Lịch sử tính dục: Vấn
đề độc chiếm
Chúng ta có thể đoán rằng bản khảo luận về mối
liên hệ sinh hoạt hôn nhân đưa ra một vai trò quan trọng về cơ chế liên hệ tính
dục thiết lập giữa hai vợ chồng. Thật vậy, việc bảo lưu vị thứ liên hệ tính dục
tương đối bị giới hạn: dường như trước đó mối liên hệ hôn nhân đã được xác định
rồi, và xa hơn nữa, quan hệ tính dục xuất phát từ trong mối liên hệ hôn nhân, tất
cả quy phạm đối với sự sinh hoạt của hai người vẫn còn nằm trong bóng tối của vấn
đề chăn gối vợ chồng.
Tất nhiên sự thận trọng là truyền thống, Platon đối với sự việc
hôn nhân là qui định ra pháp luật, xác định phải chú ý hướng đến việc
nuôi dưỡng tốt con trẻ, qui định trạng thái vật chất và tinh thần những bậc làm
cha mẹ tương lai, thiết lập ngay cơ quan kiểm tra về cuộc sống của đôi vợ chồng
trẻ, nhấn mạnh đến sự khó khăn để con người tiếp nhận khả năng lập pháp đối với
mọi sự kiện.. Bắt đầu từ thời Trung cổ, tính thận trọng của Hi Lạp khác với qui
tắc bảo vệ tỉ mỉ rao giảng của các vị giám mục Thiên chúa giáo: người ta phải
tuân thủ phù hợp tất cả những qui tắc, tư thế, cử chỉ, trạng thái tinh thấn của
mỗi người trong những lần tiếp xúc v..v..Người này phải hiểu ý đồ người kia, dấu
hiệu biểu thị dục vọng của bên này, bên kia tiếp nhận được,v…v…Đối với những sự
tình ấy luân lý đạo đức của Hi Lạp cũng như La Mã ít đề cập đến. Nhưng những
nguyên tắc quan trọng liên hệ đến sinh hoạt hôn nhân cùng
sự hưởng lạc lại được trình bày đầy đủ trong các văn bản.
Theo truyền thống, người ta thấy rõ mối liên hệ giữa hoạt động
tính dục và hôn nhân được thiết lập căn cứ vào chức năng tất yếu của sự dưỡng dục
hậu đại. Cứu cánh sanh sản là một trong những lý do của việc kết hôn, chính vì
nó mà tạo ra sự cần thiết về liên hệ tính dục trong hôn nhân. Nếu không sinh sản
thì cuộc hôn nhân có khả năng giải thể; để có những điều kiện tốt cho việc sinh
đẻ, người ta phải đặt để cho các vi thành hôn những kiền nghị, làm thế nào để
hoàn thành mỹ mãn hành vi tính dục, ( như phải chọn thời cơ thích đáng, nên bồi
dưỡng chu đáo trước khi giao hợp). Cũng như để tránh những tai họa,
cho sự hậu đại phi pháp, người ta phản đối sự liên hệ ngoại
hôn,(không chỉ đối với đàn bà mà cả với đàn ông). Một cách đại thể trong các
văn bản cổ điển, tổng hợp mối quan hệ hôn nhân cùng quan hệ tính dục
chủ yếu là chỉ nhắm vào sự sanh sản ( ít nhất là đối với nam nhân). Bản tính của
sự hoạt động tính dục, và bản chất của hôn nhân chỉ có được ý nghĩa khoái lạc
trong kinh nghiệm hôn nhân mà thôi. Ngoại trừ sự sinh sản phi pháp, phải tính đến
nhu cầu luân lý, là phải khống chế tự ngã, không có lý do gì yêu cầu một gả nam
nhân, ngay đối với người đã thành hôn, phải dành toàn bộ tính khoái cảm của anh
ta cho vợ và chỉ có vợ mà thôi.
Nhưng vào các thế kỷ đầu của kỷ nguyên chúng ta, đạo đức hôn
nhân vô cùng nghiêm khắc, chúng ta không dễ gì thấy được mối tính dục gọi là
“phối ngẫu hóa” – một thứ phối ngẫu trực tiếp và hỗ tương . Gọi trực tiếp là chỉ
bản chất của mối liên hệ tính dục, nên bài xích mối liên hệ ngoại hôn ( tức là
ngoại tình); còn gọi hỗ tương là cuộc hôn nhân hình thành bản chất liên
hệ giữa hai vợ chồng, phải bài trừ mọi sự tìm kiếm khoái lạc khác ở bên ngoài.
