn là gia đình của tôi”.
Scheib khinh thường Mesnier vì cho rằng Mesnier “ôm mộng trở thành người nổi tiếng” khi thường xuyên viết sách và xuất hiện trên truyền hình, “ông ta muốn làm mình vĩ đại hơn các gia đình tổng thống, đúng là khốn khổ”. Còn Mesnier thì tuyên bố rằng sở dĩ một người gọn gàng chải chuốt như Scheib (trông giống một nhân viên kinh doanh hơn một đầu bếp) được tuyển là vì ông ta có vẻ ngoài lôi cuốn và khả năng ăn nói lưu loát, xứng đáng làm phát ngôn viên cho bà Hillary Clinton trong chiến dịch quảng bá nền ẩm thực lành mạnh của Mỹ. “Tôi và Walter không hợp nhau vì tôi biết anh ta không thể nấu ăn”, ông nói với giọng khinh bỉ.
“Các nhân viên quản lý nói đùa rằng nếu có ai mà thấy tôi và Roland cùng nhau uống bia ở đâu đó thì tất cả mọi người sẽ phải quỳ xuống cầu nguyện bởi ngày tận thế đã gần kề”, Scheib nói.
Mesnier rất yêu mến người tiền nhiệm của Scheib, bếp trưởng người Pháp Pierre Chambrin. Nhưng vợ chồng Clinton đã sa thải Chambrin sau khi ông từ chối thay những món ăn Pháp nặng bụng của ông bằng một thực đơn lành mạnh hơn của nền ẩm thực Mỹ. Bà Hillary Clinton muốn quảng bá những thức ăn tốt cho sức khỏe của Mỹ, đặc biệt khi bà đang trong giai đoạn bắt tay điều chỉnh hệ thống chăm sóc sức khỏe ở nước này. Nhưng Chambrin nói rằng lý do thực sự khiến ông bị sa thải là vì ngoại hình của ông chứ không phải vì nền ẩm thực. “Tôi là người Pháp, tôi rất béo và tiếng Anh của tôi thì dở tệ. Tôi không phù hợp với hình ảnh họ muốn đưa ra cho người Mỹ”.
Với gia đình Clinton thì “thực phẩm chỉ là nhiên liệu” không hơn không kém, Chambrin nói với tôi. “Ngay từ đầu, tôi đã biết mình sẽ tiêu đời với vợ chồng Clinton. Tôi đã làm mọi thứ họ muốn. Tôi thậm chí còn cố làm vừa lòng họ bằng một thực đơn không bơ, không chất béo và không ghi tiếng Pháp trong đó. Nhưng làm sao mà ta có thể nói món sauté (chiên xào) mà không xài từ sauté chẳng hạn?”
Chambrin căm ghét sự hờ hững của gia đình Clinton đối với thức ăn. Khác với gia đình Bush, gia đình Clinton muốn ăn ở trong bếp. “Khi chúng tôi đổi từ gia đình Bush sang gia đình Clinton, cứ như chúng tôi chuyển từ người giàu sang người mạt hạng”.
Khi Scheib được đưa vào thế chỗ Chambrin, căn bếp tù túng ở Tầng Trệt trở thành một nơi rất khó làm việc. Bằng một giọng không chút hài hước, Bếp trưởng John Moeller, người bắt đầu đến làm ở Nhà Trắng không lâu sau ngày Mesnier có một căn bếp bánh ngọt nhỏ của riêng ông, nói rằng: “Nếu ông ấy mà còn ở lại căn bếp chính và làm việc sát sườn với chúng tôi, chắc có ngày sẽ có người đổ máu”.
Chương 9
lớn lên trong nhà trắng
Ông hãy nghĩ về tác động của việc chúc một cậu bé ngủ ngon ở cửa Nhà Trắng trong ánh đèn pha chói lọi và dưới ánh mắt của một nhân viên mật vụ thử xem. Ta sẽ chẳng thể làm gì khác hơn là bắt tay và không cách nào nói chuyện thân thiết hơn
– Margaret Truman.
Khi cô bé Chelsea Clinton 12 tuổi chuyển vào sống trong Nhà Trắng năm 1993, Steve Ford đã gởi một lá thư khuyên cô nên làm thân với các nhân viên mật vụ bởi họ có thể trở thành mối liên kết duy nhất giữa cô với thế giới bên ngoài. Cậu nói cậu đã làm thế khá dễ dàng vì có đông anh chị em chia sẻ kinh nghiệm. Tuy nhiên với Chelsea, do là con một nên việc sống trong Nhà Trắng khó hơn nhiều. Và quả đúng như thế. Cô bé đã phải gánh nỗi hổ thẹn khi chuyện của cha mình bị phanh phui nhưng lại không có bất kỳ anh chị em nào ở bên cạnh để chia sẻ gánh nặng ấy với cô. “Tôi nghĩ tình cảnh cô ấy luôn khó khăn hơn rất nhiều so với các gia đình có hai hay ba anh chị em”. Thế nhưng nhìn lại quãng thời gian Chelsea sống trong Nhà Trắng, Ford nói rằng: “Tôi nghĩ cô ấy đã xoay xở rất tốt”.
Khi có trẻ con đến sống trong Nhà Trắng, các nhân viên luôn muốn bảo vệ chúng. Họ đã nhìn thấy những đứa trẻ khác trưởng thành như thế nào trong tòa nhà này và muốn giúp chúng có một tuổi thơ bình thường nhất có thể. Thế nhưng, cùng với việc chịu thêm trách nhiệm chăm sóc mấy đứa trẻ, các nhân viên thường vẫn thích một đứa bé ồn ào náo động hay một học sinh trung học ham vui ở cạnh mình hơn. Các con của tổng thống có thể đem lại sự ấm áp hồn nhiên cho ngôi nhà và làm cho bầu không khí thường xuyên căng thẳng của tòa hành pháp trở nên nhẹ nhàng hơn.
Quản lý kho Bill Hamilton từng quan sát con cái của nhiều đời tổng thống học cách sống trong cái bong bóng Nhà Trắng. Ông nói những đứa trẻ càng nhỏ tuổi càng dễ tự điều chỉnh để thích nghi với cuộc sống mới tù túng của chúng hơn. Caroline và John John Kennedy hòa nhập khá dễ dàng với cuộc sống trong dinh, chúng còn quá nhỏ khi đến Nhà Trắng nên không thực sự cảm nhận điều khác biệt. Còn với Chelsea Clinton, cũng như Sasha và Malia Obama, thì việc là một đứa trẻ tuổi teen trong Nhà Trắng cũng đồng nghĩa với chuyện phải đối phó với cảm giác lo sợ bị mọi người chú ý của tuổi mới lớn. Theo Hamilton thì những đứa trẻ lớn hơn như các con nhà Ford, Luci và Lynda Johnson, Barbara và Jenna Bush mới cảm thấy khó khăn nhất khi nhận ra rằng chúng phải từ bỏ một mức độ tự do nào đó mà chúng đã quen thuộc, và sẽ không thể có lại sự tự do ấy cho đến khi cha chúng rời nhiệm sở.
“Khi chúng đến tuổi có thể ra ngoài uống bia, chạy nhảy với bạn bè, tham gia tiệc tùng và nhiều thứ khác, ta mới thấy được sự khác biệt lớn”, ông nói.
Các cô con gái của Tổng thống George W. Bush, mà bà nội Barbara Bush của chúng mô tả là “những đứa bé gái hoang dã” khi chúng còn bé, đã quen thuộc với Nhà Trắng từ trước khi cha chúng đắc cử. Chúng đã từng chơi trò trốn tìm lúc ông bà nội chúng sống ở đó, và cũng từng đến Phòng Hoa để học cắm hoa. Trong thời gian cha chúng làm tổng thống, chúng thường tâm sự với Quản lý Nancy Mitchell về những vấn đề của chúng với bạn trai. (Sau này Jenna thừa nhận là mình đã từng “mùi mẫn đôi chút” trên nóc Nhà Trắng). Các nhân viên nói rằng bọn trẻ có những hành động điển hình của các thiếu nữ tuổi mười chín.
Jenna gắn bó với các nhân viên đến mức cô đã nhờ Tổ trưởng Tổ Hoa Nancy Clark trang trí hoa cho tiệc cưới của cô ở Texas.
Tuy nhiên cuộc sống bên trong chiếc bong bóng đặc biệt đó vấn luôn bị một số kiềm chế. “Đó quả là một cuộc sống khốn khổ cho một thanh thiếu niên”, Quản lý Nelson Pierce nói. “Bọn trẻ đúng là rất khó khăn khi bị giam hãm nơi đó, biết rằng chúng chẳng thể làm gì khi lúc nào cũng có người [cơ quan mật vụ] kè kè sau lưng”.
CHẲNG PHẢI TỪ khi gia đình Kennedy ra đi mới có những đứa trẻ như thế đến sống ở Nhà Trắng. Khi gia đình Obama dọn vào, Malia chỉ mười tuổi còn Sasha mới lên bảy. Bây giờ hai cô bé, một mười sáu, một mười ba, đã có sáu năm lớn lên cùng nhiều nhân viên làm phòng, phục vụ và làm bếp trong một ngôi nhà có rạp chiếu phim riêng, sân tennis và sân bóng rổ riêng, hồ bơi riêng. Tuy nhiên, cuộc sống hằng ngày của chúng chỉ có thế. Nó không bao gồm các bữa tiệc tối trang trọng và những bữa tiệc buffet mà chúng thỉnh thoảng được dự, cũng không bao gồm ban nhạc Jonas Brothers như buổi tối ngày cha chúng nhậm chức lần thứ nhất.
Trước khi ra khỏi Nhà Trắng, Barbara và Jenna Bush, đã tốt nghiệp trung học vào năm cha họ đắc cử, dẫn Malia và Sasha đi tham quan một vòng Nhà Trắng và dừng lại ở một vài chỗ như rạp chiếu phim, đường băng bowling và một vài hành lang bí mật. Thích thú trước việc có một cặp chị em nhỏ tuổi hơn thay thế chỗ họ, Barbara và Jenna còn xúi Malia và Sasha thỉnh thoảng trượt xuống thành cầu thang, một lời khuyên khiến cô bé Sasha Obama, vốn sôi nổi hơn chị, vô cùng thích thú.
Giống như vợ chồng Kennedy, vợ chồng Obama muốn các con họ có một cuộc sống bình thường. Nhân viên cắm hoa Bob Scanlan, về hưu năm 2010, nói ông nhìn thấy các tấm nệm hơi bỏ lại trên sàn phòng Solarium sau khi đã được sử dụng qua đêm, một cảnh tượng vẫn thường xảy ra trong các gia đình Mỹ vào những sáng chủ nhật.
Các cô bé chỉ được phép ăn tráng miệng vào cuối tuần, nhưng mỗi khi bà ngoại Marian của chúng phụ trách nấu ăn thì chúng ăn kem và bỏng ngô thoải mái. Bà ấy “thực sự tôn trọng sự riêng tư của gia đình họ. Bà ấy sống phần lớn thời gian trên tầng ba, và lúc tôi ở đó, tôi thấy bà ấy ăn riêng. Mấy đứa con gái ăn với bố mẹ chúng trong không gian riêng của họ ở tầng hai còn bà Robinson ăn trên tầng ba”, Scanlan nói. “Mẹ về đây”, bà Marian thường từ giã họ trước giờ ăn tối rồi quay trở về phòng mình ở trên lầu để con gái bà có thời gian ở cùng chồng con.
“Phòng khách và phòng ngủ của bà luôn có hoa tươi. Bà ấy rất tử tế, rất hòa nhã và luôn cảm kích những gì bà nhận được”. Mỗi khi Scanlan đến phòng bà để thay hoa mới, bà thường nói ông đừng quá bận tâm: “Được rồi, nhưng tôi thấy mấy bình hoa khác vẫn còn rất đẹp mà”.
Bà Michelle Obama yêu cầu các nhân viên cắm hoa ghi lại tên tất cả các bông hoa trưng ở khu nhà riêng của họ để bà và mấy cô con gái có thể học được tên các loại hoa khác nhau. Biết Smile “Smiley” Saint–Aubin, người phục vụ lâu năm mà họ yêu mến đến từ Haiti và nói tiếng Pháp rất giỏi, đệ nhất phu nhân đã yêu cầu ông nói tiếng mẹ đẻ của mình khi dọn thức ăn cho các cô con gái để chúng có thể bắt đầu học hỏi đôi chút về ngôn ngữ đó. (Ông qua đời năm 2009).
Để gia đình Obama có một mùa Giáng Sinh đầu tiên thật đặc biệt ở Nhà Trắng (họ mừng Giáng Sinh ở Hawaii), Scanlan đã làm mấy cây Giáng Sinh bằng gỗ hoàng dương và đặt một cây lên tủ com–mốt phòng Malia, còn cây kia trên mặt lò sưởi phòng Sasha.
Malia đặc biệt rất thích cây Giáng Sinh của mình. Lúc Scanlan vào phòng cô xem lại cây Giáng Sinh, ông nhìn thấy một mẩu giấy viết cho ông đính trên mặt tủ: “Bác cắm hoa, cháu thực sự rất thích cái cây của cháu. Nếu không có gì quá đáng, cháu có thể nhờ bác gắn đèn lên đó được không ạ? Nếu không cũng không sao”. Phía dưới là một hình trái tim. Scanlan đem mảnh giấy xuống dưới Phòng Hoa. “Cô nói thử xem, làm sao tôi có thể không gắn đèn lên cái cây ấy được chứ?” ông cười lớn.
Các nhân viên chăm chút cho các cô bé nhiều hơn bình thường vì biết chúng chịu sự nhòm ngó của nhiều người. Năm 2014, Sasha và Malia bị một nhân viên của Đảng Cộng hòa tấn công trong ngày lễ xá tội gà tây [**] diễn ra hằng năm ở Nhà Trắng. “Hãy ăn mặc để mình xứng đáng được tôn trọng, chứ không phải như trong một quán bar”, Elizabeth Lauten viết như thế trên Facebook cá nhân của bà ta. Cái mà bà Lauten, giám đốc truyền thông của Stephen Fincher, người đại diện cho Đảng Cộng hòa, muốn ám chỉ ở đây là chiếc váy ngắn của các cô gái. Lời bình luận mang tính miệt thị của bà bị cả phe Dân chủ lẫn phe Cộng hòa chỉ trích. Đa số đều đồng ý rằng con cái của tổng thống đương nhiệm phải được hưởng ngoại lệ. Lauten sau đó phải từ chức dưới áp lực của cơn bão truyền thông. Sự kiện này càng khiến cho việc trưởng thành trong Nhà Trắng dưới ánh mắt không ngừng giám sát của mọi người trở nên căng thẳng hơn. Sự chú ý của công chúng đến đời tư cá nhân chỉ ngày càng tăng lên từ khi các mẩu tin liên tục được lặp đi lặp lại và mạng truyền thông xã hội lên ngôi.
[**](Turkey pardon ceremony – một truyền thống từ năm 1800 của các tổng thống Mỹ vào dịp lễ Tạ ơn.)
CAROLINE VÀ JOHN–JOHN Kennedy là những đứa trẻ nhỏ tuổi nhất sống trong Nhà Trắng kể từ sau khi đám nhóc của Tổng thống Theodore Roosevelt quậy phá tan tành nơi này hồi đầu thế kỷ 20. Caroline chỉ mới ba tuổi và em trai cô mới hai tháng khi cha mẹ chúng chuyển vào Nhà Trắng. Jackie Kennedy luôn cố dạy con cho thật ngoan. Bà dạy chúng ký tên vào thư cảm ơn sau mỗi lần được mời đến ăn tiệc tại nhà những đứa trẻ khác (John–John lúc đó vẫn chưa viết thạo). Và sau khi tiệc sinh nhật của chúng kết thúc, bà luôn dẫn chúng xuống bếp để cảm ơn các nhân viên ở đó. Caroline và John–John học được ý nghĩa của chữ “không” khi chỉ mới hai tuổi, Letitia Baldrige nói. Khi được giới thiệu với vợ của Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara, chúng nhìn thẳng vào mắt bà ấy và nói: “Hân hạnh được biết bác, bác McNamara” (mặc dù cách phát âm của John–John lúc đó giống như “bác McNama” hơn).
“Từ sáng đến tối, chúng cứ liên tục lặp đi lặp lại câu này, không phải chỉ với bạn bè của bố mẹ chúng mà còn cả với các nhân viên quản lý, phục vụ, hầu phòng, cảnh sát, mật vụ, làm vườn và những người làm việc trong nhà bếp và trong phòng để đồ ăn – bất cứ ai mà chúng tình cờ đi ngang qua”, Baldrige nói.
Khác với các đệ nhất phu nhân trước, Jackie Kennedy không cho phép con gọi các nhân viên phục vụ bằng tên cộc lốc. Bà cho như vậy là rất thô lỗ, nhất là khi những người chúng đang nói chuyện đều là những quý ông cao quý, lớn tuổi hơn chúng, và nhiều người đã làm cho Nhà Trắng suốt mấy chục năm. Chúng phải gọi họ là “ông Allen”, Quản lý Mỹ thuật Jim Ketchum nói về Eugene Allen. “Chúng gọi Preston Bruce là ‘ông Bruce’. Mẹ chúng không cho chúng gọi họ bằng cái tên ‘Bruce’ hay ‘Allen’ ngắn ngủn”.
Tuy nhiên, thỉnh thoảng, khi Jackie không có mặt ở đó, Caroline và John–John đối xử với các nhân viên bằng thái độ suồng sã mà mẹ chúng hẳn sẽ không tán thành. Hồi ức đẹp nhất mà quản lý Nelson Pierce lưu lại trong hai mươi sáu năm làm việc ở Nhà Trắng chỉ đơn giản là đọc truyện cho John–John nghe. “Chiếc máy hát của Phu nhân Kennedy có chút trục trặc nên tôi phải đưa một người bên binh chủng thông tin lên trên lầu để sửa”, ông hồi tưởng. “Nhìn thấy tôi, bé John–John lấy một cuốn sách đem đến chỗ tôi và nói tôi đọc cho nó nghe”.
Pierce làm theo lời cậu bé và ngồi xuống mép ghế sofa, ông nghĩ một cậu bé hiếu động như John–John chắc không thể ngồi lâu nghe ông đọc hết cuốn truyện. “Tôi tưởng thằng bé sẽ đứng cạnh tôi lúc tôi đọc, nhưng không, nó đứng lên rồi lại ngồi xuống và vừa lấy tay đẩy vào ngực tôi nó vừa nói ‘Xích vào! Xích vào!’. Và thế là tôi quàng tay qua người cậu bé và chúng tôi cùng đọc sách. Ngay khi tôi vừa đọc xong cuốn truyện, cậu bé nhảy xuống ghế và cầm cuốn sách đặt lại chỗ cũ”. Với Nelson, khoảng thời gian ở cạnh bọn trẻ là giờ giải lao rất ưa thích của ông và nhắc ông nhớ đến bốn đứa con ông ở nhà.
Một buổi tối, Maud Shaw, cô bảo mẫu của gia đình Kennedy gọi xuống dưới nhà nhờ Pierce lên giúp một tay. Cô đang ở trong Phòng ăn Gia đình ở tầng hai và John–John vẫn chưa ăn xong bữa tối. Caroline thì ăn xong rồi và đang nằm dài dưới đất cố lộn người ra sau nhưng không được. Shaw ngẩng lên nhìn Pierce khi ông bước vào.
“Ông Pierce à, thật là kinh khủng, tôi hết chạy qua phải đến chạy qua trái”.
“Caroline, cháu cố gắng đưa chân thẳng qua khỏi đầu xem nào”, Pierce nói với cô bé.
Cô bé thử làm lại và lần này có tiến bộ hơn.
“Bác Pierce, bác lộn chung với cháu đi”, bé năn nỉ.
Pierce cười phá lên khi nhớ lại chuyện đó. “May là có Maud Shaw giải cứu nên tôi mới không phải chơi trò lộn mèo với Caroline trên sàn phòng ăn!”
Mấy thập niên sau, Bếp trưởng Walter Scheib cho biết các gia nhân nghĩ về gia đình tổng thống như thế nào. “Mặc dù quốc yến là việc ta cần quan tâm nhất, nhưng đúng cái ngày ta đang chuẩn bị tiệc mà nhận được một cuộc gọi từ khu nhà ở nói rằng Chelsea hay một trong hai đứa sinh đôi của nhà Bush muốn ăn yến mạch, việt quất hay một thứ gì đó thì cái món đó đột nhiên sẽ trở thành việc ta ưu tiên cần làm. Đây không phải là vấn đề nấu nướng mà là cho đệ nhất gia đình một chút gì đó bình thường bên trong cái thế giới quái quỷ này”.
Đôi khi, cái mà gia đình tổng thống muốn lại là một thứ gì đó rất tầm thường khiến các đầu bếp tài năng phải bực dọc, nhất là khi trong nhà có trẻ con. John Moeller nhớ đến buổi sáng mà ông và người đầu bếp mới làm bánh kếp cho Chelsea Clinton. Khi người đầu bếp mới lấy chai xi-rô cây thích (maple syrup) thật trong tủ lạnh ra, Moeller nói với ông ta rằng Chelsea thích loại xi-rô cây thích giả mà phần lớn bọn trẻ thích ăn hơn. Người đầu bếp mới cãi lại và khăng khăng nói rằng xi-rô thật vẫn ngon hơn. Cuối cùng, Moeller đành nhượng bộ và kêu người phục vụ đem cái xi-rô cao cấp đó lên lầu. Hai phút sau, chai xi-rô bị trả trở lại kèm theo lời yêu cầu muốn ăn xi-rô giả của con gái tổng thống. Sở thích của đệ nhất gia đình quan trọng hơn bất cứ thứ gì khác.
Các nhân viên trong tư dinh phải là một nơi an toàn để các con tổng thống có thể giãi bày tâm sự. Cô con gái lớn của Tổng thống Johnson, Lynda Bird Johnson Robb, nhớ mình đã tìm thấy sự an ủi nơi các nhân viên trong dinh vào thời điểm cô không thể hoàn toàn tin tưởng vào người ngoài. “Những người làm việc ở đó rất tuyệt vời. Tôi chắc chắn là tất cả những ai từng sống ở đó cũng đều yêu thích họ, và tôi nghĩ chúng tôi rất may mắn được ở cạnh những người muốn giúp chúng tôi chứ không phải cố xin xỏ chúng tôi điều gì. Họ sẽ không phản bội chúng tôi”.
Lynda gặp chồng cô, Charles “Chuck” Robb, khi anh là trợ lý xã hội quân đội ở Nhà Trắng. Công việc của anh là khiến các khách mời của tổng thống thấy thoải mái tại tiệc chiêu đãi và tiệc tối bằng cách trò chuyện với những ai không tự tin khi gặp tổng thống và đệ nhất phu nhân, và hướng dẫn họ đến chỗ ngồi. Ngoài các nhân viên trong dinh ra, không ai biết Lynda và Robb hẹn hò với nhau. Mỗi khi xong việc, Robb lại vội vã đến phòng Solarium để chơi bài bridge với Lynda. Dĩ nhiên là các nhân viên phục vụ nhìn thấy họ nhưng họ tuyệt đối bảo vệ sự riêng tư cho Lynda.
Robb đứng đầu Trường huấn luyện cơ bản sĩ quan thủy quân lục chiến ở Quantico, Virginia. Anh nhận được huân chương anh dũng bội tinh (Bronze Star Medal) ở Việt Nam, sau đó tiếp tục thăng tiến để trở thành thống đốc bang Virginia và phục vụ hai nhiệm kỳ trong Thượng viện. Khi Robb được điều động thì Lynda đang có thai đứa con đầu tiên của họ, Lucinda. Những đêm trằn trọc không ngủ vì lo lắng cho chồng, cô nghe thấy tiếng la hét phản đối chiến tranh Việt Nam vọng vào từ bên ngoài cửa sổ phòng mình.
Lynda sống ở căn phòng mà trước đây Caroline Kennedy từng ở, nhìn ra Đại lộ Pennsylvania, vì thế không có chỗ nào để trốn. Còn Luci, em gái cô, thì sống ở phòng John–John trước đây. Giữa hai phòng của họ là một căn phòng nhỏ từng thuộc về Maud Shaw và được họ sửa lại thành nơi cất giữ quần áo qua mùa.
Phòng của tổng thống và phu nhân Johnson nhìn ra Bãi cỏ phía nam, vì thế họ không nghe rõ tiếng la ó ngoài đường, nhưng Lynda và em cô thì run bắn lên khi nghe những tiếng la hét phản đối đầy căm phẫn. “Tôi và Luci rất đau khổ khi ngày đêm nghe tiếng mọi người la hét phản đối chiến tranh bên kia đường, nhất là lúc có cả chồng tôi và chồng cô ấy ở đó. Họ đang chịu nhiều mất mát nên có nhiều lời lẽ xúc phạm bố tôi, mà tôi thì lại đang mang thai. Tôi biết bố tôi mong muốn chấm dứt cuộc chiến như thế nào”.
Quản lý mỹ thuật Betty Monkman nhớ là các nhân viên tụ tập ở Phòng Quản lý để nhìn ra ngoài xem mọi người biểu tình. Lúc đó bà đã quay sang các đồng nghiệp và nói: “Những người đang đứng ngoài công viên kia có thể là con cái chúng ta”.
“Ta không thể trốn khỏi những gì đang xảy ra chung quanh”, bà nói. “Cứ như ta đang ở trong cái kén nhỏ nhưng vẫn nhận biết rõ mọi chuyện bên ngoài”. Vào một ngày lạnh giá, tuyệt vọng vì không thể dập tắt sự căm phẫn của những người phản đối chiến tranh, Tổng thống Johnson nói các nhân viên phục vụ đem cà phê nóng cho tất cả mọi người.
“Lúc đó tôi còn khá trẻ, chưa đến 30 tuổi”, Monkman hồi tưởng. “Mỗi lần tiệc tùng ăn uống ở đâu, tôi không dám nói cho mọi người biết tôi đang làm ở đâu, bởi nếu tôi nói ra họ sẽ phản ứng không hay với tôi. Cho nên tôi chỉ nói ‘tôi làm ở Cục quản lý vườn quốc gia’ bởi có thế họ mới thoải mái nói về chính kiến của mình. Có thể tôi cũng cảm nhận giống họ, nhưng tôi không muốn nghe họ nói!”
Từ thứ Ba đến thứ Bảy, một phần Tầng Trệt và Tầng Khánh tiết được mở ra cho công chúng đến tham quan. Suốt mấy năm trời nghe những tiếng hô hào phản đối của công chúng, Lynda ngày càng không chịu nổi vì thiếu sự riêng tư. “Ngay cả sau vụ ám sát, chúng tôi cũng vẫn không có được sự yên ổn mà lẽ ra chúng tôi phải có, vì ngay từ sáng sớm đã có du khách đứng ngay dưới cửa sổ phòng chúng tôi”, cô nói. Họ đứng ngay dưới cửa sổ phòng tôi và ơi ới kêu nhau ra đứng chỗ này chỗ kia để chụp hình trong lúc tôi đang cố dỗ giấc ngủ”.
Bà Nellie Connally, thống đốc phu nhân của bang Texas, có lần nói với Lynda rằng đã nhiều lần bà muốn ném một quả bong bóng nước xuống đầu các du khách từ cửa sổ dinh thống đốc.
“Tôi phá lên cười và nói với bà ấy rằng tôi cũng muốn làm tương tự”, Lynda nói. “Nhưng tôi không bao giờ làm”.
Tuy nhiên, các du khách lịch sự nhã nhặn không phải là vấn đề thực sự, mà chính những người bất bình trước cuộc chiến kéo dài mới khiến cuộc sống ở Nhà Trắng trở nên khó khăn đến vậy. Quản lý Nelson Pierce nhớ có lần “bọn nhóc” đến tham quan đã ném những lọ thủy tinh nhỏ chứa máu của chúng vào Phòng Quốc yến trong ngôi nhà yêu dấu của các nhân viên, “chúng tôi phải đem màn cửa đi giặt khô”. Thỉnh thoảng khách tham quan còn thả gián vào Nhà Trắng, “chúng tôi phải huấn luyện cho các nhân viên tạp vụ biết phải làm gì khi trường hợp đó xảy ra”, Monkman nói.
Thời điểm quyết định của Johnson diễn ra khi Lynda chạy vào phòng ông ngay giữa khuya trong nước mắt sau khi tiễn chồng đi Việt Nam và hỏi ông rằng tại sao Robb phải tham gia chiến tranh. Vị tổng thống ấp úng và nhận ra rằng mình không có câu trả lời. Không bao lâu sau, Johnson tuyên bố không tái ứng cử.
THÁNG 8 NĂM 1974, khi Steve Ford chỉ còn vài tuần nữa là bắt đầu vào năm thứ nhất Đại học Duke thì cha anh đột nhiên bị buộc nhận chức tổng thống.
“Đột nhiên chúng tôi có mười nhân viên mật vụ đi theo, và cuộc sống thế là thay đổi. Tin tôi đi, khi ta 18 tuổi, đây chẳng phải là nhóm người ta muốn đi chơi chung”.
Ford quyết định bỏ học đại học và chuyển đến Montana làm việc trong một trại gia súc để tránh sự chú ý của mọi người. Tuy nhiên, anh cũng đã có lần đến sống hai tháng với cha mẹ trong một căn phòng ở tầng ba, cùng tầng với ba anh em của anh.
“Các nhân viên mới thực sự là chủ nhân Nhà Trắng bởi họ đã từng làm việc cho bốn, năm, sáu chính quyền ở đó”, anh nói. “Gia đình tổng thống chỉ là ở tạm, một số gia đình ở đó ít hơn những gia đình khác”. (Cha anh sống ở Nhà Trắng chưa đầy ba năm thì rời khỏi đó vào năm 1977). Nhưng Ford vẫn nhớ rất rõ những năm tháng đó. “Sống ở đó thực sự giống như sống trong viện bảo tàng”, anh nói. “Tất cả mọi thứ đều từ thời Lincoln hay thời Jefferson. Tôi nhớ lúc mình vào sống ở đó, khi tôi tính gác chân lên bàn – tôi vẫn hay gác chân lên bàn khi chúng tôi sống ở Alexandria – mẹ tôi liền nói: ‘Đừng gác chân lên đó! Đấy là cái bàn thời Jefferson!’”
Với gia đình Ford thì việc chuyển vào Nhà Trắng là một sự thay đổi kinh thiên động địa. Gần 20 năm trời, khi Gerald Ford còn làm trong Quốc hội và ngay cả khi ông làm phó tổng thống, gia đình họ vẫn sống trong một ngôi nhà gạch đỏ bốn phòng ngủ, hai phòng tắm. Ngôi nhà này được xây theo phong cách kiến trúc thuộc địa trên một thửa đất rộng khoảng 1000m2 đường Crown View ở Alexandria, Virginia, nhìn qua Nhà Trắng phía bên kia sông Potomac.
Khi Ford trở thành phó tổng thống tháng 12 năm 1973 sau khi Spiro Agnew từ chức, cái garage hai xe của nhà ông biến thành chỗ ở của người nhân viên mật vụ đặc cách theo bảo vệ ông, đồng thời một tấm kính chắn đạn được lắp trong phòng ngủ chính nhà họ. (Mãi đến năm 1977, Đài Thiên văn Hải quân Hoa Kỳ (US Naval Observatory) mới trở thành nơi ở chính thức của phó tổng thống).
Theo những gì Tổng Quản lý Gary Walters sau này nhớ lại thì các thành viên nhà Ford rất thân thiện. Một lần, tổng thống gọi điện thoại nhờ ông cho người đến xem vì sao chiếc vòi sen trong phòng tắm ông ấy không có nước nóng. Tình trạng này đã xảy ra từ mấy ngày trước và tổng thống đã phải sử dụng chiếc vòi sen trong phòng tắm của vợ. Thế nhưng Ford vẫn nói với ông là không cần phải gấp.
Sau khi cha họ trở thành tổng thống, các thành viên nhà Ford phải chờ bảy ngày mới dọn được vào Nhà Trắng vì gia đình Nixon cần thời gian chuyển đồ đạc của họ ra ngoài. Khi cuối cùng dọn được vào Nhà Trắng, tổng thống và đệ nhất phu nhân đem theo những chiếc ghế họ ưa thích nhất – ghế ưa thích của tổng thống là một chiếc ghế da ngồi rất thoải mái – và đặt chúng trong phòng khách riêng bên ngoài phòng ngủ của họ.
Susan Ford, cô con gái út trong số bốn người con của tổng thống nhớ mình đã năn nỉ bố mẹ cho cô trang trí lại phòng mình và thay tấm thảm xanh nhưng họ không chịu vì chi phí này sẽ phải lấy từ tiền túi của họ.
“Bố tôi không tin vào chuyện thế chấp, ông ấy đúng là sinh trong Thời kỳ Suy thoái”, cô nói với tôi.
Như hầu hết những đứa trẻ bình thường khác, bốn đứa trẻ nhà Ford – tất cả đều ở lứa tuổi teen hay vừa bước qua ngưỡng hai mươi – không mất thời gian lâu để bắt đầu gây rối. Ngay cái ngày dọn vào Nhà Trắng, Steve Ford đã gọi cho cậu bạn thân Kevin Kennedy sống ở phía bên kia góc đường nhà anh ở Alexandria. “Kevin, nhà tớ cuối cùng cũng đã dọn vào rồi. Cậu phải đến đây, phải nhìn thấy chỗ này”.
Anh dặn các nhân viên an ninh cho bạn mình vào và dẫn cậu ta đi tham quan một vòng. Anh đưa bạn đến xem phòng mình ở tầng ba rồi đưa cậu ta đến phòng Solarium, nơi có lối đi dẫn lên mái nhà. Họ lôi một cái máy hát ra và mở bài “Stairway to Heaven” của Led Zeppelin ầm ĩ trên nóc Nhà Trắng. “Đó là đêm đầu tiên của tôi ở Nhà Trắng”, Ford nói. “Eugene, người phục vụ, biết những việc chúng tôi làm và tôi rất cảm ơn ông ấy đã không mách chuyện này với bố mẹ tôi. Các nhân viên ở đó biết tất cả những gì ta làm”.
Nhưng họ cố gắng không xét đoán, Ford nói. Một phần bởi họ thông cảm với tất cả những đứa trẻ lớn lên trong Nhà Trắng. “Không có chuyện họ giảng ‘đạo đức’ cho chúng tôi”.
VỚI NHIỀU THẾ hệ con cái tổng thống, sống trong Nhà Trắng vừa là phúc vừa là họa. Margaret Truman gọi tòa nhà hành pháp là “nhà tù trắng tuyệt vời”, một số đứa trẻ khác thậm chí còn cố thoát ra khỏi đó.
Susan Ford nhớ có lần cô đã lén trốn khỏi đó, khiến cho cả người cha nổi tiếng dễ mềm lòng của cô cũng phải nổi giận. Trong một lần chơi khăm các nhân viên mật vụ, Susan không hiểu bằng cách nào đã lấy được chiếc xe của mình ra khỏi khu đỗ xe hình bán nguyệt ở Bãi cỏ phía nam (“Ta phải luôn cắm chìa khóa ở xe để lỡ họ muốn dời xe sang chỗ khác”, cô nói) và chạy thẳng ra cổng Nhà Trắng. Các nhân viên mật vụ đặc trách bảo vệ cô không thể đóng cổng hoặc đuổi theo cô bởi lúc đó xe của mẹ cô đang vào.
Susan đến đón một người bạn rồi cả hai chạy ra bãi đỗ xe Safeway làm sáu chai bia. Cuối cùng cô ra buồng điện thoại công cộng gọi về cho các nhân viên mật vụ và nói với họ là cô sẽ trở về Nhà Trắng lúc 7 giờ tối. (Cô phải về nhà để lấy vé đi xem ban nhạc Hall & Oates biểu diễn). Ngay khi cô vừa về đến nhà, cha cô đã muốn gặp cô.
“Cuộc vui đã tàn”, cô nghĩ thầm. “Đến lúc đối diện với thực tế rồi đây”.
Tổng thống cho biết ông rất thất vọng về cô. Ông chắc hẳn phải rất tức giận bởi tổ chức Symbionese Liberation Army (nhóm người đã bắt cóc nữ thừa kế Patty Hearst) từng đe dọa bắt cô làm con tin. Susan là đứa con duy nhất của Ford được Cơ quan Mật vụ bảo vệ trước khi cha cô trở thành tổng thống. Một chuyến phiêu lưu vui vẻ có thể trở thành một cuộc khủng hoảng trong nước nếu cô bị bắt cóc. (Susan rõ ràng là không hề e ngại Cơ quan Mật vụ. Sau này cô còn kết hôn với một cựu thành viên đội bảo vệ của cha cô).
Giống như em gái, Steve Ford cố sống một cuộc sống bình thường nhưng không phải lúc nào anh cũng thành công. “Lúc chúng tôi dọn về đó, tôi có một chiếc xe Jeep vàng do tôi tự lái”, anh phá lên cười về sự khờ khạo của mình. “Tôi chạy vào đó và đỗ xe ngay trước lối vào nơi tiếp phái đoàn ngoại giao. Tôi chỉ mới chạy lên lầu, nhìn ra cửa sổ đã thấy xe biến mất”. Các nhân viên không nghĩ chiếc Jeep là loại xe thích hợp để đỗ trước cửa Nhà Trắng. “Cứ mỗi lần tôi về nhà, họ lại đưa xe ra phía sau như muốn giấu nó đi vậy. Tôi bực quá nên chạy xuống nhà đưa nó ra phía trước trở lại, nhưng họ lại chuyển nó ra phía sau”.
AMY CARTER VÀO sống trong Nhà Trắng lúc 9 tuổi và để lại dấu ấn đúng nghĩa của mình ở đó. Tên cô bé được viết bằng Magic Marker (bút lông đầu lớn) lên tường, giữa đường thông thang máy với thang máy dành cho nhân viên ở tầng hai. “Amy mở cửa thang máy ra và đút tay vào giữa đường thông thang máy để viết tên mình lên đó”, Giám sát điều hành Tony Savoy nói.
Amy không muốn lúc nào cũng ở tịt trên lầu, Savoy nhớ lại. Cô bé muốn thăm dò khắp nơi. “Con bé rất tò mò, kiểu như mình có căn nhà to và đẹp quá, có nhiều cửa quá. Để xem có cái gì sau mấy cánh cửa đó”.
