Gần đây, trong chương trình Văn phổ thông có giành mấy tiết
về văn học địa phương, đại loại thống kê danh sách nhà văn Bình Định qua các
thời kỳ (trong đó có đầy đủ nhà văn tiền bối, nhà văn quê Bình Định lập nghiệp
ở nơi khác, nhà văn hiện sống và sáng tác trên đất Bình Định), một số tác phẩm
tiêu biểu viết về đất nước và con người Bình Định… Nhiều giáo viên, học sinh
đến gặp Hội VHNT hoặc gặp một số nhà văn Bình Định để hỏi. Phần tôi, tôi cung
cấp cho họ một số tài liệu có sẵn trong tủ sách của mình, ngoài các sách lịch
sử văn hóa của Bình Định, các tạp chí, báo và một vài ấn phẩm địa phương như
Thơ Bình Định thế kỷ XX, Kỷ yếu Hội viên Hội VHNT Bình Định… là các quyển
“sách cái”: Từ điển Văn học, Giải thưởng Hồ Chí Minh nhà văn – tác phẩm, Từ
điển Tác gia Văn học Việt Nam thế kỷ XX, Nhà văn Việt Nam hiện đại, Nhà văn
Việt Nam thế kỷ XX… để họ tham khảo và biên soạn. Kể ra, để đọc và tìm hiểu,
chắt lọc thông tin trong ngần ấy sách cũng không đơn giản. Nhưng có thầy giáo
đã tận tâm nghiên cứu và biên soạn ra thành giáo trình để giảng dạy. Điều ấy,
tất nhiên là ngoài hiệu quả cho sự nghiệp giáo dục tỉnh nhà, đã đem đến cho
các nhà văn Bình Định một niềm cảm kích. Tôi đã thông báo với họ rằng nguyện vọng của Hội là liên kết
với những chương trình tài trợ VHNT, nỗ lực phối hợp với các nhà xuất bản,
các cơ quan hữu quan để làm sao có hệ thống ấn phẩm về các nhà văn Bình Định
từ xưa đến nay. Điều đó, đòi hỏi phải có quá trình thực hiện lâu dài để cho
ra đời những công trình công phu, đúng với tầm vóc của một tỉnh giàu truyền
thống lịch sử văn hóa như Bình Định. Trước mắt, cần có tập sách tưởng nhớ nhà
thơ Yến Lan, người suốt mấy mươi năm là Chủ tịch danh dự của Hội, nhân dịp đề
nghị ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước và tập sách về các nhà văn đương
đại, hiện đang sống và sáng tác trên đất Bình Định. Điều này, các Hội bạn
trong cả nước cũng đã và đang thực hiện. Chúng tôi đã có trong tay các quyển
Nhà văn Việt Nam xứ Nghệ, tỉnh Thừa Thiên - Huế, tỉnh
Khánh Hòa… (Nhà văn đương đại) để tham khảo. Những cuốn này đều giới thiệu
các Hội viên Hội Nhà văn đang sống và sáng tác ở địa phương họ. Với tình cảm quý mến đất và người Bình Định nhân một chuyến
ghé thăm, dịch giả - nhà thơ Trần Đương, đã nhận lời biên soạn tập Nhà văn Việt
Nam tỉnh Bình Định (nhà văn đương đại) và Nhà xuất bản Thông Tấn là nơi được
chọn. Có điều hay, cả năm nhà văn Bình Định đều là nhà báo, hội viên Hội Nhà
báo Việt Nam, đã và đang là cán bộ chủ chốt của các cơ quan báo chí văn hóa
văn nghệ ở địa phương, nên quyển sách này được cho ra mắt ở đây là có điều hợp
lý. (Ở Nhà xuất bản Hội Nhà văn, năm nhà văn Bình Định đều được giới thiệu tiểu
sử, tác phẩm tuyển chọn và dư luận về tác giả tác phẩm trong bộ sách đồ sộ
hơn 20 tập mang tên Nhà văn Việt Nam thế kỷ XX, ngoài ra một số có tên trong
bộ Nhà văn Việt Nam hiện đại cũng của Nhà xuất bản này và một số có tên trong
Từ điển Tác gia Việt Nam thế kỷ XX của Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin). Tiêu
chí chung của các sách trên, phần hiện đại đều là các Hội viên Hội Nhà văn Việt
Nam. Các Hội địa phương, khi làm các tập sách chân dung tác phẩm, cũng dựa
vào tiêu chí này, được tài trợ của Chính phủ thông qua Ủy ban Toàn quốc Liên
hiệp các Hội VHNT Việt Nam hoặc Hội Nhà văn Việt Nam hoặc theo chương trình
tài trợ VHNT của địa phương. Ngoài ra, có những sách nghiên cứu chuyên đề văn
học địa phương, được tài trợ bằng kinh phí nghiên cứu khoa học cấp tỉnh, cấp
bộ hoặc cấp Nhà nước. Như vậy là những năm qua, trong các sách tuyển văn học địa
phương, Hội VHNT Bình Định đã cho ra mắt được các tác phẩm: Thơ Bình Định thế
kỷ XX (NXB Văn học), Thơ Nguyên tiêu Bình Định, Nhà văn Việt Nam tỉnh Bình Định
(Nhà văn đương đại). Sắp tới, ngoài tập sách về những chặng đường văn học của
nhà thơ Yến Lan là một quyển cũng rất quan trọng Nhìn lại mười năm văn xuôi
Bình Định. Đó là những quyển sách chúng tôi đã đăng ký và được sắp xếp vào kế
hoạch xuất bản. Như trên đã nói, về lâu về dài sẽ là các tập sách hệ thống
gương mặt nhà văn Bình Định qua các thế kỷ và các sách chuyên đề về các giá
trị văn chương truyền thống cũng như hiện đại ở Bình Định. Rất nhiều vấn đề
được đặt ra ở khu vực đề tài này, ngoài nỗ lực của Hội, còn hy vọng vào sự
quan tâm của các cấp các ngành liên quan. Mỗi quyển sách đều có những tiêu chí nhất định và được xuất
bản theo một chương trình tài trợ sáng tạo riêng. Nhắc đến văn chương Bình Định
là nhắc đến một truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời với những tên tuổi lớn
mà mảnh đất này đã sản sinh hoặc nuôi dưỡng: Đào Duy Từ, Đào Tấn, Nguyễn Bá
Huân, Nguyễn Trọng Trì, Hàn Mặc Tử, Quách Tấn, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Yến
Lan… Như lời nói đầu của NXB Thông Tấn, danh mục nhà văn Việt Nam quê Bình Định
qua các thời kỳ rất phong phú, trong đó, chỉ riêng thế kỷ XX đã có các nhà
văn đầu thế kỷ, các nhà văn trưởng thành trong phong trào Thơ Mới, các nhà
văn thế hệ chống Pháp, thế hệ chống Mỹ, thế hệ trưởng thành sau 1975. Nhiều
nhà văn có gốc gác Bình Định hiện sinh sống và sáng tác ở nơi khác cũng không
phải hiếm. Trong danh sách Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, những người Bình Định
xa quê có: Phạm Hổ, Nguyễn Thành Long, Vương Linh, Đào Xuân Quý, Lê Vĩnh Hòa,
Hoàng Lại Giang, Cao Duy Thảo, Ngô Thế Oanh, Từ Quốc Hoài, Phạm Sông Hồng,
Đào Minh Hiệp, Nguyễn Thái Dương, Hồ Thế Hà, Tạ Văn Sỹ… Trong đời sống văn học
địa phương hôm nay, có hơn sáu mươi cây bút là hội viên Hội VHNT, trong đó có
nhiều người đã và đang góp phần của mình tạo ra cho văn chương Bình Định
đương đại một diện mạo mới, có triển vọng đứng vào hàng ngũ Hội viên Hội Nhà
văn Việt Nam trong tương lai. Hiện nay, số Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam có hơn 800 người,
trong đó ở miền Trung có 100 người, đang sống và sáng tác trên đất Bình Định
có 5 người. Ở tỉnh ta, chưa thành lập Chi hội, không có Chi hội trưởng nhưng
với tư cách Hội VHNT địa phương và thành viên Ban Công tác Nhà văn Nam miền
Trung, chúng tôi đã tạo điều kiện cho các nhà văn tham gia một số hoạt động
như dự các Hội nghị Nhà văn miền Trung ở Đà Nẵng, Quy Nhơn, Thanh Hóa, Nha
Trang… theo định kỳ, tạo điều kiện cho đại biểu đi dự Đại hội Nhà Văn Việt
Nam lần thứ VI và VII ở Hội trường Ba Đình- Hà Nội, hỗ trợ kinh phí theo
chính sách cho các tập văn thơ các tác giả xuất bản hằng năm… Ngoài ra, đều
có ưu tiên tạo điều kiện cho các nhà văn tham gia các trại sáng tác do Hội
Nhà văn mở hay do Hội địa phương tổ chức. Công tác Nhà văn trẻ cũng như việc
giới thiệu những tác giả có nguyện vọng phấn đấu vào Hội Nhà văn, gửi tác phẩm
tham gia các giải thưởng Trung ương… cũng được tiến hành chu đáo, có trách
nhiệm. Quyển Nhà văn Việt Nam tỉnh Bình Định (Nhà văn đương đại)
được biên soạn theo quy trình làm sách tương tự như của bộ Nhà văn Việt Nam
thế kỷ XX do Hội Nhà văn Việt Nam chủ trương. Trong đó, các tác giả tự chọn
tác phẩm, người biên soạn có tham gia trong khâu tuyển chọn, sắp xếp, biên tập
và bố cục tập sách theo yêu cầu của Nhà xuất bản. Mục đích chung là đưa đến
khái quát chân dung văn học của các tác giả đang sống và viết ở Bình Định,
nêu bật được những thành tựu chủ yếu của từng người trong chặng đường đã qua.
Những người thực hiện, dù cố gắng đến đâu cũng không tránh khỏi những điều
chưa được như ý. Tuy vậy, sự ra đời của nó chắc chắn có những ý nghĩa không
nhỏ trong hệ thống sách văn học từ truyền thống đến hiện đại mà Hội VHNT chủ
trương xây dựng trong nhiều năm. “Một cuộc điểm danh các nhà văn, cũng có ý
nghĩa như một tổng kê, hơn nữa một biểu dương thành tựu, là nhu cầu của sự
nhìn lại và phát triển của tương lai”- xin mượn lời của Chủ tịch Hội Nhà văn
Việt Nam Hữu Thỉnh nói về chủ trương xây dựng bộ sách Nhà văn Việt Nam hiện đại
như một lời bạt cho tập sách về năm nhà văn đương đại Bình Định. Và xin gửi gắm
vào bạn đọc những ký thác của chúng tôi, năm người trên một con thuyền hơn
800 người của Hội Nhà văn Việt Nam, đang hứa hẹn sẽ đông vui hơn nữa, lướt
sóng giữa đại dương văn chương đầy đam mê nhưng cũng đầy thử thách.
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét