Con của đảo XXXXXXXX

Con của đảo

Con của đảo là tiểu thuyết viết cho thiếu nhi của nhà văn Trương Thị Thương Huyền, gồm 14 chương, tập trung khắc họa hình ảnh những đứa trẻ người dân tộc Chăm và dân tộc Kinh theo cha mẹ tới định cư trên các đảo nổi thuộc quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa.

Trường Sa là một phần lãnh thổ thiêng liêng của đất mẹ Việt Nam. Những đứa trẻ đó là cư dân nhỏ tuổi từ đất liền ra đảo, là thành viên của các hộ ngư dân đã cùng cha mẹ và cán bộ chiến sỹ góp phần dựng bia chủ quyền sống trên các đảo nổi Trường Sa.

Vẫn với bản tính hồn nhiên con trẻ; Vẫn những trò nghịch ngợm của ấu thơ đôi khi khiến thầy cô, cha mẹ và các chú bộ đội phiền lòng, nhưng những gì đám trẻ mang đến đã thực sự biến những hòn đảo xa xôi của Tổ quốc trở nên thực sự ấm áp, gần gũi với đất liền.

Cuốn sách không chỉ khắc họa hình ảnh trẻ thơ, những đứa Con của đảo, mà còn thể hiện tấm lòng của những người lính biển, của đất liền đối với việc chăm sóc những công dân nhỏ tuổi trên lãnh hải Tổ quốc. Qua đó, hình ảnh người lính hải quân của Quân đội Nhân dân Việt nam hiện lên đẹp, bình dị, gần gũi và yêu thương.

Nhà văn Trương Thị Thương Huyền đã xuất bản 14 đầu sách các thể loại, trong đó có 06 tập tiểu thuyết, truyện dài: Đất thức – NXB Văn học 2010; Vùng mắt bão – NXB Quân đội 2012; Thăm thẳm KaTang – NXB Quân đội 2018; Phù sa đỏ – NXB Công an 2020; Nơi sóng gọi – NXB Hội Nhà văn 2006; NXB Kim Đồng 2008; 05 tập truyện ngắn: Mưa cuối đường – NXB Trẻ 2006; tái bản 2008; Mùa cũ – NXB Thanh niên 2006; Đoản khúc muộn – NXB Trẻ 2008; San hô đỏ – NXB Quân đội 2012; Gió reo nơi rừng thẳm – NXB Quân đội 2015; 02 tập bút ký: Tổ quốc đường chân trời – NXB Văn học 2018; Nghe phù sa kể chuyện tình châu thổ – NXB Quân đội nhân dân – 2025 và 01 tập nghiên cứu văn học: Những mảnh nắng – NXB Hội Nhà văn 2020!

Trương Thị Thương Huyền cũng là cây bút tâm huyết viết cho thiếu nhi, đã xuất bản tập truyện dài Nơi sóng gọi – NXB Hội Nhà văn 2006, NXB Kim Đồng tái bản 2008; tiểu thuyết Con của đảo – NXB Quân Đội 2020; NXB Kim Đồng 2025!

Nhà văn Trương Thị Thương Huyền từng là Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Hải Dương trước khi sáp nhập với TP Hải Phòng, đã được nhận một số giải thưởng văn học, trong đó tập Nơi sóng gọi – Giải B Giải thưởng VHNT Côn Sơn – Hải Dương 2010- 2015, tập Con của đảo – Giải B tác phẩm xuất sắc viết về đề tài Biển đảo năm 2020.

Vanvn.vn trân trọng giới thiệu tiểu thuyết viết cho thiếu nhi Con của đảo đến với bạn đọc.

CHƯƠNG I – PHÁC NHÀ ĐÈN

Nó tên là Phác! Phác chứ không phải Phúc. Nhiều đêm nằm giữa tiếng gió biển ầm ào dẫn sóng len qua vũng san hô ập vào chân đảo, nó cũng băn khoăn hỏi bố. Nhưng bố nó cũng chỉ ậm ừ. Cái tiếng ậm ừ không thoát ra khỏi cổ họng của người đàn ông có nước da đen sạm càng khiến nó bứt rứt. Sao nó lại tên là Phác nhỉ khi đám bạn cùng học của nó có những cái tên rất hay: Thắng, Minh, Mai…  Hỏi bố một lần, hai lần không được, chẳng lẽ lại đi hỏi mọi người trên đảo? Mà biết hỏi ai giờ nhỉ? Cu Phác lầm nhầm điểm danh một lượt: Sư thầy này! Nhưng sư thầy mới ra đảo bữa đầu năm, không thể biết; Anh Cường quân y này! Anh Cường cũng mới ra thay cho chú Đức quân y về bờ, còn muộn hơn cả sư thầy thì sao mà biết được? Còn thầy Mạnh này… À, ừ! Thầy Mạnh dạy Phác từ năm lớp Ba thay cho cô Oanh về đất liền, chắc thầy Mạnh biết. Nhưng mà thầy Mạnh lúc nào cũng bận. Hỏi bài thầy còn nhanh trả lời chứ hỏi thầy những chuyện khác lại phải chờ bữa nào thầy rảnh mới hỏi được. Bực thật. Chẳng biết sao lại tên Phác chứ. Sao không tên Phúc chứ? Tên Phúc hay mờ… Kệ! Phải hỏi khi nào bố trả lời mới thôi. Đám cu Thắng, cu Minh… có đứa nào phải băn khoăn về cái tên như của Phác đâu. Ấm ức thật.

Cu Phác co người, cố xòe hết tầm rộng của hai bàn tay ôm lấy hai bên má bố nó mà ghì. Rồi mặc bố khì khì cười, Phác lấy hết sức cứ vật đầu bố nó hết nghiêng bên này, rồi lại nghiêng bên kia:

– Bố! Bố nói coi! Sao con tên Phác? Bố?

– Khì khì… Bố cu Phác vẫn cười. Hai bên má rung rung khiến những sợi râu ngắn trên cằm cà vào lòng bàn tay cu Phác nhột nhột như bữa tụi nó bắt kiến để bò qua bò lại trên đó…

– Bố! Cu Phác vẫn không chịu thua. Nó vẫn giữ nguyên hai tay ôm má bố – Không cười. Không có cười chi hết. Bố nói coi. Sao con tên Phác? Nói coi nào, bố?

– Thì mi tên Phác thì là Phác chứ có chi mà hỏi hoài. Ngủ coi, nhóc – Ông Tân vừa khì khì cười, vừa cố ngắc đầu để thoát khỏi đôi tay thằng con trai. Nói đoạn, ông thò ngón tay trỏ vào nách cu Phác, gài gại. Thằng nhỏ nhột, buông hai tay khỏi má bố, lăn ra giường. Hai chân đạp, chuồi như rùa mẹ xoài bãi cát, nó ngửa cổ cười khanh khách.

Vật lộn một hồi hết bên này tới bên kia bố nó vẫn chỉ khì khì cười. Rồi cu Phác cũng chìm dần vào giấc mơ giữa mùi mồ hôi hoi nồng của bố nó.

Cả đảo Song Tử Tây gọi bố Phác là ông Tân nhà đèn. Chả là bố nó có nhiệm vụ gác cây đèn biển của đảo Song Tử Tây cùng hai chú nữa nên mới có tên gọi kèm “nhà đèn” gắn ở sau đuôi tên. Đám học cùng lớp thầy Mạnh với Phác thì chỉ kêu nó bằng cái tên nối nửa đầu nửa đuôi theo kiểu bắc cầu như mảnh gỗ nối với thuyền khi khi muốn nhảy lên bờ kè của đảo. Thế nên đám bạn cũng gọi Phác là Phác nhà đèn, nhiều khi để gọi cho nhanh, chúng nó gọi tắt là Phác đèn.

Cũng chả sao. Gọi là gì cũng được. Chúng nó có gọi Phác là gì thì cũng chỉ cần ới một tiếng là hai chân Phác đã ríu lên, quắn gấp gáp rồi không thể nào giữ nó ở trong nhà được nữa. Kiểu gì thì Phác cũng bỏ hết mọi thứ lại mà lao ngay ra để nhập bọn cùng chúng nó.

Bố Phác là người đàn ông khá xù xì, ngắm kỹ còn có thể thấy vẻ thô ráp nữa ấy. Bố nó có đôi mắt sâu, mái tóc lờm xờm lúc nào cũng xù lên như bông hoa cỏ lông chông mà có lần về quê nội Phác chạy đuổi theo tưởng đứt hơi trên bãi cát ven bờ đìa. Cái bông hoa cỏ lông chông ấy hễ cứ dài ra một chút là bố nó lại lao xuống lán của anh Bá công binh, cái anh mà đám trẻ con trên đảo vẫn gọi bằng cái tên “Kiến càng chúa” để nhờ vả: “Chú xẻo hộ anh chút đi cho bớt vướng”. Sau lời nhờ vả ấy của bố Phác, thể nào anh Kiến càng chúa cũng trổ tài múa điệu quay quay vòng, quay quay vòng, loay hoay xoay bốn phía quanh cái ghế nhựa rồi đem đến cho bố Phác cái đầu nửa cũ nửa mới. Mỗi lần, bố Phác xuống chỗ anh Bá cắt tóc về, nó và đám bạn cũng nhấm nháy nhau rồi được bữa cười no bụng. Mốt tóc anh Kiến càng chúa tạo cho bố Phác lần nào cũng ý chang một lượt luôn. Vì có gì đâu, để tạo mẫu trên đầu bố Phác, tức ông Tân nhà đèn ấy, anh Kiến càng chúa sẽ quay qua, quay lại nghiêng ngó cái đầu bông cỏ lông chông trước mặt một hồi, đoạn anh vớ ngay cái bát tô vẫn múc canh đang phơi ngoài giá bát đại đội, chụp lên đầu bố Phác. Xong vụ chụp bát, anh Kiến càng chúa chỉ còn mỗi việc là lấy kéo lượn theo vành bát. Những lọn tóc trên đầu ông Tân nhà đèn dư ra phía ngoài vành bát lần lượt rời ra, bay lả tả trong gió biển. Chỉ chờ anh Kiến càng chúa loay hoay một lúc, thể nào bố Phác cũng có cái đầu hình bát tô mang về. Lú ý á? Phác và đám bạn của nó cứ tha hồ ngắm rồi lăn lóc cười. Cười chán, bọn chúng lại kéo nhau ra chân kè sát mép sóng. Nhìn trước ngó sau, chúng kéo nhau xuống mép nước đùa nghịch, thi ném thia lia và chỉ chịu lên bờ khi có bóng dáng của bố Phác hoặc của các chú bộ đội xuất hiện, quát xua cả đám lên bờ.

Phác yêu bố. Dù bố nó rất nghiêm khắc. Bao giờ, ông Tân nhà đèn cũng nhìn nó bằng ánh mắt nheo nheo, tiếng quát luôn thường trực gầm gừ trong cổ họng nhưng lại rất ít khi phát ra ngoài. Trò chơi yêu thích nhất của Phác nhà đèn mỗi khi phải ở trong phòng là rúc đầu, dụi mặt vào vòm ngực vạm vỡ, đỏ hun màu nắng, đôi khi nó còn thè lưỡi liếm vị mồ hôi mằn mặn của bố nó. Nhiều lần nó hỏi “bố, mẹ con đâu” nhưng chẳng khi nào bố nó trả lời. Nó chỉ biết mong manh, mẹ nó là một người phụ nữ người dân tộc mạn dưới Ninh Thuận. Có lần khi còn ở trong đất liền, nó nghe bố nó rì rầm với cụ Bu thế rồi hai bà con sụt sịt khóc. Cụ Bu còn bảo: “Nếu thế thì mẹ cu Phác là người Chăm. Đàn bà Chăm thì thương chồng con, chăm chỉ, thật thà. Phải cái, số phận… ” bỏ lửng câu nói, cụ Bu thở dài.

Cái thông tin mẹ cu Phác là một phụ nữ Chăm có lẽ không câu trả lời nào chuẩn xác bằng những dấu ấn để lại trên mái tóc, đôi mắt và gương mặt cu Phác. Phác nhà đèn có đôi mắt to, tròn, lông mi dày, cong vút. Nhìn vào mắt cu Phác, thấy lúc nào nó cũng ngác ngơ. Nước da nâu cơ bản mang nét đặc trưng của người dân tộc Chăm càng khiến gương mặt với đôi mắt Phác nhà đèn hút mắt người nhìn. Ai gặp Phác nhà đèn lần đầu cũng khó có thể dứt nó ra khỏi tầm nhìn nếu mới chỉ thoáng qua mà chưa ngắm nó thật kỹ. Ông Tân nhà đèn – Bố cu Phác mang nó về quê khi nó hơn một tuổi, sau khi hết thời gian công tác ở hải đăng Mũi Dinh thuộc làng Sơn Hải, xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam tỉnh Ninh Thuận. Ngọn hải đăng ấy chỉ cách biển Cà Ná một vòng cung núi, cách Phan Rang chưa đầy 40km về phía nam.

Nhà của Phác nằm ngay dưới chân ngọn đèn biển Song Tử Tây. Một căn nhà nhỏ chừng hơn chục mét vuông, kê chiếc giường nhỏ đủ cho hai bố con nằm, chiếc bàn con vừa để Phác học bài, vừa lấy chỗ bố Phác và các chú ghi chép số liệu hải đăng làm báo cáo. Vật dụng giá trị nhất trong phòng ngoài chiếc ti vi chắc chỉ còn cái D.com để người lính nhà đèn liên lạc với đất liền.

Ngọn hải đăng ở đảo Song Tử Tây của Phác nhà đèn có hình thù rất lạ. Nó được xây theo hình tháp tròn, cao 38 m, nằm phía đông đảo. Có lẽ thế nên thân đèn biển Song Tử Tây nhẵn thín, nhìn từ xa, cứ cao sừng sững, vút lên như cột chống trời và chót vót trên cùng cột là cái ô nhỏ, hình bát giác giấu con mắt đèn. Các chú lính nhà đèn kể, ngọn hải đăng được đưa vào sử dụng từ năm 1993, là nơi đầu tiên của đảo đón những tia nắng buổi sớm. Nếu được đứng ở lan can từ độ cao 38 mét của ngọn hải đăng, giữa tiếng reo ù ù của gió biển, cả Song Tử Tây mang hình dáng một trái bầu xanh tươi, bình dị sẽ hiện ra. Bất kể trong làn nắng hay giữa mù mưa, khi biển lặng hay bão tố… trong mọi hoàn cảnh, ngọn hải đăng không bao giờ được tắt. Bố Phác bảo “đó là nguyên tắc bất di bất dịch, là mệnh lệnh chiến đấu, là kỷ luật của những người lính nhà đèn. Đèn còn, nghĩa là đảo còn. Đèn vẫn sáng nghĩa là vẫn giữ được niềm tin và hy vọng với những người đi biển.

Ông Tân nhà đèn tức bố của Phác nhà đèn cùng hai chú nữa có nhiệm vụ gác cây đèn ấy. Có lần, cu Phác ưỡn ngực khoe với Minh đen: “Chẳng nơi  nào có đèn biển oách như ngọn Song Tử Tây, nơi bố nó, tức ông Tân nhà đèn đang gác”. Minh đen không chịu. Thiếu chút 2 thằng lao vào, ôm cổ nhau vật xuống bãi sỏi mép nước. Đúng lúc ấy, ông Tân nhà đèn xuất hiện. hai tay túm cổ 2 thằng “oắt con” kéo lên chân đèn, ông chậm rãi: Dọc vùng biển đảo nước ta, có nhiều đèn biển hay còn được gọi là hải đăng. Mỗi ngọn, có thông số kỹ thuật khác nhau, từ màu sắc ánh sáng, chu kỳ chớp tắt và khác nhau cả về tầm chiếu rọi. Hải đăng Song Tử Tây là đèn biển cấp một. Đèn có ánh sáng trắng, chớp đơn, chu kỳ chớp tắt là mười lăm giây với độ chiếu xa hai mươi hai hải lý. Chính cái chớp, tắt của ánh sáng trắng giống như cái chớp của mắt con người trên hải đăng giúp chỉ hướng cho tàu thuyền lưu thông qua lại trên vùng biển gần kề nơi hải đăng được dựng. Hãy cứ tưởng tượng, lúc ta đang đi giữa bóng đem đen kịt, chợt nhận được tín hiệu chớp tắt của ánh sáng từ ngọn đèn biển sẽ yên tâm, hy vọng, tự tin bởi biết hướng mà đi, biết luồng mà chạy. Khi trước, các ngọn đèn biển được thắp sáng bằng dầu. Giờ, chúng được thắp sáng giữa trời đêm bằng nguồn điện mặt trời rồi đấy”. Nghe ông Tân nhà đèn giảng giải, 2 thằng “oắt con” ngẩn người, nhìn nhau. Nói đoạn, ông đưa tay, vò mái tóc lởm chởm trên đầu cu Phác cho xù lên, giọng nhẹ dần: “Cuộc đời người thợ đèn như những người đi thắp lửa trong đêm. Mỗi khi nhìn ngọn hải đăng chớp sáng trên bầu trời đen kịt, mình như thấy đó là ánh sáng của Tổ quốc giữa biển trời. Từng nhịp đèn chớp nháy, là nhịp thở và sự sống của lính thợ đèn. Âm thầm trầm mình trong gió giông, nắng lửa giữa đại dương, hải đăng Song Tử Tây cứ sừng sững trên đảo như người lính kiên gan canh gác bảo vệ một vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc và báo hiệu cho các tàu cá tại ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa. Thế đấy. Thế mà chúng mày không chịu học, chịu đọc gì hết, hở chút là nắm đấm với chân, tay… Buồn he”!

Hết thắc mắc về đèn biển, đám cu Phác lại mắc mớ cái tên đảo. Sao lại là Song Tử Tây? Hỏi bố, ông Tân nhà đèn cũng lại chơi bài cũ, chỉ khì khì cười, không trả lời. Hỏi chú Bình cùng gác đèn với bố, chú cũng chỉ ậm ờ. Bác Măng còn mải tưới rau với chăm gà, chăn đàn chó, không mấy khi bác để ý đến chuyện xung quanh. Có khi cả ngày chỉ thấy bác Măng cười, nghe tiếng bác còn khó, mong gì hỏi được bác. Minh đen bảo đi hỏi anh Kiến càng chúa. Anh Kiến càng chúa đang bận dưới lán công binh. Cu Thắng bò ngu cái gì cũng “biết tuốt” mà mắc vụ tên đảo cũng bí xị xúi tìm bác Cường liều hỏi, cơ bác Cường liều đang huấn luyện bộ đội. Vò đầu bứt tóc chán chê, cả đám kéo lên bệnh xá  đảo. Vớ được chú Cường, bác sỹ trưởng bệnh xá đảo, chúng bu lại hỏi mà chú chỉ cười. Rồng rắn như nhồng theo trâu một hồi, chú Cường véo má Phác, giọng Nghệ An líu ríu: “Hỏi chi nhiều rứa, mi? Tử là mắt, Song Tử là đôi con mắt chứ chi. Mi muốn biết vô hỏi cha Hồng, chủ tịch xã đảo rứa…”!

Trời đất, nghe chú Cường, mi tau, chi rứa một hồi, cả đám ù cả tai. Minh đen kéo Thành biết tuốt về khu nhà dân, Phác nhà đèn bực mình, ra loanh quanh ngoài sân rồi lăn ra chiếc ghế đá, gác một chân lên thành ghế, ngửa cổ ngắm chùm quả tra xanh treo lúc lắc trước mặt. Gió biển thổi qua mặt, mơn man hai vành tai, luồn qua cổ, mát rượi. Phác nhà đèn thiu thiu rồi ngủ béng lúc nào không biết.

Dân đảo mà đến cái tên đảo còn không rõ thì ức thật. Hỏi riết, rồi một lần, Phác nhà đèn cũng được chú Cường quân y thủ thỉ chút chút về hòn đảo “của nó”.

Đứng từ trên đỉnh hải đăng ngắm xuống, đảo Song Tử Tây có hình một trái bầu với cái âu tàu rất rộng nổi giữa đại dương xanh miên man. Chỉ cần tập trung ngắm trái bầu ấy lâu lâu một chút, mắt sẽ nhòa đi. Khi đó, ánh nắng chan hòa níu trời với biển bị chìm đi. Sắc xanh của những tán bàng vuông, mù u, sắc đỏ những mái nhà ngói đỏ, nét cong mái chùa của hòn đảo kiêu hùng như làm cho sóng, gió mỗi lần định thốc tháo xô vào từ đại dương sẽ mềm lại. Song Tử Tây có rất nhiều cái nhất so với các đảo khác cùng nằm trong quần đảo Trường Sa: Đây là đảo được bộ đội ta giải phóng sớm nhất; đảo có bia chủ quyền được dựng sớm nhất từ năm 1956; ngọn hải đăng trên đảo nơi ông Tân – bố của Phác nhà đèn đang gác đèn là ngọn hải đăng cao nhất, xây dựng lâu đời nhất. Và khoái nhất khi Song Tử Tây hiện đang là đảo duy nhất có cỏ xanh để bộ đội nuôi được bò… Giờ Phác nhà đèn mới thấy, cái đàn bò mẹ con màu vàng ruộm cùng con bò đực có lông vàng sẫm ngày ngày nhẩn nha, chiều xuống nằm xoãi chân trên sân cỏ lại là hình ảnh hiếm ở Trường Sa mà chỉ hòn đảo yêu thương của nó mới có. Câu chuyện chú Cường quân y mà cả đám vẫn gọi là chú “Cường tiêm” kể về hòn đảo nơi chúng đang sống khiến bọn Phác nhà đèn càng không thể ngồi im. Bao bí ẩn chưa biết về hòn đảo khiến cả đám háo hức. Lúc chú Cường tiêm bận việc, chúng rời bệnh xá, kéo nhau xuống lán công binh tìm anh Kiến càng chúa dắt ra bia chủ quyền cũ. Tấm bia này cực lạ. Không giống như những tấm bia khác mà Phác nhà đèn biết khi đọc sách, nó không dựng thành tấm mà được xây thành khối hình trụ 4 mặt vuông vức, phía trên nhọn như chóp nón, tạc hình chiếc mỏ neo. Chỉ tấm bia, anh Kiến càng chúa bảo: Bia này do quân đội Việt Nam cộng hòa dựng năm 1956, nhưng chủ quyền của dân tộc Việt Nam ta với 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thì đã được xác định từ các triều đại phong kiến. Thuở xa xưa, hàng năm, các vua nhà Nguyễn đều có đội quân thuyền buồm cưỡi sóng vượt gió ra xác lập chủ quyền của dân tộc trên các đảo nổi, đảo chìm, thậm chí cả bãi cạn trên 2 quần đảo này. Đó là phần lãnh thổ Việt Nam ngoài đại dương. Họ đã cho dựng những tấm bia chủ quyền ngay trên các đảo bằng các thành gỗ chôn sâu dưới lớp đá san hô. Đó cũng là những bằng chứng về chủ quyền bất khả xâm phạm của đất nước Việt Nam mình đối với các đảo thuộc hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Và đến năm 1956 thì Quân đội Việt Nam Cộng hòa khi đó cho dựng cột mốc chủ quyền này trên đảo. Tới năm 1975, quân đội nhân dân Việt Nam giải phóng các đảo từ tay quân đội Việt Nam cộng hòa.