Vợ chồng nhà Carter cho con gái đi học trường công ở Washington D.C. Rất khó để một đứa con gái có thể hòa hợp với môi trường đó khi lúc nào cũng có nhân viên mật vụ kè kè theo sau. Đã vậy, đến giờ ra chơi, cô giáo cô bé lại còn luôn bắt nó ở lại trong lớp trong nỗ lực bảo vệ nó một cách sai lầm. Lúc gia đình họ đến Nhà Trắng, bà Rosalynn nhớ lại, Amy đứa con thứ tư và cũng là con gái độc nhất của họ vẫn quen nghĩ mình là người ngoài. “Con bé chỉ mới ba tuổi khi chúng tôi chuyển đến dinh thống đốc nên lúc đó nó không thấy có gì khác biệt. Cô Mary cũng đến đó với chúng tôi. Cuộc sống con bé chỉ cần có thế”.
Cô bảo mẫu Mary Prince giúp Amy thấy thoải mái hơn với mọi thứ, bà Rosalynn nói, nhưng đứa con gái mặt đầy tàn nhang này biết cuộc sống của mình bây giờ đã khác. Lúc còn ở dinh thống đốc ở Georgia, cô bé thậm chí còn ít có sự riêng tư hơn: mỗi lần muốn đến nhà bếp, cô bé phải đương đầu với cả một làn sóng du khách. Nhưng Amy là một đứa bé rất bình tĩnh, bình tĩnh đến mức chẳng hề để ý đến người ngoài. “Khi con bé 3 tuổi”, mẹ cô bé nói, “tất cả mọi người đều nhốn nháo khi nhìn thấy nó, nhưng con bé vẫn đi thẳng và nhìn thẳng phía trước. Tôi nhớ ngày đầu tiên con bé đi học ở Washington, tất cả mọi người đều thấy buồn vì Amy trông rất lẻ loi. Đó là cuộc sống bình thường của nó”.
Khi họ mới dọn vào Nhà Trắng, bà Rosalynn kể, Amy thỉnh thoảng cũng xuống dưới Tầng Khánh tiết trong lúc khách đang tham quan, nhưng khi “mọi người nhốn nháo khi nhìn thấy nó”, con bé đứng lại và chờ cho đến khi các tour tham quan kết thúc mới quay trở lại đó để trượt pa-tanh trong Phòng Đông.
Các nhân viên rất yêu mến cô bé linh hoạt mạnh mẽ này. Mary Prince thường gọi đến bàn làm việc của Nelson Pierce để xem khi nào ông có thể ghé qua chỉnh đàn violon cho Amy (“Âm nhạc và bóng chày là cuộc sống của tôi”, Pierce nói). Phục vụ bàn James Jeffries kể rằng Amy thỉnh thoảng vẫn nhờ ông giúp con bé làm bài tập mỗi khi ông lên căn bếp gia đình ở trên lầu. Cuộc sống trong nhà chính phủ, dù cho đó là một tòa nhà chính phủ rất sang trọng, là tất cả những gì Amy biết, và các nhân viên ở đây đều như người nhà của cô bé. Có một ngày, cô bé đi cùng với người nhân viên mật vụ của cô đến tất cả các phòng ban trong dinh để quyên tiền cho chương trình đi bộ từ thiện của cô, Quản lý Mỹ thuật Betty Monkman kể. “Chúng tôi là hàng xóm của con bé, vì thế con bé đến quyên tiền chúng tôi. Chúng tôi cam kết góp một khoản tiền và sau đó nó quay lại lấy”. Monkman nói. “Con bé không thể ra đường làm chuyện đó”.
Vợ chồng Tổng thống Carter cố gắng đem lại cho Amy cảm giác ổn định và bình thường. Monkman nhớ có một ngày khi bà đi ngang qua Phòng Đồ sứ nằm cạnh Phòng Quản lý Mỹ thuật, bà nhìn thấy Amy và các bạn đang khoét mấy quả bí đỏ, “Tổng thống Carter cũng ngồi bệt dưới đất với chúng”.
Mary quả quyết là Amy không bị sự nổi tiếng làm hư, ngược lại với một số lời đồn đãi là cô bé đã xúc phạm các khách nước ngoài khi đọc sách trong một bữa quốc yến. “Con bé không phải là đứa trẻ hư. Nó không bao giờ cư xử tùy tiện. Nó chỉ là một đứa bé ham vui”.
Bếp trưởng Mesnier mô tả Amy như là một cô bé tính khí thất thường và không bị choáng ngợp trước sự uy nghi của Nhà Trắng. Sau khi đi học về, cô bé thỉnh thoảng lại chạy xuống bếp để hỏi xin ông công thức làm món bánh quy đường mà nó ưa thích nhất. Nó muốn tự tay làm món bánh ấy trong căn bếp ở tầng hai để hôm sau đem đến trường ăn. Nhưng có nhiều lúc, sau khi cho bánh vào lò xong, cô bé quay sang trượt pa-tanh hay chơi trong căn nhà chòi trên cây đến mức quên khuấy mẻ bánh. Khi mùi bánh khét bay ra khắp hành lang, các nhân viên mật vụ vội vàng chạy vào bếp bánh ngọt vì tưởng vấn đề xuất phát từ đó. Mesnier nhìn mấy người làm phiền mình rồi chỉ tay lên lầu. Thế là họ vội vàng phóng lên tầng hai để mở hết cửa sổ ra và giải cứu cho mẻ bánh hỏng. Sáng hôm sau, Amy xuống bếp và nói với người đầu bếp rằng nó muốn đem bánh đến trường nhưng không biết phải làm sao. Khi Mesnier hỏi chuyện gì đã xảy ra với công thức bánh ông cho hôm trước, cô bé đỏ mặt trả lời là “đã xảy ra một tai nạn nhỏ”. (Ông đã quen với chuyện này đến mức mỗi khi Amy vào bếp sáng hôm sau để xin ít bánh đến trường, ông đều chuẩn bị sẵn một mẻ bánh cho cô bé đem đi).
Những đứa con nhà Carter đã có cuộc sống sung sướng từ trước khi chúng đến Nhà Trắng, cha chúng là một nông gia thành đạt và từng là nghị viên bang Georgia trong hai nhiệm kỳ, rồi thống đốc bang Georgia một nhiệm kỳ. Nhiều lúc chúng giống như hoàn toàn tách khỏi thế giới thực, không biết gì về những kẻ hầu hạ chúng mỗi ngày.
Một người phục vụ nhớ ông có lần nói chuyện với một cậu con trai nhà Carter, lúc đó đã hơn hai mươi tuổi. Cậu ấy ngồi xem báo trong căn bếp gia đình. Khi đọc thấy tin giá thuê nhà tăng cao ở Washington, cậu ngước mắt nhìn người phục vụ và nói: “Tôi rất mừng vì mình được phép ở trong Nhà Trắng”.
Người phục vụ quay sang cậu và nói: “Đúng vậy. Đó là lý do tôi đến đây làm việc. Tôi phải làm hai công việc vì tiền thuê nhà quá cao, tôi phải xoay sở cật lực”. Cậu con trai nhà Carter bị sốc vì không thể tin rằng người đàn ông chững chạc đường hoàng này lại phải làm hai việc chỉ để trả tiền thuê nhà.
“Cậu ra ngoài đến sống với tôi đi rồi sẽ thấy”, người phục vụ nói.
VỢ CHỒNG CLINTON bảo vệ sự riêng tư của cô con gái Chelsea một cách rất quyết liệt khi yêu cầu giới truyền thông chi đưa tin về cô trong phạm vi các sự kiện cộng đồng, điều mà các nhà báo nói chung đều tuân thủ. Nhưng giới truyền thông vẫn có cách khác để nhét tên cô vào các bản tin. Trong vở kịch châm biếm “Wayne’s World” của chương trình Saturday Night Live, Mike Myers, người vào vai anh chàng Wayne ngốc nghếch đã giễu cợt là “tuổi thanh niên của Chelsea đúng là không dễ chịu chút nào”, đồng thời nói thêm rằng “Chelsea Clinton không còn là em bé”. Vở hài kịch này khiến vợ chồng Clinton nổi giận, và lời nhận xét đó đã bị lược bỏ khi phát sóng lại. Diễn viên Meyers thậm chí còn phải viết thư xin lỗi gia đình Clinton.
Giống như vợ chồng nhà Obama và nhà Kennedy, vợ chồng Clinton rất xem trọng chuyện không để con trở nên hư hỏng khi sống trong Nhà Trắng. Và quả thực là Chelsea vẫn thường nói với người bếp trưởng là đừng bận tâm đến chuyện nấu ăn cho cô. Cô sẽ tự chuẩn bị bữa tối cho mình với món nui Kraft và phô-mai.
Nhìn chung, Chelsea rất được các gia nhân yêu mến. Bà hầu phòng Betty Finney nói họ xem Chelsea như con gái và thấy cần phải bảo vệ cô. “Bọn trẻ tuổi teen thường rất hỗn hào. Nhưng Chelsea không như thế. Tôi chưa bao giờ thấy con bé xấc láo với ai trong suốt thời gian tôi làm việc ở đó”, Finney nói. “Con bé luôn viết thư cảm ơn tôi mỗi khi tôi giúp việc gì. Đó là tính cách của con bé”.
Tuy nhiên ở một số mặt, Chelsea vẫn là một thiếu niên “bình thường” như mọi thiếu niên khác. Trước hết, cô hầu như chẳng bao giờ làm giường của mình. Và như mọi thanh thiếu niên khác, cô thích đi chơi với bạn.
Ngay từ trước khi bộ phim Downton Abbey chiếu cảnh Lady Sybil học làm bánh với bà đầu bếp Patmore thì Chelsea Clinton và một số bạn học của cô ở trường Sidwell Friends, một ngôi trường tư sang trọng, đã tập làm công việc nhà một cách không chính thức với các nhân viên trong dinh tổng thống. (Nhiều năm trước, bà Jackie Kennedy cũng từng đưa cô con gái Caroline 5 tuổi đến phòng bếp trong Nhà Trắng để nướng những chiếc bánh cupcake tí hon làm từ bộ nướng bánh đồ chơi mà Caroline nhận được trong ngày sinh nhật của cô bé). Mỗi ngày, Chelsea và các bạn đều dành thời gian xuống từng phòng ban để học cách nấu ăn, lau chùi dọn dẹp và cắm hoa. Cô tự hào khoe cha mẹ bình hoa cô cắm – sau đó trưng nó trong Phòng Đỏ – và cho họ nếm thử một số món ăn cô đã học được.
“Phu nhân Clinton muốn Chelsea biết tự lo cho mình hơn một chút, không nhất thiết tối nào cũng xuống phòng ăn hay đi ăn nhà hàng”, Quản bếp Walter Scheib nhớ lại. “Vì thế tôi được phu nhân Clinton gọi đến để nhờ tôi dạy nấu ăn cho Chelsea”. Còn một lý do khác nữa: Chelsea ăn chay và mẹ cô muốn đảm bảo là cô có thể tự chuẩn bị cho mình những món ăn tốt cho sức khỏe khi vào đại học. Kỳ hè năm cuối bậc trung học, trước khi bước vào Đại học Stanford, Chelsea thường hay xuống bếp để học một khóa sơ cấp và trung cấp nấu ăn chay.
“Cô ấy học rất nhanh và như mọi người đều biết, cô ấy rất, rất sáng dạ”, Scheib nói. Ngay từ lúc 17 tuổi, Scheib nói, Chelsea đã ý thức rất rõ về sự hy sinh của các nhân viên. “Cô ấy rất mạnh mẽ và không hề xem nhẹ cơ hội học hỏi này. Cô ấy rất cảm kích chúng tôi đã bỏ thời gian cho cô ấy”.
Đến cuối khóa học, Scheib tặng cho Chelsea một cái áo bếp trưởng trên áo in dòng chữ: CHELSEA CLINTON, ĐỆ NHẤT TIỂU THƯ. Các thư pháp viên Nhà Trắng thậm chí còn làm cả cho cô một tấm bằng tốt nghiệp, trên đó ghi: “Lớp học nấu ăn ở Nhà Trắng của Walter Scheib”. Sau đó, Chelsea đã gởi cho Scheib một bức thư viết rằng “Cảm ơn bác đã dành thời gian cho cháu. Cháu hy vọng không làm phiền bác quá nhiều”.
“Nhìn lại lúc trẻ, tôi nghĩ không biết mình sẽ như thế nào nếu là con trai tổng thống ở tuổi 17”, Scheib nói. “Lúc đó, tôi là đứa chả ra gì. Còn cô ấy rất khiêm tốn, tinh tế và luôn biết ơn mọi chuyện chúng tôi làm. Tôi nhớ có lần Chelsea gọi xuống nhờ tôi chuẩn bị bữa ăn sáng và nói rằng ‘nếu chuyện này không làm phiền bác quá...’ và tôi đã trả lời rằng ‘Chelsea, không có gì là phiền cả. Đây là công việc của tôi’”.
Các nhân viên phục vụ sau đó nói lại với Scheib rằng họ nghe Chelsea kể với mẹ về những gì cô học được từ ông ngày hôm đó trong bếp. “Bà Clinton và Chelsea rất thân thiết với nhau, đệ nhất phu nhân thậm chí có thể thay đổi lịch làm việc nếu Chelsea có thời gian ăn cơm với bà”.
Các nhân viên trong dinh vẫn thường nhìn thấy khía cạnh mềm mại này của bà Hillary, khác với tính cách hung hăng quyết đoán của bà trước công chúng. “Trong gia đình, bà là một người mẹ rất mực chu đáo và yêu thương con cái. Với bà, Chelsea là tất cả”.
Với Scheib, việc gần gũi các đệ nhất gia đình khiến cho công việc của ông trở nên đặc biệt dù rất mệt mỏi. “Làm việc cho Nhà Trắng là thế. Một số người sẽ nói về ‘cái bánh tôi làm’, hay ‘món súp tôi nấu’ hoặc ‘những bông hoa tôi cắm'. Đó chẳng phải là ý nghĩa của công việc, vẻ đẹp thực sự của công việc là được nhìn thấy những mối quan hệ đó. Y nghĩa của công việc không nằm ở những gì chúng tôi làm. Nó không nằm ở chỗ anh là một đầu bếp bánh ngọt, một bếp trưởng, một thợ cắm hoa hay một thợ làm vườn. Nó nằm ở yếu tố gia đình”.
CHO DÙ CÁC nhân viên có thân thiện với những đứa trẻ trong dinh tổng thống đến đâu thì ranh giới giữa các nhân viên với gia đình tổng thống vẫn luôn rất rõ ràng. “Dù các danh hiệu có hoa mỹ đến mấy thì chúng tôi cũng chỉ là người giúp việc, chúng tôi phải nhớ rõ vị trí của mình”, Scheib nói. Trong những năm làm việc cho gia đình Bush, ông nói: “Công việc duy nhất của chúng tôi là đảm bảo cho Jenna và Barbara ăn đúng những món họ muốn ăn trong bữa trưa, hoặc đảm bảo rằng bữa ăn đem từ nhà thờ về cho tổng thống vào ngày chủ nhật phải là những món ông ấy muốn ăn”.
Các nhân viên luôn muốn gây ấn tượng cho đệ nhất gia đình. Vào ngày sinh nhật thứ 50 của bà Hillary Clinton, ông Mesnier đã làm một chiếc bánh trên cả tuyệt vời. Đó là một cái bánh kết bằng đường – cùng một bản vẽ tay mô phỏng cuốn sách best seller mang tựa đề It Takes a Village của bà Hillary.
Đến ngày sinh nhật thứ mười sáu của Chelsea, ông moi óc tìm một thứ gì đó có thể khiến cô bé và bố mẹ cô ngây ngất. Ông nghĩ mãi chưa biết làm gì và dứt khoát từ chối, bằng một giọng nặng tiếng Pháp, “làm một chiếc bánh trang trí bông kem cho một thiếu nữ 16 tuổi. Tôi muốn thứ gì đó có ý nghĩa hơn!”
Hai ngày trước ngày sinh nhật Chelsea, Mesnier vẫn chưa có ý tưởng dứt khoát cho ổ bánh. Nhưng sau đó, trên đường đi làm, ông nghe trên radio nói rằng Chelsea muốn có một chiếc ô tô và bằng lái cho ngày sinh nhật. Vấn đề đã được giải quyết. Ông tự tay làm một tấm bằng lái mang biển số Washington, D.C và một chiếc xe hơi bằng đường. Nhưng do ông bà Clinton tổ chức sinh nhật cho cô ở Trại David tại Catoctin Mountain Park thuộc bang Maryland, cách Nhà Trắng gần 100 km về phía bắc, nên ổ bánh phải được gởi đến đó. Mesnier lo lắng cho chuyến đi đến nỗi đích thân ông mang ổ bánh đặt lên xe và căn dặn kỹ người tài xế cách giữ ổ bánh để nó không bị gì trên đường đi. “Anh liệu hồn nếu không nghe lời tôi”. Sau đó, ông còn bắt người lái xe hứa chụp hình ổ bánh sau khi đến nơi.
TUY LÀ MỘT số con cái tổng thống thấy khó thích nghi với cuộc sống trong Nhà Trắng, nhưng các nhân viên trong dinh tổng thống vẫn luôn hạnh phúc khi nhìn thấy chúng. Chúng đem lại sự nhẹ nhàng vui tươi cho những căn phòng thanh lịch và trang nghiêm buồn tẻ. Tầng hai và tầng ba rộn ràng vui vẻ hơn khi có những nhóc tì chạy ra chạy vào các hành lang. “Lúc tôi mới đến đó làm, mọi người đều đã lớn tuổi”, Bill Hamilton nói về thời gian ông mới vào làm việc trong Nhà Trắng dưới thời Eisenhower. Tuy nhiên, khi gia đình Kennedy dọn đến, sự khác biệt như ngày và đêm. Ông nhớ mình nhìn thấy Caroline và John–John chơi đùa với đám thú cưng của chúng, trong đó có con ngựa con tên Macaroni mà Caroline thường hay cưỡi ở Bãi cỏ phía nam. “Thật vui khi nhìn thấy cảnh ấy. Tôi không bao giờ nghĩ là sẽ có cảnh ấy ở Nhà Trắng”.
Chương 10
đau thương và hy vọng
Tôi vẫn chưa thể nói về chuyện đó
– Wendy Elsasser, Thợ cắm hoa, 1985–2007, vẫn đang làm việc trong Nhà Trắng ngày 11 tháng 9 năm 2001.
“Pierce, đến văn phòng nhanh lên. Ông chủ bị bắn rồi”, một nhân viên mật vụ sợ hãi quát lên với Nelson Pierce khi ông đang rảo bước qua các cánh cổng Nhà Trắng để bắt đầu ca trực của mình trưa ngày 22 tháng 11 năm 1963.
Hơn năm thập niên trước, Pierce nhớ rõ từng giây từng phút của cái ngày năm 1963 đó. Vừa qua khỏi cổng, ông đã chạy vội đến tòa nhà và nhảy bổ vào Phòng Quản lý, nơi một nhóm nhân viên đang kinh hãi xúm quanh cái tivi.
Không như người dân cả nước, Pierce không có thời gian thương tiếc tổng thống bởi ông có việc phải làm. Như hầu hết các nhân viên trong dinh, hôm đó ông không thể hiện nhiều cảm xúc. Tất cả các nhân viên Nhà Trắng tiếp tục làm việc như cái máy, Quản lý Mỹ thuật Jim Ketchum nói. “Hầu hết chúng tôi đều dốc sức làm tiếp việc của mình”.
Là người phụ trách quản lý tòa nhà trong cái ngày khủng khiếp đó, Pierce được một nhân viên mật vụ gọi đến từ Bệnh viện Parkland ở Dallas để chính thức khẳng định là tổng thống đã chết.