Do đó trạng thái hôn nhân và hoạt động tính dục phải hỗ tương nhất trí, đó là
hoàn toàn chính đáng, không chỉ là để nuôi dưỡng cho mục tiêu hậu đại
hợp pháp. Sự nhất trí ấy - đúng hơn là sự vận dụng hướng
đến hỗ tương nhất trí, bên trong đó tồn tại nhiều khả năng biến động
và biên giới biểu hiện trong hai nguyên tắc : một bên là căn cứ theo bản chất
tính khoái cảm, nó không thể ở bên ngoài hôn nhân, mà ý nghĩa thực tế
đối với những người chưa thành hôn không sao dung nạp được. Một mặt khác, ý
nghĩa hôn nhân làm cho người vợ bị tổn thương không phải chỉ đơn giản vì
đánh mất địa vị của mình, mà con là vì ông chồng có thể
tìm khoái lạc nơi khác.
1.- Dĩ nhiên, trong văn bản cổ điển ít thấy có đề xuất cái
nguyên tắc do mối liên hệ tính dục đáng bị khiển trách vì nó không thấy cái vị
trí trong liên hệ hôn nhân, là không hợp pháp. Ngoại trừ việc bảo vệ sự tiết chế
của cá nhân, và trong tập tục có những luật lệ và quyền lợi của kẻ
khác, một người độc thân có thể hưởng lạc với người mà nó thích. Thậm chí trong
nền đạo đức đầy khắc khổ, chỉ cần nó chưa kết hôn thì không có gì bắt buộc nó
phải tuyệt đối không được hưởng thụ. Căn cứ theo lời của Seneque, con
trai của Marcia, chỉ vì thông qua ảnh hưởng của tính đạo
đức mà cự tuyệt lòng ái mộ của một người đàn bà hằng tiếp xúc với anh ta, ngay
đến việc cao hứng làm cho anh ta đỏ mặt, mà cũng coi như là đã phạm
tội lỗi. Chúng ta cũng có thể chú ý đến Dion de Pruse, tỏ ra quá nghiêm khắc đối
với cô gái điếm và cung cách mà cô đã bộc lộ; bởi vì ông ta thấy đó là thứ tình
không phải yêu đương, và là một thứ kết hợp lạ lùng của Aphrodite, thứ nữa vì mại
dâm là những nạn nhân của sự bất mãn. Nhưng ông ta vẫn mong mỏi có một đô thị
thật sự được cai quản tốt đẹp, khử trừ những nạn ấy đi. Nhưng ông ta không nghĩ
đến việc trừ khử những tệ hại và tiêu diệt chúng thì cũng
là một tội ác thâm căn cố đế.
Marc Aurele lai cảm thấy thích thú trong phương diện tiết chế
đối với khoái cảm tính dục, ông thích bảo vệ hoa thanh xuân của mình. Ông ta
không có hành vi thưởng thức sớm tuổi thành niên, ông ta đã để thời gian trôi
qua. Về điểm này ông ta trình bày khá hay, trình độ đức tính
không phải chỉ nhắm vào sự kiện dành cho khoái cảm trong
hôn nhân, mà chính là ở chỗ nó biết tự không chế mình để đợi chờ, thời
gian càng lâu so với sự đòi hỏi thông thường, cái giây phút thưởng ngoạn sự
khoái thích tình dục. Epictete cũng giống như vậy, ông này cho rằng cái lý tưởng là
trước khi hôn nhân thành hình thì không nên có liên hệ tính dục. Nhưng đó là đối
tượng được đưa ra như là chủ trương khuyến cáo, người ta nên tuân theo lời khuyến
cáo ấy, tuy nhiên cũng không nên coi sự bảo vệ trinh tiết
như là một điều giới luật đầy cuồng vọng . Đối với sự khoái cảm của tình ái,
trong một chừng mực của khả năng, phải bảo vệ thuần khiết trước khi thành hôn;
nhưng nếu ta quá mê đắm vào đó, mà nếu được ban bố thì cũng nên cho nó hưởng thụ.
Không nên quấy rầy đối tượng đã hưởng thụ khoái lạc đó, không cần phải giáo dục
gì cả, và cũng không nên loan báo rằng nó vẫn trinh khiết.