Tấm bia chủ quyền của đảo dựng từ thời Việt Nam Cộng hòa giờ nằm hiền lành trong khuôn viên được xây vuông vức dưới bóng một cây phong ba lớn. Bia có chân đế được xây hình vuông, rồi thu hẹp xây thẳng hình trụ và vút lên trên hình chóp nhọn. Nếu nhìn từ xa, bia chủ quyền từ thời chế độ cũ (Anh Kiến càng chúa bảo: Thôi cứ gọi thế cho dễ phân biệt với bia chủ quyền mới do Hải quân nhân dân Việt Nam mới dựng sau ngày ta tiến hành giải phóng đảo tháng 5 năm 1975) nhìn như hình bút tháp. Lớp bê tông bên ngoài mốc chủ quyền bị nắng gió và muối biển bào xát, có chỗ đã lộ cả những viên cuội đá. Toàn thân bia chủ quyền bạc phếch. Hình chiếc mỏ neo và dòng chữ “Việt Nam cộng hòa” được khắc chìm trên thân bia. Lúc anh Kiến càng chúa đưa bàn tay gồ ghề đầy vết chai của người lính công binh, xoa lên hình chiếc mỏ neo và dòng chữ khắc chìm đó, bé Bống lật bật đánh vần theo. Nó học chưa hết lớp một nên đọc không kịp theo tay anh Kiến càng chúa chỉ, thành thử bàn tay anh đã xoa hết lượt dòng chữ khắc chìm vào mặt bê tông của bia chủ quyền, Bống xù ta vẫn còn lẩm bẩm: “Sờ ong, sờ ong song, tờ ư tư hỏi….”. Cả khi anh Kiến càng chúa đã quay lưng bước ra ngoài khuôn viên của bia chủ quyền, đi được mấy bước về gốc cây đu đủ gù lưng phía gần bệnh xá, kéo đám Phác nhà đèn, Minh đen chạy cùng, Bống xù mới đánh vần xong. Nó cắm cổ chạy theo, vừa chạy vừa hổn hển hét: “nỏ chờ Bống à? Nỏ chờ Bống à? Bống méc bác Hồng. Bống méc thầy chùa…”. Nghe tiếng bé Bống hét, anh Kiến càng chúa dừng bước, quay lại cười. Tiếng cười ha ha sảng khoái của anh hòa vào nhịp cười giòn tan của bọn Phác nhà đèn, loang theo gió biển, quẩn về tận cảng chính phía âu tàu.

Phác nhà đèn không còn nhớ được nhiều kỷ niệm về những ngày tháng ấu thơ nó sống cùng ông bà nội trên đất liền. Nhưng với nó, cái mẩu chuyện bố nó, ông Tân nhà đèn vẫn kể mỗi lúc ôm nó vào lòng hàng đêm thì không chỉ nó mà cả đám trẻ con trên đảo đều đã thuộc lòng. Ông Tân nhà đèn bảo, đận ấy, ông đi một mạch 5 năm không nghỉ phép thăm nhà. Buổi chiều, lúc khoác ba lô về tới ngõ, ông giật mình thấy một thằng bé đen nhẻm đang đào lỗ dế bên giậu dâm bụt. Nhìn cái dáng quắt queo, loắt choắt của nó, ông sững người. Rồi nó ngước mắt lên nhìn ông. Đôi mắt trong veo, sáng rỡ. Không biết ở nhà, ông bà nội có kể cho nó nghe nhiều về ông – bố nó hay không mà khi ông đưa tay vẫy, gọi “Phác à, bố đây” thì nó bỏ lỗ dế đó, chạy lại:

– Bố à? Phải bác là bố không?

– Phác đây phải không nào? Bố đây. Bố Tân đây.

– Gật! Gật!

Nó gật thế rồi lon ton chạy trước dẫn ông Tân vào nhà, vừa chạy, miệng nó hét:

– Cụ bu ơi! Cụ bu à!

Ông Tân sững người. Ông chẳng hiểu nó gọi ai vì trong nhà làm gì có ai tên là Bu mà nó gọi bằng cụ đâu. Thằng Phác vẫn tiếp tục hét: Cụ bu ơi!

Đúng lúc ấy thì bà cụ cố, người đẻ ra bà nội của ông Tân lọng khọng thò đầu ra từ cửa buồng, phều phào cất tiếng:

– Gì đới, cu?

Thiếu chút nữa, ông Tân nhà đèn đánh rơi cái ba lô xuống thềm hè. Hóa ra, cu Phác gọi bà cụ cố là cụ bu. Trong nhà, tính tới đời cu Phác là 5 thế hệ sống chung nên cu Phác có cách phân biệt người trên kẻ dưới bằng những danh xưng rất riêng. Nó, bố nó – tức ông Tân  nhà đèn, ông bà nội nó – Tức bố mẹ ông Tân; cụ trẻ nó – tức bà nội ông Tân và bà cụ cố – tức cụ nội ông Tân nhà đèn. Trong 5 thế hệ ấy, người có vai vế cao nhất trong nhà là cụ nội ông Tân, bà cụ mà cả nhà gọi là cụ cố còn cụ trẻ cu Phác gọi là Bu thì cu Phác gọi là cụ bu. Đại từ xưng hô CỤ BU có mặt trong từ điển gia đình ông Tân nhà đèn ở quê có từ ngày đó.

Những ngày còn ở trong đất liền, cu Phác ngủ cùng cụ bu. Rồi biến cố xảy ra, cuối năm ấy, ngôi nhà 5 thế hệ của ông Tân ở quê xao xác. Ông Tân nhà đèn phải đón cu Phác ra đảo, cũng vừa lúc nhà nước có chế độ đưa các gia đình ngư dân ra đảo sinh sống để them lần nữa kéo đảo xích lại đất liền. Năm đó cu Phác 7 tuổi.

Phác ra đảo theo bố. Nó hòa nhập vào cuộc sống khắc nghiệt giữa sóng gió đại dương cùng đám bạn con các gia đình ngư dân trên Song Tử Tây rất nhanh. Đám trẻ rồi cả các chú bộ đội đều gọi nó là Phác nhà đèn. Phác nhà đèn hiếu động, nó luôn có những câu hỏi trứ danh, kiểu như: “Bố ơi. Ai đặt tên bố là Bố đấy” hoặc “Bố ơi! Số điện thoại của Bác Hồ là số nào hả bố”!

CHƯƠNG II – MỘT TRẬN ĐẤU BÓNG

Cái khoảnh sân con trước cửa lớp học của cu Phác nhà đèn rộn rã. Bọn trẻ quăng hết dép trên thềm hè. Những cặp chân trần nhỏ nhắn rời lớp học, ùa xuống khoảnh sân trước cửa. Thầy Mạnh đang lúi húi thu dọn, cất tập vở cho cả đám, mắt không theo kịp đám học trò lớn, nhưng chỉ cần nghe giọng, thầy biết, mấy nhóc học trò đang đủ mặt trên sân lúc này. Sách vở gọn gàng, thầy quay qua, với khăn, lau mặt cho Bống xù. Bống xù là cô học trò nhỏ tuổi nhất đang theo học chương trình mẫu giáo lớn của đảo nên thầy Mạnh bận bịu với bé này nhất.

Mà nào có yên. Vừa thấy trái bóng tròn lăn đi lăn lại giữa những đôi chân các anh, các chị ở ngoài sân, Bống xù đã háo hức, nhấp nhô, nhoi cổ muốn chạy ra làm bàn tay thầy Mạnh cứ trượt hoài ra ngoài đôi má bầu bầu,  hồng như quả tra biển lúc gần chín kỹ của nó. Vừa kịp vắt chiếc khăn mặt lên tai giá đỡ, thấy Bống xù nhảy chân sáo ra cửa, thầy Mạnh lại vội vàng lao theo:

– Bống!Bống! Thầy tết tóc cho con đã chứ. Bống.

Thầy Mạnh phải kêu đến lần thứ ba, Bống xù mới dừng lại khi một chân nó đã bước ra ngoài cửa. Không chịu quay trở lại lớp, nó phụng phịu:

– Thầy! Các anh chị chơi vui quá trời rồi. Sao thầy còn bắt con vô lớp.

– Thầy đâu bắt con vô lớp…Thầy tết tóc lại cho gọn, con chạy chơi với các anh cho đỡ mồ hôi, heng.

Nhẹ nhàng vuốt mái tóc Bống xù chia thành hai nửa, tết thành đôi bím tóc xinh xinh, thầy Mạnh thủ thỉ:

– Thầy đâu bắt con vô lớp – Đó, bé Bống thấy không, tóc tai búa xua, gió vờn rồi chạy nhảy mồ hôi bẩn hết à.

Bống xù chịu đứng yên khi nghe thầy Mạnh nói. Hai bím tóc đã tết gọn ghẽ, quấn vòng thun cuối cùng, thầy Mạnh gật đầu:

– Rồi, giờ con ra chơi bóng với mấy anh đi. Cẩn thận kéo té, nghen.

– Thầy! Bống xù vẫn chưa chịu bước ra, đôi mắt tròn xoe ngước theo thầy Mạnh – Sao các anh được cắt tóc ngắn mà mẹ cứ bắt con để tóc dài là sao vậy thầy?

– À, con gái để tóc ngắn như mấy anh cũng được, nhưng không thật đẹp – Thầy Mạnh nhướng mắt, tinh nghịch – Con gái hay mặc váy, để tóc dài, bé Bống thấy không, đẹp này, điệu đà này, như búp bê đó.

– Như búp bê hả thầy? Bống xù đưa tay kéo hai bím tóc – Bữa tới thầy nhờ mấy chú vô đất liền mua cho con búp bê nha thầy…

– Ừ, rồi, mua búp bê. Chịu học cho giỏi, ngoan rồi thầy nhờ mấy chú vô đất liền mua búp bê cho Bống, heng – Thầy Mạnh vừa gật gù vừa luôn tay xếp giáo án. Có tất thảy năm trò mà bốn lớp học. Đống sách vở trên bàn thầy Mạnh bộn lên.

– Mua đồ hàng cho cả mấy em, mua banh cho mấy anh nữa nghen thầy – Bống xù vẫn chưa thôi nũng nịu ông thầy.

– Rồi. Rồi. Mua. Chịu học cho giỏi rồi mua hết nghen – Thầy Mạnh gật gật đầu.

– Thầy à! Thầy à? Ra đi thầy, không có người bắt gôn, không có chơi đá banh được à – Tiếng Minh đen xô từ ngoài hiên vào lớp lẫn trong tiếng gió ầm ào xô vào – Con với Phác nhà đèn một bên. Thắng bò ngu với Mai mèo một bên. Giờ đâu có người bắt gôn đâu thầy? Minh đen nhăn nhó.

– Chơi đá banh à? Khó nha. Giờ sao mà được chia hai đội? Mỗi bên có hai cầu thủ thì đá cái chi? Thầy Mạnh nhìn Minh đen, vừa giả bộ cười vừa thắc mắc.

– Vẫn chơi, mình vẫn chơi mà thầy…

– Ừa thôi được rồi – Thì chơi! Chờ thầy chút xíu, thầy ra liền à.

Trận đấu đã sẵn sàng. Cả hai đội bóng mới chỉ có năm người nên một bên cầu gôn bỏ trống. Tiếng thầy trò vẫn râm ran trên khoảng sân nhỏ. Thầy Mạnh vừa làm cầu thủ vừa làm huấn luyện viên lại kiêm chân bắt gôn cho cả hai đội. Dáng người nhỏ quắt của thầy Mạnh cứ thoăn thoắt như con thoi, lúc góc sân bên này, lúc lại góc sân bên kia. Mồ hôi túa ra trên gương mặt rám màu nắng biển của thầy.

– A di đà phật. Để nhà chùa giữ cho thầy trò ông giáo một bên gôn nào – Nhà sư trụ trì chùa trên đảo nhanh nhanh bước vào.

– May quá – Có thầy chùa đây rồi. Chứ không tôi hết xí quách với đám này chữ bỡn à.

Thầy Mạnh vừa thở vừa lùi về một bên cầu gôn. Bên đội Minh đen được bổ sung sư thầy vào làm thủ môn thì vui lắm, tinh thần trận đấu càng sôi nổi. Phác nhà đèn trổ tài rê dắt bóng. Nó rê bóng, lừa cho Thắng bò ngu chạy búa xua tưởng cạn hơi rồi mới sút. Tiếng hò reo vang một góc đảo. Mấy chú bộ đội vừa hết giờ tăng ca nhào lại tham gia. Trận bóng giờ không phải chỉ có 6 người.

Bóng nắng đổ từ chân người chạy cứ lan dài tới tận đầu sân phía bên kia. Thêm mấy chú bộ đội trên đảo, trận đấu càng trở nên rôm rả. Giờ ngoài các cầu thủ còn có cả khán giả đứng xem. Chốc lát lại có tiếng reo hò:

– Thầy giáo cố lên!

– Sư thầy cố lên! Sư thầy cố lên. Mà, ớ. Sư thầy đâu rồi? Sao lại bỏ trận địa kìa. Chết với thằng Nhân sơn ca giờ. Chết giờ. Thôi xong – Rõ là tiếng bác Cường liều, chủ tịch xã đảo đang hò hét. Ấy là lúc sư thầy quên mất nhiệm vụ thủ môn phải giữ gôn của mình, lao ra sân tham gia tranh bóng với vai trò tiền đạo làm cho khung thành bị bỏ trống. Phía bên kia, anh Thành kều và anh Nhân sơn ca hợp sức giành được bóng, sút xa vào khung thành nhẽ ra sư thầy phải trấn giữ. Mặc dù đã được các cổ động viên hô hào, nhất là tiếng hô của bác Cường liều, chủ tịch xã đảo, cảnh báo về sự nguy hiểm của đôi chân anh Nhân sơn ca nhưng sư thầy vẫn không lùi về kịp. Khung thành đành bỏ trống trơn. Bóng bay căng lao qua khung thành, bay xuyên qua mấy gốc phong ba, vọt xuống chân sóng ngoài biển. “Thưa quý vị và các bạn! Chúng ta đang xem trận đấu bóng trực tiếp giữa 2 đội Kiến bọ nhọt do Nhân sơn ca làm đội trưởng với đội Kiến đen do sư thầy làm đội trưởng. Trận đấu diễn ra tại sân vận động Bàng vuông trên đảo Song Tử Tây, quần đảo Trường sa, Việt Nam. Hiện tại, gió đang thổi từ… Ôi Sút! Vào, Vào rồi. Một – Không cho đội Kiến đen của Nhân Sơn ca! Tiếng anh Kiến càng chúa vừa ;àm trọng tài vừa “tàng hình trực tiếp” trận bóng cứ sang sảng…

– Chưa. Việt vị mà. Việt vị mà – Sư thầy cãi lại trọng tài. Liên tục, liên tục, cứ sút vào rồi lại không công nhận, sút vào rồi vẫn cãi không công nhận, cuối cùng, trọng tài Kiến càng chúa đành phải phán:

– Giờ không tranh cãi nhiều. Bắt độ chút cho thêm phần khí thế, heng.

Thế là màn bắt độ cho trận đấu bóng bắt đầu. Đội nào thua hiệp nào thì phải ngậm lá trên miệng cho đến khi thắng hiệp kế tiếp thì đội thua lại lại phải ngậm lá. Ôi trời, chơi khó ha. Miệng ngậm lá rồi, cãi sao lại được với ông trọng tài! Mà lá thì thiếu chi mô. Vô thiên lủng cây mù u, cây tra.. ngay cạnh sân bóng. Cá thì cá vậy, nhưng rồi, những chiếc lá vẫn cứ rớt ra khỏi miệng đội thua bởi ngậm miệng, không cãi lại trọng tài bằng la hét thì cãi bằng vung tay, khuỳnh chân, nhảy choi choi lên. Thậm chí bằng cả những tiếng ú … ú… ú vì môi phải mím lại giữ cho lá khỏi rớt ra ngoài nên không thể thoát thành lời. Nhưng càng cãi kiểu vậy càng không nhịn được cười. Tiếng cười, tiếng chân của những chú bộ đội hải quân chạy ra nhặt bóng cho trận đấu cứ tưng bừng đến lúc mặt trời chìm hẳn xuống chân sóng phía ngoài xa.

Trận đấu bóng dừng lại với tỉ số hòa 20 – 20. Có năm lần bóng bị sút bay ra ngoài biển. Chắc không ở đâu có cái sân bóng lạ lùng như trên đảo của Phác nhà đèn. Và cũng chẳng ở đâu có cái tỉ số trận đấu kinh hoàng như ngoài Song Tử.

Ánh đèn điện bắt đầu dội bóng người loang dài xuống hai đầu cầu gôn. Tiếng anh Kiến càng chúa vẫn oang oang tường thuật trận đấu: “Thưa quý vị và các bạn. Chúng ta vẫn tiếp tục theo dõi chương trình truyền hình trực tiếp trận đấu giữa hai đội Kiến đen, do sư thầy làm đội trưởng và đội Kiến bọ nhọt do Nhân sơn ca làm đội trưởng. Chương trình vẫn được chúng tôi truyền hình trực tiếp từ sân vận động Bàng vuông tức sân cạnh chùa Song Tử trên đảo Song Tử Tây. Cầu thủ của hai đội ra sân trong trang phục: đội trưởng đội Kiến đen mang áo nâu sồng của nhà chùa, đội trưởng đội Kiến bọ nhọt vận quần đùi có vạch kẻ xanh, lưng ở trần… Các cầu thủ khác của cả 2 đội mặc trang phục của nhà tài trợ Tùy ý… Hiện giờ cầu thủ của cả hai đội đang sắp hết hơi nên trận đấu tạm nghỉ hẹn đến chiều mai đấu tiếp để cầu thủ hai đội về tiếp cơm cho dạ dày…”.

Tiếng cười lan theo bước chân bộ đội tỏa về các cụm chiến đấu. Đám trẻ đi ngược về khu gia đình trên đảo còn Phác nhà đèn nhảy chân sáo về hải đăng.

CHƯƠNG III – CHIỀU TRÊN CẦU CẢNG

Mặt trời đã chìm xuống làn nước biển xanh thẫm phía ngoài “mép xanh” tít tận khơi xa nhưng tia nắng vẫn chưa chịu tắt hẳn, cố vươn cánh tay, níu con sóng, hắt vô vàn ánh sáng màu cam nhạt lên bầu trời. Hút mắt nhìn xa xa, bầu trời như chìm xuống, hòa vào mặt nước biển khiến không phân định được trời và nước. Thuyền của ngư dân đi đánh cá bắt đầu tụ về, quây vòng, quanh phía vắng gió và dập dìu vào âu tàu của đảo.

Đảo có hai cầu tàu, cầu tàu chính có cả một âu tàu, đủ chỗ cho hàng trăm thuyền trú bão. Còn cầu tàu phụ lại chỉ là một bãi sỏi, có để sẵn mấy xuồng trung chuyển để chuẩn bị đón khách và hàng từ tàu lên đảo mỗi khi cầu tàu chính không thuận gió, thuận nước. Phác nhà đèn biết cặn kẽ từng góc gách của cầu tàu. Có lần, nó còn lựa lúc thủy triều xuống, đang định chui sâu vào phía trong để cậy đám hàu bám chặt vào những ụ bê tông của cầu tàu thì bị anh Kiến càng chúa phát hiện, lôi về. Lần ấy, Phác nhà đèn bị bố Tân lọc cổ, quất cho một trận roi quắn đít. Nếu không có chú Bình với bác Măng xin cho, chắc mông Phác nhà đèn thành trại nuôi lươn chứ chả bỡn.

Gió vẫn cứ thổi ồ ồ từ phía Song Tử Đông sang, mát rợi. Phác nhà đèn kéo đám bạn lên cầu kè bên hông phía đông của đảo, nơi có cầu cảng phụ ngồi hóng gió, ngắm sóng và đếm tàu. Đó là trò cả bọn chơi mãi không chán nếu khi chiều về mà không gầy được trận đấu bóng, trừ những hôm biển có bão gió. Đếm tàu về bên đảo, cả tàu cá và tàu hàng mỗi khi mặt trời sắp lặn thật vui. Những con thuyền từ từ rẽ sóng, cập và buông neo bên sườn đảo làm vùng biển đông vui, tấp nập hơn hẳn.

Cả bọn đánh phệt mông xuống nền xi măng của đường tuần tra chạy quanh đảo, thả chân xuống dưới. Những con sóng xô mép cát, vập dãy cọc chống đổ bộ, đám giọt nước li ti bắn lên chân, lên mặt cả bầy như mưa bụi. Thắng bò ngu chợt đưa tay chỉ vào Mai mèo, dõng dạc:

– Hê lô. Am Mai. (I’m Mai). Cả nhóm ớ ra. Minh đen, Phác nhà đèn nghiêng cả người, nhòm vào miệng Thắng bò ngu.

– Mày vừa hót cái gì đấy bò ngu?

– Tiếng Anh đấy. Tao mới học lỏm anh Kiến càng chúa. Đây này, Thắng bò ngu xòe ra cuốn sách nhỏ, vừa nhiều hình vẽ, vừa chi chit chữ như đàn kiến níu râu nhau khiêng mồi về tổ, liến thoắng: Sách tiếng Anh đấy. Trong này, nhiều cái đẹp. Bọn mình phải học tiếng Anh thôi.

– Tiếng Anh là của những cái người cao lênh khênh, mũi khoằm khoằm xong tóc màu bạc bạc có lần đến thăm đảo bọn mình ấy à? Phác nhà đèn tròn mắt.

– Không phải chỉ có những người ấy. Những người bên Song Tử Đông bữa qua đảo mình đá bóng chơi cũng nói toàn tiếng Anh đấy thôi. Họ là người Philippin, có mũi khoằm, cao lênh khênh đâu. Anh Kiến càng chúa bảo, tiếng Anh là tiếng nói của cả thế giới cơ, mà thế giới là cả đảo mình, nhiều đảo xung quanh, của cả nước mình, nhiều thật  nhiều nước xung quanh nữa… Đây nhá… Thắng bò ngu bắt đầu chỉ vào trang đầu tiên của cuốn sách nhiều hình vẽ sặc sỡ như màu của con mú Hồng Kông thi thoảng ông Tân nhà đèn với các chú vẫn câu được từ dưới biển. Và hành trình mở rộng ngoại ngữ bắt đầu. Tay chỉ chữ, mồm đọc. Cả đám chả biết Thắng bò ngu có đọc đúng hay chệch chữ nào hay không nữa!

– Hê lô. Am Thắng (I’m Thăng).

Phác nhà đèn chen vào: Hê lô am Thăng nghĩa là gì?

Thắng bò ngu dịch rất nhanh:

– Xin chào. Tôi là Thắng.

