Liêu trai chí dị - Bồ Tùng Linh

Liêu trai chí dị - Bồ Tùng Linh

Bồ Tùng Linh (phồn thể: 蒲松齡, giản thể:蒲松龄, sinh ngày 5 tháng 6 năm 1640 - mất ngày 25 tháng 2 năm 1715), tự là Liêu Tiên và Kiếm Thần, là một văn sĩ người Trung Hoa dưới triều đại nhà Thanh. Ông được biết đến nhiều với tác phẩm Liêu trai chí dị.

Tiểu sử

Bồ Tùng Linh sinh ra trong một gia đình tiểu thương nghèo ở huyện Truy Xuyên (淄川, nay là huyện Truy Bác, Sơn Đông). Ông có thể có tổ tiên là người Mông Cổ. Năm 19 tuổi, ông đỗ tú tài trong khoa thi, nhưng phải mãi đến năm 71 tuổi ông mới đỗ cống sinh.

Ông dành hầu hết thời gian trong việc dạy học tư, và sưu tầm những câu chuyện mà sau này được viết trong tác phẩm Liêu trai chí dị.

Sáng tác

Bồ Tùng Linh có các sáng tác trong cả thơ, tiểu thuyết và truyện ngắn. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là bộ truyện ngắn Liêu trai chí dị tập hợp 448 truyện ngắn khác nhau về những truyện kỳ quái mà ông sưu tập được. Đây cũng được coi là một đỉnh cao trong thể loại truyện ngắn cổ điển Trung Quốc.

Về tiểu thuyết, có bộ 12 quyển Liêu trai văn tập. Về thơ cũng có bộ Liêu trai thi tập bao gồm 6 quyển với hơn 1000 bài thơ, 170 bài từ, 14 vở ca khúc dân gian và 3 vở tạp kịch. Ngoài ra, một số nhà phê bình văn học cho rằng tác phẩm tiểu thuyết Tinh thế nhân duyên truyện bằng tiếng Trung bản ngữ là của ông sáng tác.

Liêu trai chí dị

Liêu trai chí dị (chữ Hán: 聊齋志異), với ý nghĩa là những chuyện quái dị chép ở căn nhà tạm, là tập truyện ngắn gồm 431 thiên, ra đời vào đầu đời nhà Thanh (cuối thế kỷ 17) của nhà văn Trung Quốc Bồ Tùng Linh. Bộ truyện này được coi là một kì thư và được đánh giá là đỉnh cao của tiểu thuyết văn ngôn thời cổ đại. Dựa trên cơ sở tập Liêu Trai chí dị - Hội hiệu hội chú hội bình do Trung Hoa thư cục Thượng Hải biên tập và ấn hành năm 1962 gồm 12 quyển, 496 bài và 8 đoạn phụ lục, các dịch giả như Nguyễn Huệ Chi, Cao Xuân Huy, Phạm Tú Châu, Đỗ Ngọc Toại, Nguyễn Đức Lân, Trần Thị Băng Thanh v.v... đã dịch nhiều truyện sang tiếng Việt và lưu truyền rộng rãi tại Việt Nam.

Đề tài

Đề tài chủ yếu của Liêu trai chí dị do tác giả sưu tầm trong dân gian, hoặc rút từ truyện chí quái đời Lục triều, các truyện truyền kỳ đời nhà Đường rồi gia công sáng tạo thêm. Hầu hết các truyện nói về thần tiên ma quái, hồ li lang sói, hổ báo khỉ vượn, voi rắn độc trùng cho tới cây cỏ hoa lá, khói mây gạch đá v.v... nhưng không chỉ vậy, xuyên suốt các tác phẩm là những câu chuyện về người và việc trong cuộc sống hiện thực. Tất cả những đề tài trên được tác giả xử lý khéo léo, ít nhiều ngầm ý chỉ trích nền chính trị tàn bạo của triều đình Mãn Thanh đương thời, phê phán thói hư tật xấu của bọn nho sỹ, thể hiện những tư tưởng dân chủ trong vấn đề hôn nhân và tình yêu.

Có thể chia tập truyện thành 3 cụm đề tài chính:

Đả kích chế độ chính trị tàn bạo, vạch mặt bọn tham quan, cường hào ác bá.
Phơi bày những tệ lậu của chế độ khoa cử, đả kích việc dùng văn bát cổ để chọn nhân tài.
Nguyện vọng đập tan những trói buộc của chế độ hôn nhân phong kiến, dành lấy quyền tự do yêu đương của nam nữ thanh niên.

Một số truyện tiêu biểu

    Bức họa trên tường
    Tiểu Thúy
    Thư sinh họ Diệp
    Đạo sĩ núi Lao
    Thụy Vân
    Vương Thành
    Anh Ninh
    Không đề
    Hồng Ngọc
    Bành Hải Thu
    Họa bì
    Xảo Nương
    Ngũ Thu Nguyệt
    Cừu Đại Nương
    Tiểu Thu
    Thanh Phượng
    Phòng Văn Thục
    Công Tôn Hạ
    Thạch Thanh Hư
    Thanh Mai
    Cô gái áo xanh
    Đảo tiên
    Gái thần
    Thôi Mãnh
    Liên Hương
    Trương Hồng Tiệm
    Cô gái nghĩa hiệp
    Đại Nam
    Thư sinh họ Đổng
    Vợ thi hộ chồng
    Tinh cúc nghề hoa (Hoàng Anh)
    Bạch Thu luyện
    Cát cân
    Mũi dao Kinh Kha (Điền Thất lang).

Lê Trung Ngân

Theo https://bacsiletrungngan.wordpress.com/