Đối với mối liên hệ tính dục ông ta đòi hỏi phải bảo vệ tối
đa, Epictete không thông qua hình thức của hôn nhân, chứng thực cái chức trách,
quyền lợi, nghĩa vụ của người phối ngẫu, mà chỉ giải thích tự thân con người phải
có nghĩa vụ, vì nó là một mảnh vở của chư thần; vì trên nguyên tắc nó được vinh
danh cư trú trong cơ thể đó một thời gian , do đó trong quá trình
sinh hoạt hằng ngày phải tôn kính suốt đời, phải xưng hô thế nào với con người
đây, không phải chỉ bằng ý thức mối liên đới tha nhân, phải luôn
luôn tôn trọng nguyên tắc tiết chế: Há anh không muốn tự phản tỉnh sao? Ngay
khi đang ăn uống nên nhớ mình là ai? Ai đã nuôi dưỡng mình khôn lớn? Trong khi
phát sinh mối liên hệ tính dục thì anh là ai? Anh sử dụng mối liên hệ ấy với
ai? Trong sinh hoạt xã hội, trong khi tập luyện cơ thể, trong những cuộc hội
thoại anh có biết không, chính là một vị thần nuôi dưỡng anh, một vị tập luyện
cơ thể anh. Và đối diện xuất hiện ngay trong cơ thể của anh, thấy được, nghe được,
tất cả sự vật đó là vị thần. Anh không hề suy nghĩ và phát sinh quan
hệ tính dục mà cảm thấy đỏ mặt, rõ là anh không tự ý thức đến bản tính con người
của mình, thần sẽ nổi cơn giận giữ vì anh.
Trái lại, Musonius lại muốn hoàn toàn phối ngẫu hóa các hoạt
động tính dục, bởi vì ông ta công kích tất cả giây phút liên hệ tính dục mà
không nhắm vào vào mục đích chính trong khuôn khổ của hôn nhân là không được.
Trong thiên khảo luận “ aphrodista”- khoái cảm của Stobee có một đoạn phê
bình về tập quán sinh hoạt phóng đảng; một cuộc sống phóng đảng là một thứ
không có khả năng thực thi sự tự không chế cần thiết, mà
còn đeo duổi theo các thứ khoái cảm hiếm có và tìm kiếm những mối liên hệ tính
dục nhục nhã.
Nhưng đối với sự phê phán đầy phàm tục, Musonius áp dụng qui
phạm chính giới định thế nào là khoái cảm hợp pháp (aphrodisia dikaia), theo ông
đó là bạn tình song phương trong phạm vi hôn nhân nghĩ đến khoái cảm sinh con
cái. Vì đó mà Musonius xác định đưa ra hai giả thuyết như sau : một là thông
dâm, tức là tìm kiếm sự liên hệ tính dục có tính ngoại hôn, như vậy
đều là phi pháp; hai là tìm sự khoái lạc bên ngoài sự
thông dâm, nhưng dĩ nhiên là nó mất tính hợp pháp, như thế là tự gây ra sự xấu
hổ, và nó bắt nguồn cho cuộc sống phóng đảng. Tính phối ngẫu hay hôn nhân là điều
kiện hoạt động tính dục hợp pháp.
Giữa luận đề xa xưa kịch liệt theo đuổi khoái cảm,
trái lại đối với sự cần thiết khống chế tự ngã, cùng với nguyên tắc chỉ có thể
có khoái cảm hợp pháp trong phạm vi cơ chế hôn nhân, nó có một bước
quan trọng mà Musonius Rufus vượt qua. Và từ đó ông rút ra được kết quả cần thiết,
dù rằng nó như mâu thuẩn với những người đồng thời đại. Nó còn như phản đối lại
ý kiến cúa mọi người mà cho rằng, có nên trách cứ mối liên hệ tính dục giữa hai
người tự do không bị ràng buộc về quan hệ hôn nhân không ? Một người có mối
liên hệ với một người đầy tớ hay chưa lập gia đình mà
không gây tổn hại về quyền lợi của mình, cũng như
không có mong mỏi gì về đường hậu đại. Trong những điều kiện như vậy,
người ta có phạm vào lỗi lầm, giống như người ta có thể phạm lỗi lầm hay một điều
bất công, mà không gây tai hại cho những người xung
quanh; người ta tự bôi nhọ mình, người ta tìm thấy khoái cảm trong phương thức
tự làm ô uế mình, tự làm dơ bẩn mình. Trong khái niệm nội hàm có liên hệ đặc
biệt đến bản chất hoạt động tính dục và hôn nhân, tất phải du nhập sự cự tuyệt
của Musonius Rufus, đối với sự tiết chế. Trong một văn bản thảo luận
về vấn đề phải dưỡng dục tất cả trẻ em, ông cho rằng những tiết dục
thực tiển ấy là chống lại đạo luật của các tiểu ban muốn duy trì dân số của họ;
nó cũng làm hại những cá thể, vì họ muốn có kế thừa hậu đại, ngoài
ra nó còn làm tổn hại đến trật tự vũ trụ mà Thượng Đế thiết lập ra.
