Học trò nhỏ

Học trò nhỏ

Mùa khô, trời nắng như đổ lửa. Sơn đóng cửa phòng, mặc mỗi chiếc quần đùi đánh vật với chồng bài thi cuối kỳ của học sinh lớp chín, mồ hôi nhỏ thành giọt xuống mặt bàn. Bỗng có tiếng gõ cửa. Sơn tặc lưỡi: không biết ai lại đến quấy rầy mình giữa buổi chiều thứ bảy thế này; thôi đành… mặc vội bộ đồ dài rồi ra mở cửa.
– Em chào thầy ạ!
– Chung à, có chuyện gì không em?
– Em vào phòng thầy được không?
– Em vào đi.
Chung, học sinh lớp chín Sơn dạy văn năm ngoái. Gia đình em chỉ có hai mẹ con nên em phải nghỉ học ở nhà phụ may với mẹ. Mẹ em hơn ba mươi tuổi mới sinh được em. Lớn lên Chung không biết bố là ai. Người thì bảo ông ấy làm Trưởng phòng “tòm tem” với nhân viên, bị vợ gen nên “hy sinh” bồ nhí. Người lại bảo chị ấy yêu bộ đội, nhưng anh ấy đi rồi không trở lại, thành ra quá lứa, lỡ thì nên kiếm đứa con làm bầu bạn…
Miền Nam giải phóng, thực hiện chính sách di dân đi xây dựng kinh tế mới, người mẹ rời quê, mang con theo đoàn vào mở tiệm may trên vùng đất mới. Tay nghề cũng được, nhưng tuổi cao sức yếu nên đau ốm liên miên, thành ra khách không nhiều. Chung có khuôn mặt trái xoan giống mẹ, mắt lá răm, lông mày lá liễu, đôi môi mỏng lúc nào cũng đỏ như tô son. Ở trường, so với đám bạn em không những xinh nhất mà cũng là người lớn tuổi nhất mười sáu tuổi mới tốt nghiệp cấp hai. Học lực vào loại trung bình yếu, nhưng mê môn văn. Từ cuối năm lớp chín đã tập tành làm thơ và thường nhờ Sơn sửa dùm vì thế hai thầy trò thân với nhau.
Sơn quê Hải Phòng, là con út trong gia đình có ba anh em; năm 1977, tốt nghiệp sư phạm được điều động tăng cường cho Tây Nguyên. Mê văn chương, và hình như trong máu có chút hơi hướng “nghệ sĩ” nên chỉ chúi mũi vào dạy học. Lương đủ ăn ngày hai bữa với chi cho thuốc lá và rượu; đúng theo định nghĩa của dân gian về nghề sư phạm thời ấy: ăn như nhà sư, ở như phạm nhân. Tuy cuộc sống vật chất khó khăn, nhưng Sơn lúc nào cũng vui vẻ, lại hát hay nên được mọi người quý mến, thành ra quên luôn cả chuyện phải lấy vợ; gần bốn mươi rồi mà vẫn độc thân.
Sắp xếp đống bài vở trên bàn cho ngay ngắn, rồi ngồi xuống chiếc giường một kê sát vách, Chung nói:
– Thầy ngồi đi ạ, em mới làm được bài thơ, chạy ngay lên đọc cho thầy nghe đây.
– Em đọc đi.
Nghe đọc xong bài thơ, Sơn bảo:
– Thơ làm theo thể lục bát, hai khổ, tám câu, có tứ nhưng niêm và luật chưa chuẩn.
– Dạ, em biết vậy nên mới phải lên nhờ thầy giúp ạ.
– Em phải chép ra giấy, thầy mới sửa được.
– Dạ, em chép đây rồi ạ.
Chung đứng dậy, đặt bài thơ được chép bằng mực tím trên tờ giấy V đúp lên bàn, trước mặt Sơn. Sơn rút bút, vòng tròn vào từng từ chưa chuẩn, giảng giải. Phòng chỉ có một chiếc ghế đẩu, Chung đứng phía sau, không biết vì tập trung chú ý nghe giảng hay cố ý mà để cả đôi “bồng lai” lên lưng thầy. Lúc đầu Sơn còn nói lưu loát, sau thì lúng túng như ngậm hạt thị; sự ấm áp, mềm mại của vật đặt trên lưng không nặng mà làm thầy lạc cả giọng.