– Thế mày là Thắng bò ngu thì tiếng Anh đọc như nào? Phác nhà đèn vặn vẹo. Thằng bò ngu chần chừ, suy nghĩ. Suy nghĩ…

– Nghĩa là cũng nói như nói tên ý: Tôi là Thắng bò ngu.

– Thế bò ngu tiếng Anh nó nói như tiếng mình à? Sao lại thế được chứ, đã là tiếng Anh thì “bò ngu” cũng phải là tiếng Anh chứ?

– Mày hỏi khó thế tao biết đâu. Để qua hỏi lại anh Kiến càng chúa. Chỗ ấy, ảnh chưa chỉ tao biết.

– Thế giờ tao muốn nói tên tao thì thế nào?

– À! Thì, Am Phác nhà đèn!

– Thật thế hả? Phác nhà đèn vẫn chưa tin. Nó mấp máy môi đang định nói gì đó thì Minh đen bỗng nhảy lên:

– Một tàu, hai tàu, ba tàu, bốn tàu này… Còn đang vào nữa kìa. Chấm đen ngoài kia, mãi xa kìa kìa.

Thấy Minh đen nhảy nhót, Mai mèo cũng líu ríu nhảy theo, hai bím tóc nhảy tưng tưng, đu qua, đu lại:

– Một tàu, hai tàu, ba tàu, bốn tàu…

– Tàu này của ba, tàu này của mẹ – Vẫn tiếng Minh đen reo trong tiếng sóng – Tàu này của Minh, tàu này của bác Hồng…

Vừa reo vừa nhảy nhót, hai tay Minh đen vừa khua khoắng loạn xạ. Mai mèo bị hút theo nhưng tiếng reo của Mai mèo không theo kịp tiếng Minh đen. Cô bé hậm hực nhằm miệng Minh đen rồi cố chen chân, nhảy choi lên trước mặt cậu bé, ra sát mép bờ kè chắn sóng. Đôi chân Mai mèo nhỏ như chân sáo sậu cứ đáp xuống, lại bật lên liên hồi. Cái miệng chu lại nhọn hoắt, Mai mèo hét theo Minh đen:

– Tàu này của ba; tàu này của mẹ; tàu này của Mai; tàu kia của Quy Sa, tàu kia nữa của chú Cường tiêm…

Nhịp nhàng cùng những tiếng hò hét, ba bốn đôi tay của đám trẻ khua khoắng trên khoảng không trước mặt, giữa lúc đám mây phía mặt trời đang chuyển màu đỏ sẫm chìm dần xuống mặt biển xanh thẫm. Đứa nào cũng cố hét thật to, nhận phần tàu cho người mình yêu mến. Phác nhà đèn từ gốc phi lao bên hông dãy căn hộ của tám gia đình, nhảy xổ vào giữa Minh đen với Mai mèo, hét to:

– Tàu kia của chùa! Tàu kia của chùa.

Minh đen, Mai mèo cùng đám trẻ trên đảo nghe tiếng hét của Phác nhà đèn thì sững hết cả lại. Rồi nhất loạt, chúng nhảy choi choi theo Phác nhà đèn:

– Tàu bự nhất kia của chùa. Tàu bự nhất kia của chùa. Tàu chùa bự nhất để chở oản xôi heng.

Sư thầy đang xách vụn san hô vun vào mấy gốc cây đoàn khách mới ra vừa trồng. Mồ hôi ướt đầm lưng áo nâu sồng, đứng cách đám trẻ một khoảng với, sư thầy tủm tỉm cười.

Cách đó một khoảng, từ lan can tầng hai dẫy nhà làm việc của Ủy ban xã, bác Hồng nheo nheo mắt ngắm đám trẻ đang nhảy nhót trên cầu tàu. Không biết có bác Hồng đang nhìn, chúng cứ vừa nhảy vừa trêu ghẹo nhau. Minh đen không chịu thua Mai mèo, thi thoảng, nó hạ khuỷu tay, huých nhỏ bạn có đôi bím tóc:

– Thế tàu nào của bác Hồng? Bác Hồng không có tàu à?

– Bác Hồng có tàu. Tàu bác Hồng no bụng cá, đi chậm, đang về sau – Bị Minh đen chọ, Mai mèo không vừa, huých lại Minh đen. Nhưng tay Mai mèo ngắn, khuỷu tay nó chưa đủ dài để chạm được vào người Minh đen. Giận dỗi, Mai mèo liền đưa thẳng cánh, chồm lên, đẩy tới. Đúng lúc ấy, Minh đen bất ngờ lùi lại, Mai mèo trượt chân, lao theo đà, chới với. Cái bóng nhỏ thó của nó truội khỏi mặt kè chắn sóng, rơi tọt xuống bãi biển, lẹ như một viên cuội. Đám trẻ vẫn nhảy choi choi. Sóng vẫn xô ào ạt từ ngoài mép xanh vào chân kè chắn sóng.

“Kìa”! Tiếng bác Hồng từ trên tầng hai dãy nhà thét lên rồi xoay người, chạy xuống. Dưới đất, sư thầy lao tới. Chỉ ba bước chân, sư thầy lao xuống bãi biển dưới chân kè. Thủy triều bắt đầu lên, gió thổi mạnh hơn. Sóng vẫn cuồn cuộn vượt qua hàng cọc đổ bộ, xô tới đập vào người sư thầy, tung bọt trắng xóa. Ông vươn tay, một bên chân sư thầy khuỵu xuống… Một con sóng khác lại đang dồn tới từ ngoài mép xanh, chuẩn bị ập vào dẫy cọc chống đổ bộ. Sư thầy kịp nhoài tay túm lấy Mai mèo…

Miệng Phác nhà đèn há hốc. Nó không kịp kêu tiếng nào để nhắc sư thầy. Con sóng cả cuộn nước, lao từ ngoài mép xanh, vượt qua dãy cọc chống đổ bộ, đập vào chân kè. Hai tay sư thầy vẫn ôm chặt Mai mèo, cố hướng đầu nó lên phía trên. Cả người sư thầy đổ theo con sóng, rồi ông co thế, cuộn người lại, ôm Mai mèo vào lòng, cong lưng xoay ra phía con sóng đổ tới. Con sóng cả đẩy sư thầy lao đà theo đường đi của nó. Đầu sư thầy đập vào bức tường bê tông chân kè…. Bọt nước tóe lên trắng xóa. Con sóng vô tâm, lại lừng lững rút ra biển.

Khi những vệt nước biển óc ách rút hết theo chân con sóng cả, máu lẫn nước biển chảy tràn từ đầu xuống mặt sư thầy. Ông đẩy Mai mèo cho nó ngồi chồm hỗm trên bờ kè, mặt tái dại. Phác nhà đèn bổ nhào tới, ngó sát mặt Mai mèo:

– Loi choi. Loi choi. Suýt toi mạng heng. Hổng có sư thầy thì bữa nay mất mạng à.

Thấy máu đỏ chảy tràn trên mặt sư thầy, Phác nhà đèn hú lên, nhảy chân một tới bên sườn ông:

– Máu! Thầy chảy máu rồi kìa. Anh Cường quân y! Tìm anh Cường quân y mau. Anh Cường tiêm ơi!

Phác đẩy vai Minh đen, giọng liến thoắng, tay chỉ về phía bệnh xá của đảo. Minh đen co giò chạy. Phác nhà đèn một tay ôm ngang hông sư thày, chân nó kiễng lên, lấy tay còn lại cố lau dòng máu đang chảy từ trên đầu xuống má sư thầy. Có bóng bác Hồng, bí thư xã đảo nhào đến.

Không biết anh Cường quân y chạy đâu, không tìm thấy anh trong bệnh xá, Minh đen lao ra âu tàu. Vừa cắm cổ chạy dọc đường bê tông, nó vừa gọi. Giọng nó  lạc đi, ríu vào nhau, rồi nó bật khóc:

– Anh Cường tiêm. Các anh ơi, tìm anh Cường tiêm. Sư thầy sắp chết rồi. Hu hu. Sư thầy sắp chết rồi.

Tiếng bước chân chạy rầm rập về phía bệnh xá. Bác Hồng đã đưa sư thầy về nằm trên chiếc giường nhỏ. Anh Vũ y sĩ của bệnh xá bỏ dở bữa cơm chạy lại đỡ sư thầy cùng với bác Hồng. Mùi cồn bốc lên. Tiếng dụng cụ va vào ca leng keng. Vừa lấy panh kẹp miếng bông thấm cồn, anh Vũ vừa cười, trêu sư thầy:

– Không sao, không sao đâu. Thầy thanh niên mà. Lo gì mấy chỗ sứt sát.

– Mô phật. Thì cũng có kêu ca gì đâu chú – Sư thầy ngẩng đầu định ngồi dậy, giọng nhẹ nhàng thanh minh.

– Thầy nằm xuống đi, không được chủ quan – Tiếng bác Hồng ồ ồ – Với lính tráng chúng tôi dãi dầu rồi thì không sao chứ với thầy thì … Ối giời. mà sao tay thầy trắng thế nhỉ? Cứ nõn nòn nòn dư tay con gái ý nhỉ – Bác Hồng đùa.

– Khỉ gió nhà cái bác này – sư thầy ngượng nghịu – Thôi, cho nhà chùa xin.

Vừa lúc ấy, anh Cường chạy từ dưới khu ra-đa lên. Thấy anh Vũ đang sơ cứu vết thương trên trán sư thầy, anh Cường thở đánh phù một cái:

– Khổ. Ni, dưới ra đa anh em ăn tươi, mần con vịt nên đám hắn níu xuống. Chộ thằng Nhân hớt hơ đi kiếm… Ri, đã tiêm trợ lực cho nhà chùa chưa Vũ hỉ? Mần răng thầy có choáng váng không hỉ?

– Mô phật. Nãy có thấy hoa mắt. Giờ thì hết rồi bác sĩ ạ. Lúc sóng nó đánh va vào bờ kè thì thấy mắt tóe cả hoa cà hoa cải. Giờ thì không sao rồi chú ạ.

– Thôi cứ tiêm cho thầy mũi trợ lực cho chắc ăn hỉ. Thầy chưa cơm cháo gì đúng không? Thôi thầy cứ nằm đây, ổn định đã, khi mô thấy khỏe hẳn thì hãy về chùa. Lát tôi nấu đọi cháo…

– Thôi, bác sĩ cứ tiêm xong là nhà chùa về. Tối đến tôi không ăn gì đâu.

Bác Hồng nghe hai người nói chuyện, phì cười:

– Thôi, thầy nằm nghỉ chút cho thuốc ngấm, đỡ choáng thì rồi xuống chùa mà kềnh chứ nằm đây nghe cái nhà cậu Cường cậu chơi tuyền ngoại ngữ mô răng tê rứa thì rồi cũng … ung thủ. Cơ mà công nhận nhà chùa trắng thật nhỉ, cứ trắng nhễ trắng nhại…

– Chà chà, bí thơ chơi khó chi khó hè… Anh Cường vừa cười vừa xoa xoa hai tay rồi quệt lên lưng áo bí thư Hồng – Em cũng mần chi đen mô mờ bí thơ chộ mỗi sư thầy tắng hỉ…

Sư thầy xấu hổ quay mặt vào trong tường. Bác Hồng với anh Cường kéo nhau bước ra gốc tra, vừa bước vừa cười ha hả. Vừa lúc ấy, cô Thúy bế Mai mèo ào tới:

– Thầy ơi. Thầy ơi. Thầy có sao không? Nay không có thầy thì không biết rồi sao nữa. Thầy ơi!

– Ơ kìa. Có sao đâu nào. Chỉ là lần sau thì phải nhắc cho đám trẻ nó chơi lùi vào trong này chút thôi. Ngoài ấy, không may rơi mà lỡ có cơn sóng lừng nó ấp vào thì gay đấy. Chỉ một cái lè lưỡi của nó thôi thì có mà, người như cái lá tre mất hút trong lòng biển.

– Dạ. Đúng đó thầy. Để rồi chúng con nhắc các cháu.

Chuyện dạy học trên đảo có lẽ chẳng giống với những gì các thầy học được từ nhà trường sư phạm trong đất liền. Làm sao thầy có thể tổ chức các hoạt động sư phạm lớp lang theo những gì đã thành mẫu, ngay cả chương trình giảng dạy của các thầy với sáu học trò của ba cấp lớp ấy cũng phải rất khác.

CHƯƠNG IV – KHI ĐẢO VẮNG GIÓ

Cữ cuối tháng ba, đầu tháng tư, khi đảo nhộn nhịp đón khách ra thăm cũng là lúc cây trên đảo ắng im nhất. Cả ngày, hình như mải chạy nhảy rong chơi đâu đó tít ngoài khơi, chẳng để ý gì tới mấy hòn đảo loi nhoi giữa biển nên gió trốn đi đâu tiệt. Những ngày đầu vắng gió là những ngày cảm giác vắng vẻ mang tới sự ngột ngạt thật ấm ức. Cứ có cảm giác ai đó đè vật gì rất nặng lên ngực. Khi vừa sáng ra còn đỡ, càng gần về trưa, chiều, càng ngột ngạt.

Những cánh quạt gió trên đỉnh cột cứ ì ra như người mới ốm dậy. Mặc cả đảo mong ngóng như nào thì bọn cánh quạt cũng nhất định không chịu nhúc nhích. Chúng cứ đứng chôn chân, chỉa ra ba góc như đang dằn dỗi, y như lúc Mai mèo giơ tay ke xít Phác nhà đèn, Minh đen với Thắng bò ngu.

Mặt trời vừa nhoi nhoi lên phía đông đảo. Tiếng hô tập thể dục sáng của các chú bộ đội từ các cụm chiến đấu còn chưa dứt, cô Thúy đã bế bé Quy Sa ra ngồi dưới gốc phi lao. Trong nhà, đã nghe mùi không khí nóng bốc lên dần dà. Đám lá phi lao khi có gió reo rì rào, lúc rụng thì bay đánh nhoàng một cái rồi bị cuốn hút tầm mắt là thế mà giờ đây, gió yên tới mức, chiếc lá nhỏ như mũi kim khi rơi cũng rơi thẳng luôn xuống gốc khỏi thèm xoay hay xiên nghiêng nghiêng nữa.

Nắng dội từ trên xuống, mặt đất trên đảo như bị rang giòn. Hơi nóng hầm hập bốc lên từ mọi phía. Từ trên hấp xuống, từ dưới mặt đất đùn lên, từ xung quanh quện mùi muối mặn cứ như keo lại. Bé Quy Sa cứ ưỡn cong người như con cá vừa vớt lên từ biển, khóc nhài nhại. Cô Thúy vừa bế bé, tay vừa không ngớt vẫy cái quạt khâu bằng tấm bao dứa viền quanh những sợi dây điện đan lại. Cách gốc phi lao không xa, bốn đứa lớn đang hì hụi chơi trò đắp lâu đài với mấy xô cát san hô vốc lên từ biển. Dưới bãi, chiếc thuyền thúng nằm chổng mông, phơi vệt muối bạc thếch trên vết nhựa đường trám ngăn nước phía ngoài còn in cả hình những ngón tay của người trám nhựa.

– Trời ơi! Nóng chi nóng dữ vậy trời! Cô Thúy vác bé Quy Sa lên vai đứng dậy – Rồi rồi, nín nín. Má bồng con xế xuống bệnh xá coi nóng đỡ đỡ chút nào không ta…

Cô vừa đứng dậy thì bác Cường liều đi tới. Thấy bé Quy Sa vẫn khóc dấm dứt trên vai mẹ, bác Cường cất tiếng “khù”, “khù”. Quy Sa nghe tiếng bác Cường liều liền im bặt.

– Sao mà khóc lóc tùm lum vậy kìa?

– Nóng quá chú ơi. Chú xem có cách chi cho tụi con xin miếng điện đi chú. Đồ ăn thức đựng trong tủ thì hư hết trơn hết trọi, bầy con nít thì nóng nực, khóc lóc quá trời. Tủ đông chừ cũng không để làm chi hết chú à. Nó chỉ y chang cái chạn đựng đồ thôi chú. Đâu có tích trữ được cái chi mô.

– Mi không kêu, lẽ thường tụi tao không thấy trời nóng hẳn? – Bác Cường liều nhướng nhướng mắt – Mi thấy cả cái đảo này, có chỗ mô có điện xài không mà mi xin tao? Bác Cường nói rồi đưa tay khoát một vòng cung như ý khoanh suốt đảo một lượt. – Đó mi coi, chỗ nào có điện, mi chỉ tao để tao bảo đám đó sẻ điện cho mẹ con mi xài? Không lẽ giờ thổi được cho con mi mát cho hắn bớt la, tao cũng thổi chứ ở đó mà nói có điện rồi tao tiếc đám mi hả?

Nghe bác Cường liều dồn một hồi, cô Thúy cười bẽn lẽn rồi thèn thẹn:

– Dạ, tại nóng quá, đám nhỏ nó kêu quá trời nên con mới càm ràm bậy bạ đó, chú đừng có la nha chú.

– La chi ở đó mà la. Mà bữa nay, đám mấy cha dưới đó có đi biển không vậy?

– Dạ có đi mô chú ơi. Mấy ảnh đang tính kéo nhau xuống phụ mấy chú bên ra-đa lau chùi khí tài gì gì đó chứ nỏ có đi biển mô chú. Tại biển giờ thì lặng, cá thì dễ kiếm mà giờ về biết làm chi đâu. Ăn tươi rồi sẻ cho bộ đội cũng không có xài hết đó chú. Mà tủ đông thì đâu có cất trữ được đâu. Chả bù cho đận tố lốc chú na, thèm hơi cá tươi cũng khó…

– Bữa tố lốc thèm hơi cá tươi cũng đâu có khác chi nãy giờ má con mi thèm hơi gió, hơi điện. Xuống phụ độ đội ra-đa cũng được nhưng cũng lựa  lựa mà kiếm cá. Không tích đông được thì xẻ ra phơi, sau làm khô, dùng khi bữa tố lốc, sóng lừng. Tụi bây con ngư phủ, rành ba cái vụ làm khô này quá trời  mà…

– Khô cũng nhiều rồi chú ơi – Hì hì. Mà tối chú rảnh, con kêu nhà con nướng khô đầu mùa, chú xài thử heng chú…

– Nóng thấy mẹ, ba cái vụ khô đó, thử quỷ gì. Thôi để lúc khác đi – Rồi bác Cường liều ngửa mặt nhìn tán cây, chậc lưỡi – Bạc hết cả mặt lá rồi. Kiểu này, chỉ vài bữa nữa là trơ gân lá ra thôi. Gió không, mưa không. Chỉ thấy nắng với hơi muối bốc lên như này, lá nào chịu thấu. “Tháng ba bà già đi biển”, khách khứa qua lại thăm nom đảo thì đỡ cực sóng gió trên biển mà người trên đảo thì cực quá trời. Ông hé miệng, ông hắt hơi sổ mũi, cho vài miếng gió, luồng mưa cái coi, ông giời? Ước chi có Tôn Ngộ Không, hắn hô mưa gọi gió cho mát chút, heng…

– Bác Cường. Bác Cường, bác kể chuyện Tôn Ngộ Không đi bác?

Nghe nhắc tới tên con khỉ lông lá với bảy mươi hai phép thần thông biến hóa, Minh đen bỏ chỗ xây lâu đài, nhảy chân sáo lại chỗ bác Cường liều, đu tay bác, liến thoắng. Nó đã nghe bác Cường mấy lần kể chuyện về con khỉ thần thông đó rồi. Nhưng bữa nay, vừa sáp lại gần bác, nó giật thột luôn:

– Kể chi mà kể lúc này. Lấm lem tùm lum kìa. Chơi đi rồi rửa chân tay. Rồi chạy xuống phụ sư thầy quét chùa kìa. À chà. Lúc có chè, oản thì qua mau heng. Giờ khô mồi thì làm lơ heng… Xuống đó phụ sư thầy rồi đặng thầy kể cho nghe. Ngồi ngoài tam quan chùa cũng thoáng lắm đó. Không nghịch cát nữa. Đứng dậy mau.

Nghe bác Cường liều nhắc lớn tiếng, Phác nhà đèn kéo Thắng bò ngu đứng dậy. Minh đen lút cút chạy theo. Chúng lục tục kéo nhau đi về phía chùa.

Bầu trời cao và trong như một tấm gương hình cầu. Không có gió, khiến mặt trăng tròn vạnh cứ như bị cột chặt, treo lơ lửng giữa tấm gương hình cầu đó. Hơi nóng vẫn hầm hập bốc lên từ mặt đảo. Gió trốn biệt phía sau chân những con sóng chỉ lăn tăn mãi ngoài xa.

Cả 5 hộ dân, chiến sỹ của 3 cụm chiến đấu trên đảo đều kéo nhau hết ra bờ kè. Không một ai còn đủ dũng khí để trụ lại trong dãy doanh trại của bộ đội. Phía trước ngôi nhà sở chỉ huy, bác Cường liều đánh bộ quần đùi áo lót của bộ đội, ngồi chân co, chân duỗi trên ghế đá. Phía bên kia, bác Hồng cũng ngồi tương tự. Bộ ấm trà đặt trên bàn đá, giữa tấm vải hoa nhiều hình kỳ dị do ánh trăng chiếu qua tán bàng vuông lọt xuống mặt bàn.

Bác Cường liều chầm chậm nhấc chén trà, đưa lên miệng. Bác Hồng thở dài, duỗi hai chân hết phần ghế đá còn trống, giọng nhỏ nhẹ: Lo quá ông ạ. Có nhẽ, vẫn phải tích cực đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ khí tài đi liền với giữ sức khỏe cán bộ, chiến sỹ và ngư dân trên đảo. Tình hình cứ nắng nóng mãi như này, tôi sợ anh em mất sức…

– Bộ đội thì còn gồng được chứ sắp nhở dưới kia đáng lo hơn. Chiều, tôi thấy con nhỏ Quy Sa khóc nhèo nhẹo. Nóng như hun, như nung thế này, phần cây bên nửa đông đảo trơ gân lá, bạc hết rồi ông ạ – Bác Cường liều lắc lắc đầu. Mái tóc bạc trước tuổi của bác rung rung.

– Adi đà Phật – Bóng áo nâu sồng bước lên bậc thềm nhà chỉ huy – Hai bác đang uống trà à? Có ấm trà của đoàn khách Việt kiều mới ra đảo, dâng Phật, nhà chùa mang lên để các bác thụ lộc đây…

– Mô Phật, cảm ơn nhà chùa. Mời thầy ngồi uống nước – Bác Hồng co chân lại, nhường chỗ ghế trống kéo sư thầy ngồi xuống.

– Nóng quá 2 bác ạ. Nóng hơn cả tầm này năm ngoái – Sư thầy đón chén nước từ tay bác Cường liều – Nhà chùa cũng lên có lời với 2 bác, xin phép là từ mai thì cho đám trẻ con ban ngày chúng lên chùa… Thôi thì hai bên Tam Bảo cũng rộng rãi, chùa lại cao mái, lớp ngói, không gian cũng thoáng đãng, mát mẻ hơn. Xin phép 2 bác cho đám trẻ chúng lên đó nghỉ ngơi bớt chút nóng nào hay chút đó… Mấy nhóc cũng ngoan, không quấy quả gì đâu ạ.