Pierce phải lèo lái con thuyền trong một hoàn cảnh chưa từng xảy ra trước đây. Chưa có ai trong các tổng thống sau này bị ám sát, và từ trước đến nay cũng chưa từng có một cảnh tàn khốc về một sự kiện nào được chiếu đi chiếu lại trên tivi.
Đó là khởi đầu của một tuần dài suy kiệt cảm xúc. Pierce bước vào cổng Nhà Trắng ngày thứ Sáu và ở không rời khỏi đó cho đến tối thứ Tư tuần sau. Có quá nhiều việc phải làm. Việc đầu tiên ông làm trong trạng thái vẫn còn choáng váng là gọi điện cho các kỹ sư và ra lệnh cho họ kéo lá cờ trên nóc Nhà Trắng xuống lưng chừng cột cờ. Ông chỉ để mình suy sụp đúng một lần, đó là khi nhìn thấy lá cờ đang được kéo xuống. Sau khi trấn tĩnh lại, ông gọi điện cho Trung tâm Kiểm soát của Cục Quản lý Công sản (General Services Administration) để báo cho tất cả các sứ quán Mỹ và các tàu ngoài khơi biết phải treo cờ rủ.
Không quá mười phút sau khi rời Dallas, thư ký riêng của Phu nhân Kennedy, Mary Gallagher gọi điện cho Pierce từ chuyên cơ Air Force One để nói với ông rằng bà Jackie muốn đám tang chồng bà được tổ chức giống đám tang Tổng thống Lincoln tối đa. Pierce không biết điều này sẽ dẫn đến chuyện gì nhưng ông lập tức bắt tay vào việc. “Chúng tôi không được huấn luyện cho những tình huống như thế này. Đây là một tình huống ta tự nhiên rơi vào, vì thế chúng tôi chỉ làm theo những gì đệ nhất phu nhân muốn”, ông nói. ông lập tức liên hệ với Phòng Quản lý Mỹ thuật và đến lượt phòng này làm việc với Thư viện Quốc hội (Library of Congress) để tìm hiểu xem có cách nào sao chép lại nghi thức quàn linh cữu và đám tang của Tổng thống Lincoln một cách tốt nhất.
Quản lý Mỹ thuật Jim Ketchum tìm thấy một bản in khắc cũ thể hiện hình ảnh Phòng Đông treo đầy khăn đen ở đám tang Tổng thống Lincoln. Để tái tạo ấn tượng này, West gọi cho Lawrence Arata, người phụ trách màn thảm ở Nhà Trắng và được Arata đề nghị sử dụng vải cambric đen, một loại vải đen mỏng dùng lót mặt dưới ghế ngồi để che phần lò xo bên trong ghế. Vì chuyện này mà vài ngày trước Arata đã đặt mua một cây vải mới dài 100 thước Anh (khoảng 90 mét).
Arata và vợ ông nhanh chóng bắt tay vào việc treo số vải này lên theo hướng dẫn của ông Sargent Shriver, em rể tổng thống, người được ông Robert Kennedy nhờ giám sát khâu chuẩn bị tang lễ. Vợ chồng Arata treo vải đen lên đèn trần, ô cửa và cửa sổ. Với sự trợ giúp của các đồng nghiệp, họ làm việc suốt từ tối hôm trước cho đến khi thi hài tổng thống được đưa về sáng sớm hôm sau.
“Nhiều người tưởng đó là lụa nhưng đó chỉ là vải cambric đen trơn, phu nhân Kennedy muốn đám tang chồng thật bình thường như đám tang Tổng thống Lincoln chứ không hào nhoáng”, Arata nói. “Tôi ghim vải cambric lên các tấm màn cửa và cố che kín lớp vải màn lại để trông như chúng được đặt may”.
Trong tâm trạng đau buồn, Preston Bruce đưa bạn bè và người nhà tổng thống vào để họ bắt đầu chuẩn bị lễ tang cho tổng thống. Ông phụ treo vải đen ở khu tầng chính của Nhà Trắng theo lời căn dặn của đệ nhất phu nhân, ông cũng cùng với Quản lý tổ phục vụ Charles Ficklin xếp những dãy nến dài – loại nến cao và thuôn – ở gần bục đỡ quan tài tổng thống trong Phòng Đông. Từ lúc Bruce đến Nhà Trắng lúc 2 giờ 22 của trưa ngày 22 tháng 11 cho đến khi chiếc xe tang ngừng ở phía dưới lối vào Cửa Bắc sau 4 giờ sáng hôm sau, Bruce nói “trong đầu tôi chỉ có một suy nghĩ duy nhất, đó là chờ phu nhân Kennedy về. Tôi muốn có mặt ở đó khi bà ấy quay về Nhà Trắng”.
Tổng Quản lý J. B. West đang ở nhà thì nghe được tin dữ trên radio. Ông vội vàng chạy đến văn phòng. Trong hồi ký của mình, ông liệt kê những giờ sau: ông nói các nhân viên phục vụ chuẩn bị cà phê và chỉ thị cho các nhân viên làm phòng chuẩn bị sẵn phòng ốc để đón khách: “Hành động nhỏ, ý nghĩa nhỏ nhưng là dấu hiệu cho thấy chúng tôi vẫn phải tiếp tục làm việc”.
“Lúc đầu chúng tôi nghe nói thi hài tổng thống sẽ về đến Nhà Trắng khoảng 10 giờ tối. Nhưng đến 10 giờ, chúng tôi nhận được một cuộc gọi nói rằng họ không biết chừng nào mới đưa thi hài về được. Mãi đến khoảng 4 giờ 25 sáng, thi hài tổng thống mới về đến Nhà Trắng”, Pierce nói, mặt thoáng buồn, “chúng tôi thức suốt đêm và suốt ngày hôm sau”.
Pierce giúp các nhân viên phục vụ bố trí phòng ở cho các thành viên gia đình Kennedy trong tòa nhà. Suốt bốn đêm sau đó, ông và các nhân viên quản lý khác phải ngủ trên giường xếp dưới tầng hầm. Ở dưới đó có một khu được họ sử dụng để thay tuxedo trước khi phục vụ cho quốc yến, trong đó có ít nhất một phòng tắm bồn và một phòng tắm sen dùng chung cho mọi người.
Khi Pierce lần đầu nhìn thấy Jackie sáng sớm ngày 23 tháng 11, người ông gần như đông cứng lại. “Khi phu nhân Kennedy, Ted và Robert từ khúc quanh hành lang tiến đến chỗ thang máy, tôi tự nhủ không biết sẽ nói gì với bà ấy. Khi bà vừa đến, ánh mắt chúng tôi chạm nhau và có một cái gì đó giữa chúng tôi mà tôi chưa từng cảm nhận với ai khác khiến tôi hiểu rằng tôi không cần nói bất cứ điều gì”, ông nhớ lại, nước mắt rưng rưng khi nhìn thấy chiếc áo khoác thấm đẫm máu chồng của bà. Lúc đó, vị đệ nhất phu nhân đau khổ ấy chỉ mới 34 tuổi. “Chúng tôi đã mất một người bạn, một người bạn thân thiết”, Pierce nói, nhớ lại tâm trạng đau buồn của các nhân viên trong cái ngày định mệnh. Thư ký xã hội Letitia Baldrige nhớ mình được Robert Kennedy nhờ chọn quan tài cho tổng thống. Bà chọn một cỗ quan tài có giá trung bình bởi nó sẽ luôn bị che khuất dưới lá quốc kỳ Mỹ.
“Hàng trăm người lặng lẽ và buồn bã đi quanh các hành lang”, bà hồi tưởng. “Những hành lang đó đã từng rất vui vẻ, náo nhiệt và ồn ào. Giờ đây, ai nấy đều di chuyển chậm chạp, đầu cúi gầm, và khi họ cất tiếng nói, giọng họ thì thào như thể sợ cảm xúc bùng lên”.
Trong vòng mười lăm tiếng, cho tới lúc thi hài tổng thống được đưa về Nhà Trắng, các gia nhân đã thu xếp xong việc đặt cỗ quan tài lên cùng chiếc bục đặt linh cữu Tổng thống Lincoln gần một trăm năm trước. Thi hài Tổng thống Kennedy được trả về sau nhiều giờ nằm ở Bệnh viện Hải quân Bethesda, nơi tử thi tổng thống được khám nghiệm trong lúc bà Jackie đi qua đi lại bên ngoài hành lang với điếu thuốc trên môi. Đại diện từng quân chủng khiêng quan tài lên cầu thang ra Cửa Bắc. Cha John Kuhn của nhà thờ St. Matthew đọc một bài kinh cầu nguyện ngắn, chỉ sau khi cỗ quan tài phủ cờ tổ quốc đã an vị trong Phòng Đông, đệ nhất phu nhân mới rời khỏi thi hài chồng. Bà đặt vào quan tài một lá thư viết cho chồng, một cặp khuy măng–sét vàng mà bà đã tặng ông, một con dấu tổng thống khắc từ răng cá voi, và một bức thư ngắn của Caroline và John–John viết cho cha.
Với Phu nhân Kennedy, sự ra đi của tổng thống càng đau buồn hơn khi hai vợ chồng chỉ vừa mới gần gũi trở lại sau khi đứa con bé bỏng của họ, Patrick Bouvier Kennedy, qua đời ngày 9 tháng 8 năm 1963, tức chưa đầy bốn tháng trước khi tổng thống bị ám sát. Khoảng mười ngày trước khi Patrick sinh non, Jackie viết thư cho Trưởng bộ phận Phòng Ann Lincoln để nhờ bà ra ngoài mua một ít móc áo em bé. Lincoln chần chừ chưa đi vội vì nghĩ rằng còn mấy tuần nữa đứa bé mới chào đời.
Cậu bé sinh sớm năm tuần rưỡi và mất sau khi sinh hai ngày. “Cả căn phòng đã được sửa sang lại, và ngay khi biết tin Patrick mất, chúng tôi phải chạy ngay đến đó để đem mọi thứ ra ngoài đưa đi chỗ khác”, bà nhớ lại. Họ không muốn căn phòng này gợi cho tổng thống và đệ nhất phu nhân nhớ đến sự mất mát to lớn của họ khi trở về nhà. Ông J. B. West lập tức gọi điện cho Phòng Mộc sau khi nghe tin Patrick mất và ra lệnh cho họ tống khứ hết thảm, rèm cửa và cũi em bé trong căn phòng trang trí hai màu xanh trắng đó đi. Giờ đây, Jackie lại phải chịu một sự mất mát khác làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của bà.
Bill Cliber đến Nhà Trắng làm thợ điện đúng ngay năm đó. Ông giúp phủ vải đen lên các chùm đèn trần, và khi Jackie Kennedy đến xem lại thi hài của chồng, ông lặng lẽ đi xuống cuối phòng để cho bà chút riêng tư.
“Chúng tôi biết lúc nào nên biến mất”, ông nói. Và đó chính là lúc các gia nhân ý thức về nhu cầu được ở riêng của đệ nhất phu nhân.
Trong suốt hai mươi bốn tiếng, thi hài tổng thống được gia đình và bạn bè đến viếng trong Phòng Đông. Đến ngày thứ Bảy, sau một lễ cầu nguyện nhỏ, bà Jackie tiến đến chỗ Tổng Quản lý J. B. West và vòng tay ôm lấy ông. “Tội nghiệp ông West”, bà thì thầm vào tai ông.
“Tôi không nói được câu nào. Đó là tất cả những gì tôi có thể làm để có thể trụ vững”, West nói. “Tôi chỉ ôm bà ấy trong giây lát”.
Biết mình và các con sẽ phải nhanh chóng rời Nhà Trắng, Jackie nhờ ông dẫn bà đến nhìn lại Phòng Bầu dục lần cuối. Thật tệ là mọi thứ trong đó đã bị dọn sạch. Các mô hình tàu thủy, sách vở và cả chiếc ghế bập bênh của tổng thống cũng đang được các gia nhân chuyển ra ngoài. “Tôi nghĩ chúng ta đang làm vướng bận mọi người”, bà thì thầm cố gắng lưu giữ từng chi tiết cuối cùng của căn phòng.
Bà đi đến Phòng Nội các ở gẩn đó và ngồi vào chiếc bàn gỗ gụ bề thế “Các con tôi, chúng là những đứa trẻ ngoan, phải không ông West?”, bà hỏi người tổng quản lý mà bà xem như bạn.
“Chắc chắn rồi”.
“Chúng không hư chứ?”
“Không đâu”.
“Ông West à, ông có thể làm bạn cả đời với tôi không?” Vị đệ nhất phu nhân mà mới chỉ một ngày trước dường như còn nắm giữ mọi thứ trong tay khẩn khoản.
Ông quá đau buồn để có thể thốt nên lời. Ông chỉ biết gật đầu. Chủ nhật đầu tiên sau ngày tổng thống bị ám sát, cỗ quan tài phủ lá quốc kỳ được cỗ xe ngựa từng chở thi hài Tổng thống Lincoln, Tổng thống Roosevelt và một người lính vô danh khác, được đưa đến khu Nhà tròn của Điện Capitol và được đặt ở đây 21 tiếng đồng hồ để mọi người đến viếng. Đám tang của ông Kennedy được sao chép giống hệt đám tang Tổng thống Lincoln, đến mức có cả một con ngựa đen không người cưỡi giống như cách đây gần 100 năm trước. Có 250.000 người đến viếng linh cữu tổng thống. Quốc tang tổng thống được tổ chức vào ngày thứ Hai, 25 tháng 11.
“Chúng tôi đứng bên ngoài lối vào Cửa Bắc. Hôm đó là một ngày yên tĩnh, những âm thanh duy nhất nghe được là tiếng lộc cộc phát ra từ các con ngựa”, Wilson Jerman, một người giúp việc lâu năm nhớ lại. “Một ngày rất buồn”.
Ngay trước đám tang, Quản lý Rex Scouten gọi ông Preston Bruce vào văn phòng. Robert Kennedy đã đợi sẵn ở đó. Ông Kennedy nói với Bruce là bà Jackie muốn ông theo đoàn người đưa tang đến Thánh đường St. Matthew. Sau đó, sẽ có một chiếc xe hơi chở ông đến nghĩa trang tham dự lễ an táng tổng thống.
Đám tang “diễn ra như trong mơ”, Bruce hồi tưởng, ông nhớ mình nhìn thấy John–John chào quan tài cha và nhớ chuyện Jackie chuẩn bị bánh, kem và đèn cầy cho bữa ăn tối của cậu bé tối hôm đó để mừng con tròn 3 tuổi.
Là người có tổ tiên là nô lệ, Bruce chưa bao giờ được đến trường. Chính vì thế, ông vô cùng sửng sốt khi thấy mình được đứng sát cạnh Tướng Charles de Gaulle và Hoàng đế Ethiopia Haile Selassie trong bộ lễ phục gắn đầy huy chương tại đám tang Tổng thống Kennedy ở Nghĩa trang Quốc gia Arlington. Họ chỉ mới là vài người quyền cao chức trọng trong số các quan chức đến Washington từ hơn 100 quốc gia để chia buồn với nước Mỹ. Đối với Bruce, Jackie Kennedy là người đã ban cho ông vinh dự cả đời khi đặt ông đứng cạnh các nguyên thủ quốc gia và khi xếp ông vào số các thành viên của gia đình tổng thống cùng những bạn bè thân thiết nhất.
JIM KETCHUM VỪA rời khỏi Phòng Bầu dục, nơi ông làm việc suốt sáng với nhóm nhân viên của viện Smithsonian. Còn gần một năm nữa mới đến cuộc bầu cử tổng thống năm 1964, vậy mà Kennedy đã lên kế hoạch cho thư viện tổng thống của mình để phòng khi ông thất cử. Tổng thống nhất quyết muốn thư viện của mình phải có một phiên bản của chiếc bàn Resolute [**] làm từ gỗ con tàu thám hiểm Bắc cực của Anh mang tên H.M.S. Resolute. Kennedy là vị tổng thống đầu tiên đặt chiếc bàn này trong Phòng Bầu dục, và chiếc bàn này trở nên nổi tiếng thế giới nhờ tấm hình chụp John–John đang thò đầu từ dưới gầm bàn trong lúc ba mình đang làm việc. Sáng hôm đó, Ketchum và đội ngũ nhân viên viện Smithsonian đến quan sát chiếc bàn mang tính biểu tượng này thật tỉ mỉ.
[**](Bàn lớn phong cách thế kỷ 19 thường được các tổng thống chọn làm bàn làm việc trong Phòng Bầu dục.)
Ketchum vừa mới quay về văn phòng mình thì đã nghe tiếng một sĩ quan cảnh sát nói chuyện ngoài hành lang: “Chúng tôi được tin từ Dallas là đoàn xe hộ tống tổng thống bị bắn trúng và chúng tôi nghĩ tổng thống đã trúng đạn”.
Ketchum và hai nhân viên khác của Phòng Quản lý Mỹ thuật vội vàng đi thang máy lên tầng ba và tìm một phòng có tivi để chạy vào xem tin tức. Không bao lâu sau, Ketchum được phu nhân Kennedy gọi điện từ Air Force One. Bà lặp lại những gì thư ký bà đã căn dặn các quản lý: bà muốn ông lục tìm các cuốn sách mô tả cách trang hoàng Phòng Đông trong đám tang của Tổng thống Lincoln.
Trời đã nhá nhem tối khi những chiếc trực thăng bắt đầu nối đuôi nhau hạ cánh xuống bãi cỏ Nhà Trắng. Nhìn lại cái ngày khủng khiếp ấy, Ketchum nói với tôi rằng ông chỉ có thể so sánh hình ảnh đó với các cảnh trong Apocalypse Now, một bộ phim quy mô lớn về chiến tranh Việt Nam công chiếu nhiều năm sau. Trên các phi cơ bay từ Căn cứ Không quân Andrews đến, có một số người đến từ Dallas và một số người khác do ông Johnson yêu cầu gặp mặt để bàn chuyện chuyển giao. Ketchum mất vài giờ đồng hồ sau đó để chuẩn bị Phòng Đông. Mãi đến sáng Chủ nhật, ông mới có thể rời Nhà Trắng để trở về căn hộ của ông ở phía bắc Virginia. Nhưng chỉ mới nghỉ ngơi được vài tiếng, ông đã nhận được một cuộc gọi của Phu nhân Kennedy. Lúc đó là khoảng 6 giờ 30 sáng thứ Hai, tức ngày tổ chức quốc tang cho tổng thống. “Bà ấy hầu như không ngủ”, ông nói. Bà ấy gọi đến chỉ để nói về một chi tiết nhỏ, điều này cho thấy bà gần như chỉ tập trung vào hình thức của lễ tang ngay cả khi đang đối diện với nỗi đau mất chồng.
“Bà ấy sẽ tiếp hầu hết quan khách đến viếng trong Phòng Đỏ, riêng với Tổng thống de Gaulle của Pháp cùng một số cá nhân thuộc hàng chức sắc cao cấp nhất thì bà ấy muốn tiếp họ ở Phòng Bầu dục Vàng, ngay phía trên Phòng Bầu dục Lam”, ông nói.