Như thế chúng ta khó mà thực hiện những việc vừa nêu, chúng ta đã
vi phạm chống lại tổ tiên, và chống lại vị thần đã bảo vệ gia đình
là Jupiter. Chúng ta giống như một kẻ thô bạo đối đải với người khách quí là vị
thần Zeus, người bảo vệ quyền cư trú, cũng như làm điều mất công chính với bạn
bè chống lại vị thần hữu nghị là Zeus….
Chúng ta có thể phát hiện, đây là quan niệm dự liệu trước của
cơ Đốc giáo cho rằng khoái cảm tính dục tự nó là sự nhơ nhớp, mà chỉ có hình thức
hôn nhân hơp pháp, và cuối cùng là sự sanh đẻ mới được thừa nhận. Sự thật đó là
đoạn văn do Musonius trích dẫn từ trong quyển Giáo dục học (Pedagogue) thứ
hai của Clemens d’Alexandrie. Nhưng nếu Musonius cũng giống như phần
lờn những đạo đức gia cổ đại, ngoại trừ phái khuyển nho, cho rắng mối liên hệ
thực tiển công cọng là xấu hổ, như thế có thể khẳng định rằng , chủ
trương khoái cảm tính dục là một thứ tội ác, và hôn nhân phải xây dựng
nghiêm túc và khôi phục điều chỉnh trong một phạm vi chặc chẽ. Nếu Musonius cho
rằng liên hệ tính dục ngoài hôn nhân là xấu hổ, đó không phải là đem
mối liên hệ tính dục đặt lên hàng đầu, mà là nhắm vào việc
trừ khử cái đặc tính nội tại của sự lỗi lầm trong mối liên hệ tính dục
mà chính là vì sự tổn tại của con người, của lý tính, và xã hội. Đem
hành vi tính dục nạp nhập vào vào mối quan hệ hôn nhân và sự dưỡng dục hợp pháp
về hậu đại như thế mới là hợp với bản tính của nó.
Hành vi tính dục, mối liên hệ hôn nhân, vấn đề con cái. gia
đình, đô thị cùng tính thể cọng đồng của con người, tất cả những sự
kiện đó tạo thành một loạt những yếu tố liên kết và ở đó sự tồn tại
của con người là lý tính. Do đó hưởng thụ khoái lạc là để cho sự khoái cảm
thoát ly mối quan hệ vợ chồng và ban cho khoái cảm một mục đich khác, thực tế
đó là làm tổn hại đến căn bản sinh tồn của con người. Sự nhơ nhớp không phải ở
trong hành vi tính dục, mà chính là trong sự phóng đảng (debauche);
chính nó làm cho hành vi tính dục và hôn nhân ly tán, trong khi hành vi tính dục
trong hôn nhân vốn mang hình thức thiên nhiên và mục đích lý tính. Trong phối cảnh
hôn nhân là thiết lập sự giao hợp tính dục và hưởng thụ khoái lạc của con người
trong phạm vi duy nhất hợp pháp.
2.- Từ điểm xuất phát về mối liên hệ tính dục và bản chất
khoái cảm của cuộc hôn nhân hợp pháp, người ta có thể hiểu rõ vấn đề
nghi ngờ về mối gian dâm và cái luân quách (esquisse) của một thứ trung
thành song trùng. Mọi người đều biết rằng nam nhân phạm tôi gian dâm là dối trá
với vợ con, bất nghĩa, bị pháp luật chế tài và khiển trách về đạo đức. Sự gian
dâm tạo thành một sự thật duy nhất là liên hệ tính dục ngoài hôn
nhân, sự kiện coi như người nữ đã thành hôn. Còn về vai trò của người nam, trạng
thái hôn nhân hầu như không cần dính dấp vào;
nghĩa là sự lừa gạt và tổn hại là sự kiện trong một con người, kẻ đã chiếm đoạt
một người nữ và thế là anh ta có được quyền lợi hợp pháp đối với cô
ta. Cái định nghĩa gian dâm ấy chỉ làm cho quyền lợi của người chồng bị
tổn hại là rất lưu hành, và người ta tìm thấy ngay trong tinh thần đạo đức của
Epictete. Trong một cuộc đối thoại về luận đề “ con người sinh ra là phải sống
trung thành”; xuất hiện một nam nhân là một vị văn nhân, ông ta đối
với tội gian dâm đang hiện hành vô cùng kinh ngạc, và đưa ra ngay học thuyết của
Archemados về vai trò cọng đồng của nữ nhân. Đối với ông ta Epictete đưa ra hai
điều khuyến cáo. Trước tiên hành vi gian dâm của nam nhân làm
cho nó phản bội lại nguyên lý “ con người sinh ra là phải
trung thành”. Thế nhưng Epictete lại không đặt cái nguyên lý ấy
trong khuôn khổ thể chế của hôn nhân; hơn nữa ông còn không coi mối
quan hệ vợ chồng như là một trong những hình thức chủ yếu.
Ông qui định một gả nam nhân cùng với những người xung quanh kết hợp thành mối
liên hệ bạn bè trong đô thị của anh ta. Và trong con mắt ông ta, sở dĩ coi sự
gian dâm như là một lỗi lầm, nguyên nhân là người ta đã phá rách mạng
lưới quan hệ của những nam nhân; ở đó mỗi người không chỉ được mời gọi
phải tôn trọng kẻ khác mà còn phải tự biết mình. Nếu chúng ta phá hủy cái
nguyên lý chúng ta sinh ra phải trung thành, tức chúng ta đã dựng lên cái bẩy đối
với người nữ ở bên cạnh chúng ta, vậy chúng ta phải làm sao đây? Không có gì
khác hơn là phải phá hoại và tiêu diệt hết sao? Ai? Con người trung
thực, con người tôn nghiêm, con người của đạo giáo, là toàn bộ sao? Những mối
liên hệ với người láng giềng tốt bụng, chẳng lẻ cũng tiêu diệt họ sao? Và thành
bạn cũng tiêu diệt sao? Chính sự gian dâm làm tổn hại đến bản thân nó và kẻ
khác; tuy nhiên, mặc dù đối vời sự gian dâm đã có sự thẩm định truyền thống,
nhưng trong việc phản tỉnh và sinh hoạt hôn nhân người ta vẫn phát
hiện cò những đòi hỏi vô cùng nghiêm trọng, nó có ý nghĩa song trùng: một là
khuynh hướng càng ngày càng muốn sử dụng nguyên tắc nam nữ bình đẳng; và hai là xác nhận sự tôn trọng quan hệ cá nhân trong giữa hai vợ
chồng. Về vấn đề ích lợi chân lý (verite salutaires), người ta biết lâu rồi,
nhưng lại không coi đó là hệ trọng, cho nên trong thực tế nó không còn ảnh hưởng
đến hành vi của chúng ta. Đối với vấn đề đó, Seneque đưa ra một thứ chức trách
hữu nghị và sự trung thành đồng đẳng nghiêm khắc giữa hai vợ chồng. Anh biết mà
cái nghĩa vụ hữu nghị phải tuân thủ theo phương thức tôn giáo, nhưng rồi anh có
tuân hành đâu! Anh biết rằng việc dụ dỗ vợ của người khác là một hành động dối
trá bất lương, trong khi đó anh lại đòi hỏi vợ mình phải trung trinh; cũng như
anh cấm đoán vợ không được có tình nhân, thì cũng giống như vậy anh không được
ngoại tình.
Chính Musonius đối với nguyên tắc vợ chồng đồng đẳng trung
thành, giải thích rất tỉ mỉ. Trong thiên khảo luận về khoái cảm, ông từng chứng
minh rằng chỉ có hôn nhân mới có thể tạo thành mối liên hệ tính dục
là thiên nhiên và hợp pháp. Musonius đề cập đến vấn đề “người ở” (probleme de
la servante); nô lệ vốn được chấp nhận như là đối tượng tính dục.
Trong phạm vi gia đình, người khác không có quyền cấm đoán nam nhân đã thành
hôn hưởng thụ khoái lạc với một nô lệ; chính vì vậy mà Musonius muốn giới hạn cấm
đoán, nếu người nô lệ chưa thành hôn (điều đó có nghĩa là kẻ nô lệ
trong nhà cũng phải được tôn trọng). Và để thiết lập ra sự cấm đoán, Musonius
nhấn mạnh đến nguyên tắc bình hành, hay đúng hơn đưa ra một cục diện
tương đối phức tạp giữa sự bình đẳng về quyền lợi và ưu tiên về nghĩa vụ. Một mặt
làm thế nào để có thể chấp nhận cho người chồng được liên hệ tình dục
với người ở, trong khi người vợ lại không được cùng người ở nam giới liên hệ
tính dục. Như thế rõ ràng là nữ nhân có khả năng tự khống chế và cai quản dục vọng
của mình hơn hẳn nam giới. Như vậy trong gia đình kẻ bị chi phối điều khiển có
sức mạnh hơn người điều khiển nó.Trong nghệ thuật hôn nhân, phái Stoiciens,
Musonius đưa ra một mô thức hôn nhân khá chặc chẽ, nó đòi hỏi một
hình thức trung thành, cả nam và nữ cùng đồng thi hành. Đương nhiên nó không cấm
đoán tùy tiện tất cả những gì xâm phạm đến quyền lợi của nam nhân; cũng không
tùy tiện bảo vệ các bà vợ chống lại những hăm dọa tổn hại đến địa vị đặc quyền của
nữ chủ nhân trong gia đình, của các bà mẹ. Nó biểu hiện mối liên hệ vợ chồng
như là một hệ thống bình hành hoàn toàn bảo vệ trách nhiệm trong việc trong
việc hưởng thụ khoái lạc.
Tính dục thực tiễn trong việc phu thê hóa hoàn toàn đã được
Musonius đặt trong nguyên tắc độc chiếm chặc chẽ. Sự hưởng thụ khoái lạc tính dục
chỉ được thực hiện trong hôn nhân, không có ngoại lệ nghi ngờ gì cả. Trong đó
nghệ thuật sinh hoạt hôn nhân dường như tổ chức xung quanh nguyên tắc hình thức
pháp luật có ý nghĩa cấm đoán song trùng. Nhưng với những tác giả duy trì những
chuẩn tắc cứng rắn, người ta có thể thấy trong đó đề xuất một thứ đòi hỏi tính
trung thành, nó chỉ cho phép trong phương diện hành vi một chút ít sai biệt
thôi. Nhưng tác giả cũng không nhấn mạnh về sự cấm đoán một cách rõ ràng, mà chỉ
chú ý đến sự bảo vệ mối quan hệ vợ chồng, với cái điều nó có thể cho phép cá
nhân liên hệ trong việc vợ chồng, luyến ái, tình cảm và sự tôn
kính cá thể lẫn nhau. Sự trung thành không phải do luật pháp qui định,
mà là do mối liên hệ đặc biệt đối với vợ, phương thức sinh tồn, phương thức
hành vi xác định. Có thể từ bỏ hoàn toàn mối liên hệ ngoại hôn, đối
với người chồng mà nói, phải tìm cho ra cái điều tế nhị trong mối quan hệ đó,
nó có thể là kết quả của sự khéo léo, hay là hành vi thuộc tình cảm; tuy nhiên
người ta yêu cầu người vợ nên có thái độ tế nhị khoan dung, nhượng bộ,
không làm như vậy là thiếu thận trọng khinh xuất.