Bác Hồng nhìn bác Cường  liều, rồi quay sang sư thầy: Thầy đã có ý thế thì an hem tôi cũng không có ý kiến gì đâu. Cho đám trẻ con mát mẻ chút thì tốt quá. Chỉ e chúng quấy quả, làm ảnh hưởng không gian chay tịnh của nhà chùa…

– Không có gì đâu hai bác ạ. Thì ngày thường, chúng cũng vẫn theo mẹ chúng lên quét chùa, thắp nhang lễ Phật. Phật có mặt cũng là để độ chúng sanh mà…

– Thầy đã nói vậy thì cứ làm vậy đi heng – Bác Hồng cười.

– Adi đà Phật. Nhưng mai, hai bác phải có nhời thì bố mẹ mấy đứa mới dám cho chúng lên trên chùa. Chư cả tuần rồi, tôi mời mà chúng chỉ nhảo qua rồi lại chạy chứ có ở lại trên đó đâu. Chúng kêu, chúng thuộc quy định rồi hai bác à. Đấy, ngay lúc tối đó, tôi kêu đám nhỏ lên chùa thụ lộc xôi chè sáng nay dâng Phật ngày rằm mà phải kêu mấy lần chúng mới lên đó. Ăn xong, cu Phác nhà đèn còn biết dắt mấy đứa nhỏ mang chén bát ra sau chùa rửa sạch, úp lên giá cẩn thận đó hai bác. Đám trẻ đảo mình ngoan mà…

Trăng vẫn vằng vặc chiếu xuống. Cả đảo im lìm ướp trong thứ ánh sáng trắng, lạnh, khô. Bầu trời như được đẩy lên cao hơn khiến mặt trăng nhỏ lại. từ phía cụm chiến đấu số 3, bầy gà đang đậu trên tán tra xao xác khi một con ngủ quên, rơi từ cành tra xuống đất đang lật bật bay lên, đậu trở lại.

Những tháng không có gió, đảo không có điện, mọi thứ trên đảo cứ náo loạn. Đám trẻ con như Phác nhà đèn thì thấy bình thường nhưng các chú bộ đội, các nhà dân trên đảo và cả bố Phác với các chú bạn nhà đèn của bố thì loay hoay cả ngày. Phác nhà đèn cùng đám trẻ con thấy nóng thì chạy ra gốc cây tra, gốc phong ba hay chiều chiều ra bờ kè hít hơi biển là thấy dịu thôi. Ngủ thì chúng kéo nhau lên chùa lăn ra nền. Chùa là nơi mát nhất trên đảo. từ bữa được bác Hồng, bác Cường liều với sư thầy cho phép, cứ rảnh là đám Phác nhà đèn kéo nhau lên chùa trốn nóng.

Nhưng mùa không gió, sợ nhất là khi trên mâm cơm chủ yếu chỉ có đồ hộp không cần trữ đông và những món khô vốn sau khi đánh bắt được mang về phơi dưới mặt trời. “Khô nhai muốn xỉu”, cái Bống xù đã một lần vừa bưng mồm vừa lắc lắc bím tóc. Không còn rau xanh, không có đồ tươi. Cái tủ trữ đông đựng đồ ăn của mọi nhà trên đảo không có đủ điện nên đồ ăn nhão nhoét hết cả ra.

Nắng nóng hun tất cả rau xanh trên đảo không thể lớn lên được. Ăn mãi đồ hộp đến phát ngán, bác Hồng với bác Cường liều cho các chú bộ đội lấy đỗ xanh dự trữ để làm giá đỗ cải thiện. Chiều xuống, chờ bớt nắng, anh Nhân Sơn Ca, kéo anh Kiến càng chúa thêm cả chú lái đò ra gốc phong ba ngoài rìa đảo. Vừa thấy mấy anh lúi húi, Phác nhà đèn đã kéo Minh đen lao ra theo. Cát ở chỗ này sạch nhất trên đảo. Vừa ít người đi lại, bọn chó, bò với mẹ con nhà lợn cũng ít khi lui tới.

Phác nhà đèn được anh Kiến càng chúa giao bưng một cái bát tô đựng đầy đỗ xanh đã ngâm. Những hạt đỗ xanh được uống nó nước, bụng căng phồng lên. Nhiều hạt hé miệng, khi chiếc lá mầm như chiếc răng bé xíu.

Ba anh hì hục khoét cát thành cái hố hình chữ nhật chừng vừa hai người ngồi. Phác nhà đèn giờ mới nhìn thấy 2 chiếc bao tải mà anh Nhân sơn ca mang theo đã được các anh dấp nước ướt sũng, để trong chiếc xô nhựa màu đỏ. Chú lái đò nhấc chiếc bao tải thứ nhất, trải xuống hố cát vừa đào. Anh Kiến càng chúa cầm bát đỗ đã ngâm trên tay Phác nhà đèn, cẩn thận rải đều lên mặt bao tải trên hố cát. Chiếc bao tải còn lại được đắp lên trên lớp đỗ vừa trải. Anh Kiến càng chúa cầm ca nước, bàn tay trái xòe ra, tay phải anh rót ca nước lên trên bàn tay trái đang vẫy vẫy nhịp nhàng như văn công múa khi ra thăm đảo. Rồi một lớp cát mỏng được phủ lên trên bao. Sau cùng, mớ lá phong ba được hái, xếp dầy lên, che kín hết miệng hố cát. Chú lái đò xoa xoa hai bàn tay vào nhau, chỉ anh Nhân Sơn ca:

– Thằng em nhớ ngày 3 lần tranh thủ mang nước ra tưới đều để giữ ẩm nhé. Nắng nóng thế này, chỉ tầm 2 ngày là có rau giá ăn thôi. Nghĩ đến đã mát ruột chứ hốc mãi đồ hộp, đến đi kiết mất. Sợ xanh mắt rồi.

– Anh cứ than chứ, có đồ hộp ăn là còn may. Ngày trước, em nghe các chú các anh hồi đầu tiếp quản đảo mới giải phóng bảo, đồ hộp cũng chẳng có mà ăn, có khi phải ăn cả thịt hộp hết hạn, thối hoắc ý chứ… Anh Nhân Sơn ca, tay thu chiếc xô, miệng nói.

– Ừ, công nhận các cụ vĩ đại thật – Anh Kiến càng chúa gật gù – gian khổ đến chết đi được thế mà các cụ vân kiên gan bền chí giữ đảo, giữ biển. Giờ an hem mình được như này rồi, sướng chán. Thằng nào cướp nổi biển đảo của ta.

– Bọn em cũng sẽ như các anh, giữ đảo – Minh đen loi choi chen lên . Chú Lái đò sững người, nhìn Minh đen trân trân: Ơ thằng này rồi khá. Giữ chứ. Phải giữ chứ, để bọn xâm lược cướp đảo thế nào được.

– Anh Kiến càng chúa ơi – Phác nhà đèn ngần ngừ – Anh chỉ cho bố em cách làm rau giá với đi.

– À, chuyện làm rau giá thì không phải chỉ, ông Tân nhà đèn có mà còn đẻ ra cách làm, như ông đẻ ra thằng con là chú em đấy, lỏi ạ – Anh Kiến càng chúa vừa cười, vừa sải những bước chân thật dài và dứt khoát. Thảo nào, mấy cô nhà báo ra đảo toàn gọi anh là “Chân dài của đảo”.

Hai ngày sau, vụ thu hoạch giá đỗ bắt đầu. Lớp lá phong batrên mặt đất được gỡ, tiếp tới là lớp cát mỏng phủ trên mặt bao tải. Rồi chiếc bao tải trêm mặt được gỡ ra. Những thân giá gầy gầy, màu trắng ngà lộ diện. Trên đầu mỗi thân cây đội 2 chiếc lá mầm nhỏ xíu, có cái đã kịp bắt màu xanh. Anh Nhân sơn ca xuýt xoa: “trắng đẹp hơn cả chân dài”. Cu Minh đen nhíu mày: “Ủa, anh Kiến càng chúa đen cháy mà, có trắng chi mô?” Chú Lái đò nghe vậy, lăn ra cười. Chỉ có anh Kiến càng chúa giọng méo xẹo: “cái thằng, ngố thế là cùng…”. Ai bảo anh nhận thêm biệt danh “chân dài của đảo” do mấy cô nhà báo tặng làm chi.

Một bát đỗ xanh trên tay Phác nhà đèn hôm trước mà thu được cả thúng giá đỗ. Sau khi các chú bộ đội tập trung nhặt sạch sẽ, giá đỗ được đưa bếp vào nấu canh cho toàn đảo. Lâu lắm rồi, đảo lại vui như liên hoan ăn tươi.

Đã cuối mùa khô, nhưng thời tiết ở đảo vẫn cơ bản là nắng, khô. Những bậc thềm, viên gạch tuyệt nhiên không một vệt rêu xanh đeo bám. Nắng đến nỏ người, rêu nào chịu nổi là xanh. Đá vẫn đá. Sỏi vẫn sỏi. không cằn và trơ trụi. Cỏ cây trên đảo them hơi mưa biết bao nhiêu. Con người trên đảo khát mưa biết bao nhiêu. Rồi đảo bắt đầu đón những cơn mưa đầu mùa. Những hạt mưa như vàng như bạc rớt xuống. Không khí mèm lại, giãn ra.  Nhưng mưa đầu mùa chỉ như những người khách thoáng qua thăm đảo. Mưa qua đảo. Những giọt mưa đọng trên tán lá phong ba, bàng vuông, báo táp, phi lao, muống biển chưa kịp ướt hết mặt lá đã được gió thổi hong khô. Mưa ào tới, đám trẻ con chưa kịp xòe tay hứng, mưa đã lại theo gió ra biển. Mưa qua đảo đầu mùa, chỉ là những cơn mưa bất chợt đến rồi vội đi, như những câu chuyện không đầu không cuối nhưng nhiều cảm xúc đến vô cùng. Rồi mưa ở lại với đảo chậm dần. Khi đó, cho dẫu mưa chưa kịp tan ra, lặn vào lớp cát sỏi của con đường dưới chân đã được lính đảo hứng trọn, giữ lại trong các thùng to, thùng nhỏ. Nước ngọt, nhất là nước mưa quý như vàng. Nước để ăn, để phục vụ sinh hoạt, để tưới rau, tăng gia sản xuất… tất cả những cơn mưa qua đều được tận dụng triệt để. Những khoảng sân trống trước cửa các doanh trại trở thành bể tắm tự nhiên, chứng kiến niềm vui của những người lính đảo trong những trận tắm mưa.

Đảo đã lại chuyển mùa cùng biển.

CHƯƠNG V – LỚP HỌC BÊN BỜ SÓNG

Phác nhà đèn vác cặp vào lớp. Sang tháng chín rồi, gió trên đảo đã bắt đầu xoay mặt. Cữ trước, gió thốc vào cửa trước nhà, giờ, gió lại thốc tới từ phía cửa sau. Ở trên đảo, chỉ cần nghe gió xoay mặt là cu Phác biết đảo đã chuyển mùa. Năm nay là năm thứ năm Phác nhà đèn theo bố ra đảo. Nó biết rõ, trên đảo chỉ có hai mùa: mùa có gió và mùa đứng gió. Mùa có gió thì có điện bởi điện ở đảo chạy bằng tua bin với những cánh quạt gió nên có gió là có điện.

Và cứ hết mùa vắng gió là tới mùa bọn Phác nhà đèn vào lớp học.  Năm học mới bao giờ cũng bắt đầu cùng với mùa có gió.

Mấy năm trước, trên đảo chỉ có một phòng học nhỏ được các chú bộ đội dựng tạm. Tầm tháng 3 năm rồi, bác Hồng với bác Cường liều đón đoàn khách trong đất liền ra thăm đảo. Sau chuyến ý, đám trẻ thấy các chú công binh cõng đá, gạch, cát với vô vàn thứ khác từ tầu vận tải lên. Quay qua quay lại, một khu nhà cao ba tầng mọc lên bên cảng phụ của đảo. Từ khi khu nhà mới bắt đầu dựng, đám Phác nhà đèn bị thầy Mạnh cùng bố và các chú cấm không cho bén mảng đến gần, sợ lỡ gạch đá rơi vào người. Thấy các chú công binh cứ lầm lũi xây dựng, đám Phác nhà đèn đoán già đoán non. Mai mèo thì kêu: “Mấy chú dựng nhà ở cho mấy nhà nữa trong bờ sắp ra”. Minh đen thấy thế trề môi: “Nhà ở chi mà bự tổ chảng. Nhà ở như nhà tau nhỏ nhỏ rứa rứa…”. Tranh cãi chán, Phác nhà đèn về hỏi bố, cu cậu lại cũng chỉ nhận được cái nheo mắt, rồi bố nó cười cười: “Rồi khắc biết thôi. Rồi khắc biết thôi”.

Bữa kia, khu nhà xây xong, được tô một lớp sơn vàng nhạt. Hai cửa sổ trổ ra vườn rau và hai cửa lớn sơn màu xanh. Chờ mấy bữa tiếp, các chú công binh dựng thêm hai trụ cổng, phía trên có một tấm biển lớn. Rồi một hàng chữ sơn màu đỏ tươi hiện ra trên tấm biển: “Trường tiểu học xã Song Tử Tây, huyện đảo Trường Sa”. Giữa trời biển mênh mang, tấm biển đề tên trường trên ngôi nhà ba tầng khang trang nhìn thật rực rỡ.

Biển tên trường đã treo ngay ngắn, cả nhóm Phác nhà đèn nhảy chân sáo reo hò “Trường của mình. Trường của tụi mình. Thầy ơi, trường của tụi mình!”. Thì đó đúng là trường học của tụi chúng mà. Một ngôi trường khang trang, ba tầng; khu nhà đẹp nhất trên đảo đó chính là trường học của bọn chúng. Tiếng hò hét của Phác nhà đèn cùng đám bạn lan từ sân trường tới mép cầu cảng. Thắng bò ngu hất hàm với Minh đen: Oách chứ bộ! bầy mẹ con chó Lu với chó Ly từ cụm chiến đấu số 1 và số 3 gần đó cũng lao ra, bám chân đám nhỏ, quẩng lên, rít ăng ẳng. Chúng sung sướng chồm lên, vẫy đuôi rối rít, ôm chân Phác nhà đèn, Minh đen; Chán chê, đàn chó mẹ con quay ra, con nọ ôm lưng, ôm cổ con kia, vật nhau lăn lộn trên bãi cát mỏng.

Cả ngôi trường rộng vậy nhưng hiện tại mới dùng có một phòng. Cũng làm gì lấy đâu ra nhiều học trò để có nhiều lớp chứ. Trên đảo, ngoài các chú bộ đội, chỉ có thêm người của nhà đèn. Nhà đèn thì chỉ ông Tân có con mang theo ra là cu Phác. Các chú bộ đội thì hoàn toàn không có được mang gia đình ra đảo. Cả đảo có 5 hộ dân. Hộ cô chú Nha và cô chú Kiên chưa có bé. Ba hộ còn lại, tất tật có 5 bé thì Quy Sa mới sinh chưa đầy tuổi nên còn 4 nhóc cộng thêm Phác nhà đèn là năm. Bởi vậy, lớp học của Phác nhà đèn thì rộng rênh mà chỉ có năm anh em nó học. Thắng bò ngu học lớp 5. Phác nhà đèn với Minh đen học lớp 3, Mai mèo học lớp 2. Còn bé Bống xù mới học mẫu giáo lớn.

Các cánh cửa sổ và cửa chính của lớp đã được thầy Mạnh mở tung ra. Gió từ cửa trước xô vào lớp, xốc luồn ra cửa sau. Những bức vẽ thầy Mạnh, thầy Quyết treo lên tường nhảy múa trong nhịp gió. Trong những bức tranh ngộ nghĩnh ấy, có bức của Mai mèo, có bức của Phác nhà đèn, bức của Minh đen còn phần nhiều là tranh do thầy Mạnh, thầy Quyết và các chú bộ đội trên đảo vẽ. Riêng bức vẽ con meo của bé Bống xù còn được chú Lái đò lồng khung cẩn thận, đặt ngay gần bàn học của em.

Tiếng trống trường vang lên từ chiếc trống cái đặt trên giá đỡ ngay ngắn ngoài hiên rộng bên cửa sổ phòng học. Giữa nắng gió biển Đông, tiếng trống âm vang kỳ lạ, nó khiến người nghe bỗng thổn thức lạ thường. Nó khác tiếng kèn quân lệnh, tiếng kẻng báo động trên đảo. Tiếng trống mang tới một cảm giác thật bình yên, gần gũi và dường như có cả hơi hướng, mùi vị của đất liền, của bờ bãi trong kia…

Đám trẻ đang hò hét chơi hú òa bên gốc phi lao xù xì những cái bướu mốc thếch nghe tiếng trống sững hết cả lại. Mấy đôi chân trần khựng lại,  không nhảy loi choi trên lớp cát mỏng vốn còn sót lại khi dựng trường. Những gương mặt bầu bĩnh với làn da nâu đặc trưng của trẻ con vùng biển. Những đôi mắt tròn xoe ngây thơ, nửa chào đón, nửa ngạc nhiên lạ lùng, thích thú. Bé Quy Sa xòe đôi bàn tay nhỏ, huơ huơ vẫy các anh chị lớn. Dường như Quy Sa cũng muốn khoe điều gì đó mà chưa thể cất tiếng giữa lúc này nên cứ nhoài nửa người ra khỏi vòng tay mẹ để nhoai về phía mấy anh chị lớn. Không gian bên ngôi trường mới bỗng ấm áp đến lạ… Tiếng trống trường khiến những người có mặt trên Song Tử Tây không còn cảm giác mình đang ở giữa trùng khơi, đang xa đất liền, xa quê nhà đến cả nghìn cây số.

Phòng học rộng bằng chừng nửa cái sân bóng của đảo, bàn ghế được kê gọn gàng, sáng rỡ. Phía góc phòng, chiếc tủ chứa sách vở, đồ dung học tập và đồ chơi cho trẻ mầm non xếp ngay ngắn.

Sáng nay, thầy Mạnh lên lớp, thầy Quyết đang chăm rau. Dáng người đậm, rắn rỏi trong chiếc áo phông màu xanh biển, đôi mắt sáng trên gương mặt cương nghị, thầy Mạnh hồ hởi đón các trò nhỏ vào phòng học của ngôi trường mới. Nghe tiếng Bống xù với Mai mèo líu ríu “Con chào thầy. Con chào thầy” như tiếng chim cu cất lên, Minh đen vội vàng lấy tay phủi phủi đám cát đang bám đầy cả tóc cả mặt vì bị Phác nhà đèn hất vào, rối cũng hớt hải kéo Phác nhà đèn xô vào lớp. Đến trước mặt thầy Mạnh, hai đứa cúi đầu, khoanh tay “Dạ, con chào thầy” nghe thật hiền. Thầy Mạnh khẽ cúi đầu, miệng tủm tỉm. Chắc thầy đang ngẫm nghĩ: “Hai ông lỏi, thường ngày quậy phá là vậy, nay bỗng lành đến lạ” đó thôi.

Giờ học bắt đầu. Thầy Mạnh nắn nót viết những con chữ đầu tiên lên tấm bảng mới. Vẫn như ở lớp học cũ là căn nhà tạm rồi chuyển qua phòng làm việc của Ủy ban xã đảo cho mượn trước đó, năm anh em được chia thành ba hướng, mỗi hướng là một “lớp”. Thầy Mạnh xoay người đánh vật với đám “tiểu yêu” của mình. Trong lúc Thắng bò ngu – học trò có tiếng ngoan nhất trường đang chăm chú giải toán thì Phác nhà đèn với Minh đen bò nhoài cả ra bàn. Hai ông tướng nhí nhố chỉ cho nhau cái hình vẽ ngộ ngộ vừa thấy trong tập bài mỹ thuật của Mai mèo. Còn Bống xù lại nhảy tốc lên ngồi trên góc bàn, ngay sát chỗ Mai mèo đang tập viết… Từ bên ngoài nhìn vào góc lớp 2, chỉ thấy hai cái bím tóc của Mai mèo xổ tung, nhấp nhô sau ô cửa sổ. Sáng nay tới lớp, thầy Mạnh chưa kịp tết lại tóc cho nó. Chạy nhảy ngoài gốc phi lao trước lúc vào học, mồ hôi làm mấy lọn tóc bên má Mai mèo bết lại.

Tại là lớp học “ba trong một” nên chuyện học và dậy của thầy trò ở đây cũng “không giống ai”. Cả lúc còn mượn tạm phòng làm việc của Ủy ban nhân dân xã với cả bây giờ lên trường học mới cũng vẫn thế. Thường thì buổi sáng, thầy Quyết dạy toán cho Thắng bò ngu học trò lớp 5, tiếng Việt cho Phác nhà đèn, Minh mèo – hai trò lớp 3 rồi quay sang dạy tiếng Việt, đạo đức cho Mai mèo đang học lớp hai trước khi dạy bé Bống xù lớp mẫu giáo tập tô màu. Buổi chiều, thầy Mạnh đảm trách nhiệm vụ vừa dạy vừa dỗ tất cả các trò những môn học phụ khác như học buổi hai, quản lớp của các trường trong đất liền.

Trường học nằm ngay bên cầu cảng phụ của đảo Song Tử Tây. Ngồi bên cầu cảng, có thể nghe rõ chất giọng Khánh Hòa trầm trầm của thầy Mạnh, thầy Quyết lẫn trong tiếng sóng cộn vào chân dãy cọc bê tông chống đổ bộ đang dập dềnh dưới bờ kè đá. Anh Kiến càng chúa, chú Lái đò với anh Nhân sơn ca mỗi khi hết phiên gác hay ra cầu cảng nghe thầy giảng bài. Có khi, cả lớp đang im lặng nghe thầy giảng bài thì tiếng Minh đen thét lên. Mặt nó đỏ văng. Cái cần cổ nổi gân sau tiếng thở hút lấy hơi:

– Năm anh em ta mang năm cái tên…

Cả lớp giật mình quay vào chỗ Minh đen. Thầy Mạnh sững người chút xíu, bật cười rồi thầy lại gần Minh đen:

– Minh đen, con hát “5 anh em ta mang 5 cái tên”, con biết bài đó của ai, nói cái gì, ra sao hôn?

Nhanh, gọn và hùng hồn, Minh đen ngước nhìn thầy Mạnh, mặt không giấu vẻ tự hào:

– Tên nghĩa là tên lửa ấy, thầy. Năm anh em ta mang năm cái tên là mỗi người mang một cái tên lửa. Thầy hiểu chưa? Bọn con năm năm anh em mỗi đứa mang một cái tên lửa, đám nào lớ rớ, bọn con chíu ngay, tan tành, toi đời.

Giải thích xong, Minh đen lại lúi húi quay vào bài tập toán còn dang dở. Phác nhà đèn mặt ngẫn ra, ú ớ. Thắng bò ngu lầm bầm: “Cái thằng kỳ cục chi mô”. Thầy Mạnh gắng kìm tiếng cười, chỉ chờ lúc bật ra khiến nó cứ khùng khùng khục trong cổ họng làm cổ thầy giật liên hồi.

Rồi cái vụ năm anh em ta mang 5 cái tên là 5 cái tên lửa của Minh đen kéo từ lớp học về quanh bàn trà dưới gốc tra trước cửa bệnh xá tối ấy. Bác Cường liều, bác Hồng, cả sư thầy, anh Kiến càng chúa với mấy chú trong các hộ dân cười không khép miệng lại được. Bác Cường liều vừa lau nước mắt vừa lẩm nhẩm: “5 anh em ta mang 5 cái tên mà nó bảo là 5 cái tên lửa. Cái thằng, thế mà nó cũng nghĩ ra nổi thì đúng là thánh thật thôi”.

Sáng sau, chuyện ấy rồi trôi đi như con sóng này xô bờ lại rút ra nhường chỗ cho con sóng khác ập tới.

Cái lớp học duy nhất bên bờ sóng ấy của đám Phác nhà đèn cùng các thầy Lê Xuân Quyết và Lê Văn Mạnh cũng chính là cả cái trường tiểu học của xã đảo Song Tử Tây kiêu hùng này. Và nó cũng là “một trong những điều độc đáo giống như bao điều độc đáo khác trên đảo như chuyện xây chùa, chuyện đánh cá, chuyện múa đầu lân đêm trung thu đến cả chuyện nuôi bồ câu, nuôi chó”…. Bác Hồng – Bí thư Đảng ủy xã đảo ngay trong chiều khai giảng năm học đã ngồi bên thềm hè lớp học. Vừa gật gật mái tóc lốm đốm bạc, cả 5 đứa nhóc: Thắng bò ngu, Phác nhà đèn, Minh đen, Mai mèo với cả Bống xù – những học trò của trường Tiểu học xã đảo Song Tử Tây đã bu lại ôm lấy bác Hồng. Vừa ôm bé Bống trong lòng, bàn tay vuốt nhẹ trên đám tóc tơ của nó, bác thủ thỉ “Các thầy ra đây với bọn mi, dạy bọn mi cái chữ để biết đủ điều là nhọc lắm đó à nha. Vậy nên đám bây chịu khó mà học. Sau có cái chữ, còn vào đất liền học lên cao, cao nữa rồi mới có sức quay lại mà xây dựng đảo để không kẻ nào có thể cướp được đảo của mình, nghe chưa, chứ mỗi đứa vác một cái tên lửa như Minh đen bày thì ăn thua chi mô…?”

Sau bữa khai giảng, đám Phác nhà đèn quây quần trong lớp học không rời. Chỉ trừ khi phải ở trong nhà ăn cơm và ngủ, còn lại, điểm chúng chọn để tụ tập vẫn là cái lớp học có một không hai bên bờ sóng. Có lần, một cô xinh ơi là xinh trong đoàn văn công ra đảo thấy thầy Mạnh đang giảng bài trong lớp cho đám nó bèn nán lại. Cô văn công hỏi cả nhóm về lớp, về trường, đứa nào cũng háo hức muốn khoe. Minh đen láu táu: “Trường học của con là trường ba trong một đó”. Thầy Mạnh tủm tỉm cười. Cô văn công kéo Minh đen lại: “Sao con biết đây là trường học ba trong một hay vậy”? “Dạ, trường của tụi con lạ lắm chứ bộ. Làm gì có ở đâu có trường, có lớp như trên đảo ngoài Trường Sa này đâu cô”? Minh đen tròn mắt, điệu bộ hồn nhiên. “Cơ cô đang muốn hỏi con sao con biết trường của con là trường học ba trong một kìa”. Cô văn công vẫn ôm chặt Minh đen, chọc nó.

” Là bởi Minh đen hớt lẻo đó. Nó nghe anh Kiến càng chúa nói vậy với chú Lái đò đó cô” – Thắng bò ngu xen vào – “Rồi bữa anh Kiến càng chúa nói vậy, chú Lái đò còn kêu, sao cái tên đó cứ y chang với quảng cáo của một nhãn cà phê nổi tiếng khiến anh Kiến càng chúa cười bò đó ạ”. Thắng bò ngu nheo nheo mắt nhìn Minh đen đang dứ dứ nắm đấm trước mặt nó.

Nhưng nói gì thì nói, dù Minh đen có “hớt lẻo” lời của anh Kiến càng chúa hay gì gì đi nữa thì ở đây, giữa vời vợi trùng khơi của Trường Sa này, đó đang là cách nói chuẩn nhất về cái trường học của đám Phác nhà đèn. Trường học đàng hoàng, chỉ có năm học sinh nhưng có tới tận ba lớp lận. Nói giản dị là gộp các trò đang học các lớp từ lớp năm, lớp ba với hai trò đang học lớp hai và một trò nhỏ xíu đang nhảy tót vào lòng thầy Mạnh để bắt gấp thuyền kia lại chỉ đang học… mẫu giáo.

CHƯƠNG VI – THẦY GIÁO TRÊN ĐẢO 

Cả hai thầy Lê Văn Mạnh, Lê Xuân Quyết đều đang độ tuổi ngoài 20. Các thầy tốt nghiệp các trường Sư phạm đúng thời điểm ngành giáo dục vận động ra Trường Sa gieo chữ đã viết đơn tình nguyện xung phong ra Trường Sa dạy học. Mạnh quê ở huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa là dân sư phạm Sử của trường Đại học Quy Nhơn. Tốt nghiệp khóa S31, cầm tấm bằng sư phạm trong tay anh trở về quê đi dạy. Tin Sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Khánh Hòa tuyển giáo viên đi dạy học ngoài đảo Trường Sa được thầy Mạnh biết trong một lần trên đường từ trường về nhà. Còn với thầy Lê Xuân Quyết tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm Khánh Hòa, thầy cũng xung phong ngay cùng đợt với thầy Mạnh. Xong các thủ tục, hai thầy giáo trẻ lên tàu, vượt sóng ra Song Tử, một trong những đảo nổi có ngư dân sinh sống trên huyện đảo Trường Sa.

Chuyện về việc thầy Mạnh, thầy Quyết ra bám trường dạy học, bọn Phác nhà đèn nghe lỏm được khi ngồi phụ chú Châu, bố của Minh đen nướng cá bò bữa đãi mấy chú nhà báo từ đất liền ra đảo công tác. Lúc ý, Phác nhà đèn thì lui cui phụ chú Châu lật cá. Con bò ngu ăn hơi nóng từ than hồng, da nó phồng lên rồi rách toạc, hé lớp thịt trắng xốp như ức gà.  Chú Phú với chú Thái thì lui cui giã muối ớt. Mấy cô vừa góp chuyện vừa đẩy Minh đen với Thắng bò ngu lên gọi hai thầy. Câu chuyện giữa chú Châu, chú Sơn, chú Thái với hai thầy giáo trẻ và mấy cô chú nhà báo cứ thế chen giữa tiếng quậy phá của đám trẻ, quyện trong làn khói bốc lên từ bếp nướng và cả mùi thơm lựng của cái lườn con bò ngu đang há hốc cái miệng, nhe hai hàm răng trắng ởn. các cô chú nhà báo vừa nheo mắt vì khói, vừa hỏi chuyện, ghi chép. Tiếng máy ảnh bấm loạch xoạch. Ánh đèn từ máy chớp liên hồi làm bé Quy Sa khóc ré lên. Tiếng nói, tiếng cười xôm tụ cả khu cảng phụ.

Sau bữa cá nướng tối trước ấy, chiều sau, đám học trò lại bu lại quanh hai thầy của chúng dưới tán lá tra xanh bên sân bệnh xá của đảo để nghe kể chuyện. Mặc dù câu chuyện ấy là của hai thầy với mấy cô chú nhà báo, nhưng chúng cũng cứ quây lại rồi im lặng nghe. Vừa nghe, Thắng bò ngu vừa bấm vai Minh đen với Phác nhà đèn rồi hất hất cái cằm lẹm về trước. Lát lát, nó lại thì thầm bên tai Phác nhà đèn: “Thấy chưa? Tao nói đâu có trật chút chi? Thấy chưa?”…

Cô nhà báo có vóc người nhỏ nhỏ đang cắm cúi bên trang sổ mở ra bằng bàn tay người lớn. Mãi bữa sau, bọn Phác nhà đèn với Minh đen mới biết tên cô là Phương Mai. Cái tên thật hiền.

Dõi mắt nhìn chùm quả tra xanh lấp ló, đung đưa sau những phiến lá, thầy giáo Lê Văn Mạnh cười rất hiền: “Khi em ký đơn tình nguyện ra dạy học 5 năm ở Trường Sa, em cũng không mường tượng hết những khó khăn vất vả của một giáo viên đứng lớp trên đảo. Nói thật, chỉ riêng những thiếu thốn đối với những nhu cầu tối thiểu nhất cho một con người như nước ngọt để sinh hoạt hàng ngày cũng là điều khó tưởng tượng nổi chứ chưa nói đến những cái mắc mớ khác trong nghề dạy học. Nhưng đổi lại, tình người trên đảo thì không giấy bút nào nói hết được đâu chị ạ. Đấy chính là thứ khiến chúng em dồn hết tâm sức của mình cho sự nghiệp gieo trồng con chữ nơi đây, cũng là ân nghĩa chúng em gửi những cán bộ, chiến sỹ và người dân giữa mảnh đất chỉ thừa bão tố này”. “Chu cha, bữa ni thầy giáo mình nói hay rứa” – Thắng bò ngu tròn mắt, chu môi. Nó chưa thấy thầy Mạnh nói vậy bao giờ. Mải nghe thầy giáo kể chuyện với cô nhà báo, đám trẻ không hay biết anh Kiến càng chúa với chú Lái đò cùng anh Nhân sơn ca đi tới sau lưng tụi nó từ lúc nào. Thấy Thắng bò ngu xuýt xoa, anh Kiến càng chúa kéo nhẹ má nó:

– Cái thằng. Thầy mi phải nói vậy, cô nhà báo mới viết được bài chứ.

– Viết bài là răng, anh? Thắng bò ngu hỏi lại.

– Răng, lợi gì ông tướng. Thì như mấy ông viết bài đăng trên báo tường treo trên lớp học hay như mấy chú làm báo tường treo ở nhà chỉ huy các cụm chiến đấu đó. Nhưng đây là in trên báo cho cả nước đọc, cả nước biết…

– Chu cha. Vậy thầy mình nay oách chớ bộ – Thắng bò ngu gật gù. Rồi nó lại hếch mặt hóng vào chỗ thầy Quyết đang trả lời. Nó nghe chăm chú như chỉ sợ gió biển thổi mắt tiếng nào từ miệng thầy giáo nó. Cũng như thầy Lê Văn Mạnh, thầy giáo Lê Xuân Quyết chầm chậm kể: “Nếu không xung phong ra Trường Sa, ở trong Khánh Hòa, chúng em có thể xin được nơi công tác thuận lợi hơn, gần gia đình mình. Rồi công việc cứ thế thong thả, nhàn nhã đúng không chị. Sau giờ lên lớp, bọn em có khi còn có thể làm thêm những công việc khác để tăng thu nhập cho bản thân và gia đình. Nhưng em vẫn muốn ra đảo. Vẫn muốn gắn mình với những con chữ cho đám trẻ nơi đây. Và chị thấy đấy, các cháu còn theo cha mẹ ra ngoài này làm cột mốc chủ quyền cho dân tộc được, huống chi mình phải không chị… Thế thì sao mình nghĩ về khó khăn, gian khổ nữa…”.

Tiếng kèn báo nghỉ đã ngân dài trên đảo nhưng đám trẻ hôm nay vẫn chưa chịu rời sân bệnh xá. Chúng vẫn muốn nghe câu chuyện của các thầy với mấy cô, chú nhà báo ra công tác tại đảo. Đám chúng nghe, vì chúng không hiểu chuyện mấy thầy của chúng dạy chúng học có khác chi với đám bạn cùng đi học như chúng nhưng đang ở trong đất liền. Nghe rồi chúng mới võ vẽ rằng, chuyện dạy chữ của các thầy với đám chúng thật… chả giống ai.

Chuyện dạy học trên đảo có lẽ chẳng giống với những gì các thầy học được từ nhà trường sư phạm trong đất liền. Làm sao thầy có thể tổ chức các hoạt động sư phạm lớp lang theo những gì đã thành mẫu, ngay cả chương trình giảng dạy của các thầy với sáu học trò của ba cấp lớp ấy cũng phải rất khác. Giáo án, những chương trình lên lớp của thầy Quyết, thầy Mạnh chuẩn bị để dạy học ở Song Tử Tây nói riêng và các đảo khác có trẻ nhỏ trên quần đảo Trường Sa này nói chung đều rất “độc”, chẳng giống ai của hai thầy giáo trẻ. Một kế hoạch giảng dạy đặc biệt: Dạy theo những chủ đề rất cụ thể ngoài việc giảng đủ nội dung kiến thức trong Sách giáo khoa và chương trình đã được quy định của Sở giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa thì tháng 1 và 2 là chủ đề Tết quê em, tháng 3 là tiến lên đoàn viên, tháng 4 và 5 là yêu quý cha mẹ, tháng 9 và 10 là biển đảo quê hương. Những chủ đề ấy được các thầy minh họa bằng những hình ảnh tư liệu cắt ra từ sách báo, tranh ảnh hoặc từ chính những đồ dùng dạy học được tạo thành bằng những bàn tay gân guốc của những chàng trai vùng biển. Đó là một trong những cách hai thầy giáo trẻ khắc phục sự thiếu thốn về đồ dùng dạy học của trường nơi xã đảo.

Dẫu hóng, nghe hết chuyện rồi đám Phác nhà đèn, Minh đen, Thắng bò ngu cũng chả nhớ mấy, hiểu gì. Chúng chỉ thấy, hai thầy giáo của chúng thật tuyệt vời. Rồi tối ấy, bên bàn trà dưới gốc phi lao bên thềm trường học mới, chúng lại được nghe chú Châu nói cùng với bác Tân nhà đèn: “Eng à. Dường như cái khó khăn, thiếu thốn ở đảo tiền tiêu này chỉ khiến cho họ, mấy chú thầy giáo ấy thêm vững tin với việc họ mần, với đường họ chọn, con đường cống hiến cho Tổ quốc. Và những con chữ các thầy đi gieo ở Trường Sa không chỉ mang lại tri thức cho học trò, nó còn là chữ giữ chủ quyền, chữ đi bảo vệ Tổ quốc. Rồi sau này, con cái eng em mềnh vô đất liền nó có học cao lên, cũng phải bắt đầu từ những cái chữ bữa ni mấy thầy gieo vô đầu chúng, bác hỉ”.

Chỉ thấy bác Tân nhà đèn gật gù cười cười trong ánh sáng đỏ của ngọn điện gió đang đung đưa trong gió biển giữa tiếng rì rào của đám lá phi lao.

Mưa! Vẫn mưa! Trời như chiều lòng người làng đảo! Các chú bộ đội bắc ống dây dẫn xong, kéo nhau chạy quanh sân. Họ trêu nhau, chọc ghẹo, túm lấy bọn Phác nhà đèn mà xoay mòng mòng. Bọn Phác nhà đèn, Thắng bò ngu, Minh đen bỏ áo, cởi trần trùng trục, chạy uỳnh uỵch đuổi bắt với các chú bộ đội. Chú lái đò tóm được Phác, anh Kiến càng chúa ôm được Minh đen. Họ xúm lại, hò nhau kiểm tra coi “con chim” của hai thằng “nhón” tới cỡ nào rồi. Hai ông lỏi con vùng vẫy, kêu cứu náo loạn. Tiếng cười vang xa, lẫn vào tiếng mưa rơi, tiếng sấm rộn.

CHƯƠNG VII – ÔNG ĐỊA MÉO MIỆNG

Còn tận gần một tuần nữa mới tới trung thu, nghĩa là nay trăng vẫn còn cong như nửa cái vành mũ sắt mấy chú bộ đội thường đội khi đi canh biển! Phác nhà đèn khoái kêu việc bẩy chú bộ đội tập hợp thành hàng đi dọc bờ kè trên đảo là đi canh biển hơn là đi tuần tra dù bố nó là ông Tân nhà đèn đã nhắc nó không được kêu vậy rất nhiều lần! Và cũng còn bởi trường học của Phác nhà đèn có năm đứa lại hay lăng xăng bên cầu cảng khi chiều về để đếm tàu vào âu nên nó khoái kêu bẩy chú bộ đội đi tuần tra là đi canh biển!

Mùa này, biển bắt đầu có gió và đảo cũng bắt đầu có gió! Phác nhà đèn cũng như bốn đứa kia đều biết sắp Trung Thu! Bữa chiều qua, lúc ngồi trên đùi chú Lái đò, nó đã hếch mũi nghe chú với anh Kiến càng chúa kể về những trò hay chơi lúc còn nhỏ ở nhà! Khi đó, chú Lái đò đã ăn cơm và Phác cũng đã chén căng bụng rồi nên Phác nhà đèn cứ tha hồ ngồi trong lòng chú mà hóng chuyện!

Gió hiu hiu. Bầy gà của cụm chiến đấu đậu trên những cành tra cứ gừ rừ, gừ rừ không ngớt. Thi thoảng, có con ngủ mơ còn trượt chân khỏi cành cây, suýt rơi xuống đất. Chắc nó phải gượng đậu lại nên vỗ cánh lạch xạch khiến cả đàn nhao nhác theo. Câu chuyện về những trò chơi dân gian chú Lái đò với anh Kiến càng chúa tưởng không dứt ra được cũng phải dừng bởi tiếng lạch xạch vỗ cánh của con gà mất nết mơ ngủ.

Hai chiếc ghế đá kê dưới gốc tra quay vào chiếc bàn có kẻ sẵn bàn cờ tướng. Chiếc âu bằng nửa mảnh vỏ con ngao cô đơn đựng đầy quân cờ đặt dưới gậm bàn. Nhưng nay chú Lái dò với anh Kiến càng chúa không chơi cờ như mọi bữa. Họ bảo nhau: “nay chuyện tào lao giăng hoa thôi”. Phác nhà đèn kéo tay chú lái đò:”Chuyện tào lao giăng hoa là chuyện chi, chú?” “Ờ thì là chuyện tào lao giăng hoa” – Chú Lái đò thủng thẳng. “mà mi, cái chi cũng hỏi, hỏi miết vậy?” “Thì thôi, khỏi hỏi” – Phác nhà đèn lẩm bẩm – “thế nào lát lại chẳng nói”…

Gác đầu lên đùi chú Lái đò, Phác nhà đèn nheo nheo dòm trăng! Cả bầu trời trên đảo không một chút gợn, nhìn cứ phẳng lạt, trắng xanh mơ hồ làm Phác nhà đèn rùng mình! Cũng chẳng có chút gợn mây nào nữa mới ngại chứ! Chú Lái đò cũng cứ ngửa cổ ngắm trăng rồi xuýt xoa:

– Trăng sáng chi sáng rứa tề tề! Trăng sáng chi sáng rứa tề tề!

Phía ghế bên kia, anh Kiến càng chúa cũng im lặng không nói, chỉ ngửa mặt, kê gáy lên thành ghế đá, nhìn trăng. Mà sáng thật! Trời trong vắt nên nhìn rõ từng tua rễ của cây đa chú Cuội trong mặt trăng như nhìn rõ từng mạch máu li ti trên má Thắng bò ngu hay má em Quy Sa ý! Trăng chưa tròn mà vẫn sáng rỡ ràng! Trăng cứ lừ đừ, chênh chao giữa trời không ra trôi cũng chẳng phải đang đứng yên một chỗ! Cứ lấy ngọn cây phong ba phía sau nhà chỉ huy đảo làm chuẩn thì biết! Vừa mới treo lơ lửng bên góc tán bên này, chỉ cần Phác nhà đèn mỏi mắt cụp mí xuống một chút, trăng đã ngoi lên ngọn rồi chênh chếch treo phía bên kia tán lá! Ai dám bảo trăng không trôi! Trăng sáng đến mức, tự nhiên Phác nhà đèn thấy rùng mình vì lành lạnh, cảm giác y chang lúc anh Kiến càng chúa nhón viên đá cuội ngâm vào chai nước, dìm sâu trong nước biển nửa ngày, lén thả vào cổ áo cho chạy dọc sống lưng của nó!

Ba chú cháu cứ yên lặng ngắm trăng như thế! Đảo thì lặng như tờ! Lặng tới mức nghe rõ cả tiếng con trống cồ của cụm chiến đấu số 3 đang đậu tít trên tán cao của cây tra khẽ gru gru trong họng! Duy chỉ có tiếng sóng từ ngoài đại dương xô vào mép đảo là vẫn rộn ràng!

Bỗng có tiếng gì chuyển động khe khẽ. Nghe như tiếng bước chân! Phác nhà đèn chưa kịp ngóc cổ lên, chú Lái đò chẳng cần quay đầu lại đã khùng khục cười:

– Gớm! Rón rén làm khỉ mốc gì, ông kễnh! Dưới lán công binh không có trò gì sao mà phải mò ra đây?

– Chu choa – Anh Vũ quân y cười khì khì – Rứa ông thính ri mừ thính như cáo hỉ!

Vừa nói, chú vừa tháo dép kê mông rồi ngồi xuống bên anh Kiến càng chúa

– Biết ngay mấy ông lại thả hồn ở đây! Chuyên giăng mí hoa mà! Thế mà bảo cu Nhân sơn ca đi tìm thì nó lại chỉ mò xuống doanh trại. Không thấy mấy ông đâu nó lại mò về. Cái thằng, đúng chỉ giỏi hát.

– Ơ, chiện. Nó là Nhân sơn ca thì chỉ nó chỉ biết hát chứ tìm làm sao được người Lái đò với cả Kiến càng chúa, nhở. Mà ông bỏ mịa dép ra đi, đã ngồi trên ghế đá còn bày đặt kê dép – Chú Lái đò vỗ bộp bộp vào vai anh Vũ quân y – Với cả ông bỏ cái kiểu học lỏm ngoại ngữ khu 5 của tay Cường tiêm đi, nghe cứ ríu hết cả rít.

-Xời! Sĩ diện! Anh Vũ quân y cười – Chẳng qua là nó đang vướng cái đám tụ tập học nhảy nhót với hát văn nghệ thôi, chứ nó khác gì ông lỏi con nhà đèn này, ngóc ngách nào của đảo mà nó chả sõi! – Nói rồi anh vỗ vỗ liền mấy cái vào lưng Phác nhà đèn!

– Cơ nhưng có chuyện gì? Sao bỗng dưng đi tìm nhau? – Anh Kiến càng chúa lên tiếng.

– Anh thấy trăng này sáng không? Anh Vũ quân y hất hàm lên trời.

– Ớ! Còn phải hỏi nữa? Vằng vặc như kia còn thắc mắc gì nữa bố trẻ. Hay lại tại đảo gió nên nay bố trẻ ấm đầu? Chú Lái đò vờ đưa tay lên trán anh Vũ quân y.

– Thì bởi vậy em mới đi tìm anh! Bởi anh thông minh sáng láng, trong đầu nhiều trò, nhiều tài, nhiều tai, siêu quậy – Anh Vũ quân y cười cười, né né người thủ thế tránh xa tầm tay với của chú Lái đò! Gương mặt bầu bĩnh của anh lúc mới ra sau tám tháng ở đảo đã bắt màu, rám nắng nên chỉ có hàm răng tăm tắp lấp loá.

– Thằng khỉ này, tưởng mày khen a dè mày chọc quê anh mày heng! Ăn quả táng nha mày! Chú Lái đò giơ nắm tay, nhại giọng chú Cường tiêm nhè nhè vai anh Vũ.

– Ấy chớ! Ấy chớ! Em biết mà. Quay qua anh Kiến càng chúa, anh Vũ quân y cười toe: Không phòng bị là ăn đủ quả táng của cha lái đò rồi đó. Anh thấy em siêu chưa? Anh Kiến càng chúa phá lên cười. Sửa lại thế ngồi, anh Vũ quân y khoát tay: Giờ em nói chuyện công việc đây. Anh Cường nói em tìm mấy anh để tính trung thu cho đám trẻ ở trường thầy Mạnh kìa! Mà giờ có thằng quỷ con ở đây thì tính làm sao? Bí mật mới vui chứ nhỉ? Anh Vũ quân y vẫn cười, mắt nheo nheo nhìn Phác nhà đèn! Thấy Phác nằm im đầu vẫn gối trên đùi chú Lái đò, mắt nhắm, hơi thở đều như ngủ, anh Kiến càng chúa đưa tay nhéo má nó:

– Gớm! Lại còn vờ ngủ nữa ông kễnh!

Phác nhà đèn tủm tỉm cười ruồi! Chú lái đò thì xua xua tay:

– Trung thu là của thiếu nhi, liên quan gì mà bọn chúng ta tính với toán – Vừa nói chú lái đò vừa nháy nháy đuôi mắt, môi trề trề về phía Phác nhà đèn. Anh Vũ quân y với anh Kiến càng chúa dường như nhận ra ám hiệu. Rồi cả ba hất hất tay: Thôi để lát xuống khu công binh chỗ thằng Kiến càng chúa đánh cờ! Giờ thì ngắm trăng đi!

Không gian lại lặng như tờ. Chí có hương hoa bàng vuông thoang thoảng và tiếng sóng xa xa ì ì vỗ vào mép xanh. “Gì thì gì chứ ngắm bàng vuông nở dưới trăng vẫn thấy mê ly không tưởng tượng nổi! Cánh hoa thì trắng muốt, những chiếc tua màu đỏ nâu đính nhị vàng xoè bung toả hương thơm dìu dịu cứ nhập nhoà trong tán lá xanh thẫm dưới trời trăng”! Chú lái đò không kìm được, thốt lên một hồi. Anh Vũ quân y nghe xong, cười khinh khích:

– Anh Lái đò không khéo thành nhà thơ!

– Nhà thơ thì phần chú! Chú vốn mê chim cảnh rồi thì giờ mần thêm món thơ cho nó đủ bộ. Anh chỉ thích làm người lái đò đưa khách qua sông và chơi với lũ trẻ con này thôi!

Chú Lái đò đưa tay đập mạnh vào vai anh Kiến càng chúa rồi ngửa mặt cười ha hả.

Trăng vẫn trôi! Vẫn rờ rỡ dịu dàng tãi trên khắp đảo!

Rồi Trung Thu!

Đầu sáng, tiếng loa đã dõng dạc chạy dọc đảo! Các chú bộ đội nay không đi xây công sự nữa!

Dưới nhà chỉ huy cụm chiến đấu số 1, một tốp chừng chục chú đang xúm quanh một đống vải vụn nhiều màu! Chú nào cũng cắm cúi nhặt nhặt, xếp xếp, buộc buộc.

Phía ngoài sân, bên cột mốc chủ quyền, các chú bộ đội cụm chiến đấu số 2 đang chuẩn bị dựng sân khấu! Chiếc màn nhung màu đỏ có hình cột mốc chủ quyền lấp loáng bên hai cánh gà màu xanh biển đã được luồn dây, xếp gọn gàng chỉ còn chờ được kéo lên là sẽ phần phật tung bay trong gió biển!

Các chú của Cụm chiến đấu số 3 đang xếp những chiếc ghế inoc thành từng hàng ngay ngắn. Phía bên cánh gà, các chú bộ đội phòng không đang kê loa máy, thi thoảng từ chiếc micro trên tay một chú lại phát ra: alo, a lô!

Mặt trời tà tà bắt đầu trôi dọc chân mây rồi tụt dần phía sau cây hải đăng lừng lững của Phác nhà đèn. Hình như chiều nay trên đảo ai cũng bận bịu, tíu tít hơn!

Ngay từ trưa, Phác nhà đèn đã thấy mấy chú, mấy bác ở các hộ dân thúc các cô, các thím xuống nhà bếp của đảo để giúp nấu ăn đỡ bộ đội! Rồi cũng không thấy mấy chú bác đi biển! Ngoài cầu cảng, phía lán công binh, các chú bộ đội cũng được nghỉ sớm!

Trên trường, thầy Mạnh tập hợp cả mấy anh em tập hát lại mấy bài vẫn hát như “Quê em ở Trường Sa”! “Em sinh ở Trường Sa”! Minh đen bám theo, luôn miệng loay hoay hỏi thầy Mạnh là “bữa nay đảo có vụ liên hoan gì vậy thầy?” Thầy Mạnh chỉ cười chứ nhất quyết không chịu nói! “Chắc đảo lại đón đoàn khách tới thăm! Chỉ khi nào có khách từ đất liền ra thăm thì đảo mới có không khí rộn ràng như thế” – Thắng bò ngu giữ nguyên vẻ thông thái vốn có, phán vậy. Minh đen không bật lại Thắng bò ngu như mọi bữa, nó trầm ngâm nhìn ra sân vận động. Mấy con bò vẫn nhở nhơ gặm cỏ. Nay có thêm vợ chồng nhà cò trắng về cùng, đang thong dong sải những bước dài bên lũ bò vàng. Vừa kịp lúc, tiếng kèn báo cơm vang lên, chạy suốt đảo. Mẹ con nhà Lé, nhà Lu kịp bắt nhịp, hóng ra cầu cảng, tru lên từng hồi theo tiếng kèn.

“Bữa nay lạ à nha. Kèn cơm trên đảo cũng sớm hơn mọi bữa” – Minh đen lẩm bẩm khi tiếng kèn “te te te te te te tè te té te tè te té” mà gọi ngày đám Phác nhà đèn vẫn học mấy chú hát thành “Cơm cơm cơm cơm canh, cơm cà cơm cá cơm cà cơm cá” réo rắt vang lên.

Đám trẻ khỏi mắc công chờ. Rồi sân khấu cũng được trưng lên!

Khác với mọi lần, ngay giữa phông không chỉ có hình cột mốc chủ quyền trên đảo mà còn có một mặt trăng tròn quay và một đoàn trẻ con chơi trò rồng rắn! Từ cái loa treo trên cành bàng vuông, tiếng hát cùng rộn ràng “tùng dinh dinh tùng tùng tùng dinh dinh, đây ánh sao vui, ánh sao sáng ngời! Tùng dinh dinh, rinh rinh tùng rinh rinh..”. Tiếng nhạc như ma dụ, lôi kéo cả người lớn trẻ con. Bọn Mai mèo, Minh đen, Bống xù, Phác nhà đèn, Thắng bò ngu bỏ  bát lao ra. Bé Quy Sa nhào theo không được, ôm chặt cổ mẹ, khóc ré lên, tay khua về phía mấy anh chị ríu rít. Rồi cả đảo tụ lại phía sân khấu bên mốc chủ quyền!

Giờ thì Phác nhà đèn cùng đám bạn của nó đã vỡ, sao bữa nay khi chiều xuống, các chú bộ đội lại mặc quần áo chỉnh tề đến vậy để tập hợp! Cầu cảng vẫn im lìm, phía ngoài mép xanh cũng không thấy bóng dáng con tàu tổ chảng sơn màu trắng muốt vẫn đưa khách thăm đảo buông neo. Chứng tỏ bữa nay, không phải đảo đón khách! Nhưng không có khách, sao lại trưng sân khấu. Cả đám vẫn nháo nhác, đứa nọ nhòm đứa kia nửa như hỏi han, nửa như dò xét. Đến thông thái như Thắng bò ngu cũng lắc đầu.

“Toe toét! Toe toét! Toét, toét, toét!”

Tiếng còi của thầy Mạnh ngân dài báo hiệu lệnh tập hợp cho đám học trò! Bọn chúng cắm đầu chạy từ sân vận động về trước cửa lớp học để xếp hàng. Cơ một hàng dọc hay một hàng ngang? Cả đám kéo nhau loé xoé xếp hàng! Minh đen đứng quay lưng ra cầu cảng theo lối hàng dọc như khi xếp hàng vào lớp! Mai mèo lại đứng quay mặt vào cột cờ giữa sân trường theo lối một hàng ngang như khi tập thể dục! Cãi lộn, chí choé! Thắng bò ngu thì hiên ngang:

– Con cứ đứng chỗ ni, dọc hay ngang thì con vẫn đứng cuối hàng, chỉ xoay mông phát là rồi mà thầy!

Bống xù thì luôn đứng hàng đầu rồi, khỏi bàn! Chỉ có bé Quy Sa đang được mẹ bồng mà thấy các anh chị tập hợp dưới gốc cây tra cứ một mực đòi trụt xuống khỏi tay mẹ để đến chỗ các anh chị! Cô Thúy mẹ bé giữ sao cũng không được đành phải bế bé đứng vào hàng cùng đám trẻ, Quy Sa mới chịu yên!

– Một hàng dọc tập hợp!

Tiếng thầy Mạnh sang sảng! Những đôi chân tý hon líu ríu, nháo nhào! Mai mèo vẫn vừa xếp hàng vừa nhún nhảy.

Rồi cũng đâu vào đó! Dưới sự chỉ huy của thầy Mạnh, trường tiểu học xã Song Tử Tây hành quân lên tập trung dưới chân cột mốc chủ quyền ngoài sân vận động của đảo!

Các chú bộ đội đã tập hợp thành khối vuông trên sân phía dưới sân khấu. Dãy đèn sân khấu sáng choang rọi xuống khối người dưới sân! Ba  chiếc tua dài gắn trên mũ cùng cầu vai áo các chú bộ đội hải quân tung bay trong gió biển!

Những bài hát đám Phác nhà đèn hay được nghe trong các buổi biểu diễn văn nghệ của đảo được các chú bộ đội biểu diễn hào hứng! Các chú cụm chiến đấu số 1 hát “Tổ quốc gọi tên mình”; Cụm chiến đấu số 2 biểu diễn “Nơi đảo xa”. Cụm 3 tưng bừng với “Bay qua biển Đông”; các chú bộ đội ra đa có màn nhảy híp hốp cực lôi cuốn. Khỏi đợi được gọi, Minh đen với Phác nhà đèn nhảy lên sân khấu. Chẳng cần biết các chú bộ đội đang nhảy điệu gì, hai đứa cứ choi choi như lên đồng. Phía dưới, các bố các mẹ, các chú, rồi cả  thầy chùa, bác Hồng với bác Cường liều cứ cười rũ. Rồi các chú bộ đội quay lại, vác bổng Minh đen với Phác nhà đèn lên vai, quay tít khiến hai thằng la bai bải xin thả xuống đẻ rồi chạy bổ nhào xuống dưới khi chân chạm đất.

Mấy chú Phòng không – Không quân lại có bài biểu diễn quá siêu khi hai chú làm trụ thân, hai chú làm cánh, còn một chú đỡ một chú khác làm nên hình chiếc máy bay tiêm kích lượn trên bầu trời trong tiếng nhạc. Đám trẻ con tròn xoe mắt nhìn không chớp lên sân khấu.

Còn đang mê mẩn xuýt xoa về chiếc tiêm kích thì từ phía hông cánh gà, bỗng tiếng trống ếch nổi lên rộn ràng. Rồi một chiếc đầu lân phủ vải ngũ sắc với hai con mắt viền trắng giữa tròng mắt đen kịt thao láo chớp chớp, cái miệng rộng ngoác đớp đớp, bộ râu lúc lắc theo nhụp cái đầu ngắc ngư và bốn chân có vẩy cùng tấm thân tròn uốn lượn lắc lư đi lên sân khấu. Bám bên sườn đầu lân là hai ông địa bụng to tổ chảng phe phẩy quạt đan bằng lá bàng vuông với một vị anh hùng mặc quần áo xanh đỏ tua rua, vai vác cây trùy một đầu gắn quả bóng tròn múa may dẫn trước đầu lân. Tiếng reo hò, tiếng vỗ tay nổi lên rầm rập. Con lân nhảy nhót, tung lên, nhào xuống theo nhịp trống và điệu bộ lên xuống của cây trùy có gắn quả cầu trong tay vị anh hùng tua ngũ sắc. Hai ông địa bụng phệ với cái mặt nạ có cái miệng cười rộng ngoác vẽ bằng sơn trắng và đôi mắt ti hí lại vẽ bằng sơn đen bỗng tách ra, uốn éo vác bụng lượn xuống khu khán giả đang ngồi. Đến chỗ đám trẻ con, hai ông địa dừng lại, ra sức quạt. Bống xù với bé Quy Sa khóc ré lên. Minh đen thụt cổ lại khi được một ông đưa tay xoa đầu.

Thấy hai ông địa đi tới, Phác nhà đèn liền ngồi phệt xuống đất, rồi hếch mặt nhòm lên xem thực ra sau cái mặt nạ ông địa kia là ai nhưng không nhận ra được. Nó thất vọng ngồi lại lên ghế, chắt lưỡi tiếc rẻ.

Trên sân khấu, con lân vẫn nhảy múa tưng bừng trong tiếng trống ếch rộn ràng. Bỗng Minh đen phía dưới gào lên:

– Ông địa méo miệng heng. Ông địa méo miệng.

Cái miệng Minh đen tía lia đúng lúc hai ông địa phải quay lên sân khấu để vờn lân. Nhưng không hiểu sao, cái miệng của ông địa mặc cái váy hoa xòe lại bị kéo xệch đi, quai hàm trễ xuống dưới, nhìn thật tức cười. Phác nhà đèn không bỏ lỡ cơ hội. Nó nhào đến, ôm ngang thắt lưng ông địa mà nhảy chồm chồm theo. Rồi nó hét tướng lên:

– Aha. Chú lái đò. Chú lái đò. Tụi bây ơi, chú lái đò mặc váy làm ông địa nè…

Chưa đã, Phác nhà đèn còn vén cái váy ca rô rộng thùng thình của ông địa, chui hẳn đầu vào trong ống chân mà gãi khiến ông địa bị nhột, phải nhảy cà tưng, cà tưng để thoát khỏi vòng ôm của Phác nhà đèn. Nhưng cu Phác vẫn ôm cứng lấy. Minh đen nhào theo bu bên sườn bên kia. Ông địa như có 2 đứa con bu hai bên sườn, cứ loay hoay gỡ gỡ. Mọi người cười nghiêng ngả. Đúng lúc ấy, tiếng kèn từ vọng gác vang lên báo giờ ngủ. Tốp múa lân dừng nhảy múa. Những chiếc mặt nạ được tháo ra. Hóa ra ông địa cao lòng khòng, chân dài như cà kheo lại chính là anh Kiến càng chúa. Còn mấy chú đóng con lân là bộ đội ra-đa….

Trăng vẫn rờ rỡ sáng trên cao. Bầu trời vẫn không một gợn mây dù gió vẫn cồn cào thốc vào từ phía biển. Tiếng trống trung thu dừng rồi. Đảo thật yên ả, thanh bình. Và một đêm trung thu tuyệt vời.

CHƯƠNG VIII – ĐÁM BẠN BỐN CHÂN

Đảo chơ vơ giữa biển, chả lấy đâu ra nhiều trẻ con. Quanh đi quẩn lại cũng chỉ có mấy anh em đám Phác. Chơi với nhau chán thì chơi với các chú bộ đội. Nhưng các chú thì bận lắm, đâu có thời giờ giỡn hoài với đám chúng. Bạn thân nhất của đám trẻ và của cả các chú bộ đội có khi là đám cún cũng nên vì trên đảo, bọn cún được các chú nuôi rất nhiều. Cún được nuôi vừa để cùng bộ đội gác đảo, vừa làm thực phẩm dự trữ cho mùa bão lốc…

Giữa mênh mang trùng khơi, nơi cách đất liền cả ngàn cây số, chuyện về đám cún gâu gâu này ở trên đảo cũng đầy thú vị.

Tinh nghịch y như những chú chó nhà nhưng “cún trên đảo ranh ma, lanh lợi hơn cả đám chó nghiệp vụ tao đã đọc trong truyện trinh thám”. Ấy là một bữa Thắng bò ngu ra vẻ hiền triết phẩy tay phụt ra câu ấy trên cầu cảng. Nhưng đúng là bầy cún trên đảo có mặt ở khắp nơi, trong doanh trại, ngoài công sự, bên cầu cảng. Chúng tham gia vào tất cả những công việc của bộ đội, từ tuần tra, canh gác, đến đuổi cá, săn tuộc và có cả trong đội hình đón khách quan trọng mỗi khi có khách từ đất liền ra đảo mới kinh. Lính đảo thì gọi bầy chó là “Đội vệ binh của đảo”. Còn với đám Phác nhà đèn, bầy chó là đám bạn cực… thân.

Bầy cún trên đảo được đếm đầu và có hộ khẩu theo từng cụm chiến đấu. Mỗi cụm, các chú bộ đội lại nuôi vài bầy. Đám Phác nhà đèn phân biệt là cún cụm 1; cún cụm 2; hoặc Lé cụm 1; Mập chỉ huy, Mớp ra đa… như gọi tên người. Người mới ra đảo hay khách cứ nghĩ bọn cún ấy sống hoang dã, vô tổ chức, nhưng như thế là rất rất nhầm. Trong không gian đảo, chúng tự phân chia ranh giới. Những mốc giới ấy không kẻ vẽ, cắm mốc nhưng có luật hẳn hoi, không bên nào được xâm phạm. Con nào vô tình vượt qua “lằn ranh đỏ” sang bên phần lãnh thổ của bầy cún cụm chiến đấu khác, lập tức sẽ nhận được hình thức xử lý. Nhẹ thì sủa, xua đi. Nặng thì cả đàn sẽ xông ra cắn, dồn đuổi “kẻ xâm lược” về lại bên kia biên giới.

Tuy thế, cũng vẫn có những vị trí “công cộng” mà bầy chó của tất cả các cụm chiếc đấu đều có thể dạo chơi. Đó là cầu cảng, sân bóng, khu công viên dưới chân tượng đài hoặc chân mốc chủ quyền. Tuy nhiên, đảo cũng có một tên cún oai phong có quyền đi lại tự do khắp mọi nơi trên đảo mà không gặp bất kỳ một sự phản đối nào của “thần dân” các “tiểu vương quốc”. Đó là “đặc quyền, đặc lợi” của tên cún này. Và đương nhiên nó được coi là “chúa đảo” của bầy cún. Lại nữa, trên đảo mỗi một chó mẹ có thể nuôi nhiều chó con của nhiều con mẹ khác. Có những con chó nhỏ chưa mở mắt và chó nhỡ cùng bú một mẹ. Ấy vậy nhưng chúng không bao giờ từ chối nuôi con cho con khác. Còn với đám trẻ con, chúng có thể chơi với tất cả bầy chó của các “tiểu vương quốc” trên đảo mà không gặp bất kỳ sự phản kháng nào.

Bên cầu cảng Song Tử Tây, vị trí gần với “tiểu vương quốc” số 1 nhất, Phác nhà đèn đang cuộn chiếc lá tra vào miệng, hút lên từng tiếng tu dài. Đàn chó của cụm 1 đang chạy tứ tán, tấp tểnh tập hợp. Dẫn đầu là chú chó đen, giống bốn mắt, ức vằn thạch sùng, tai rủ, tên Mập. Nó lao đến, quẩn bên chân Phác nhà đèn. Sau Mập, có những con chạy không theo hàng lối. Chúng dường như khoái chí, cứ quẩng lên, chạy luồn qua luồn lại bên chân Minh đen, Thắng bò ngu, Mai mèo. Riêng về con chó tên Mập, có lần, đám Phác nhà đèn đã được nghe bác Hồng, Chính trị viên, Bí thư Đảng ủy xã đảo kể: “Con Mập có tuổi đời gần hai chục rồi, nó được đại tá Đỗ khi đó làm đảo trưởng của Song Tử Tây mang từ đất liền ra nuôi. Giờ Mập “cao tuổi” nhất trong bầy chó của đảo”.

Con Mập già nhất thật nhưng uy lực của nó với đàn chó trên Song Tử Tây thì chưa con nào thay thế được. Khi cả đàn tập hợp thành một vòng cung, quanh đám trẻ, Mập đứng im chờ hiệu lệnh, đuôi nó cong như bông hoa lau đón gió. Phác nhà đèn đưa bàn tay lên. Gần hai chục con chó đang đứng sắp hàng liền đứng dựng hai chân sau, hai chân trước chắp vào nhau, vái dài. Phác nhà đèn lại vẫy bàn tay xuống, lập tức chúng nằm dán bụng, bò lết trên mặt đất nhưng vẫn “giữ vững đội hình”. Đó là bài “chào khách” mà đám trẻ cũng các chú bộ đội huấn luyện cho bầy chó. Đội hình đang nghiêm chỉnh tập luyện, một con chó đốm nhỏ trong đàn “tranh thủ” lúc con Mập không để ý, ngoạm nhanh chiếc dép rọ của Mai mèo vừa tháo, tha ra chỗ khuất bên gốc bàng già định gặm chơi. Đốm con tha đi chưa được bao xa, tiếng “gừ” uy lực của Mập cất lên. Con đốm nhỏ ngoan ngoãn tha chiếc dép trả về chỗ cũ.

Con Mập uy quyền còn bởi nó rất kỷ luật. Bữa ăn của bộ đội dọn ra, kể cả những khi đảo có khách, mùi thức ăn có ngào ngạt bốc lên thì dưới ánh mắt gườm gườm của nó, đám chó chỉ hếch mũi đánh hơi rồi ngoan ngoãn ra nằm dưới tán bàng vuông bên sân nhà chỉ huy đảo, mặt hướng về phía biển. Kể cả khi các vị khách từ xa tới muốn làm thân, háo hức gọi “Mập! Mập!”, nó vẫn làm thinh, dáng nằm thẳng, mắt nhìn ra hướng sân vận động của đảo.  Chỉ có đôi tai rũ xuống má như hai chiếc lá tra non là khẽ động đậy, ra chiều “tôi nghe thấy rồi đấy nhưng đó không phải là chuyện của mấy người”. Chờ đến khi nào bác Hồng gọi, vẫy nó, rồi chỉ tay về phía vị khách nào đó, nó mới rón rén, ngập ngừng bước đến. Khi thấy khách đưa tay ra, vuốt nhẹ đám lông mượt trên đầu, nó ngước mắt nhìn. Thấy có vẻ tin được, khi đó Mập chầm chậm sán lại, gác mõm lên đùi khách. Nhưng khi khách dùng đũa, gắp thức ăn trên bàn, dứ dứ trước mõm nó, nó vẫn quay đi. Chỉ đến khi cậu lính trẻ trực ban, trộn thức ăn, chia đều cho cả đàn, con Mập mới thủng thẳng, nhẩn nha ăn phần cơm của mình, hai con mắt giả màu trắng trên trán vẫn chiếu thẳng nhưng hai con mắt thật đen láy ẩn phía dưới vẫn không quên theo dõi mọi biến động quanh nó.

Bình thường, chó trên đảo hay tập trung ngoài cầu cảng, khu vực công cộng mà bất kỳ thần dân ở tiểu vương quốc nào cũng được tham dự, dĩ nhiên dưới sự chỉ huy chung của con Mập. Chỉ cần xuồng trung chuyển từ tàu đậu ngoài mép xanh đổi luồng, hướng vào đảo, lập tức chúng tập hợp đội hình, hóng ra phía khơi xa đầy cảnh giác. Xuồng cách đảo chừng năm chục mét, nhận thấy tín hiệu “người nhà” qua cách vẫy cờ hiệu của chiến sĩ hoa tiêu, chúng liền nhào xuống nước, ì oạp bơi ra dẫn xuồng vào. Mập đầu đàn bơi trước, đám vệ sĩ bơi phía sau. Xuồng cập đảo. Khách lục tục lên bờ cũng là lúc chúng hoàn thành nhiệm vụ, lẳng lặng kéo nhau lại góc phía sau chân cột mốc hoặc sau lưng nhà mỗi cụm chiến đấu, mõm con nọ ghếch lên lưng con kia, lại thong thả, lim dim nhìn ra phía biển.

Ban ngày hiền lành là vậy, nhưng khi màn đêm buông xuống, đàn chó của đảo thực sự trở thành những chiến binh canh đảo dũng mãnh. Chỉ cần phát hiện ra đối tượng không phải là bộ đội hay người dân đảo mon men ra những vị trí trọng yếu như ụ súng, khu hầm hào, công sự, người đó sẽ phải trả giá cho hành động đó. Không sủa ong óc như chó nhà trên đất liền, đám “vệ binh bốn chân” trên đảo sẽ lừ lừ tập hợp đội ngũ, bám theo phía sau “đối tượng khả nghi”. Chỉ cần “khách” có biểu hiện lạ, chúng sẽ lao tới. Bởi vậy, trong bóng cây nhập nhòa dưới ánh sáng của dãy đèn cao áp trên đảo, khi các chú bộ đội thực hiện phiên gác và tuần tra đêm của mình, luôn có đàn chó đồng hành. Bóng của chúng cũng đổ dài theo bóng bộ đội đi tuần tra. Chúng im lặng đi gác biển và báo động cho bộ đội khi có tiếng động lạ ngoài mép nước. Chả thế mà đám rùa biển hay đột nhập lên đảo đẻ trứng rất hay bị bầy chó trên đảo phát hiện, mach nước cho các chú bộ đội bắt sống.

Trên đảo không chỉ có con chó Mập nổi tiếng. Đó cũng là vệt đường dẫn Phác nhà đèn mò xuống cụm 3. Có gì đâu, cu Phác xuống đó để lân la nghe binh nhì Minh “cà lăm” kể chuyện về đàn chó của trung đội hắn. Càng nghe, càng mê vẻ hả hê và tình cảm với đàn chó của anh chàng. Minh bị tật nói lắp nên anh em kêu Minh “cà lăm”. Ngày ra đảo, Minh xin phép được mang theo một con chó nhỏ. Anh chàng gọi nó là “Mớp lơ”. Nhưng vì tật nói lắp, ai hỏi, Minh đều trả lời con chó tên “Mớp… mớp lơ”. Anh em trong trung đội liền gọi con chó là con Mớp mớp! Nhưng chuyện cái tên không thú bằng cách Minh cà lăm huấn luyện Mớp lơ. Ngoài giờ Minh phải đi huấn luyện, xây công sự, còn lại con Mớp bám theo chân Minh “cà lăm” không rời. Nó được Minh “giao nhiệm vụ” trông coi đàn vịt của trung đội. Sáng sớm, Mớp dẫn đàn vịt đi ăn. Chỉ cần Minh “cà lăm” suỵt nhẹ, đàn vịt đang rối loạn sẽ được Mớp lùa thành đội hình chữ V, kéo nhau ra bãi biển, nhưng cả bầy vịt chỉ quẩn quanh trên bờ cát chứ đố con nào mon men lội được xuống nước. Chờ cho bọn càm cạp vẫy cánh, chạy tới chạy lui trên bãi biển chán, chừng nhìn mặt trời, con Mớp sẽ dẫn đàn vịt về đúng hố nước các chú bộ đội đào sẵn bên hông doanh trại của trung đội. Nhờ có con Mớp, đàn vịt của Minh cà lăm ít bị ngấm mặn, đẻ trứng cực đều. Lần nào xuống trung đội, Phác nhà đèn cũng mê mẩn bám theo chân Minh cà lăm. Hai anh em lấy lá cuộn tròn, dung dây cột lại thành trái banh nhỏ chơi trò tung hứng cùng con Mớp lơ. Giỡn tới khi Phác nhà đèn không cười nổi nữa phải đầu hàng nằm lăn ra đất, khi đó Mớp lơ chạy lại, thè cái lưỡi nham nhám liếm lên mặt Phác nhà đèn. Phác nhà đèn vừa xua xua tay đẩy Mớp lơ ra vừa né mặt đi làm cho Minh cà lăm cười khoái chí.

Nhưng trò đám Phác nhà đèn mê nhất là ngồi trên bờ kè của đảo ngắm đàn chó kéo nhau ra biển vừa săn cá vừa bơi lội. Lúc ấy, chúng sẽ không phân định là thần dân của tiểu vương quốc nào trên đảo nữa. Chúng hò nhau đùa giỡn, vẫy đuôi tung tóe cho nước bắn hình cầu vồng, bơi ì oạp từ bờ ra đến đám cọc chống đổ bộ, ranh giới giữa biển sâu và thềm san hô của đảo rồi vòng lại. Vừa bơi, những con trưởng thành vừa dạy đám chó con đủ bài: nào lặn, nào vờn,nào bơi, rồi cả bắt cá. Khi thủy triều rút xuống, chúng chia nhau lội bãi san hô bắt cá, nhất là săn cá kìm trên bãi cạn. Những con cá kìm cỡ cổ tay người lớn, dài hàng sải, bơi thành đàn, có chỗ đen cả mặt nước. Bầy chó chia theo hình mũi tên. Con Mập sẽ dẫn đầu. Một cánh là con Lé. Cánh bên kia là Mớp lơ. Rồi chúng cụm lại, bắt đầu săn. Có con nhảy chồm chồm, có con lại đứng yên, quay bốn phía rình mục tiêu, há mõm ra tớp. Chúng dồn cá cho hoảng loạn. Khi một con nhanh miệng đớp được, những con khác trong đàn sẽ bu lại. Mỗi con một khúc, chúng giành giật, lôi kéo. Nhưng chỉ cần con Mập hộc lên một tiếng, cả đàn chó sẽ rời nhau, con nào con nấy lẳng lặng chén phần của mình rất thanh bình.

Trời ngả chiều. Đàn chó Lé mẹ con của chú Lái đò ở cụm 2 kéo nhau bơi biển đang lúp xúp cắn đuôi nhau chạy về. Vừa chạm thành công sự trung đội 2, chúng “bắt sống” mẹ con nhà ỉn đang dẫn nhau xâm phạm vườn rau xanh. “Nghỉ ngơi nhưng không quên nhiệm vụ”! Một cuộc truy đuổi chớp nhoáng diễn ra. Đàn con con Lé lao tới. Vũ khí đầu tiên là âm thanh. Con chó con đầu đàn dẫn đàn em cong đuôi, ngoác miệng, sủa dữ dội. Lợn mẹ dừng bước, nhe nanh xông tới. Con chó con lùi xuống, thủ thế. Lợn mẹ tiến lại gần. Chó con đầu đàn dừng lại, nghênh chiến. Lông trên lưng lợn mẹ và trên gáy chó con đều dựng đứng. Lợn mẹ còn chưa kịp ra đòn, chó con đã xông vào, quyết chiến. Đám đàn em xông lên theo. Tiếng sủa, tiếng hộc, âm một góc đảo. Lợn mẹ quay lại. Tình hình này khéo có đổ máu. Lúc ấy, chó Lé mẹ mới lừ lừ tiến lên, nhè cẳng sau lợn mẹ đớp một nhát. Cú đớp rất nhẹ, xem như lời cảnh cáo. Đám chó con lao theo. Lợn mẹ quay đầu, dẫn đàn con, chạy. Mẹ con nhà Lé chồm lên. Những quầng nước li ti bắn ra xung quanh như mưa từ những bộ lông ướt nhoẹt. Chúng chạy quẩng lên, ngoạm chân, ngoạm đuôi nhau, rít ăng ẳng, rồi xà vào chỗ những chàng lính trẻ đang bắt sâu trong những luống rau xanh.

Cũng giống như con Mập được bác Đỗ mang ra khi đóng quân trên đảo hay con Mớp lơ của anh Minh cà lăm, thì sự tích về mẹ con nhà Lé phải để Minh đen kể mới kỳ cục. Nó được chú lái đò mang theo khi ra đảo. Vốn ở cụm 2, Lé khi sinh con nhất quyết không nằm trong nhà mà cứ ra cạnh hố gác ngoài mép đảo, đào cát san hô, dọn ổ rồi sinh bầy con nó ở đó. Chú lái đò cùng mấy chú bộ đội đành tặc lưỡi cho mẹ con nó nằm đó. Đến bữa, nó lui cui chạy về “chén” phần cơm của mình rồi lại chạy ra với bầy con. Một ngày thuỷ triều lên cao, nó chạy khắp nơi như cầu cứu, gặp ai cũng “hỏi” gặp ai cũng “chào”. Lúc đó đang vào bữa cơm chiều nên mọi người tập trung hết ở khu bếp và phòng ăn. Chẳng còn cách nào báo cho mọi người thế là nàng Lé chồm chân lên bàn bếp vốn để chia thức ăn. Khổ thân nàng vì mọi người lại đổ cho nàng ăn vụng, bị một chú đánh rất đau. Lé vừa rên ăng ẳng, vừa láo lơ nhìn mọi người cầu cứu, mắt nó ầng ậc nước. Đúng lúc ấy chú lái đò hết ca gác quay vào. Lé lao đến, cắn gấu quần chú. Thấy lạ, chú theo nó ra ngoài. Nó lại bám ngay và quấn lấy chân chú. Chú lái đò đi theo nó, tưởng có gì lạ khi nước thuỷ triều lên nhưng khi tới cái ổ nó đào bên mép biển nơi có 4 chó con nằm dưới thì nàng Lé “la toáng”. Chú lái đò cúi xuống nhòm vào cái hang hun hút gần sân như công sự con Lé đào thì thấy bốn con con đã được con mẹ cố gắng gặm nhầy nhụa nước bọt trên cổ mà không mang lên được vì con nàng mập quá. Bế các con nàng lên, đem vào nhà bếp, dọn cho mẹ con Lé cái ổ mới… Một lúc sau thì nước biển ngập cái hang có ổ cũ. Từ đó con Lé mới chịu ở lại nhưng cứ thấy chú lái đò đi đâu nó theo đi đấy. Chuyện ấy, cu Minh đen mà vung tay kể thì hào hứng thôi rồi. Nó kể khiến mấy cô chú nhà báo cứ há hốc miệng ra mà nghe rồi bắt nó dẫn xuống cụm 2 để “chiêm ngưỡng” mẹ con nhà Lé bằng được.

Bụi mù lên phía gốc cây mù u chỗ đường đi từ cụm 2 kéo xuống cụm 3. Rồi tiếng chó rên ư ử thảm thiết. Chú lái đò thập thững từ vọng gác bước tới. Đúng lúc ấy, mẹ con con Lé thấy bóng chú, bèn lao lên. Đưa tay vuốt đầu con Lé rồi cả bầy kéo theo chân chú vào doanh trại.

Chưa kịp cởi quân phục, chú lái đò đã nghe tiếng réo rắt gọi tên mình:

– Anh … anh Quê ơi!

Nghe tiếng gọi của chú bộ đội ngoài kia có phần gắt hơn cả mẻ. Chú lái đò quay lại hỏi:

– Có gì thế!

– Sao đàn chó nhà anh cắn què con chó nhà em nằm bẹp gốc cây phong ba kìa.

– À à. Bữa nay mẹ con con Lé bắt nạt chó nhà hàng xóm à? Chú lái đò vuốt đầu con Lé. Nó thè cái lưỡi dài, mắt chăm chắm nhìn.

– Vâng. Con nhà em vừa mới mon men sang chỗ công sự, con Lé nhà anh nó dẫn đàn đuổi, cắn te tua… Chú bộ đội ở cụm 3 hậm hực.

– Úi giời. Xâm phạm biên cương lãnh hải thì ăn đòn là phải rồi, kêu than gì nữa, chú em?

– Nhưng con nhà em còn non, nó chưa biết luật – Chú kia gãi đầu.

– Chưa biết thì học dần sẽ biết. Cứ trả giá vài trận với mẹ con nhà Lé là khôn ra thôi – Chú lái đò vừa móc áo lên mắc vừa cười – Mà nó “ngu” thế khéo lại bố mẹ lại bị lại giống rồi. Lựa xem có tàu trực hay tàu khách nào mà gửi nó sang Nam Yết hay Đá Thị cho nó “đổi giống” đi. Bọn chó, gà, vịt, lợn… hay con gì trên đảo mà cứ để phối giống cận huyết là hay “ngu” lắm.

Nghe chú lái đò nói, bọn Minh đen, Phác nhà đèn mới vỡ lẽ là tại sao cứ vài bữa chúng nó lại thấy có con chó lạ tới đảo. Hóa ra các chú bộ đội gửi đổi cho các đảo khác để tránh chúng sinh con cận giống.

CHƯƠNG IX – THẮNG “BÒ NGU” VÀ MINH ĐEN

Trong năm đứa trẻ trên đảo đang học cùng trường, Thắng bò ngu to con, học giỏi nhất! Da nó trắng bóc, môi đỏ hồng! Lạ là nắng gió đại dương như thế nhưng phơi nắng thế nào thì phơi, da nó chỉ đỏ lựng như lá tra non rồi lại trắng chứ không đen kít như da Minh đen hay Phác nhà đèn! Kể cả da của Mai mèo, Quy Sa hay em Bống xù! Thắng bò ngu cũng học giỏi nhất trường. Nó lại không hay đầu têu hoặc tham gia những trò nghịch của cả đám nên Thắng bò ngu chỉ cầm cờ trong những giờ trên lớp giúp thầy Mạnh, thầy Quyết thôi chứ ra khỏi cửa lớp, nó chỉ biết chạy theo Minh đen, Phác nhà đèn mới mong không bị chầu hẩu trong các phi vụ quậy phá trên đảo.

Trước cửa dãy nhà của các hộ dân, chú Châu, ba của Minh đen vừa rũ rũ cánh lưới, vừa nhặt những rong rêu, rều rác còn bám lại trên các mắt lưới. Đoạn, chú móc một đầu lên cành tra chỉa nhánh ra trước, rồi vừa căng cánh lưới giăng đi giăng lại như nhện chăng mành từ cành tra sang gốc phi lao vừa hỉ hả nói chuyện với anh Kiến càng chúa về bầy đàn, cha con, họ hàng nhà cá ở Trường Sa! Anh Kiến càng chúa nghe, gật gù, gật gù. Đưa tay phụ chú Châu phơi lưới, anh bảo: “trong tủ đá dự trữ đồ ăn dưới lán công binh đang có một con bò ngu, tối anh Châu, anh Thái với mấy anh kéo xuống em xử nó heng. Em mời mấy nhà báo đang công tác trên đảo xuống lán công binh dự liên hoan cùng để xử món cá bò ngu đó.

– Thế mi tính mần món chi cho thèng bò ngu nớ?

– Em chưa tính ra là làm món gì. Nhẽ nào cho vào luộc hay hấp anh nhỉ?

– Trời! Chú mi ở Trường Sa bao năm mừ nỏ hỉu chi về cá ở các đảo ngoài Trường Sa này hỉ. Cá ngoài ni nhiều vô thiên. Túm đám hắn về rồi thì phải biết cách mần mới đã. Cái này, mỗi loài lại có một kiểu riêng, cũng như phải rõ tập tính của chúng mới đón được trúng luồng mà đánh.

– Thế mỗi loài lại có cách để đánh bắt khác nhau á anh? Anh Kiến càng chúa tròn mắt.

– Chú hỏi chi cắc cớ – Chú Châu cười ngất – Không biết nó như nào thì đánh bắt ra răng? Này nha… À mà ông kễnh kia – Chú Châu quay ra đúng lúc Thắng bò ngu theo Minh đen vào cổng – Ông bò ngu, ông vô đây. Ông kiếm đồ để phụ với anh Kiến càng chúa vụ ốc cá ở Trường Sa coi sao coi. Mà hai ổng nhảo mô vô mừ mặt tía lia chang bang vậy kìa?

– Dạ tụi con đi kiếm Anh lão oánh cá… Minh đen lụm bụm trong miệng.

– Anh lão oánh cá à? Ngon heng. Ngon heng. Bữa ni dám giỡn mặt cha mi heng… Chú Châu vờ trừng mắt. Anh Kiến càng chúa khoát tay cười. Rồi anh kéo Thắng bò ngu với Minh đen đi về khu lán công binh. “Có anh Nhân Sơn ca ở trỏng ha anh”? Thắng bò ngu nửa bước, nửa như đu vào cánh tay chắc như thép nguội của anh Kiến càng chúa, miệng không ngớt thắc mắc. Minh đen vẫn le te nửa đi nửa chạy đằng trước, nghe Thắng bò ngu thắc mắc nhiều bèn quay lại, cạu mặt: “có không xuống coi rồi biết ha, càm ràm chi như… mấy mụ”. Nghe Minh đen càu nhàu, anh Kiến càng chúa cười ngất, đầu anh ngửa ra sau, lắc lư theo nhịp bước. Gió thổi đám lá phi lao rụng lả tả, đậu vào mái tóc cắt nguyên hình cái tô canh trên đầu anh. Nắng chiếu xuống vai áo quân phục bạc màu của anh, làm nó vàng lên như màu cát ngoài mép đảo.

Bảo sao Thắng có tên là Thắng bò ngu. Nó không chỉ tường tận về loài cá bò ngu mà còn tường tận cả vô vàn những loài cá khác. Anh Kiến càng chúa đọc nhiều mà cũng phải công nhận Thắng bò ngu biết quá nhiều về các loài cá, ốc ở khu biển Trường Sa. Nghe nó ríu rít giải thích với Nhân Sơn ca, anh gật gù: “Thằng này giỏi. Minh đen đâu, vô nghe Thắng bò ngu nói sách nè”.

– Ê, Thắng! Mần răng mấy chú kêu cá tối nay tính uýnh nhắm dưới lán công binh anh Kiến càng chúa là cá bò? Da nó đâu có vàng như lông con bò đâu? Mà lại còn là bò ngu nữa. Kêu cá bò được rồi mà. Mà mi nữa, da mi trắng như da trứng gà, đâu có vàng mà mấy chú cũng kêu mi Thắng bò ngu? – Minh đen thả hai chân thõng xuống bờ kè, nhướng nhướng mắt dòm Thắng bò ngu đầy khiêu khích.

– Ê, nha. Không chơi xấu, hỏi chọc chọc rồi kiếm cớ uýnh ngừi ta à nha, Minh đen – Thắng bò ngu dòm Minh đen đầy cảnh giác.

– Tau hỏi thiệt, không có chọc chọc chi mi mô – Minh đen ve viên sỏi, ném ra phía biển.

– Rứa được. Chớ mi chọc, quậy tau hoài à – Rồi Thắng bò ngu thủng thẳng – Kêu con đó là cá bò vì thịt nó ngọt, dai, thơm như thịt bò hay thịt gà đó. Nó là một trong những loài cá có sẵn ở vùng biển nước ta, nhất là ở các bãi cạn, bãi san hô như bãi ngoài đảo mình đó vì bọn này thích chui rúc trong những hang, hốc san hô, biết chưa?

– Ờ biết – Minh đen tiếp tục nhón sỏi lia xuống mặt sóng – Vậy sao kêu nó là bò ngu, kêu cá bò được rồi mà?

– Kêu nó là cá bò ngu vì cá bò có nhiều loại, với cả tại mấy chú ưng kêu tên nào thì mấy chú kêu thôi, ví như có cá bò sừng này, cá bò thiết giáp này. Bò sừng vì trên đầu nó có cái vây giương lên như cái sừng đó. Còn kêu bò thiết giáp hay là bò bọc thép vì da nó lúc nấu chín lên là dai nhoách như bọc bằng thép không tài nào xơi nổi này… Còn bọn được kêu là bò ngu thì lạ hơn chút. Thắng bò ngu chợt nhướng mắt nhìn Minh đen – mà cũng chẳng lạ chi mô, chỉ là bởi hắn ngu thôi. Mấy chú đi đuổi đám hắn ở bãi san hô, hắn thường tìm những hốc san hô để trú ẩn, nhưng hắn tính trú kiểu chi mà chỉ rúc cái đầu vô, còn nguyên phần thân với đuôi là thò ra ngoài, cứ ngoe nguẩy rập rờn trong nước. Ơ, ấy vậy mà hắn cứ nghĩ trú kín lắm rồi, an toàn lắm rồi á nên mấy chú chỉ việc lặn rồi tóm hắn thôi. Thế mấy chú mới kêu đám cá bò đó là bò ngu.

– Ờ heng. Vậy thì đám hắn ngu thật heng, bảo sao mấy chú kêu đám hắn là cá bò ngu… Minh đen gật gù – Thế bọn cá khác còn bọn nào bị kêu là ngu nữa không ta? Ví như bọn cá chuồn này? Có chuồn ngu không ta?

– Chuồn nỏ có cá chuồn ngu nha. Người ta kêu hắn cá chuồn bởi hắn có vây hai bên thân có thể xòe như đôi cách, có thể vọt lên khỏi mặt biển và bay trong không trung như phi thuyền. Với cả, bọn cá chuồn là có tốc độ bay “phi thường” nhất trong các loại cá có thể phi thân trên mặt nước đó. Chúng đi đâu là kéo hàng đàn. Mười con, hai mươi con, ba mươi con… Có khi không đếm nổi nữa. Chúng bay vun vút trên mặt biển. Điểm khác nhất của họ nhà cá chuồn là mê ánh sáng. Ánh sáng càng lớn, càng nhiều đám cá chuồn càng lao đến. Thế nên mỗi khi đi biển ban đêm, mấy chú nhà tàu thường thắp đèn lên để dụ bọn cá chuồn. Thấy ánh sáng, chúng bu tới gần tàu, “lấy đà” vút lên, rời mặt biển rồi cất cánh lao tới phía ánh sáng. Mấy chú chỉ cần chờ đúng khi chúng lấy đà là chụp vợt xuống “vớt” dễ “dính” hơn khi chúng đã “cất cánh” vì cá chuồn bao giờ cũng lao về phía trước kể cả khi bơi dưới nước lẫn khi bay trên không. Kiểu di chuyển này của cá chuồn khác họ nhà mực vì nhà mực lại bơi giật lùi, nó không có lao về phía trước mà mỗi lần rẽ nước, nhà mực lại lùi về phía sau…

– Cái thằng… Tiếng chú lái đò cắt ngang câu chuyện của Thắng bò ngu với Minh đen. Hai đứa quay lại, Thắng bò ngu vẫn chưa hết hăm hở chuyện nhà cá nên nhăn nhó – Đúng vậy mà chú lái đò, con đâu có ba xạo đâu. Chuồn thì lao lên còn mực thì giật lùi, vậy nên dân câu ngoài biển mới dặn nhau “Chuồn vớt đầu, mực râu vớt cuối…” đó chú.

– Thì có ai bảo con ba xạo đâu – Chú lái đò ngồi xuống bên cạnh – Cơ ai kể cho con nghe hay như nào mà con biết nhiều chuyện về cá hay vậy?

– Con nghe mấy chú kể sau mỗi lần đánh cá về này, con nghe các chú nhà tàu mỗi lần ra công tác hay tiếp vận kể này, cả đọc trong sách nữa đó chú, sách mấy cô mang từ đất liền ra cho bọn con đó, có cả cuốn “Mười vạn câu hỏi vì sao… đó chú” – Thắng bò ngu say sưa – Mà chú, bọn mực thường đi từng cặp hai con và rất chung tình đó chú. Nếu con kia bị “vớt”, con còn lại sẽ chùng chình, không có ý định lẩn trốn đâu. Nó sẽ cứ lảng vảng mãi bên chỗ bạn nó đã bị câu mà tìm để rồi cuối cùng thế nào cũng bị vớt lên đó chú.

– Ờ, ờ. Đúng rồi – Chú lái đò gật gù – cái này thì…

– Bọn mực mới câu từ biển lên đẹp lắm chú à – Minh đen chen ngang – Bữa qua, con với Thắng bò ngu, Phác nhà đèn câu được một con ở cầu cảng kìa chú, người hắn trong suốt như trắng, đôi mắt lồi ra, trên mí mắt nó có màu biếc xanh đẹp mê, chú ạ.

– Bọn mi câu bằng mồi chi mà ngay cầu cảng cũng câu được mực? Chú lái đò búng búng tay vào vành tai Minh đen.

– Mà bọn con chỉ câu bằng túm dây ni lon nhiều màu buộc lại đó chú. Cứ nhấp nhấp, nhử nhử… Độ hắn lấy tua râu quấn chặt vào, bọn con chỉ việc nhấc từ từ lên thôi…

– Ờ, ờ. Cá ở rạn san hô trên biển Trường Sa thường là các loài cá nhỏ nhưng rất ngon như cá bò ngu, bò giấy, cá mú đỏ, cá mó, cá lượng, cá hải quân, cá sọc dưa, cá phèn râu, cá tráp, cá chép đỏ… Ven đảo mình cũng vậy đó… Chú lái đò bị hút vào câu chuyện của hai ông lỏi con nên say sưa.

– Nhiều vậy á chú? Vậy mà mỗi lần ba con với mấy chú đi biển về, đâu có thấy nhiều cá bự đâu, bự nhất là bằng cái đùi con thôi à – Nghe chú lái đò kể, Minh đen tròn mắt.

– Ờ. Nhiều vậy nhưng không phải chỗ nào cũng câu được cá và cá to cá nhỏ như nhau đâu nha – Chú lái đò lúc lắc đầu – Ba con với mấy chú đi câu thúng (câu bằng thuyền thúng) là chính nên đâu có ra xa được đâu. Bọn ta chỉ quanh quanh gần gần rạn san hô ven đảo á. Còn những loài cá lớn thường ăn ngầm dưới tầng biển sâu từ mười lăm đến năm mươi mét có nghĩa từ 1 tới 3 lý đó. Để câu được “lũ” cá này, rất cần có kinh nghiệm về thời tiết, về dòng chảy, về luồng đi của cá – Chú lái đò khoát tay.

– Vậy là mỗi loài cá lại có cách nhử, cách câu khác chú heng? Minh đen ôm vai chú lái đò, lắc lắc.

– Chứ chi nữa. Bộ bọn bây nghĩ, chỗ nào cũng buộc chỉ, buộc lưới cô cần, rồi móc mồi vô lưỡi hay lấy túm ni lon xanh đỏ của bọn mi là nhử, là câu được đám cá đúng không? Nếu vậy thì sai bét đó nha nha… Mỗi tiếng “nha”, chú lái đò lại búng một cái vào vành tai Minh đen khiến nó vừa né đầu, vừa la bai bải. Thắng bò ngu thấy vậy, nó nhấc mông, quỳ hẳn hai đầu gối xuống bờ kè, hóng vào chú lái đò, chờ đợi.

– Cách câu cá ở ngoài biển, nhất là của mấy chú nhà tàu cũng khác đó. Không phải câu bằng cần câu đâu nha. Mấy chú chỉ cần một cuộn cước tròn, buộc lưỡi câu, đính hòn chì có độ nặng tùy thuộc vào loài cá định câu, tùy vào độ nông sâu của nước, buộc con cá chuồn nhỏ hoặc một lát thịt bụng của chính con cá vừa câu được trước đó rồi tung xuống biển. Sau đó mấy chú chỉ việc giữ sợi cước. Nhưng cái tài của người câu là phải biết “nghe” cái độ nặng nhẹ ở tay cầm cước để biết cá đã dính câu. Sau đó còn phải lựa chiều dòng chảy dưới đáy biển mà kéo cá lên boong tàu…

– Phải “nghe” được độ nặng, nhẹ ở tay để biết cá đã cắn câu á chú? Hai ông “lỏi con” tròn mắt, há hốc miệng, kinh ngạc.

– Chứ sao nữa? Bộ bọn tay nghĩ nhòm “phao” nháy để biết cá đã cắn câu hả? Nhưng vụ này thì phải nhìn tận mắt mới thấy hết độ siêu chứ kể không hết được. Không khéo, không nhanh, gặp con chừng năm, sáu chục ký, hắn tha cả chùm lưỡi câu mất dạng, hoặc khi kéo cá dính câu lên mặt nước mà không nhanh là thằng mập bám phía sau hắn tung cú táp. Chỉ nghe cái “pắp” là dân câu còn lại có cái đầu con dính câu thôi. Phần còn lại đã nằm gọn trong bụng thằng mập rồi…

Cả Minh đen, Thắng bò ngu đều há hốc miệng. Chúng khoái chí với câu chuyện của chú lái đò. Chợt Thắng bò ngu nhoài người níu tay chú:

– Đã quá chú. Quá siêu nhân lun. Bữa nào chú cho tụi con theo ra tàu nha chú. Mà bữa nào câu cũng được vậy hả chú? Minh đen nhảy cà tưng, cà tưng trên bờ kè.

– Cũng không hẳn bữa nào cũng câu được vậy. Đó là khi tàu neo ngoài khơi thôi. Có khi tàu neo ở độ sâu nhỏ, không có cá lớn thì chỉ câu các loại sọc dưa, phèn râu, cá tráp, cá chép đỏ, cá mú, cá lượng…Đường câu khi này buộc 2-3 lưỡi câu và có khi kéo lên một lần vài ba con cá mắc câu như một chùm khoai đủ màu luôn. Chỉ thả câu khoảng một, hai tiếng là đã câu được đến năm, bảy ký, đủ để nấu canh chua cải thiện cho bữa ăn của cả con tàu.

– Úi chao, có bữa con thấy chú nhà tàu đưa cho bác Cường liều con cá có tua vây cả hai bên, cả lưng, cả đuôi màu hồng, đẹp ác. Con hỏi, bác Cường nói con mú Hồng Kông. Tiếc là nó chết rồi, không bữa đó con xin bác Cường mang về nuôi chơi. Chậc, chậc. Đẹp thiên thần – Thắng bò ngu tiếc rẻ – Cơ mà, câu cá trong bãi san hô có như câu cá ngoài khơi vậy không chú?

– Như sao được. Bãi san hô khác chớ. Đó, đó. Như bãi san hộ bọc quanh đảo mình kìa. Nó rộng vầy. Bắt cá ở bãi san hô không kêu là câu, cũng không kêu là bắt mà kêu là đi đuổi cá… Vì nước ở bãi san hô khi thủy triều xuống thì cao lắm nó cũng chỉ đến cổ người lội, hoặc cùng lắm là tới thắt lưng mà… Sóng ngoài biển dù có đang ầm ào gầm rú thế nào đi nữa thì lúc vào thềm san hô cũng lại hiền lành một cách bất ngờ. Lúc ý nha, bằng mắt thường, ta cũng nhìn được thấu đáy. Dưới màu xanh dương của nước biển, những con sóng lăn tăn gối nhau, rỡn quanh chân ta như đùa cợt ý. Nước trong vắt. Nếu đi trên xuồng là có thể ngắm nhìn từng chùm, từng chùm san hô thẫm màu ẩn hiện trong làn nước biển. Và cá nhá! Vô vàn cá nha. Cơ man sắc màu. Những con cá hồng khoác trên mình bộ cánh hồng rực lượn bên những con hồng hoa điểm trên da chấm đen làm dáng. Những con cá mú thong thả bơi. Những con cá bò ngu, bò bọc thép, bò sừng chậm rãi giương vây, nghe tiếng động bỗng rúc đầu vào các hang san hô đào sẵn, đuôi thò ra ngoài, ve vẩy. Bộ đội đi đuổi cá thì chỉ việc giăng lưới, nước ngập ngang bụng. Mấy chú sẽ quây lưới theo hình cánh cung, phân công bốn người giữ bốn góc. Các chú còn lại dùng những chiếc bơi chèo, đập mạnh xuống mặt nước. Vừa đập, vừa nhảy múa, hò hét luôn. Nước bắn tung tóe, cộng với la hét, tiếng cười của bộ đội nha. Càng rộn ràng càng hay đó. Rồi vòng cung lưới khép dần lại. Lúc đó, mấy chú làm nhiệm vụ đập nước khom người, giúp đồng đội kéo chì lưới ngầm dưới mặt san hô. Đám cá đủ loại, đủ kích cỡ tha hồ lúc nhúc bên trong.

– Vô xài bò ngu nướng hay xài cá hơi ngoải nghen mấy chú cháu – Tiếng gọi của chú Châu, ba Minh ngắt ngang câu chuyện về cá đang tưng bừng. Mùi cá nướng bay ra thơm phức. Mình đen nuốt nước bọt đánh “ực”. Nó nhỏm dậy, phủi phủi mông quần rồi kéo tay chú lái đò cùng Thắng bò ngu quay vào dãy nhà dân trên đảo.

Phác nhà đèn nằm ngửa dưới gốc cây tra, đưa con ốc nón cỡ chừng vốc tay người lớn áp vào tai nghe sóng hát. Chán, nó lại đưa lên miệng thổi. Nghe tiếng ốc hút tu tu tu, Minh đen chui từ bụi chùm ngây phía sau bệnh xá ra, thò đầu sát mặt Phác nhà đèn. Nhìn con ốc nón trong tay Phác, Minh đen trề môi:

– Có con vú nàng xíu xíu, bày đặt nghe sóng. Qua chỗ anh Vũ quân y coi, có con Vú nàng to tổ chảng luôn kìa.

– Mi nha… mi bậy bạ nha. Con ốc nón mi kêu ốc vú nàng. Bậy hết biết – Phác nhà đèn cau mày.

– Hổng đùa nghen mày. Ốc có tên Vú nàng thiệt à nha. Ba tao mần món ốc Vú nàng đó ngon số zách luôn. Nướng trên than hoa nè, hấp nè, luộc nè hay làm gỏi nè đều tuyệt cú mèo luôn đó – Minh đen không vừa.

– Ba mi… Phác nhà đèn dài giọng – Cái chi cũng ba mi, ba mi.. Mà ba mi đâu kêu con ốc nón là ốc vú nàng?

– Vậy qua anh Vũ quân y, hỏi coi – Minh đen kéo tay Phác nhà đèn – Ảnh có con vú nàng tổ chảng trên mặt bàn đó kẻo mi lại vấy vá là tau bậy bạ. Đi!

– Qua liền! Phác nhà đèn nhỏm dậy chạy theo Minh đen.

Con sáo đen, mỏ với chân vàng hườm đang nhảy nhót trong chiếc lòng trúc được che bên ngoài bằng mảnh vải đỏ, treo lủng lẳng đầu thềm hè bệnh xá, hót réo rắt. Chẳng thấy bóng dáng anh Vũ quân y đâu. Phòng vắng lặng. Con ốc mà Phác nhà đèn kêu là ốc nón còn Minh đen kêu ốc vú nàng thì vẫn đang ngự trên mặt bàn làm việc của anh. Hai chiều cửa trước sau, gió biển thảnh thơi thổi vào phòng lồng lộng.

Minh đen chỉ tay về phía con ốc, hất hàm với Phác nhà đèn ý chừng bảo: Đó, đó. Thấy chưa? Hay lại kêu tao ba xạo? Phác nhà đèn im lặng, không ra phản đối cũng chẳng tỏ gì là đồng ý. Hai đứa vừa bước ra thì đụng ngay bác Hồng bí thư xã đảo. Chìa con ốc nón tới trước mặt bác, Phác nhà đèn phụng phịu:

– Bác Hồng à. Con này mình kêu là ốc nón hay kêu tên gì, bác?

– À, ờ … bác Hồng chưa hết bất ngờ thì từ phía sau, Minh đen chen lên.

– Nỏ phải ốc nón, là ốc vú nàng heng bác?

Nhìn Minh đen rồi quay qua gương mặt căng thẳng của Phác nhà đèn, bác Hồng cười:

– Kêu là cả hai.

– Ủa. Sao kỳ vậy ta, sao kêu cả hai là sao ta? Cả Phác nhà đèn và Minh đen đồng thanh.

– Thì kêu nó là ốc nón cũng được mà kêu là ốc vú nàng cũng được hết chứ sao giờ. Nó được gọi bằng hai tên là tại bởi cái hình dáng nó vậy đó. Mà sao hai ông lỏi nay lại để ý tới cá, ốc vậy kìa?

– Tại nó cá độ với con, nó kêu ốc vú nàng mới đúng còn còn kêu ốc nón là sai bét. Cá đi tìm người hỏi, đứa nào chệch, phải chép bài cho đứa kia một tuần đó bác – Phác nhà đèn hất hàm qua Minh đen.

– À, hai ông lỏi cá độ heng. Không được cá độ vầy, bởi bài ông nào ông đó phải chép. Các ông đi học mà không chép bài thì chữ thầy Mạnh trả hết cho thầy Quyết à? Phải học mới biết nghen hai ông. Còn vụ ốc, hai ông qua đây, qua đây. Thật hết biết với mấy ông luôn – Bác Hồng vừa nói vừa vờ kéo tai hai đứa ra bộ ghế đá dưới gốc tra. Ngồi xuống, đoạn bác ề à:

– Ốc nón hay còn có tên gọi khác là ốc vú nàng là tại bởi hình dạng của nó giống cái nón lá để đội đầu và giống cả bầu ngực của người phụ nữ đó. Loại này sống ở nước mặn, có quanh năm, không giống như ốc nhảy, nhưng nhiều nhất phải là khi trăng tròn thiệt tròn. Hết trăng tròn, hắn lại lặn bặt tiêu, chờ con trăng sau mới lại nổi nghen… Trong số những loại ốc trên các đảo ở Trường Sa, ốc vú nàng và ốc nhảy là hai loại được lính đảo gọi là “vua” và “hoàng hậu” ốc, không chỉ vì hình dáng đẹp mà còn vì hương vị. Nếu ốc nhảy có nhiều theo mùa từ tháng 3 tới tháng 8 âm lịch thì ốc vú nàng chỉ có khi trăng tròn nhưng lại xuất hiện quanh năm, nghĩa là mỗi tháng nó sẽ xuất hiện một lần. Và nếu ốc nhảy sống bên những rặng san hô cách chân đảo chìm, đảo nổi chừng một lý ở độ sâu cách mặt nước từ mười lăm đến hai mươi mét thì ốc vú nàng lại bám rất chặt vào thành những tảng, những gờ đá. Rồi cả để bắt ốc nhảy cũng đơn giản hơn, lính đảo chỉ cần chờ thủy triều xuống, lội theo những rặng san hô để nhặt thì để bắt được ốc vú nàng, người bắt phải cầm theo một con dao nhọn để khéo léo cạy nó ra khỏi gờ đá. Rồi còn nữa, món ốc nhảy chỉ ngon khi luộc sả. Còn ốc vú nàng thì làm được nhiều món hơn, cách chế biến cũng khó hơn. Muốn lấy được thịt ốc nón, thì khi nướng phải trông chừng canh cho hắn đừng chín quá, chừng thịt săn quá, dai nhách, hổng có ngon. Sau khi nướng đã “đạt tiêu chuẩn”, phải mang ra, đạp hắn vô tảng đá. Đạp vậy chừng để thịt hắn long ra, mình gỡ lấy, thái ra, chấm muối tiêu chanh, hoặc bóp gỏi…

– Thủ trưởng làm em chảy hết cả nước miếng rồi nè – Anh Vũ quân y chạy đâu đó về, cười lấp lóa nắng – Mà nay thủ trưởng không bấn chi nên ra đây thư giãn với hai ông lỏi này heng…

– Thư giãn gì đâu, tụi hắn kiếm cậu không được, vớ mình, tụi hắn đang hỏi xoay mòng mòng đó. Với cả, căng quá cũng phải nghỉ chút chút… Mà này, cái cây hoa ốc bữa trước mình thấy cậu hì hụi mài vỏ ốc nhảy đó xong chưa? Cây đó mà nụ hồng đủ số tuổi người iu, nhận được nàng ta lại vui hết biết heng… Anh Vũ quân y mặt đỏ rần, cười ngượng nghịu. Bác Hồng cười phá lên rồi quay qua Minh đen

– Ông lỏi này biết sao ốc đó kêu ốc nhảy hem?

– Cái đó con biết mà bác – Minh đen lắp bắp – Ốc nhảy hình dáng như nụ hoa hồng nè, trong miệng hắn có mảnh vẩy trông như lưỡi hái nhỏ… Gọi hắn là ốc nhảy cũng bởi lẽ, khi bị lật ngửa hoặc cần di chuyển, loài ốc này chỉ cần thò lưỡi hái áp xuống mặt đất, trong tích tắc lật “tách” cái là lật úp xuôi thân lại hoặc bắn đi xa chừng vài cm. Hắn cũng là đặc sản của đảo ở Trường Sa đó bác – Minh đen nói xong, quay nhìn Phác nhà đèn như vẻ: “Đó, thấy chưa”… Bác Hồng xoa tay lên cái đầu mà mái tóc cắt sát tận chân của Minh đen, gật gù:

– Giỏi dữ heng.

– Dạ, tại bữa trước, Thắng bò ngu nó nói cho con hay đó bác – Minh đen thú nhận.

– Chu choa. Thắng bò ngu hả, thằng lỏi giỏi heng – Bác Hồng ngả đầu ra thành ghế đá, cười sảng khoái. Đúng lúc ấy, tiếng sấm từ ngoài khơi vọng lại, ì ì ì ì. Bác quay mặt ra biển, nói như reo: “A ha. Cơ chừng giời sắp đổ vàng xuống đảo rồi”.

Mưa! Những hạt mưa như vàng rơi trên đảo. Bước chân bộ đội chạy rầm rập. Không phải mấy chú chạy tránh mưa đâu mà là chạy đón mưa. Ở đây, trên Trường Sa này, khi trời đổ mưa là trời đem vàng đổ xuống đảo. Và dường như còn hơn cả vàng nữa. Vàng không có giá trị gì trên đảo nếu đem so sánh với nước ngọt. Ngay khi nghe tiếng sấm dồn vào đảo từ biển, các chú đã reo hò, í ới gọi nhau. Những đôi tay cuồn cuộn, nhanh nhanh bắc ống, trải dây dẫn, hứng nước mưa vào bể chứa! và còn cả nhanh nhanh để còn được tắm mưa.

Khi những hạt nước đầu tiên của trời rót xuống đảo, Phác nhà đèn, Minh đen đã kéo anh Vũ quân y, thêm anh Kiến càng chúa, chú lái đò rồi cả bao người khác ùa ra sân. Mưa xối xả. Mưa táp vào mặt trong tiếng reo hò, cười đùa. Cả đàn cún, lũ bồ câu, đàn bò, đàn lợn ỉ cùng mẹ con nhà gà, vịt cũng lạch bạch dẫn nhau ra sân. Dưới màn mưa, những con bồ câu chen chân đậu trên cành bàng vuông, mắt lim dim nghe mưa ve vuốt trên lông! Chúng “gru, gru” đầy thích thú. Những con lợn “ụt ụt, ịt ịt” thong thả dẫn nhau đi dạo; những con bò thảnh thơi nằm giữa sân vận động, áp bụng lên những vũng nước, “ò ò” lên đầy khoái chí.

Mưa! Vẫn mưa! Trời như chiều lòng người làng đảo! Các chú bộ đội bắc ống dây dẫn xong, kéo nhau chạy quanh sân. Họ trêu nhau, chọc ghẹo, túm lấy bọn Phác nhà đèn mà xoay mòng mòng. Bọn Phác nhà đèn, Thắng bò ngu, Minh đen bỏ áo, cởi trần trùng trục, chạy uỳnh uỵch đuổi bắt với các chú bộ đội. Chú lái đò tóm được Phác, anh Kiến càng chúa ôm được Minh đen. Họ xúm lại, hò nhau kiểm tra coi “con chim” của hai thằng “nhón” tới cỡ nào rồi. Hai ông lỏi con vùng vẫy, kêu cứu náo loạn. Tiếng cười vang xa, lẫn vào tiếng mưa rơi, tiếng sấm rộn. Đàn cún cũng lao ra đùa rỡn, chậy quẩng giữa những đôi chân trần chắc nịch của những chàng lính trẻ. Một bản giao hưởng với những thanh âm thật yên bình, trong trẻo. Cung bậc chính là tiếng mưa đang xối, hòa nhịp cùng tiếng gà cục tác, tiếng bồ câu gù, tiếng chó cắn, rỡn nhau, tiếng ò ò thảnh thơi của những con bò… đang hòa tấu. Tất cả những âm thanh ấy thêm một lần làm những cho những ai đang sống trên hòn đảo này đỡ nhớ về đất liền dù họ đang ở bên bờ sóng…

9/11/2025

Trương Thị Thương Huyền

Theo https://vanhocsaigon.com/