Jackie lo những vị khách này sẽ nhìn thấy bức tranh trường phái hậu ấn tượng của danh họa Pháp Paul Cezanne trong Phòng Bầu dục Vàng. “Tôi thực sự muốn có thứ gì đó đặc trưng cho nước Mỹ hơn để họ nhìn vào”, bà kiên quyết nói với Ketchum. “Ông có thể đến Nhà Trắng càng sớm càng tốt để tháo bức tranh Cezanne đó xuống được không?” Đến 8 giờ 15 sáng hôm đó, bức tranh Cezanne đã được thay bằng một bộ tranh mới khổ lớn in hình các thành phố Hoa Kỳ. “Một sự thay thế thật hoàn hảo”, Ketchum nói với giọng tự hào.
Ketchum ngạc nhiên khi thấy Tổng Quản lý J. B. West không bộc lộ nhiều cảm xúc sau vụ ám sát mặc dù ông rất thân thiết với Phu nhân Kennedy. West giải thích với Ketchum: “Tôi mới đến Nhà Trắng năm 1941 thì tháng Tư năm 1945 tổng thống của tôi [Roosevelt] qua đời. Trải nghiệm về sự ra đi của người tổng thống đầu tiên ta phục vụ ở Nhà Trắng thực sự khó chịu hơn rất nhiều so với các lần sau”.
Khi Tổng thống Kennedy mất, Ketchum nói, ông mới hiểu những gì West muốn nói. Các nhân viên luôn được trông chờ giữ bình tĩnh ở một mức độ nào đó. Khi vị đệ nhất phu nhân cam chịu không ca thán, những người khác cũng sẽ làm y như vậy. Nếu như vợ của tổng thống có thể giữ bình tĩnh thì một nhân viên quản lý mỹ thuật không biết rõ về tổng thống chắc chắn cũng phải giữ thái độ tương tự.
West rất ngạc nhiên khi thấy Phu nhân Kennedy, một người rất ghét tham gia vận động tranh cử, lại muốn tháp tùng chồng đến Dallas, nhưng rồi ông nhớ ra rằng hai vợ chồng họ đã gắn bó hơn từ lúc Patrick qua đời vào tháng 8. Sau này, Jackie nói với West rằng bà rất vui vì đã có mặt bên chồng trong giây phút cuối cùng của ông ấy: “Cứ nghĩ đến việc tôi gần như không định đi. Ồ, ông West, nếu lúc đó tôi ở nhà cưỡi ngựa đi dạo ở Wexford (ngôi nhà của họ ở Virginia) hay đang ở một nơi nào đó thì sẽ thế nào đây... Tạ ơn chúa đã để tôi đi cùng ông ấy”.
Phu nhân Kennedy thương yêu West và biết ơn sự tử tế của ông đối với bà trong khoảng thời gian u ám đó đến mức khi ông qua đời năm 1983, bà đã xin bà Nancy Reagan cho ông được an táng ở Nghĩa trang Quốc gia Arlington, mặc dù nơi đó chỉ dành cho những người theo đuổi sự nghiệp quân đội cùng gia đình họ. Vợ chồng Reagan chấp thuận.
CÔ BẢO MẪU Maud Shaw là người thông báo cái chết của tổng thống cho mấy đứa trẻ. Chỉ năm ngày nữa là đến sinh nhật thứ sáu của Caroline khi cha cô bé bị ám sát. Còn John–John lúc đó chỉ mới bước qua ba tuổi được ba ngày. Khi những chiếc trực thăng ồn ào đáp xuống Bãi cỏ phía nam, Caroline chỉ vào từng chiếc và hỏi đó có phải là chiếc trực thăng đưa ba của bé đi công tác về không. Shaw thận trọng từng lời nói: “Đã xảy ra một vụ tai nạn và bố các con đã bị bắn”, Shaw nói giọng ngập ngừng, gần như không thể kiểm soát sự đau buồn của mình. “Chúa đã đưa bố các con về thiên đàng bởi bệnh viện không thể chữa khỏi cho ông ấy”.
Shaw nói với Caroline rằng sau này bé sẽ được đoàn tụ với cha và em Patrick trên thiên đàng, nhưng từ đây đến đó, cha bé ở trên trời sẽ dõi theo bé, mẹ bé và em trai bé. Lúc này Caroline đã đủ lớn để hiểu và bật khóc.
John–John còn quá nhỏ nên Shaw chỉ cho bé đi ngủ mà không nói lời nào. Tuy nhiên, sau đó không lâu cậu bé cũng đủ hiểu để nói rằng: “Mẹ đang khóc kìa. Mẹ khóc vì bố đã ra đi”.
LÚC ĐẦU, LADY Bird Johnson nghĩ là ai đó đốt pháo. Điều này hoàn toàn phù hợp với bầu không khí lễ hội của ngày hôm đó khi những đứa trẻ không ngừng giơ tay vẫy, còn mọi người liên tục tung confetti và nhoài người ra ngoài cửa sổ cao ốc văn phòng để vẫy chào cặp vợ chồng tổng thống đẹp đôi.
Vào ngày 22 tháng 11 năm 1963 đó, xe của vợ chồng Johnson chỉ chạy cách sau xe vợ chồng Kennedy hai chiếc. Giống như cuộc sống của gia đình Kennedy, cuộc sống của họ đã bị sự kiện ngày hôm ấy thay đổi hoàn toàn.
Phu nhân Johnson không tin là tổng thống bị bắn cho đến khi xe của họ dừng lại trước bệnh viện. Bà nhìn qua xe vợ chồng Kennedy và thấy “một đống gì đó hồng hồng, giống như những cánh hoa trôi, trên băng ghế phía sau. Đó là phu nhân Kennedy đang nằm đè lên thi thể tổng thống”.
Khi Lady Bird gặp đệ nhất phu nhân bên ngoài phòng phẫu thuật, bà kinh ngạc trước dáng vẻ lẻ loi của bà ấy. “Ta cứ nghĩ một người như bà ấy sẽ luôn được che chắn bảo vệ”, bà viết trong nhật ký. Lady Bird ôm Jackie và thì thầm: “Lạy chúa, xin giúp đỡ tất cả chúng con”.
Trên chuyến bay quay về Washington với quan tài của Tổng thống Kennedy đặt trong hành lang máy bay, Lady Bird đến gặp Jackie một lần nữa. Jackie nói với Lady Bird giống như bà nói với West sau này, đó là bà rất vui vì đã ở cạnh chồng trong giây phút cuối cùng của ông. “Chuyện gì sẽ xảy ra nếu tôi không ở đó?”, bà lớn giọng tự hỏi.
Khi Lady Bird hỏi Jackie có thể nhờ ai đó giúp bà thay chiếc áo khoác đẫm máu không, Jackie từ chối “gần như quyết liệt – nếu như một người nhẹ nhàng, cao quý như bà ấy có thể được cho là có phẩm chất ấy”. Cảnh tượng đáng sợ ấy trông thật thương tâm. Quả là cú sốc lớn khi nhìn thấy “người phụ nữ hoàn hảo không chút tì vết đó trong chiếc áo đẫm máu”.
“Tôi muốn bọn chúng nhìn thấy những gì bọn chúng đã làm với Jack”, Jackie nói với Lady Bird bằng giọng thách thức. (Chiếc áo khoác màu hồng dâu là một phiên bản giống hệt với mẫu thiết kế của Chanel do một thợ may nhỏ ở Mỹ may. Đệ nhất phu nhân chọn mặc chiếc áo này để không bị chỉ trích là mặc quá nhiều quần áo hàng hiệu đắt tiền nước ngoài).
Cả nước đều đau buồn và hoảng sợ. Luci Baines Johnson, lúc đó 16 tuổi, sợ rằng tin tức mà cô nghe được qua người khác không đầy đủ và bố mẹ cô cũng bị thương. Cô đang trong giờ học tiếng Tây Ban Nha tại trường National Cathedrale ở Washington thì nghe giáo viên thông báo vụ ám sát. “Không ai đả động đến bố mẹ tôi”, cô nhớ lại. Lớp học lập tức được giải tán và Luci một mình đi ra sân trường trong trạng thái mụ mẫm. “Khi tôi nhìn lên và thấy người đàn ông quen mặt mà bên mật vụ gởi tới, một trong những cận vệ của bố tôi, tôi quay người chạy về hướng khác, như thể tôi có thể tránh được điều không thể tránh”. Nhưng dĩ nhiên là tôi không thể chạy nhanh hơn một nhân viên mật vụ. Ông ấy giữ cô lại và nói: “Tôi xin lỗi, tôi rất xin lỗi, cô Luci”. Cô đấm vào ngực ông và gào lên “Không!”. Ông ấy không hề nói tổng thống đã chết, Luci nói, “bởi đó là những lời không thể thốt ra”. Chỉ đến khi cô hỏi “Còn bố mẹ tôi thì sao?”, cô mới biết cha mẹ mình vô sự.
Đúng 99 phút sau khi Tổng thống Kennedy được tuyên bố từ trần, Phó Tổng thống Lyndon Baines Johnson tuyên thệ nhậm chức trên chuyên cơ Air Force One. Khi Johnson bước xuống máy bay tại Căn cứ Không quân Andrews, lần này là trên cương vị một tổng thống, ông nói với cánh báo chí đang chờ sẵn: “Chúng ta đang chịu một mất mát lớn không gì sánh nổi. Với tôi, đây là một bi kịch lớn của cá nhân. Tôi biết cả thế giới hiện đang chia sẻ nỗi buồn này với Phu nhân Kennedy và gia đình bà. Tôi sẽ làm hết sức mình. Đó là tất cả những gì tôi có thể làm. Tôi xin nhờ vào sự giúp đỡ của mọi người – và của Thiên chúa”.
Bóng ma của tấn thảm kịch đó đeo bám gia đình Johnson suốt những tháng đầu tiên ở Nhà Trắng. Việc họ chuyển vào đó sống càng trở nên tồi tệ hơn khi một số nhân viên trung thành với gia đình Kennedy không tin tưởng vào vị tổng thống mới, người mà họ xem như một gã côn đồ ồn ào thô lỗ. (Ngay cả Jackie Kennedy cũng gọi Johnson là “Thượng nghị sĩ nông dân” khi nhắc đến ông ở chiến dịch tranh cử).
Cuộc sống của Caroline Kennedy có thể sẽ thay đổi mãi mãi nhưng mẹ cô mong muốn sinh hoạt hằng ngày của cô bé tiếp tục kéo dài càng lâu càng tốt. Theo yêu cầu của Phu nhân Kennedy, Phu nhân Lady Bird Johnson cho phép cô bé và nhóm bạn của bé tiếp tục theo học lớp mẫu giáo tổ chức trên phòng Solarium ở tầng ba cho đến khi kết thúc học kỳ một vào giữa tháng Giêng. Mỗi sáng Caroline được thả xuống Cửa Nam và đến trưa thì được đón về. Sau đó cô bé và các bạn cùng lớp đi thang máy để lên lớp học lót sàn bằng vải sơn và trang bị sẵn bảng đen cùng các hộc đồ chơi. Các bé học sinh khác đều là con cái những người bạn lâu năm của vợ chồng tổng thống. Lớp ba lê của Caroline thỉnh thoảng vẫn tập dượt ở Bãi cỏ phía nam, nơi bọn trẻ “phấp phới như những bầy chim nhỏ trong chiếc áo hồng, váy xòe và giày ballet”, thư ký xã hội Letitia Baldrige nhớ lại.
Sau khi cha mất, Caroline không bao giờ ngừng lại ở ở tầng hai để nhìn lại căn phòng cũ của mình hoặc nhảy trên tấm bạt lò xo nữa, ông J. B. West nói. “Ngoài một vài người giúp việc giàu tình cảm ra, số còn lại đều lơ là cô bé. Giờ đây, Lynda và Luci (hai cô con gái tuổi teen của nhà Johnson) mới chính là những nàng công chúa”.
Với Nelson Pierce, được nhìn thấy Caroline mỗi ngày khiến ông thấy an ủi chứ không buồn phiền. “Chúng tôi vui mừng khi thấy con bé được học tiếp với bạn bè”, ông nói với tôi. “Dĩ nhiên là con bé còn quá nhỏ để cảm thấy nhớ cha, nhất là trong giờ học. Nó hòa vào những đứa trẻ khác và chơi đùa vui vẻ”. (Sau khi Caroline kết thúc học kỳ một, Luci và Lynda biến Solarium thành hang ổ của tuổi teen bằng cách đưa vào đó một quầy nước ngọt, chiếc tivi và hai cái máy hát).
Ngay sau vụ ám sát, an ninh Nhà Trắng được tăng cường. Phục vụ Lynwood Westray cho biết tất cả những người giúp việc trong dinh đều bị kiểm tra lý lịch lại theo quy định pháp luật. Nhân thân và gia cảnh của họ bị đào xới, bạn bè và gia đình của họ bị truy vấn. “Một hai người không đạt yêu cầu lý lịch dù trước đây đã được thông qua”, ông nói. “Sau chuyện này, họ bị buộc nghỉ việc ở đó”. Westray cho biết điện thoại của ông bị nghe lén sau khi xảy ra vụ ám sát. “Họ muốn chắc chắn rằng những người ở đó chỉ làm những gì họ cần làm”.
Cái chết của Kennedy thay đổi tiến trình lịch sử và để lại ảnh hưởng sâu xa lên những nhân viên rất mực yêu quý ông. Sự vô tư giờ đây đã hoàn toàn vắng bóng trong các hành lang của tòa hành pháp.
GẦN 40 NĂM sau, một sự kiện đau buồn kiểu khác đã làm rung chuyển Nhà Trắng. Một sáng cuối hè, dưới bầu trời xanh biếc không một áng mây, dinh tổng thống vô cùng nhộn nhịp với các hoạt động. Như hằng năm, gia đình Bush tổ chức một bữa tiệc ngoài trời để thết đãi các thành viên Quốc hội và gia đình họ. Một trăm chín mươi chiếc bàn ăn được xếp đầy Bãi cỏ phía nam. Tổng Quản lý Walter Scheib đang bàn với Tom Perini, nhà tổ chức tiệc yêu thích nhất của gia đình tổng thống đến từ Buffalo Gap, Texas, về chuyện tổ chức nấu nướng các món ăn ngoài trời theo phong cách Texas cho 1.500 khách mời, kết thúc với các món đồng quê nấu tại chỗ trên các xe chuckwagon, ớt xanh và thịt hầm bánh ngô.
Bữa tiệc barbecue trưa hôm đó được dự báo sẽ diễn ra trong tiết trời ấm áp và bầu trời quang đãng. Các cô hầu phòng đang quét dọn Phòng Nữ hoàng trên tầng hai, nơi ông George H. W. Bush và bà Barbara qua đêm ngày hôm trước. Vị cựu tổng thống và vợ đã rời Nhà Trắng lúc 7 giờ sáng để quay về trên chuyến bay sớm. Còn Tổng thống George W. Bush thì đang viếng thăm trường tiểu học Sarasota ở Florida.
Với tất cả những hoạt động nhộn nhịp diễn ra xung quanh, bà Laura Bush dường như trơ trọi trong Nhà Trắng vào buổi sáng ngày 11 tháng 9 năm 2001 đó. Vừa lặng lẽ thay đồ trong phòng ngủ ở tầng hai, bà vừa nhẩm lại bài phát biểu mà bà sẽ trình bày trước ủy ban Giáo dục ở Thượng viện sáng hôm đó. Bà thấy lo lắng khi phải đến Đồi Capitol, nơi bà sẽ tóm tắt lại cho ủy ban thượng viện về nội dung của hội nghị phát triển trẻ em lứa tuổi mầm non mà bà tổ chức hồi đầu hè.
Cả đệ nhất phu nhân lẫn các gia nhân – từ các nhân viên làm phòng, phục vụ, cắm hoa cho đến các đầu bếp đang chuẩn bị cho bữa tiệc picnic hằng năm – đều bị cuốn vào các hoạt động của một ngày bận rộn điển hình. Nhưng ngày hôm đó không hề là một ngày điển hình. “Nếu lúc đó tôi bật tivi thì có lẽ đã nghe được bản tin nhanh đầu tiên nói về chiếc máy bay đâm vào tòa Tháp Bắc (North Tower)”, bà Laura Bush nói.
Sau 9 giờ sáng vài phút, bà Laura bước lên chiếc xe đang đợi bà ở Cửa Nam để đến Tòa nhà văn phòng Thượng viện Russell, cách Nhà Trắng chưa đầy 3 km. Người cận vệ trưởng của bà cho bà biết là một chiếc máy bay đã đâm vào một tòa tháp ở Trung tâm Thương mại Thế giới. Tổng quản lý Gary Walters lúc đó đang đứng phía sau anh ta cũng mới nghe tin này lần đầu. Làm sao một chiếc máy bay lại có thể đâm vào Trung tâm Thương mại Thế giới vào một ngày quang đãng như thế này?, ông lớn tiếng tự hỏi.
“Gary, ông vào nhà bật tivi xem thử đi”, người cận vệ nói với ông.
Đoàn xe của đệ nhất phu nhân lao nhanh ra đại lộ Pennsylvania để đến Điện Capitol. Còn Walters quay trở vào trong và đến phòng mật vụ ở Tầng Trệt, ngay phía dưới thang máy của tổng thống, nơi ông biết là có một chiếc tivi. Nhưng khi nhìn thấy căn phòng đầy nghẹt người trước màn hình tivi, ông liền đi sang Phòng Quản lý. Giữa đường, ông gặp một số nhân viên trong tư dinh nên đứng lại chỉ đạo nhanh cho họ cách sắp xếp bữa tiệc ngoài trời. Lúc này ông vẫn chưa biết gì về mức độ phá hủy tòa tháp.
Khi ông về đến phòng làm việc của mình, tách biệt với Phòng Quản lý, thì thấy rất nhiều người đang bu quanh chiếc tivi. Ông bước vào đúng lúc chiếc máy bay thứ hai đâm vào tòa Tháp Nam (South Tower).
“Làm thế quái nào mà họ đưa được cảnh này lên tivi?”, ông hỏi, giọng sững sờ.
“Bởi vì đây là chiếc máy bay thứ hai”, có ai đó trả lời.
Khi Walters nhận ra sự kiện này không phải là một tai nạn riêng lẻ, ông lập tức gọi cho Catherine Fenton, thư ký xã hội của gia đình Bush. Họ quyết định hủy bữa tiệc ngoài trời. Walters quay lại Cửa Nam, nơi ông vừa tiễn Phu nhân Laura Bush đi ít phút trước. Mọi việc còn còn quá hỗn độn và chưa chắc chắn nhưng ông không thể lãng phí thêm giây phút nào.
Giống như sau khi Tổng thống Kennedy bị ám sát, các nhân viên lúc này chỉ dốc sức làm việc. Walters phối hợp với Cục Quản lý Vườn quốc gia, nơi chịu trách nhiệm chăm sóc khuôn viên Nhà Trắng, để quyết định xem ai sẽ phụ trách dẹp các bàn tiệc ngoài trời và vệ sinh các xe bếp di động.
“Vừa ra khỏi Cửa Nam, tôi đã nhìn thấy lửa khói bốc lên dữ dội ở Lầu Năm Góc”, Walters nhớ lại. Ông chợt nhận ra rằng Nhà Trắng có thể sẽ là nơi kế tiếp bị tấn công.
Mặc dù mọi người đã bắt đầu sơ tán khỏi Nhà Trắng nhưng Walters biết mình sẽ phải ở lại: “Trách nhiệm của tôi là ở Nhà Trắng”.
Công việc của ông là giúp vận hành tòa nhà bằng mọi giá, dù lúc này đây ông có cảm tưởng như mình đang ở ngay tâm điểm của cuộc tấn công. Nhưng ông lại không thể làm được gì một mình. Ông yêu cầu đơn vị sắc phục của Cơ quan Mật vụ cho phép Quản bếp Walter Scheib, đã được cho sơ tán, quay lại Nhà Trắng. Ông cũng lôi một vài nhân viên khác lại, trong đó có Tổ trưởng Tổ Điện Bill Cliber, và mặc cho các nhân viên mật vụ hò hét kêu gọi mọi người ngưng mọi thứ lại để thoát thân, ông nói với họ rằng họ cần ở lại để giúp ông dọn hết số bàn ghế ngoài trời. “Tôi được bảo là mọi người sơ tán nhưng chúng tôi có việc phải làm”, Walters nói.
Lúc này, con gái của Walter, một sinh viên trường Đại học Boston, đang theo dõi tin tức trên tivi và lo lắng cho cha sau khi nghe ai đó nói nhầm là máy bay đâm xuống Nhà Trắng thay vì Lầu Năm Góc. Walters và nhóm nhân viên của ông do quá tập trung dọn chỗ cho trực thăng tổng thống đáp xuống nên quên không gọi điện về nhà.
Bà Bea, vợ ông Cliber, lúc đó cũng đang ở nhà xem truyền hình với họ hàng. Bà lo lắng không biết chồng mình có sao không. “Cả thị trấn đều hoảng loạn”, bà nhớ lại. “Chúng tôi chỉ biết ngồi đợi”. Mãi đến 8 giờ tối hôm đó bà mới nhận được tin ông.
Trên đường đi ra đường lái xe vào dinh và nhất là trên đường trở về nơi nguy hiểm đó, Scheib không ngừng hò hét hối thúc các đồng nghiệp đang đổ ra từ Nhà Trắng rời khỏi đó càng nhanh càng tốt. Gặp các nhân viên của tổng thống và đệ nhất phu nhân chạy ra từ Cánh Tây và Cánh Đông, ông cũng la to cảnh báo họ là cảnh sát vừa thông báo có một máy bay khác đang hướng về Nhà Trắng.
“Tất cả những người làm việc cho tôi ở Cánh Đông – chủ yếu là những phụ nữ trẻ kỳ vọng vào một công việc hấp dẫn ở Nhà Trắng – được bảo là phải vứt giày cao gót mà chạy”, bà Laura Bush nhớ lại. “Cô thử tưởng tượng họ cảm thấy thế nào khi đang làm việc thì đột nhiên được báo là phải chạy”.
Walters và những người khác di dời hết 190 bàn tiệc ngoài trời, mỗi cái nặng bốn năm chục ký, ra khỏi khu vực Bãi cỏ phía nam. “Hai đầu gối tôi liên tục va vào nhau côm cốp”, Walters nói. Tin đồn sắp có những cuộc tấn công khác tiếp tục bay về nhưng chúng tôi bỏ ngoài tai. “Công việc của chúng tôi, chúng tôi phải làm”, Cliber nói.
Ngay cả lúc đó, khi thế giới tưởng như hoàn toàn đảo lộn, các nhân viên vẫn tập trung giữ cho ngôi nhà yêu quý của họ tiếp tục vận hành và không để lộ bất cứ bí mật nào. Khi một số phóng viên nhìn thấy họ cuống cuồng dọn dẹp khu vực phía Nam, họ chạy tới hỏi thăm xem có phải tổng thống sắp quay về Washington không. “Chúng tôi không nghe nói gì cả”, Cliber nói dù biết rằng mọi người làm việc này là để giúp thúc đẩy nhanh sự trở về của tổng thống.
Xe của đệ nhất phu nhân đang bon bon trên đại lộ Pennsylvania hướng về Đồi Capitol thì nghe tin chiếc máy bay thứ hai đâm vào một tòa tháp khác ở Trung tâm Thương mại Thế giới. “Cả xe im bặt. Chúng tôi ngồi chết lặng trong xe, không tin vào tai mình”, bà viết trong hồi ký. “Một chiếc máy bay còn có thể nói là tai nạn, nhưng hai chiếc thì rõ ràng là một cuộc tấn công”.
KHI BETTY FINNEY bắt đầu đến làm việc ở Nhà Trắng năm 1993, bà không có chút kinh nghiệm làm phòng nào ngoại trừ trông nom căn nhà mà bà đang sống với chồng và hai cô con gái. Chồng bà đột ngột qua đời khi bà đang làm việc trong một tiệm thịt nướng ở Myrtle Beach, South Carolina. Vì thế bà cần kiếm gấp một công việc. Như hầu hết các vị trí trong Nhà Trắng, vị trí mà bà có được là nhờ quen biết. Con gái bà quen với Tổng Quản lý Bộ phận Phòng Christine Limerick, và bà ấy đã đưa bà vào làm.
Tám năm sau ngày được tuyển vào làm, đến một ngày Betty cảm thấy lo sợ cho tính mạng của mình.
Lúc đó, bà đang quét dọn phòng Nữ hoàng ở tầng hai, nơi hai vị thân sinh tổng thống vừa qua đêm ngày 10 tháng 9. Lúc hai ông bà Bush rời Nhà Trắng ra sân bay, họ quên không tắt tivi, thế nên giờ đây Finney đang cùng vài đồng nghiệp khác kinh hoàng xúm quanh chiếc tivi và chứng kiến cảnh tòa tháp thứ hai bị đâm vào. Như rất nhiều tấn thảm kịch ảnh hưởng đến chiếc ghế tổng thống, các gia nhân tuy làm việc ở ngay nơi xảy ra câu chuyện nhưng chỉ đến khi xem tivi họ mới biết chuyện gì đang xảy ra.
“Tôi chạy đến Phòng Bầu dục Vàng và nhìn ra ngoài cửa sổ. Mặc dù từ đó không thể nhìn thấy Lầu Năm Góc nhưng tôi thấy khói bốc lên”, bà nói. “Tôi trở về Phòng Nữ hoàng và tính chạy lên lầu làm gì đó”.
Nhưng chưa lên đến tầng ba, bà đã nghe một nhân viên mật vụ hét lớn: “Ra khỏi nhà! Ra khỏi đây mau!” Vậy là, chưa lên được tầng trên, bà đã phải chạy xuống. “Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra. Tôi không biết là họ đã bắt đầu cho mọi người sơ tán ra khỏi đó. Khi chúng tôi chạy ra ngoài thì đã thấy tất cả mọi người đang đứng ngoài đường. Tôi quả thực rất sợ. Mỗi người chạy một hướng, đâu cũng được miễn là thoát khỏi đó”.
BETTY FINNEY
Khi đến Đồi Capitol, bà Laura Bush xuống xe gặp Thượng nghị sĩ Edward Kennedy, người chủ trì ủy ban Giáo dục. Cả hai biết rằng sẽ chẳng có buổi tường trình nào ngày hôm ấy. Ông đưa bà tới văn phòng của ông.
Lạ lùng là cả đến chiếc tivi cũ kỹ nằm ở góc phòng cũng đang ra rả bản tin kinh hoàng từ New York. Thay vì nhìn vào màn hình, ông Kennedy lại đưa bà đi một vòng quanh phòng để giới thiệu những món đồ lưu niệm của gia đình ông, bao gồm cả lá thư ngắn lồng khung mà cậu em Jack của ông đã gởi mẹ ông khi còn nhỏ, trong đó có câu: “Anh Teddy béo ra”.
“Suốt thời gian đó”, đệ nhất phu nhân nói, “tôi không ngừng liếc nhìn vào màn hình tivi đang bật sáng. Gai ốc tôi bắt đầu nổi lên. Tôi chỉ muốn ra khỏi đó để tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra, để giải quyết những gì tôi đang nhìn thấy, nhưng lại kẹt cứng trong hàng loạt chuyện hài mãi không chịu dứt”. Sau này bà tự hỏi không biết có phải ông Kennedy đã chứng kiến quá nhiều cảnh chết chóc trong cuộc đời nên không thể đương đầu với một thảm kịch khác hay không, nhất là khi tấn thảm kịch đó lại ở quy mô lớn đến thế.
Sau khi tuyên bố với các nhà báo rằng buổi tường trình sẽ không diễn ra và nói vài câu thể hiện sự quan tâm đến các cuộc tấn công, Phu nhân Bush tiến về phía cầu thang và ra xe quay về Nhà Trắng. Người trưởng ban mật vụ bất ngờ chặn bà và các nhân viên của bà lại và bảo họ xuống hầm. Quá lo lắng cho sự an toàn của chồng, bà cùng một người bạn là Nghị viên Judd Gregg, một đảng viên Cộng hòa thâm niên làm việc ở Ủy ban Giáo dục, vào đợi trong phòng làm việc riêng của ông ở bên dưới Điện Capitol. Họ túm tụm ở đó và gọi điện cho các con để biết chắc là chúng an toàn. Báo cáo từ khắp nơi đổ về, thực hư lẫn lộn, trong đó có một tin nói rằng Trại David bị tấn công và một tin khác cho biết có một máy bay bay vào nông trang của gia đình Bush ở Crawford, Texas.
Không lâu sau khi chiếc máy bay thứ hai đâm vào tòa Tháp Nam, Christine Limerick chạy lên phòng cất khăn ga ở tầng ba và nói các nhân viên ngưng toàn bộ công việc ở đó lại và ra khỏi Nhà Trắng. Ngay lập tức.
Bà nghe thấy tiếng chuyến bay 77 của Hãng hàng không American Airlines lao vào Lầu Năm Góc. “Nghe như một tiếng nổ lớn”, bà nhớ lại.
Đến khi quay về văn phòng, bà mới nhớ là mình không nhìn thấy cô hầu phòng Mary Arnold đâu. Bà tính quay trở lên lầu tìm cô nhưng bị nhân viên mật vụ chặn lại. Họ nói bà có hai phút để ra khỏi Nhà Trắng bởi có một máy bay đang bay đến.
“Không ai chất vấn họ khi đang trong tình trạng phong tỏa”, bà nói. Bằng cách nào đó, Arnold cũng ra được khỏi Nhà Trắng và có đủ tiền để về nhà.
Limerick nhớ mình đã rất lo lắng khi nhận ra rằng không phải ai cũng được phép sơ tán khỏi cái mục tiêu nhiều khả năng bị tấn công này. “Tôi không bao giờ quên vẻ mặt các nhân viên mật vụ khi họ được bảo phải ở lại”, bà nói.
Các nhân viên cho biết Sở mật vụ kêu tất cả mọi người đi về hướng bắc vì nghĩ rằng máy bay sẽ đến từ hướng nam, nơi đường bay đến Nhà Trắng ít bị cản trở hơn. Từ các đầu bếp, nhân viên phục vụ, cho đến các thợ mộc, nhân viên làm phòng, tất cả đều chạy túa ra ngoài thoát thân. Một số nhân viên của bếp bánh ngọt lội bộ qua cầu Arlington Memorial Bridge rồi cùng nhau băng qua bên kia sông Potomac và tập trung ở nhà một người sống gần đó nhất.
Finney cùng năm sáu đồng nghiệp của bà đến nhà một nhân viên cắm hoa trên Đồi Capitol và xúm quanh chiếc tivi trong tâm trạng hoài nghi. Tất cả bọn họ thoát thân quá nhanh đến mức không kịp lấy cả túi, ví. Tối hôm đó, bọn họ phải cuốc bộ nhiều cây số để quay về Nhà Trắng và lấy xe về nhà, nhiều người vẫn chưa hết bàng hoàng.
Một số người không kịp phát hiện chuyện này để có thể sơ tán. Một vài nhân viên phục vụ trên tầng hai và tầng ba đang bận chuẩn bị thức uống cho bữa tiệc ngoài trời – gọt vỏ chanh và cắt các khoanh chanh để cài lên thành ly – nên không biết chuyện gì xảy ra cho đến khi mọi người trong nhà đã sơ tán được gần một tiếng. Một vài kỹ sư mắc kẹt hàng giờ dưới tầng hầm và hoàn toàn không hay biết về tình hình hoảng loạn phía trên và mối nguy hiểm đang rình rập họ.
Giữa mớ hỗn loạn đó, một người phục vụ chạy xuống ngăn tủ của mình dưới tầng hầm để thay y phục trước khi lên xe máy chạy về nhà. Nhưng cánh cổng đã đóng sập lại nhốt anh ta bên trong. Anh không thể ra ngoài cho đến khi một sĩ quan mật vụ nhận ra anh và mở cổng để anh đi.
SAU 10 GIỜ sáng hôm đó một chút, vài phút trước khi tòa Tháp Nam ở Trung tâm Thương mại Thế giới đổ ập xuống và khoảng 20 phút trước khi tòa Tháp Bắc đổ theo, đệ nhất phu nhân được các nhân viên mật vụ và đội phản ứng khẩn cấp mặc đồ đen mang súng đến đón ở văn phòng Nghị viên Gregg. “LÙI LẠI!” Họ quát lên với các nhân viên Đồi Capitol để mở đường đưa đệ nhất phu nhân chạy ra chiếc xe đang đợi sẵn. Cũng khoảng thời điểm đó, chuyến bay 93 của hãng United Airlines rơi xuống một cánh đồng gần Shanksville, Pennsylvania, khi một nhóm hành khách dũng cảm cố giành giật quyền điều khiển máy bay với bọn khủng bố. Nếu họ không phản ứng, chiếc máy bay đó hẳn sẽ lao thẳng đến Điện Capitol hay Nhà Trắng. Nhiều nhân viên làm việc trong Nhà Trắng rất biết ơn các hành khách trên máy bay đã cứu mạng họ.
Nhiều cuộc tranh cãi nổ ra xung quanh việc sẽ đưa đệ nhất phu nhân đi đâu trong quãng thời gian bấn loạn đó. Cuối cùng Cơ quan Mật vụ quyết định đưa bà đến tổng hành dinh của họ, cách Nhà Trắng vài dãy nhà. Suốt nhiều giờ liền, bà ngồi trong căn phòng hội nghị không cửa sổ dưới tầng hầm, mắt dán vào những hình ảnh lặp đi lặp lại của tòa tháp đôi đang đổ sụp xuống trên cuộn phim video.
Tất cả đường dây điện thoại ngày hôm đó đều bị kẹt cứng do người nhà các nhân viên liên tục gọi đến để đảm bảo người thân của họ được an toàn. Ngay cả tổng thống cũng gặp khó khăn khi gọi cho vợ từ chuyên cơ Air Force One sau khi máy bay cất cánh từ Florida. Mãi đến gần 12 giờ trưa, sau ba lần điện thoại không thành công, vợ chồng Tổng thống Bush mới kết nối được với nhau. Bà cho ông biết là bà đã đến chỗ các con và họ hiện đã an toàn.
Trong lúc đó, cả chục nhân viên vẫn đang mặc đồng phục tụ tập ở Quảng trường Lafayette đối diện Nhà Trắng, phía bên kia đại lộ Pennsylvania. Bếp trưởng John Moeller mô tả hậu quả của cuộc tấn công Lầu Năm Góc như sau: “Tôi nhìn thấy những cột khói lớn đen nghịt bay cuồn cuộn lên trời – hôm đó là một ngày đẹp trời. Những cuộn khói cứ thế bay lên ngút trời. Cả đời tôi chưa từng thấy vụ nổ nào lớn đến thế”. Cuối cùng, một nhóm nhân viên quyết định đi bộ đến khách sạn Capital Hilton gần đó để tắm rửa, gọi điện thoại và theo dõi diễn biến trên tivi.
Khu phố thương mại nhộn nhịp trên đại lộ Connecticut gần đó cũng đang náo loạn. Lo sợ bị kẹt trong cuộc tấn công, nhiều người bỏ xe chạy tán loạn trên đường. “Tất cả mọi người đều như điên loạn”, Walter Scheib nhớ lại. “Tôi nhớ mình đi ngang một chiếc xe BMW 700 bỏ lại giữa đại lộ Connecticut, cửa xe mở tung và máy vẫn nổ nhưng không có ai trong xe”.
Laura Bush không nhìn thấy tất cả cảnh này. Sau khi ngồi hàng giờ trong căn phòng hội nghị không cửa sổ, cuối cùng bà được đưa đến Trung tâm Hoạt động Khẩn cấp nằm bên dưới Nhà Trắng. Phó Tổng thống Dick Cheney và các nhân viên cấp cao khác đã tụ tập ở đó từ sáng. Để đến được Trung tâm chỉ huy xây cho Tổng thống Franklin Roosevelt trong Thế chiến thứ hai này, phải đi qua hàng loạt hành lang chưa hoàn thiện dưới lòng đất, nơi nhiều đường ống thòng xuống từ trên trần nhà. Bà sẽ phải chờ ở đó để được đoàn tụ với chồng.
Trong Phòng Hoa bên dưới Cửa Bắc, Bob Scanlan đang chỉnh lại lần cuối những bình hoa dùng để trang hoàng các bàn tiệc ngoài trời thì được một người bạn gọi đến cho ông biết tin. Sửng sốt, ông tháo chạy đến Trung tâm mua sắm Freedom Plaza cách Nhà Trắng vài dãy nhà.
Trong lúc đang loanh quanh ở đó cùng vài đồng nghiệp, ông nghe tiếng chuyến bay 77 của American Airlines đâm vào Lầu Năm Góc. “Chúng tôi quyết định không ở lại đó”, ông nói. “Chúng tôi như mất phương hướng”, ông cùng một đồng nghiệp đi bộ hơn ba cây số để về nhà họ ở Đồi Capitol.
SAU KHI GIÚP di dời tất cả các bàn tiệc ngoài trời, Scheib và một nhóm gia nhân vào bếp và túc trực ở đó từ 2 giờ trưa đến 9 giờ tối để phục vụ ăn uống (đa số các món ăn đã được chuẩn bị trước cho bữa tiệc barbecue) cho các nhân viên mật vụ, vệ binh quốc gia, cảnh sát D.C, cùng các nhân viên ở lại Nhà Trắng. Phần đồ ăn còn dư được ông gởi tới đội cứu viện ở Lầu Năm Góc. “Chỉ có bốn gia nhân để phục vụ trên 500 phần ăn cho các nhân viên bên trong và xung quanh Nhà Trắng”, Walters nói.
Khi được cảm ơn về bữa ăn, Scheib nói: “Ông làm sao giữ cho những chuyện bên ngoài chỉ ở bên ngoài thôi, được chứ?”
Sau khi dọn quang bãi cỏ, Cliber cùng một vài người khác tính ra khỏi Nhà Trắng nhưng mọi cánh cửa thoát nạn đều bị khóa kín. Do có một chiếc máy bay được phát hiện đang bay trên đầu họ nên các nhân viên mật vụ ra lệnh cho mọi người chạy xuống hầm trú ẩn, một hành lang kéo dài từ tây sang đông bên dưới Nhà Trắng. Họ ở lại trong hầm trú ẩn cũ cho đến khoảng 8 giờ tối hôm đó. (Chiếc máy bay quần trên đầu họ hóa ra là máy bay quân sự Mỹ).
Khi biết tin số người tử vong ngày hôm ấy lên đến gần ba nghìn người, những người làm việc ở tòa nhà nổi tiếng nhất nước Mỹ chỉ nghĩ được mỗi một điều là Đó có thể là chúng tôi.
Chiều hôm đó, đệ nhất phu nhân cuối cùng cũng gặp lại chồng ở Trung tâm Hoạt động Khẩn cấp.
Cơ quan Mật vụ khuyên vợ chồng tổng thống nên ngủ lại trên chiếc giường cũ dưới tầng hầm nhưng họ không chịu. “Tôi phải ngủ trên giường chúng tôi”, tổng thống nói. Với vợ chồng Bush, Nhà Trắng là nhà của họ. Họ thậm chí càng gắn bó với nơi ấy mãnh liệt hơn trong thời khắc nó suýt bị hủy diệt hoàn toàn.
SAU CUỘC TẤN công, Cơ quan Mật vụ muốn đóng cửa các tour tham quan Nhà Trắng. Sáng sớm ngày 12 tháng 9, Tổng Quản lý Gary Walters đến Phòng Bầu dục gặp tổng thống để thuyết phục ông tiếp tục mở cửa Nhà Trắng cho khách tham quan. “Thưa tổng thống, tối qua ngài đã nói là tất cả mọi người phải trở về với hoạt động bình thường. Một trong những hoạt động bình thường đó là mở cửa Nhà Trắng cho khách đến tham quan và điều này sẽ được canh chừng cẩn mật”.
Tổng thống ngập ngừng một lúc rồi trả lời: “Ông nói đúng”.
Tuy nhiên, ngay sau các vụ tấn công, đã có quyết định kết thúc việc tham quan Nhà Trắng. Cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến quyết định này. Một tuần lễ sau khi xảy ra cuộc tấn công, những lá thư chứa mầm bệnh than được gởi đến văn phòng của nhiều nhân vật trong giới truyền thông và văn phòng hai thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ. Walters cho biết là một số nhân viên Nhà Trắng cũng được cho uống thuốc ngừa để đề phòng phơi nhiễm bệnh than.
Sau ngày 11 tháng 9, Bill Cliber không còn như trước. Ông đã biết cảm giác sợ hãi là như thế nào khi mỗi ngày đến chỗ làm. Dù gì đi nữa thì sự nghiệp ở Nhà Trắng của ông cũng đã bắt đầu trước khi Kennedy bị ám sát không lâu. Nhưng lần này thì khác.
“Chuyện này làm tôi rất sợ. Tôi đã đủ thời gian làm việc ở đây”, ông nói, ám chỉ số năm làm việc mà một nhân viên chính phủ cần hoàn thành để có thể nhận khoản tiền hưu trí cao. Tuy nhiên ông vẫn không nghỉ vì từng hứa với lòng sẽ làm việc cho Nhà Trắng 40 năm, vì thế ông tiếp tục làm việc.
Thế nhưng sau ngày 11 tháng 9, tất cả mọi người đều nhận thấy bầu không khí Nhà Trắng thay đổi. Phòng Quản lý Mỹ thuật lấy lời khai một số nhân viên, yêu cầu họ kể những gì họ làm ngày hôm đó để đưa vào hồ sơ của họ. Sức hấp dẫn của công việc ở Nhà Trắng đã bị lấn át bởi sự sợ hãi. Quản bếp Roland Mesnier nói rằng sở dĩ ông và nhân viên của ông hoàn toàn không biết vì sao họ bị buộc sơ tán gấp là vì trong bếp không có tivi. Sau chuyện này, ông yêu cầu cho họ một chiếc tivi trong phòng bếp. Sau ngày 11 tháng 9, đa số nhân viên quyết định để một ít tiền mặt và thẻ ra vào Nhà Trắng trong người để khi cần có thể nhanh chóng ra khỏi Nhà Trắng.
Betty Monkman, người phụ trách bảo tồn và liệt kê mọi tác phẩm nghệ thuật quan trọng trong Nhà Trắng, không chỉ lo cho tính mạng của mình mà còn phải nghĩ xem phải giải cứu những tác phẩm nghệ thuật mang tính lịch sử nào trong trường hợp khẩn cấp. Bức chân dung Tổng thống George Washington ở Phòng Đông và Bài diễn văn Gettysburg trong Phòng ngủ Lincoln nằm trong số những tác phẩm ưu tiên giải cứu hàng đầu. Nghĩ lại cái ngày kinh khủng ấy, Monkman nói cô vẫn còn tức giận vì kế hoạch sơ tán nhân viên trong tòa nhà ngày hôm ấy không rõ ràng, bởi chỉ có mỗi “một nữ nhân viên làm việc ở Phòng Quản lý chạy ngang qua phòng chúng tôi và nói mọi người ra ngoài. Và trong khi cảnh sát Nhà Trắng nói ‘chạy hướng nam’ thì một số người khác lại nói ‘đi hướng bắc’. Mọi thứ đều rất hỗn loạn”.
Sáng hôm đó, Monkman định xuống hầm tránh bom nhưng đi được nửa chừng, cô lại nghĩ: “Chúa ơi, nếu bọn chúng bỏ bom, chúng ta sẽ bị chôn vùi dưới đống gạch vụn mất”. Thế là cô quay ngược lên trên và chạy ra Quảng trường Lafayette. Đến nơi, cô nhìn thấy nhiều xe cứu thương và xe cứu hỏa chạy ngang qua cô về hướng Lầu Năm Góc.
Scheib nói rằng các nhân viên không phải là thành phần được ưu tiên cứu giúp khi xảy ra khủng hoảng và đừng ai kỳ vọng Cơ quan Mật vụ lo lắng cho họ. “Chúng ta chỉ là người giúp việc chứ chẳng phải là ai quan trọng”, ông nói. “Nếu ta ở đó thì phải hiểu rằng mỗi người làm việc trong Nhà Trắng đều là mục tiêu tấn công”.
Scheib rất buồn khi thấy quy mô to lớn của cuộc tấn công đè nặng lên vai tổng thống, ông Bush trông như thể “đang gánh sức nặng của cả thế giới trên vai”. Biết rằng thực phẩm ảnh hưởng đến tâm trạng, Scheib đã chuyển từ việc sáng tạo các món ăn mới sang việc chuẩn bị các món ăn ngon cho tổng thống cùng vô số những lãnh tụ thế giới đến để chia buồn với nước Mỹ và vạch kế hoạch trong những tuần lễ tiếp theo các cuộc tấn công khủng bố. “Tôi quay trở lại với các món ăn của mẹ tôi”, Scheib nói.
Các tư vấn viên của Bệnh viện Hải quân Bethesda đến Nhà Trắng để nói chuyện với các nhân viên về những tổn thương tinh thần họ đã trải qua. Cliber nói chuyện với một tư vấn viên, nhưng chẳng ai có thể cho các nhân viên một lời khuyên nào bởi “chưa ai từng trải qua điều đó”.
Nhân viên cắm hoa Wendy Elsasser nói rằng cho đến tận bây giờ cô vẫn không thể nhắc về cái ngày ấy mà không khóc. Suốt mấy tháng trời, Mesnier đều thấy sợ hãi mỗi khi tắm sáng. Vợ con ông năn nỉ ông đừng quay lại Nhà Trắng làm việc, ông cũng lắng nghe khi Gary Walters tập hợp các nhân viên lại khoảng một tuần sau ngày 11 tháng 9 để nói với họ rằng họ nên nghỉ việc nếu thấy không chịu nổi áp lực này.
Nhưng cũng giống như Bill Cliber, Mesnier không thể ra đi. “Cô phải hiểu rằng tôi tin công việc này được tạo ra cho tôi”, ông nói. “Đây là cuộc sống của tôi”.
Đệ nhất phu nhân Laura Bush thấy an ủi khi không có ai vì sợ hãi mà nghỉ việc. Bà nói với tôi rằng nhìn thấy các nhân viên trong tư dinh trở về với công việc khiến bà thấy thoải mái hơn khi sống ở Nhà Trắng. “Chúng tôi biết mình sẽ ở đó và chúng tôi tin mình sẽ an toàn, nhưng mặt khác họ có thể chọn một công việc khác hoặc nói rằng: ‘Bà biết không, chúng tôi hiện rất căng thẳng. Tốt nhất là tôi nên đi’”, bà nói. “Nhưng họ đã không rời khỏi đây. Không ai rời khỏi đây”.
LỜI KẾT
Chúa ơi, bà ấy hẳn sẽ rất tự hào về tôi
– Nhân viên phục vụ James Ramsey nghĩ về phản ứng của mẹ ông với sự nghiệp ở Nhà Trắng của ông nếu như bà còn sống để chứng kiến đều ấy.
Lúc này đang là 37°C, một ngày hè nhớp nháp khác ở Washington. Một toán thợ làm cửa sổ đang làm ngoài giờ trong căn nhà ba phòng ngủ bằng gạch đỏ ở đông bắc Washington. Phục vụ James Jeffries đã mua nó năm 1979. Ông vội vàng xin lỗi tôi về các bức tường sơn dở trong phòng khách. “Tất cả lẽ ra phải sơn xong trước Lễ Phục sinh, nhưng vì tôi đã 72 tuổi nên rất chóng mệt”.
Mặc cho chiếc tivi ầm ĩ phát kênh lịch sử ở phía sau và cậu cháu trai tuổi teen gầy nhẳng và cao lêu khêu hết đi ra rồi lại đi vào (“lúc nhỏ, tôi trông giống hệt nó”), chúng tôi ngồi xuống chiếc bàn chưng đầy hình ảnh con cháu ông Jeffries, và ông kể cho tôi nghe là làm thế nào Nhà Trắng cho nhiều thế hệ trong gia đình ông làm việc nơi ấy. Bằng một giọng chậm rãi và thận trọng, ông giải thích mình có quan hệ hay quen biết thế nào với phần lớn những người điều hành tư dinh tổng thống trong 50 năm qua. Tên của ông có thể là Jeffries nhưng ông thuộc dòng họ Ficklin, một dòng họ có chín người làm việc ở đó.
Ngay cả những nhân viên không thực sự liên quan đến Jeffries cũng trở thành gia đình ông. Ông xem Eugene Allen, người đảm nhiệm vị trí quản lý tổ phục vụ sau khi cậu John Ficklin của ông về hưu, “không khác cậu của mình”. Ông cũng xem bác gác cửa Preston Bruce, sống cùng khu nhà với dì ông, như một người cha.
“Ông West và ông Scouten chỉ đứng phía sau chỉ đạo, còn cậu tôi (John) mới là người điều hành Nhà Trắng”, Jeffries nói, tự hào về nhóm nhân viên Mỹ gốc Phi đầy gắn bó đã giúp Nhà Trắng vận hành. Gia đình ông truyền tai nhau rằng chính bác Charles của ông là người đã giúp cả gia đình có chỗ đứng trong Nhà Trắng bằng cách gây ấn tượng cho Tổng thống Franklin Roosevelt trong thời gian ông ấy làm việc trên một tàu chiến hải quân. Khi ông Roosevelt nhờ bác Charles lên sơ đồ bố trí bàn ăn, ông ấy đã ngồi xuống và vẽ thật thành thạo. Vài năm sau, bác Charles được yêu cầu đến Nhà Trắng phỏng vấn.
Jeffries nối tiếp truyền thống gia đình và bắt đầu làm việc ở Nhà Trắng năm 1959, khi ông mới 17 tuổi, ông nhớ chính xác ngày ông đặt chân vào Nhà Trắng là ngày 25 tháng 1. Hiện con trai ông cũng đang làm nhân viên phục vụ ở đó, và mặc dù bản thân ông cũng đã bước qua tuổi nghỉ hưu nhưng ông vẫn làm việc bán thời gian ở “ngôi nhà” đó với số tiền thù lao 25 đô một giờ. “Mọi người ở đó giúp tôi rất nhiều. Họ không để tôi mang vác đồ nặng”.
Jeffries là một chứng nhân của lịch sử Mỹ. Ông là một trong số rất ít người còn sống và nhớ mình từng làm việc ra sao trong Nhà Trắng dưới thời Kennedy, khi một thế hệ mới và một nền công nghệ mới đưa tư dinh tổng thống vào các phòng khách nước Mỹ. Ông cũng nhớ đến một nét tính cách của vị đệ nhất phu nhân mà ít người nhìn thấy.
“Tôi nhớ thỉnh thoảng phu nhân Kennedy lại xuống dưới nhà nhờ chúng tôi đem một cái ghế lên trên lầu hoặc đưa một cái ghế ra khỏi phòng, nhưng chỉ 15, 20 phút sau, bà ấy lại muốn chúng tôi đưa nó trở về chỗ cũ”. Ông cười phá lên. “Chỉ có tôi và một người khác chịu làm chuyện ấy vì lúc đó chúng tôi còn trẻ, còn mấy người lớn tuổi thì trốn mất dạng. Tôi không bao giờ trốn, chỉ muốn ở đó với bà ấy. Tôi đến đứng cạnh bà ấy và làm mọi việc bà nhờ. Nếu tôi có thể một mình khiêng cái món đồ đó thì tôi sẽ làm”.
Nhiều năm sau, vào một buổi tối, Jeffries được lệnh ngưng rửa chén đĩa để lên tầng hai phụ Phu nhân Betty Ford làm gì đó. Khi ông lên lầu thì nghe bà Ford hỏi “Mấy anh phục vụ đâu?”. Hóa ra bà ấy đang tìm các nhân viên phục vụ toàn thời gian.
“Họ mới vừa xuống nhà. Tôi có thể đi gọi họ đến cho bà”, ông vừa nói vừa bấm nút thang máy để đi xuống dưới nhà.
“Cái tôi cần là một người đàn ông”, bà nôn nóng gọi với theo từ Phòng ăn Gia đình.
Ông nháy mắt cười với tôi. “Lúc đó tôi tự hỏi mình là ‘Đợi đã, vị phu nhân này đang tính lôi mình vào chuyện gì thế nhỉ?’ Thế là tôi tò mò đi xem bà ấy muốn gì, và điều mà bà ấy muốn là đưa cái tivi 19 inch vào phòng ngủ!”
Như nhiều đồng nghiệp khác, Jeffries nhớ rất rõ về sự tử tế của Tổng thống George H. W. Bush: “Ông Bush già cho tôi cái cảm giác mình là một con người, giống như ông ấy. Tôi rất mừng là mình đã xem bóng đá, bởi ngay vào ngày hôm sau hoặc một ngày nào đó trong tuần sau trận bóng, lúc tôi lên tầng hai hỏi ông ấy và các vị khách khác uống gì thì ông ấy chợt hỏi tôi nghĩ gì về trận bóng. Tôi cho ông ấy biết ý kiến của tôi. Sau đó tôi nhận lệnh đặt nước và quay trở xuống lầu. Khi tôi trở lên, ông ấy lại tiếp tục nói với tôi một chuyện khác về trận bóng”.
Jeffries cũng nhớ đến lần ông phục vụ nước cho vợ chồng nhà Clinton và bạn bè họ vào tối hôm trước ngày diễn ra bữa tiệc tối. Trên đường đến phòng Solarium, ông gặp Tổng thống Clinton. Trông ông ấy rất mệt mỏi. Clinton tâm sự với ông rằng “nếu vị khách này không phải là Robert Mitchum thì tối nay tôi đã chẳng thèm xuống nhà tiếp ông ta”.
Jeffries thấy thương cho vị tổng thống mệt mỏi. “Ngài cần nghỉ một chút”, ông nói với Clinton.
Những người trân trọng ký ức cá nhân về gia đình Kennedy, gia đình Johnson, gia đình Nixon, Ford, Carter và Reagan, đang dần dần biến mất khỏi cuộc sống. Những hồi ức của họ cho ta cái nhìn hiếm hoi và riêng tư về những nhân vật đặc trưng cho nước Mỹ. Trong những khoảnh khắc rất ngắn ngủi của cuộc sống, những người giúp việc ấy đã thoáng thấy được những khía cạnh rất người ở các tổng thống và đệ nhất phu nhân, những tính cách thực mà không dễ có ai bên ngoài các bức tường Nhà Trắng hay biết. Giống như bất kỳ ai khác, các lãnh tụ Hoa Kỳ cũng có giây phút lưỡng lự, mệt mỏi, thất vọng, hân hoan.
Bây giờ, các cựu nhân viên Nhà Trắng chỉ còn gặp nhau ở các buổi tiệc chia tay để về nghỉ hưu hay trong tang lễ. Họ cố giữ liên lạc với nhau qua Facebook và e-mail, tuy nhiên vì những người lớn tuổi không thường xuyên vào mạng nên nhiều khi các đồng nghiệp của họ qua đời đã lâu, họ mới biết tin.
Trong lúc trò chuyện, tôi ghét phải nhìn thấy vẻ đau đớn thoảng qua trên gương mặt họ khi nghe tôi vô tình nhắc đến sự ra đi của một người đồng nghiệp mà không biết rằng họ chưa biết chuyện ấy.
Nhưng cũng có những lúc rất vui. Trong quá trình đi tìm thông tin cho cuốn sách này, thỉnh thoảng tôi lại có dịp giúp những người mất liên lạc lâu năm kết nối lại với nhau. Tôi cho Quản lý Chris Emery địa chỉ e-mail của Tổng Quản lý bộ phận phòng Christine Limerick, còn Nelson Pierce thì xin tôi số điện thoại của Bill Hamilton.
“Tôi phải gọi cho thằng cha gà tây đó mới được”, James nói, mắt lấp lánh, khi hỏi xin tôi số điện thoại của ông bạn già đầu bếp Mesnier.
Những người giúp việc trong dinh kiên nhẫn đứng nhìn từng đệ nhất gia đình mới đến học cách sống bên trong Nhà Trắng. Họ biết rằng không trước thì sau lòng trung thành và sự kín đáo của họ cũng sẽ trở thành cứu cánh giúp tổng thống và đệ nhất phu nhân vượt qua mọi khó khăn. Dù gì thì họ cũng là những người duy nhất ở Nhà Trắng không có một động cơ nào khác ngoài việc hầu hạ gia đình tổng thống và giúp họ thấy thoải mái.
Đệ nhất gia đình và các trợ lý của họ sở dĩ trông cậy vào những người giúp việc trong dinh, một phần vì những người này biết rất rõ cuộc sống các đệ nhất gia đình. “Nói về chuyện này – không chỉ với tôi mà còn với phần lớn những người giúp việc ở đó – thì không có một thành tích nào trong quá khứ, không một kiến thức hay kỹ năng nào học được nơi làm việc” có thể giúp ta làm được việc này, cựu trợ lý Reggie Love của ông Obama nói. “Ta đơn giản là bắt đầu mọi thứ lại từ đầu mà không có bất kỳ sách vở nào có thể hướng dẫn”.
Mặc dù đã nghiên cứu kỹ các tài liệu lưu trữ trước khi tiến hành phỏng vấn, tôi vẫn không biết mình có thể trông đợi điều gì khi bắt đầu ngồi xuống nói chuyện với những người giúp việc trong Nhà Trắng, mặc dù rất nhiều người trong số họ mở rộng cửa đón chào tôi. Tôi vui mừng phát hiện ra rằng thứ ta thấy cũng là thứ ta nhận được. Phần lớn bọn họ không chỉ trích hay cạnh tranh nhau như những người hoạt động chính trị ở Washington. Việc họ mong muốn đóng góp một vai trò nhỏ nhưng cần thiết cho hoạt động của nền dân chủ Mỹ là chân thật. Họ có thể không tác động đến chính sách nhà nước, nhưng những công việc họ làm có thể nói là quan trọng chẳng kém công việc của những viên chức do tổng thống bổ nhiệm. Không có họ, Nhà Trắng sẽ là một nơi không thể sống.
Từ việc chuẩn bị những bữa ăn yên tĩnh cho đệ nhất gia đình cho đến việc phục vụ các nhân vật nổi tiếng cùng các nghị sĩ Quốc hội và những nhà lãnh đạo thế giới, họ luôn thể hiện đẳng cấp phục vụ hàng đầu nước Mỹ đi cùng phong cách ngoại giao của riêng họ. Và những nỗ lực đó của họ, dù âm thầm hay lộ liễu, cũng đều được những người đàn ông và những phụ nữ quyền lực nhất trái đất đền đáp lại bằng tất cả tấm lòng biết ơn.
ĐÔ ĐỐC STEPHEN Rochon trở thành tổng quản lý năm 2007, chỉ vài tháng trước khi Nữ hoàng Elizabeth Đệ nhị thực hiện một trong số rất nhiều chuyến viếng thăm cấp quốc gia của bà. “Chúng tôi khiến Nữ hoàng ấn tượng đến mức bà mời tôi cùng một vài nhân viên của tôi đến Điện Buckingham để xem người Anh phục vụ ra sao”.
Khi Rochon đến điện Buckingham, ông ngạc nhiên khi nhìn thấy Nữ hoàng băng qua ‘Tầng Khánh tiết của họ’ để đến thẳng chỗ ông đứng. “Anh là ai thế, cậu thanh niên?”, bà hỏi ông.
“Thưa Nữ hoàng, tôi là Đô đốc Rochon, tổng quản lý của Nhà Trắng”, ông nói với bà. “Chúng tôi đã tiếp đãi bà trong chuyến viếng thăm cấp nhà nước của bà”.
Gương mặt Nữ hoàng bừng sáng. Bà vẫy tay gọi chồng, “Ồ, Philip, Philip, ông lại đây nhanh lên”.
Một trong những nguyên nhân khiến các nhân viên Nhà Trắng để lại ấn tượng khó phai với Nữ hoàng là vì họ khiến mọi thứ trông thật dễ dàng tự nhiên. “Cách họ thoăn thoắt đi lại để phục vụ món ăn vừa nhẹ nhàng vừa uyển chuyển. Ta cầm món ăn trên tay mà không biết đã lấy nó từ lúc nào”, Sheila Rabb Weidenfeld, thư ký báo chí của bà Betty Ford nhớ lần đầu bà dự quốc yến. “Mọi thứ đều hoàn hảo và mọi người đều ăn mặc đẹp đẽ lịch sự, bởi họ là một phần của cái khung cảnh sang trọng đẹp đẽ nhất thế giới đó”.
Mỗi khi có khủng hoảng hay bi kịch xảy ra, họ luôn cư xử đúng đắn. Trong cuộc khủng hoảng con tin ở Iran, “họ đặc biệt rất ân cần chu đáo trong quãng thời gian đó vì họ quan tâm đến chúng tôi”, đệ nhất phu nhân Rosalynn Carter nói với tôi.
Những người giúp việc trong dinh hoàn toàn hòa mình vào cái gia đình mà họ hầu hạ. Họ làm hầu hết mọi chuyện cho gia đình đó, dù có phải thường xuyên hy sinh đời sống hôn nhân, thời gian bên cạnh con cái và như trường hợp đau buồn của Freddie Mayfield, cả cuộc sống của mình. “Họ là những kẻ lừa đảo tài ba nhất thế giới vì đã khiến chính quyền nào cũng cảm thấy như họ thương yêu mình nhất”, Luci Baines Johnson pha trò.
Mà đúng vậy thật. Nhân viên phục vụ James Ramsey biết lúc nào Tổng thống George W. Bush cần được cười thoải mái. Tổng Quản lý Bộ phận Phòng Christine Limerick biết kềm lại khi bị bà Nancy Reagan nhiếc móc. Còn đầu bếp bánh ngọt Roland Mesnier biết chính xác khi nào bà Hillary Clinton cần ăn một lát bánh kem moka bà ưa thích nhất.
Ramsey trông không có vẻ gì là cận kề cái chết lúc tôi phỏng vấn ông. Ông biết mình đang bệnh – căn bệnh ung thư ruột kết đã di căn đến gan – và liên tục thoái thác lời mời gặp nhau ăn trưa dai dẳng của tôi: “Cô rất dễ thương, con gái à. Chúng ta sẽ gặp mà. Tôi sẽ gọi cho cô”.
Ông luôn tỏ ra vui tính và không bao giờ để lộ ra là mình đang rất đau. Ông luôn lạc quan trước cuộc sống và tương lai khi sôi nổi mô tả các buổi hẹn hò ăn tối cùng cô bạn gái mới và khi nói về chuyến đi Las Vegas mà ông hy vọng sẽ thực hiện với Quản lý Kho Bill Hamilton.
Sau này tôi được con gái ông cho biết là ông đã chuyển sang điều trị bằng thảo dược để chống lại căn bệnh ung thư đang tàn phá cơ thể.
Khi ông qua đời ngày 19 tháng 2 năm 2014, những gia đình tổng thống mà ông rất mực yêu thương đã đáp trả tấm chân tình của ông: bà Laura Bush đọc điếu văn tại lễ tang ông trước sự chứng kiến của hàng chục đồng nghiệp của ông ở Nhà Trắng, thư của Tổng thống Obama và Tổng thống Clinton cũng được đọc lớn ở đám tang ông. Những người khiêng quan tài ông đều là bạn bè làm phục vụ ở Nhà Trắng.
“Ông ấy luôn biết khi nào chúng tôi cần ông ấy pha trò để giúp chúng tôi lên tinh thần, một điều rất thường xảy ra ở Nhà Trắng”, Tổng thống Clinton viết. “Cả Hillary, Chelsea và tôi đều giữ những ký ức về Ramsey. Những câu chuyện ông ấy kể và những ý kiến của ông ấy về các sự kiện từ chính trị đến thể thao đều rất hài hước”. Vợ chồng nhà Obama thì khen ngợi “lòng yêu nước kiên định” của ông.
“James đã chứng kiến những thời khắc vĩ đại của lịch sử dân tộc”, họ nói.
Bà Laura Bush dẫn cả con gái Jenna đến dự lễ tang ông Ramsey, tổ chức tại Nhà thờ Baptist Trinidad ở đông bắc Washington, D.C. Tại đây, cựu đệ nhất phu nhân đã đọc điếu văn ca ngợi người nhân viên phục vụ đã nhiều lần giúp chồng bà cảm thấy nhẹ nhàng hơn vào những lúc thế giới xung quanh ông tưởng như đang đổ sụp. (“Bà ấy làm tôi muốn khóc”, cô con gái Valerie của Ramsey nói). Ramsey không chỉ là một nhân viên, Phu nhân Bush nói, mà còn là một người bạn tận tụy. Và như mọi đồng nghiệp khác, ông sở hữu đức tính trung thành cùng tấm lòng tận tụy và sự kín đáo, những phẩm chất không thể có từ sự học hỏi.
Bà nói với giáo đoàn rằng Ramsey đã làm nhiều việc hơn là nuông chiều các tổng thống, “ông ấy làm họ cười, khích lệ họ, giúp cuộc sống của họ vui vẻ hơn”. Thay mặt toàn thể gia đình Bush, bà nói, “chúng tôi cảm ơn Thượng đế đã cho James Ramsey hiện diện trong cuộc đời chúng tôi”.
Với Ramsey, việc phục vụ các đệ nhất gia đình nước Mỹ giúp cuộc sống của ông có ý nghĩa và có mục đích hơn. Khi tôi hỏi ông cảm thấy thế nào khi lần đầu tiên đặt chân vào dinh tổng thống nhiều thập niên trước, ông nói bằng giọng nuối tiếc: “Ôi trời, tôi vui lắm”.
LỜI CẢM ƠN
Sau khi Charlotte, con gái của chúng tôi ra đời được vài tuần, tôi đi ra ngoài nhà để hứng chút không khí trong lành và nhân tiện kiểm tra thùng thư. Tôi ngạc nhiên khi thấy một phong thư trắng cứng, ở phần địa chỉ người gửi ghi 1600 Đại lộ Pennsylvania. Bên trong là bức thư ngắn chúc mừng bé Charlie ra đời ký tên vợ chồng Obama. Dạng thư này thường chỉ gởi cho các VIP cùng bạn bè và gia đình các nhân viên Nhà Trắng, vì thế tôi không đoán ra là ai đã làm chuyện này cho chúng tôi. Không phải vì tôi không quen ai chịu cất công làm việc này, mà bởi vì có quá nhiều người chu đáo để tôi lựa chọn.
Trong quá trình tìm kiếm thông tin cho cuốn sách, tôi đã phỏng vấn trên một trăm người, bao gồm các nhân viên giúp việc cho Nhà Trắng, các trợ lý tổng thống và các thành viên của các đệ nhất gia đình, và rất nhiều người trong số họ vô cùng tốt bụng. Cuối cùng, tôi thu hẹp phạm vi lựa chọn của mình lại và đi đến kết luận rằng người gởi thơ cho tôi là cựu quản lý kho Bill Hamilton, người bắt đầu sự nghiệp trong tòa nhà hành pháp dưới thời Tổng thống Eisenhower. Khi tôi gọi điện cảm ơn ông, Hamilton nói ông “xin lỗi vì đã không gởi cho cô sớm hơn”. Đó chính là phong cách của họ. Họ dành cả sự nghiệp để chăm sóc đệ nhất gia đình và không hề thuộc nhóm tinh hoa vị kỷ của thành phố này. Trên thực tế, họ dường như vẫn tiếp tục làm công việc chăm sóc chuyên nghiệp cho các gia đình trong suốt phần đời còn lại của họ.
Quyển sách này đưa tôi vào một cuộc hành trình khởi đầu vào tháng 10 năm 2012, khi tôi đang ngày đêm bận bịu chăm sóc Graham, cậu nhóc mới sinh của vợ chồng chúng tôi. Mắt đờ đẫn vì buồn ngủ, tôi bắt đầu xem bộ phim truyền hình nhiều tập Downton Abbey và dần dần bị hút vào mối quan hệ phiền toái giữa hai nhóm người khác hẳn nhau về mọi mặt mặc dù họ sống sát cạnh nhau trong cùng một không gian vật lý. Tôi lập tức nhớ đến bữa ăn trưa thân mật của cánh phóng viên chúng tôi với đệ nhất phu nhân Michelle Obama. Tôi nhớ đến những bình hoa tươi thắm cùng tiếng cụng ly champagne ngay giữa ban ngày – với một phóng viên thường chỉ gặm bánh mì trong cái văn phòng bé xíu nằm dưới tầng hầm Nhà Trắng thì điều này quả thực rất xa hoa. Nhưng trên hết, tôi nhớ đến người phục vụ lặng lẽ ra vào phòng ăn.
Tôi sắp xếp để gặp mặt những con người đã giúp vận hành tòa dinh thự ấy và rất bất ngờ khi nghe được những chuyện không ai tưởng tượng nổi. Tôi đã may mắn phỏng vấn được những gia nhân từng chứng kiến nét tinh nghịch của Jackie Kennedy khi bà đang thư giãn trong khu nhà riêng của gia đình. Tôi cũng phỏng vấn được người thợ điện ở Nhà Trắng đã đi cùng Tổng thống Richard Nixon từ Phòng Bầu dục về tư dinh sau khi tổng thống tuyên bố từ chức.
Tất cả những việc này sẽ không thành hiện thực nếu không có sự giúp đỡ của các nhân viên ở tư dinh tổng thống, nhiều người trong số họ đã mở rộng cửa nhà và mở rộng tấm lòng để đón tiếp tôi. Đó là Christine Limerick, Lynwood Westray, Skip Allen, Betty Finney, Bob Scanlan, Bill Hamilton, James Jeffries, Roland Mesnier, Nelson Pierce, Frank Ruta, Cletus Clark, Stephen Rochon, Bill Cliber, Linsey Little, Wendy Elsasser, Chris Emery, Ronn Payne, James Hall, Wilson Jerman, Worthington White, Gary Walters, Betty Monkman, Mary Prince, Walter Scheib, Vincent Contee, Milton Frame, John Moeller, Jim Ketchum, Tony Savoy, Ivaniz Silva, Nancy Mitchell, Providencia Paredes, Ann Amernick, Pierre Chambrin, Alvie Paschall, và Herman Thompson. Bên cạnh đó, Margaret Arrington cũng chia sẻ những câu chuyện về Reds, người chồng quá cố của bà; và Charles Allen kể chuyện về cha anh, ông Eugen, bằng tất cả sự thương yêu. Tôi đặc biệt cảm ơn James Ramsey, người có nụ cười tỏa sáng khắp căn phòng. Tôi rất trân trọng quãng thời gian ở cạnh ông ấy.
Công việc này chắc chắn sẽ không thể thực hiện nếu không có sự giúp đỡ của Howard Yoon, đại diện của tôi. Ngay từ đầu, Howard đã rất tin tưởng tôi và có mặt trên từng cây số trong suốt quá trình này. Không chỉ là một đại diện tài ba, anh còn là một người bạn tốt đã cho tôi rất nhiều lời khuyên sáng suốt trong suốt các năm qua. Tôi cũng rất cảm ơn Gail Ross, một người vô cùng nổi trội, và Dara Kaye, một thành viên không thể thiếu của văn phòng đại lý Ross Yoon. Phương châm của họ là “Sách thay đổi cuộc đời”. Vâng, chắc chắn họ đã thay đổi cuộc đời tôi và tôi rất biết ơn họ về điều đó.
Tôi rất vui được làm việc với anh Cal Morgan giỏi giang của Nhà Xuất bản HarperCollins. Những chỉnh sửa của anh đã giúp bản thảo sống động và rõ ràng hơn. Và tôi cảm ơn cô bạn tài năng Emily Cunningham đã bỏ rất nhiều sức lực vào dự án này và giúp nó trở nên hoàn hảo nhất có thể. Tôi cũng rất biết ơn sự hỗ trợ của một người có tầm nhìn xa như Jonathan Burnham, và sự hướng dẫn của biên tập viên đầu tiên của tôi, anh Tim Duggan, người lan truyền sự say mê đề tài này cho rất nhiều người. Cảm ơn cô, Robin Bilardello đã thiết kế bìa sách vượt qua sự mong đợi của tôi, và cảm ơn Beth Silfin đã cho lời khuyên về mặt chuyên môn.
Tôi cũng xin cảm ơn Brooke, chồng tôi, người tôi luôn mong muốn nhìn thấy nhiều hơn mỗi ngày và khiến cuộc đời tôi rất đỗi ngọt ngào, và những đứa con tuyệt vời của chúng tôi, Graham và Charlotte, vì đã khiến chúng tôi vô cùng hạnh phúc. Tôi cũng cảm ơn mẹ tôi, Valerie, người phụ nữ khôn khéo đằm thắm nhất tôi từng biết. Bà cũng là một biên tập vô cùng tài năng đã giúp tôi sắp xếp các câu chuyện và thể hiện suy nghĩ của mình. Tôi cũng cảm ơn người cha tuyệt vời của tôi, Christopher. Ông là tấm gương tôi luôn noi theo, là người đem lại sự tự tin cho tôi và em gái Kelly của tôi. Kelly, chị thật vui khi nhìn thấy em lớn lên thành một phụ nữ thông minh tốt bụng. Và xin cảm ơn Nancy Brower (còn gọi là Mom Mom), đại gia đình của vợ chồng chúng tôi, cùng với Mini và Elizabeth. Tôi vẫn luôn ao ước chúng tôi có nhiều thời gian hơn với Bill Brower, một người đàn ông tốt, một người cha vĩ đại, một Pop Pop yêu dấu.
Những đệ nhất phu nhân mà tôi phỏng vấn mong muốn giúp tôi hiểu rõ hơn về những người đã giúp cuộc sống họ dễ thở hơn trong Nhà Trắng. Tôi rất cảm kích họ đã dành thời gian cho tôi và biết ơn họ đã giúp tôi nhìn thấu bên trong sự việc với tư cách là những người sống trong Nhà Trắng. Bà Laura Bush nói với tôi về nỗi kinh hoàng ngày 11 tháng 9 và quá trình hồi phục của bà với các nhân viên. (“Ta không chọc ghẹo những người mình không thích. Ta chỉ chọc ghẹo những người mình thích... Họ chọc ghẹo lại tôi, và tôi thấy mình xứng đáng được như thế”). Bà Rosalynn Carter khen ngợi các nhân viên đã giúp gia đình bà thấy thoải mái hơn trong cuộc khủng hoảng con tin ở Iran kéo dài 444 ngày căng thẳng. Bà có vẻ thực sự cảm động trước sự ân cần tử tế của họ đối với bà. Tricia Nixon, Lucy và Lynda Johnson, Steve và Susan Ford, và Ron Reagan cho tôi biết cuộc sống trong cái “nhà tù trắng thú vị đó” thực sự như thế nào.
Tôi cũng rất thích nói chuyện với các cựu thư ký xã hội Amy, Zantzinger, Desirée Rogers, Julianna Smoot và Bess Abell, đồng thời đánh giá cao sự giúp đỡ của Sally McDonough, Kaki Hockersmith, Melissa Montgomery, Deanna Congileo, và Wren Powell. Xin cám ơn các trợ lý tổng thống Anita Dunn, Reggie Love, Katie Johnson, Katie McCormick Lelyveld, Reid Cherlin, Adam Frankel, Julianna Smoot, Andy Card và Anita McBride đã giúp tôi hiểu rõ mối quan hệ giữa các nhân viên làm việc trong guồng máy chính trị và những người giúp việc ở tư dinh. Tôi xin cảm ơn Pete William, người đoạt giải Emmy, đã giúp chụp ảnh bìa cho cuốn sách của tôi và làm tôi cười suốt trong quá trình chụp ảnh. Tôi cũng biết ơn Phòng Mỹ thuật Nhà Trắng, Hiệp hội Lịch sử Nhà Trắng, cùng các nhân viên làm việc tại Thư viện và Bảo tàng Tổng thống John F. Kennedy, Thư viện và Bảo tàng tổng thống Lyndon Baines Johnson, Thư viện và Bảo tàng Nixon, Quỹ Tài trợ Richard Nixon, Thư viện Tổng thống Gerald R. Ford, Thư viện và Bảo tàng Tổng thống Jimmy Carter, Thư viện và Bảo tàng Tổng thống Ronald Reagan, Thư viện và Bảo tàng Tổng thống George Bush, Thư viện và Bảo tàng Tổng thống William J. Clinton, và Thư viện và Bảo tàng Tổng thống George W. Bush.
Sau nhiều tháng trời phỏng vấn và tìm kiếm thông tin, tôi đã được Gayle Tzemach Lemmon cho một lời khuyên đơn giản và cần thiết, đó là “Ngồi xuống và bắt đầu viết!” Là một tác giả có nhiều sách bán chạy và một nhà báo tài năng, Gayle luôn chịu khó lắng nghe và góp ý cho tôi trong suốt cuộc hành trình này. Tôi cũng xin cảm ơn Christina Warner và Annie Kate Pons. Annie, tôi cũng rất thích “đồng hành với cô trong cuộc sống” mặc dù chúng ta có quan điểm ngược nhau.
Nguyễn Du Từ một ai đó đến không ai cả Bạn phải là một ai đó trước khi có thể là không ai cả Engler Jack Sau thời đại...
Hoàng Thụy Anh và những không gian mơ tưởng “ta chấp nhận mọi trả giá - kể cả cái chết - để hiện sinh - như một bài ...
Ánh trăng trong thơ Dương Quân (Trong Ba tập thơ Chập Chờn Cơn Mê, Điểm Hẹn Sau Cùng, Trên Đỉnh Nhớ) Vào một ...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét