“Khi mà ta chết đi” của Bảo Bình: Cảm xúc vượt thời gian

Tuyển tập thơ văn Khi mà ta chết đi là tác phẩm thứ ba của tác giả Bảo Bình sau hai tập Khúc hát tự tình (thơ), Mơ (văn xuôi) được xuất bản. Khi mà ta chết đi với 16 bài thơ và 12 bài văn xuôi gồm truyện ngắn, bút ký, tản văn của Bảo Bình là tập sách hay. Thơ văn của Bảo Bình giúp cho con người luôn phấn đấu vượt qua mọi trở lực trong cuộc sống, để bình yên trong tâm hồn.

Bảo Bình tên thật là Lê Thị Thanh Tuyền sinh năm 1972 tại Cần Thơ, hiện là giảng viên Trường Cao đẳng Sư phạm Hậu Giang. Bảo Bình sáng tác từ lúc còn là sinh viên, khi trở thành giảng viên cô thường xuyên cộng tác với các báo và tạp chí các tỉnh thành. Bút ký Mùa điên điển của Bảo Bình để lại dấu ấn cảm xúc cho người đọc.

Trong tập thơ văn Khi mà ta chết đi có những điểm rất mới lạ, đó là cảm xúc vượt thời gian. Và với cảm xúc xoay quanh nhân sinh, thân phận, quê hương,… ngôn từ ngắn gọn, mỗi câu mỗi chữ của Bảo Bình dẫn dụ người đọc cảm thức sâu vời vợi, và có khi cao ngút ngàn. Ta thử nghe những cảm xúc sau đây, Cảm ơn mùa xuân:

Anh ạ! Xuân đã qua/ Em vẫn nghe tiếng hoa nở và chim muông tình tự/ Nhịp bước thời gian như cung đàn cuộc sống/ Gảy điệu thương nồng ấm ngọt lành/

… Nếu một ngày đến tuổi sáu mươi/ Hai đứa mình có thêm nhiều nếp nhăn và tóc bạc/ Em sẽ cám ơn mùa xuân đã mang đi tuổi trẻ/ Mình chứng đôi ta đã đi qua cuộc sống và đã được cuộc sống ban tặng lại khá nhiều/ Những đắp xây những khát khao được truyền đi và cả nhưng thứ tha…

(Cảm ơn mùa xuân – thơ trang 11).

Tâm hồn thơ của cô có lúc biến mình thành nhà điêu khắc, mà Bảo Bình đã “Tạc tượng mùa xuân” bằng nét chấm phá của ngôn ngữ cực kỳ tinh xảo:

Cầu trời gói được nỗi đau/ Cột vào cánh gió làm diều bay xa/ Quằn trong mưa gió âm ba/ Tiếng mùa thu/ Với mùa đông chia lìa

Tiếng mùa đông với mùa xuân/ Giao thoa giây phút đất trời gặp nhau/ Giao thoa giấy phút mặn nồng/ Nghe rơi rụng/ Những ưu tư, muộn phiền/

… Tạ lòng mình chén rượu cay/ Tạ ơn trời đất vẫn nồng nàn xuân/ Tạ lời dâu bể nghiến đay/ Để hôm nay ta với ngày mai trưởng thành.

(Tạc tượng mùa xuân – thơ trang 12).

Đôi khi sắp gục ngã giữa đời tác giả tự ru mình:

Cứ ngỡ mình chẳng còn sức để bước đi/ Cớ ngỡ bên kia đã mở rồi cánh cửa/ Thấy đâu đâu cũng đục ngầu những ánh nhìn tóe lửa/ Những bàn tay bẩn thỉu đến kinh người

Chị cho tôi niềm tin về sự thiện lương/Và chấp nhận nỗi đau như một phần cuộc sống/Khi hít thở là khi ta nên cười nhiêu hơn khóc/ Để ru mình yên ả giữa bể dâu

Tôi lại bước đi, tiếp tục cuộc hành trình về phía trước/Gói những buồn thương cất vào sâu thẳm/Thoa vết thương lòng bằng tình yêu cuộc sống/Để ru mình yên ả giữa bể dâu.

(Để ru mình yên ả giữa bể dâu – trang 20).

Đời người cho dù sang hèn cao thấp cũng có lúc suy nghĩ về sự mất còn của đời mình với kiếp nhân sinh. Nỗi băn khoăn này với nhà thơ Bùi Giáng đã thốt lên câu hỏi:

Em về mấy thế kỷ sau/Nhìn trăng có thấy nguyên màu ấy không/Ta đi còn gởi đôi giòng/Lá rơi có dội ở trong sương mù?

Còn đối với Bảo Bình thì không gì bận bịu với cuộc đời:

Mình đi, mình để lại gì/Một đời lận đận một đời hư hao/Dặm trường mây gió, nước non/Khóc cười được mất… mình về hư vô

… Nếu mình tạ thế một ngày/Âu là đến lúc luân hồi đó thôi/Người thân bè bạn xa gần/Mĩm cười nhé! Mình xong ước nguyền

Khởi duyên rồi lại diệt duyên/Diệt rồi sinh, nghiệp lực mình tạo ra/Trả thân cát bụi về không/Ta theo duyên mới khởi sinh nghiệp lành.

(Gởi ngày tạ thế – trang 23)

…Nếu có một ngày ta nhắm mắt xuôi tay/ Hồn thanh thản nhẹ bay qua đường sinh tử.

(Nếu có một ngày ta về với hư không – trang 34).

Người phụ nữ từ xưa đến nay luôn lận đận với “hồng nhan”. Nhưng đối với Bảo Bình không khuất phục cái số phận hồng nhan này mà vượt lên nó để tự tạo hạnh phúc cho chính mình mình trong cuộc sống:

Vác thơ làm của hồi môn/ Mượn trăng làm gối tựa đầu đêm đêm/ Viễn du mây cứ bồng bênh/ lấy chồng lấy cả bốn bề bể dâu/

Ta cùng nhật nguyệt càn khôn/ Rằng mưa gió lắm cho người xanh xao

… Ta về nghiền nát cơn đau/ Trộn vào dâu bề đắp thành hồng nhan.

(Hồng nhan – trang 27)

Với sông nước tác giả như có một điều gì to lớn như tình tự quê hương bất tử, một tình cảm sâu đậm… nên tác giả muốn gởi thông điệp cho chính mình:

Nếu một ngày tôi chết/Hãy đưa tôi về với sông Cần Thơ/Nơi dòng chảy ngọt ngào như sữa mẹ/Tắm mát tuổi thơ tôi/Ru khúc yên bình

Nếu một ngày tôi chế/Hãy đưa tôi về với sông Cần Thơ/Nơi có anh đến trước, đợi chờ/Chắc là anh sẽ vui mừng lắm/Vì đã cô đơn ở đó bấy lâu rồi

Anh em tôi sẽ được chung nhà/Tôi sẽ nấu cơm và anh lại bảo ngon/Dù tôi biết mình chưa bao giờ làm bếp giỏi/Anh chưa chê bất cứ món nào tôi đưa mời anh cả/Và đôi lúc mĩm cười khi em gái nâng niu/Và đôi lúc bần thần khi em gái “nổi điên”/Nếu một ngày tôi chết sẽ đưa tôi về với sông Cần Thơ.

(Nếu một ngày tôi chết – trang 36).

Khi trở về với thực tại của con người bằng sự tỉnh thức:

Khi con người rơi vào khoảng lặng: Không gian, tâm hồn, và thế sự…mới thấy hết cái an nhiên của nó. Và một sự bình thản vô cùng. Không bị cái trách nhiệm của công việc theo đuổi. Không bị cái nhiệt tình của yêu thương quấn quýt. Không bị xao động bởi hư vinh phù phiếm…mới thấy tâm thanh tịnh đến lạ lùng.

(Vừa đủ – tạp bút trang 114).

Nhà văn, nhà thơ vốn dĩ nhạy cảm với mọi tâm tư tình cảm vui buồn, bi lụy với cuộc sống. Nhưng tác giả Bảo Bình cũng sớm nhận ra cốt lõi sự đời và chọn cho mình một công thức sống, đó là tùy duyên. Đây là một triết lý của Đạo Phật vừa cao siêu vừa giải thoát các áp lực của con người đang đối mặt. Bởi sự đời không thể theo ý riêng của ai:

Nơi chốn trần tục này, chẳng gì tốt hơn là tùy duyên. Một tấm thân nhẹ nhàng và một nội tâm tĩnh lặng, tôi đi bên cuộc đời này bằng sự tùy duyên. Với chốn nhân sinh cười khóc tựa mây trời này, tôi chẳng thể biết mình còn đi tiếp tục được bao xa? Nên từng bước đi tôi sẽ đi chậm lại, cho mình có chút thời gian ngắm hoa đẹp bên đường, nghe tiếng chim hót và cảm nhận vẻ đẹp của hoàng hôn.

(Gia tài của tôi – tản văn trang 89).

Cái số phận không buông tha cho bất cứ ai, nó bám lấy người cho đến kiệt sức:

…Tuổi hăm bốn của những ngày xưa cũ, trái tim một nữ sinh đã mềm lại bởi chàng trai chân quê hiền hậu, rồi đám cưới diễn ra khi tình yêu chưa đủ chín. Không lâu sau đó, cô biết mình đã sai. Sĩ diện cùng với gia phong của một nền giáo dục truyền thống đã trói chặt Xuân Thường trong bốn bức tường đạo nghĩa, cô cắn răng nuốt những giọt nước mắt tủi buồn, cay đắng. Cô đã đi bên cuộc đời bằng trái tim đau đớn, trầy trụa. Cô vẫn tồn tại.

(Xuân Thường – truyện ngắn trang 118).

Tất cả những thành bại, mất còn, oan khiên, buồn vui, hạnh phúc kiếp người rồi cũng đến một giao điểm nào đó:

Ôi! Dòng sông miệt mài, có biết chăng trăm sông rồi cũng đổ về biển cả? Sông ơi! Hày gột rửa những nhơ nhớp trong những trái tim nhiều vết hằn đen đúa sông nhé! Nguyện cầu bao dòng sông trên thế gian này, giúp chuyển hóa và thanh lọc tâm hồn họ và giúp cả cho tôi. Giúp ngày về cát bụi, linh hồn chúng tôi được nhẹ nhàng để thanh thản bay xa.

(Khi mà ta chết đi – truyện ngắn trang 103)

Văn và thơ của Bảo Bình rất gần gũi và thân quen với cuộc sống hàng ngày. Cô đã biến sự việc thực tại trước mắt thành lời biểu cảm ngọt ngào và sâu đậm không ai có thể đo lường cho được (Lấy chồng lấy cả bốn bề bể dâu). Đây là sự thành công của tác giả giả Bảo Bình trong sáng tác văn học.

Bên cạnh những vần thơ đầy tính trữ tình, thì văn xuôi của Bảo Bình lại mượt mà đầy chất nhân văn, nhân sinh qua các thể loại như: Bút ký, tản văn, truyện ngắn, mỗi truyện đều mang một tình cảm sâu sắc đầy tính nhân văn, hướng tới chân, thiện, mĩ. Không ai ngờ được, cô giảng viên đã ba mươi năm trên bục giảng bận rộn biết bao công việc ở trường và gia đình, mà vẫn thao thức từng đêm để có những tác phẩm xứng đáng cho người đọc, và đóng góp thiết thực cho nền văn học nước nhà. Sự cảm xúc vượt thời gian.

Cần Thơ, 12/3/2023

Nhật Hồng

Theo https://vanhocsaigon.com/