– Thầy nói hay quá, để em về sửa lại. Thầy ơi, mai ngày rằm trúng chủ nhật, mẹ em bảo lên mời thầy trưa xuống nhà uống ly rượu nhạt ạ.
– Thời buổi kinh tế khó khăn, bày vẽ làm gì em!
– Mai nhất định thầy phải xuống đấy, không được làm khách. Xuống còn thẩm định thơ cho em nữa.
– Đành vậy.
– Em cảm ơn thầy!
 Tiệm may đóng cửa, chỉ một cánh khép hờ, Sơn dắt xe vào sân đã thấy Chung từ trong nhà bước ra, đôi má như đi giữa trưa mùa hè; nở nụ cười tươi rói, cất tiếng chào rồi đỡ xe, dắt luôn vào nhà, đóng cửa lại. Trong nhà, trên bàn đã bày sẵn mâm cỗ thịnh soạn: gà luộc xé phay, nộm hoa chuối, tô canh rau ngót và đĩa tép xào lá bưởi. Bên mâm còn có chai rượu nếp mới chưa khui.
– Em mời thầy ngồi ạ. Sáng nay có mấy người bạn rủ mẹ em đi chùa trên phố đến tối mới về nên giao em ở nhà tiếp thầy.
– Nhà có ba người mà làm nhiều đồ ăn ngon thế, em cất, giành phần cho mẹ đi.
– Hôm nay ngày rằm, mẹ ăn chay nên không phải để phần. Thưa thầy, hôm nay em vừa tròn mười tám tuổi, là người trưởng thành, xin được mời thầy một ly.
– Vậy à, chúc mừng em nhé!
– Dạ. Em không có bố, nhà chỉ hai mẹ con nên đón thầy không chu đáo, thầy đừng chê ạ.
– Nhà cửa gọn gàng, ngăn nắp chứng tỏ em khéo tay, đảm đang đấy.
– Ô, được thầy khen mừng quá, mời thầy cạn ly.
Chuyện nhà, chuyện thơ vui quá, hai thầy trò cạn chai lúc nào không biết. Sơn loạng choạng đứng dậy cáo từ ra về; Chung, không chịu, nói:
– Thầy uống nhiều, không về được đâu; vào phòng em nghỉ trưa một chút tỉnh rượu rồi hãy về cho an toàn. Thầy đứng lên nào.
Dìu Sơn đứng dậy, đưa vào phòng ngủ; đến bên giường, Chung ghé tai nói nhỏ:
– Em yêu anh lắm!
Sơn lăn xuống giường, nhìn lên trần nhà, trong đầu thoáng hiện ra câu hỏi: mình đã làm gì thế này? Lần đầu tiên trong đời mình đã hôn một người con gái? Chung thở hổn hển, rúc đầu vào nách, tay đặt lên ngực rồi gác luôn cả chân lên bụng Sơn, miệng thì thào:
– Em hạnh phúc lắm.
Sơn không nói gì, quay ngang ôm Chung rồi đặt nụ hôn lên môi thay cho câu trả lời. Hai người quấn quýt bên nhau, chiều lúc nào không biết; bóng tối ập đến, Sơn hốt hoảng vùng dậy:
– Anh phải về thôi.
– Anh, mẹ chưa về đâu.
– Anh phải về, mai sẽ nhờ người xuống xin mẹ cưới em.
– Vậy anh đợi em chút nhé. Từ giờ chúng ta đã là vợ chồng. Tối không thể để chồng nhịn đói được. Anh ngồi uống nước, em hâm lại đồ ăn để anh ăn chút cơm chứ buổi trưa đã ăn gì đâu.
Sau câu nói là cái liếc sắc như dao lam và nụ cười tươi rói. Sơn đành ở lại ăn cơm tối, nhưng lưỡi như đánh rơi mất; còn Chung thì líu lo như chim hót. Cô còn bật mí: mẹ bảo em học tiếp cấp ba, nhưng em sợ em học nữa, anh đi lấy vợ nên phải nghỉ học để được ở bên anh đấy!
Hai người vừa ăn xong xong, mẹ của Chung về tới; Sơn lúng túng cúi đầu nhìn chân, miệng lý nhí:
– Chào bác!
– Sao lại chào bác, anh phải nói: con chào mẹ chứ.
Chung nắm tay Sơn nói, Mẹ Chung bảo:
– Con gái lớn rồi lại bắt nạt thầy giáo à?
– Không bắt nạt đâu ạ, chúng con yêu nhau mà. Anh nói với mẹ đi.
– Ơ, con bé này lớn thế này rồi mà không biết xấu hổ. Để tôi vào nhà đã nào.
– Con vui quá, xin lỗi ạ. Mời mẹ và anh ngồi uống nước. Anh thưa chuyện với mẹ đi.
Ngồi bên cạnh, Chung bấu tay vào đùi Sơn, nhắc. Mẹ Chung hình như đoán ra mọi việc nên nhẹ nhàng bảo:
– Trai lớn lấy vợ, gái lớn gã chồng; em nó cũng đủ mười tám tuổi rồi, nếu thầy ưng tôi gả cho đấy.
– Dạ!
– Ý thầy thế nào?
– Để mai cháu báo cáo với nhà trường rồi nhờ người xuống thưa chuyện chứ gia đình xa quá không vào được.
– Thời buổi sống mới, phiên phiến đi, không cầu kỳ, lễ nghĩa lại bị chê là phong kiến.
– Dạ, cháu xin phép về ạ.
-Sao lại là cháu, phải nói: con xin phép mẹ con lại nhà. Để em đưa anh về chứ uống rượu nhiều ra đường bị gió thì khổ. Mẹ cho con đưa anh ấy về trường nhé.
Bà mẹ chép miệng, nói:
– Cái con bé này!
Đám cưới Sơn được Công đoàn nhà trường đứng ra tổ chức, tuy chỉ có bánh kẹo, thuốc lá, và nước chè xanh mà gần năm trăm khách tới dự. Cưới xong, Sơn về ở nhà vợ, cuộc sống cứ chầm chậm trôi đi: ngày có tiết lên lớp, không có tiết thì ở trong phòng ngủ soạn bài và chiều vợ. Chung yêu chồng lắm, sáng ra lo cho chồng và mẹ ăn xong, dắt xe dựng trước cửa cho chồng đi dạy. Khi chồng về, chạy ra đỡ xe, cất mũ, cất cặp rồi bê nước để chồng rửa mặt và… được hôn chồng một cái như lâu lắm không gặp. Ở trường, tháng nào họp Công đoàn, bà Chủ tịch cũng lấy Sơn làm gương, để mọi người học tập về tinh thần làm việc, bỏ thói quen xấu như hút thuốc, uống rượu… Quả thật, chỉ sau khi cưới hơn một tháng, vợ báo tin vui thế là Sơn quyết định bỏ thuốc, bỏ rượu để không ảnh hưởng đến con. Lương tháng giao hết cho vơ, chỉ tập trung dạy học và làm thơ đọc cho vợ nghe.
Đủ chín tháng mười ngày, kể từ buổi trưa rằm ngày ấy, một cô bé xinh đẹp như thiên thần chào đời, nhà có thêm nhân khẩu có thêm niềm vui. Những tiết dạy văn của Sơn hình như được chắp thêm cánh làm đám học trò, đồng nghiệp và cả ban giám khảo mê luôn. Sơn được công nhận giáo viên dạy giỏi cấp huyện, cấp tỉnh rồi bổ nhiệm Hiệu phó, cuộc đời như một giấc mơ.
Con gái được hợn bảy tháng tuổi, mẹ vợ lăn ra ốm. Vốn liếng tích cóp được bao nhiêu cùng heo, gà nuôi để chuẩn bị mua xe máy đi làm, đều đội nón ra đi mà bệnh tình mẹ không đỡ. Sơn phải vay mượn bạn bè rồi cả quỹ Công đoàn nhà trường hỗ trợ mà cứ như muối bỏ biển; cuộc sống ngày một khó khăn. Đêm đêm Sơn ôm con ngủ để vợ chăm sóc mẹ.
Sau ba tháng ăn uống kham khổ, thức khuya, dậy sớm chăm sóc mẹ, Chung gậy rộc đi nhưng trông lại xinh đẹp hẳn ra. Đôi mắt đượm một chút buồn càng tôn thêm vẽ hấp dẫn. Các cụ ngày xưa nói quả là không sai: gái một con trông mòn con mắt. Mẹ đỡ bệnh, nhưng nợ nần chồng chất, có người quen trên phố xuống chơi, thấy vẻ đẹp sắc sảo của Chung, khuyên: “em đẹp như thế này đi xuất khẩu lao động thì lương cao lắm đấy, kiếm ít tiền làm vốn còn lo cho con cái sau này”. Sau nhiều đêm trằn trọc không ngủ, Chung quyết định nói với chồng ý định đi lao động nước ngoài kiếm tiền trả nợ và lấy vốn làm ăn. Chung nói:
– Hiện nay đang có đợt đi Đài Bắc, mình thế chấp bìa đỏ, vay tiền ngân hàng, còn thiếu bao nhiêu cô bạn mới quen trên phố cho vay, đi làm trả dần. Chị bạn bảo đi làm giúp việc mà lương tháng gấp năm lần lương Hiệu phó của chồng cơ đấy.
Thương vợ, lo vợ vất vã, nhưng vợ đã quyết thì phải chấp nhận xa nhau ba năm. Ừ thì ba năm xa nhau, đời còn dài mà; Sơn tắc lưỡi, nước mắt  rơi lên mặt vợ, gật đầu.
Cũng may, con gái khỏe mạnh, không đau ốm vặt, hay ăn chóng lớn, và không nhắc đến mẹ. Đêm đêm, không ngủ được, Sơn ngồi dậy, ôm gối ngắm con, nhớ vợ, lòng quặn đau, day dứt vì mình là thằng đàn ông mà hèn, phải để vợ nai lưng gánh chuyện kinh tế cả nhà.
Tháng đầu vợ chuyển về số tiền đúng bằng năm tháng lương của Sơn, tháng thứ hai tăng lên một chút và tháng thứ ba thì… bằng mười tháng lương của Sơn luôn. Tiền tăng, thời gian tâm sự với chồng với mẹ và con cũng ít dần, đến tháng thứ tư thì chỉ chủ nhật Chung mới có chút xíu thời gian nói chuyện với chồng, con và mẹ. Thương vợ lao động cực nhọc, nhiều đêm Sơn không ngủ được, gầy xọm lại.
Năm thứ hai, vợ xa nhà, lương Hiệu phó của Sơn giờ cũng đủ tiêu trong gia đình, tiền vợ gửi về mua vàng giao hết cho mẹ giữ. Mẹ vui lắm nên sức khỏe có tăng lên chút đỉnh. Vợ điện về giục xây nhà khang trang một chút để mẹ còn được hưởng thụ.
Vợ thuê người nước ngoài thiết kế, nhà xây xong, ai đi qua cũng phải tấm tắc khen. Có lẽ vì thế từ khi về nhà mới mẹ khỏe hẳn lên, Sơn điện báo tin cho vợ, tưởng vợ sẽ vui; nào ngờ, vừa nghe chồng nói xong Chung bật khóc nức nở, nghẹn ngào nói: mẹ ung thư giai đoạn cuối, người bỗng nhiên khỏe lại như thế là không xong rồi. Anh lo chuẩn bị hậu sự cho mẹ, tiền còn thiếu bao nhiêu em sẽ gửi về vì em mới ký hợp đồng mới, lương cao lắm. Nhìn vợ, khuôn mặt bầu bĩnh như bà chủ; lông mi, lông mày được tỉa tót, xinh đẹp hẳn lên so với ngày ở nhà, Sơn thấy lo lo…
Hai tháng sau, mẹ phát bệnh rồi ra đi. Công đoàn trường, chính quyền, làng xóm xung quanh xúm vào lo liệu để bà ra đi thanh thản. Sáu tháng sau ngày mẹ mất, Chung bất ngờ bay về. Hình ảnh của cô thôn nữ bay đi đâu mất cả; cô gái đi xuất khẩu lao động mới hơn ba năm đã trở thành quý bà thành đạt, thuê xe ô tô tự lái; mời nhà sư, thuê người làm cỗ đưa về cúng bái cho mẹ đúng ba ngày; mở tiệc tạ ơn với xóm làng. Công việc tất bật, không có thời gian cho chồng, cho con. Cô con gái thấy mẹ như thấy cọp, nhất định không theo, không nhận đồ chơi mẹ tặng. Đêm đến, đóng cửa phòng, ôm bố ngủ, không cho mẹ bước vào.
Hình như vì thương mẹ, lo công việc nên Chung cũng quên luôn chuyện chăn gối với chồng dù đã hơn ba năm xa cách. Đêm đêm ôm con ngủ, Sơn tự an ủi mình: cô ấy thương mẹ, về chịu tang nên kiêng “chuyện ấy”; rõ khổ.
Một tuần trôi qua, mọi việc đã xong, đêm khuya chờ con gái ngủ say, Sơn mới mở cửa bước vào bước qua phòng vợ. Trong phòng, dưới ánh đèn điện màu hồng, tấm thân nõn nà, không một mảnh vải trên người như ngày xưa vẫn ở bên nhau. Sơn ôm chầm lấy, hì hục tận hưởng sau bao nhiêu ngày bì kìm nén, mong chờ… Mệt, nằm lăn xuống giường để thở, đầu rơi xuống gối chứ không phải là cánh tay vợ như ngày nào sau mỗi lần ân ái. Quay ngang qua ôm vợ, hai tay Chung buông xuôi theo thân, mắt nhìn chăm chăm lên trần nhà như tìm một vật gì trên ấy chứ không như mọi lần, xong việc, vợ bao giờ cũng ghì chặt lấy đầu, gửi vào môi một nụ hôn vào môi thay cho lời cảm ơn. Sơn tự nhủ: tại vợ đang thương nhớ mẹ nên vậy.
Tình mẹ con là sợi dây vô hình kéo họ lại với nhau, cô con gái bây giờ theo mẹ như cái đuôi; mẹ mở cửa xe, con leo ngay lên ghế trước ngồi, mắt ánh lên niềm vui còn gửi lại cho bố nụ hôn gió và câu: bai, bai…
Hôm sau nữa, vợ chở con lên phố; mười hai giờ trưa mới gọi điện về, bảo: bên kia có việc gấp nên em đưa con đi luôn, không kịp báo trước, xin lỗi anh. Em để phong bì phía sau ảnh thờ của mẹ, anh lấy và đọc dùm em nhé.
Chung cúp máy, Sơn thẫn thờ đốt hương vái mẹ rồi lấy chiếc phong bì xuống. Mở phong bì ra thấy một chiếc thẻ ATM rơi xuống mặt bàn và tờ đơn xin ly hôn. Sơn choáng váng, ngồi phịch xuống ghế, mắt chăm chăm nhìn vào tờ đơn xin ly hôn đặt trước măt. Thời gian cứ chầm chậm trôi đi.
Bỗng có bàn tay đặt lên vai, nói nhỏ:
-Mỗi lần vấp ngã ta phải đứng dậy nhìn lại xem vì sao lại như thế để đi tiếp. Bên thầy không chỉ có anh em mà còn có đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè…
Sơn đứng dậy, nắm tay bà Chủ tịch Công đoàn trường không biết đến từ lúc, trả lời:
– Cô nói đúng!
– Chiều nay không thấy thầy lên trường, gọi không nghe máy, tôi đoán có việc chẳng lành nên chạy xuống, không ngờ…
– Không sao đâu, cuộc sống mà, phải chấp nhận thôi cô.
Trời sụp tối, mặt trăng rằm tròn như chiếc dĩa nhợt nhạt bò lên trên dãy núi phía đông. Xa xa tiếng cú mèo vọng vào màn đêm nghe rờn rợn: cú, cú, cú…
1/8/2025
Hồng Chiến
Theo https://vanhocsaigon.com/