Có một văn bản La Tinh xuất hiện khá muộn từ lâu được coi là
ngụy thiên của Aristote trong sách “Gia chính học”, liên quan đến quan điểm
truyền thống tôn nghiêm về người vợ, đề ra phương pháp thỏa hiệp và
tiết chế. Một mặt tác giả quy định người chồng phải hết sức quan tâm làm sao
cho người vợ trở thành mẹ của những đứa con mà mình hằng mong mỏi. Ông ta còn
quy định người chồng không được tước đoạt cái vinh dự phải có của vợ mình;
nhưng đồng thời cũng đòi hỏi cả hai người vợ không nên khinh rẻ và coi thường
nhau. Ông cũng khuyến cáo người đàn ông phải tỏ ra rất chân thành và tiết chế,
rất tôn kính khi gần gũi với vợ ; ông mong mỏi người chồng không được chểnh mảng,
lơ là, thô lỗ tàn bạo. Những tình cảm ấy chỉ thích hợp trong thời gian quan hệ
với kỷ nữ và tình nhân thôi. Trái lại đối với vợ, một người chồng tốt là phải
biết chú ý quan tâm, đối đãi với vợ rất lễ độ; và người vợ cũng phải biểu hiện
mối quan tâm và tình ý yêu đương, nói chung là đôi bên phải tỏ ra cân xứng như
nhau. Và khi đề cao cái giá trị trung thành, tác giả của văn bản còn xác định là
đối với lỗi lầm của người chồng, người vợ phải có thái độ khoan dung, thỏa hiệp
làm lành, coi như nàng đã quên những tội lỗi của chồng, cho đó là do tình thần
thiếu minh mẫn, và người vợ không mảy may oán hận phàn nàn về hành động của chồng,
mà tất cả đều quy cho là do bệnh hoạn sinh ra, do sự ấu trĩ hay ngoài ý muốn;
ngược lại người chồng cũng phải chuẩn bị sẵn sàng tỏ ra thái độ biết ơn, hối lỗi
đối với vợ. Cũng giống như vậy trong giới luật vợ chồng cũng đưa ra những
nguyên tắc hỗ tương trung thành. Song nó không thiết lập thành những hình thức
đỏi hỏi nghiêm khắc và đối xứng; nếu tác phẩm ấy cho rằng người vợ đối với chồng
phải trung thành, trong khi người chồng phạm lỗi ngoại tình là chuyện thường xảy
ra, và lỗi lầm ấy không có gì quan trọng lắm. Tuy rằng đó là vấn đề nội bộ của
quan hệ hôn nhân, nó tùy thuộc theo quan hệ tình cảm giữa hai vợ chồng, chứ
không phải là đặc quyền đặc lợi để mà giải quyết. Plutarque thì đòi hỏi người
chồng không được phép liên hệ tình dục với người đàn bà khác, bởi vì đó không
chỉ là uy hiếp đến địa vị hợp pháp của người vợ, mà còn gây ra một vết thương
thiên nhiên đầy đau khổ cho vợ. Hãy nhớ lại tình huống của những con mèo, hơi
hướng của một mùi thơm làm cho nó thành điên cuồng; những bà vợ cũng giận tức
như điên khi biết chồng có mối liên hệ với người đàn bà khác. Thật ra không
đáng gì, chỉ vì một chuyện khoái cảm nhỏ mà gây ra một nỗi đau thương vô hạn.
Do đó, ông ta khuyên bảo cả chồng lẫn vợ nên noi theo gương của người nuôi ong
là ông ta không bao giờ đến với bầy ong nếu đã có sự liên hệ tình dục với những
người đàn bà. Nhưng với Plutarque thì ngược lại là khuyên các bà vợ nên có thái
độ khoan dung, mà còn nên theo các bà vợ của những vị vua ở Ba Tư, các bà theo
chồng tham dự tiệc tùng, nhưng khi mọi người đã say sưa cho kêu gọi âm nhạc và
những ca kỷ; các bà phải quay về làm như không nghe thấy và còn tự bảo rằng, nếu
các ông chồng có cùng vui chơi với kỹ nữ hay gái điếm đi nữa chính là vì sự tôn
trọng các bà, và vì họ không muốn các bà chia sẻ sự phóng đãng, hoang dâm quá độ…
Như vậy hôn nhân được coi như là mối liên hệ tình cảm và tôn
trọng lẫn nhau, nó vượt qua cả cơ cấu pháp lý, nó bao quát tất cả mọi hoạt động
tính dục, và khiển trách cả những hành vi tính dục ngoại hôn. Nếu muốn đòi hỏi
cả đôi lứa vợ chồng cùng trung thành một cách đồng đẳng, như thế phải
thiết lập một sự giao hợp, trong đó tình yêu của chồng đối với vợ và con cái
cũng như người vợ đối với chồng có sự cung kính đối đãi kết hợp lại. Sự khoái lạc
bên ngoài của người chồng, hậu quả của nó không được pháp luật công nhận một
cách ưu việt, mà nam nhân phải coi đó như là một nhược điểm và phải hạn chế tối
đa, dù được người vợ khoan dung và nhượng bộ là để duy trì cái vinh dự gia đình
mà cũng là để chứng tỏ tình yêu của mình.
30/12/2008Khổng Đức dịch Từ 
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét