Những nét văn hóa độc đáo của trang phục áo dài truyền thống Việt Nam

Những nét văn hóa độc đáo của
trang phục áo dài truyền thống Việt Nam

Thật ra đã có quá nhiều bài viết về áo dài Việt Nam. Nhiều đến nỗi trở thành “trường ca” về áo dài cũng nên! Bởi vốn dĩ bộ áo dài ấy đã được xếp vào hàng quốc phục của một nước. Nghiểm nhiên bản thân chiếc  áo dài củng là biểu tượng chung cho vẽ đẹp phụ nữ Việt Nam.
Trên diễn đàn thời trang hay mộc mạc dân dã giữa đời thường. Ở đâu? Lúc nào, chiếc áo dài cũng được tôn vinh với những lời khen tặng vì vẻ  thuần khiết, dịu dàng ,kín đáo  và cũng không kém phần gợi cảm đáng yêu.
Để được như chiếc áo dài chúng ta mặc như ngày hôm nay. Cuộc hành trình đi tìm cái đẹp cũng thăng trầm và lắm nhiêu khê, theo từng thời gian, theo từng giai đoạn lịch sử, con người luôn sáng tạo, chắt lọc những tinh hoa, những đặc thù vốn có để hình  cho thành bộ trang phục  áo dài những nét chuẩn mực nhất. Mặc dù bên  cạnh đó không ngừng có những sáng kiến với mục đích vươn tới cái đẹp, tuy vậy cũng có những cải tiến, mới đã làm lệch đi sự chuẩn mực  vì cách biến tấu đến trở thành biến dạng  của chiếc áo dài.
Các bạn có ý kiến gì không vì gần đây đã xuất hiện nhiều kiểu áo mới lạ. Thay vì dùng nhưng chiếc nút bấm, áo dài được kéo bằng “phẹc-mơ-tuya”. Và cũng cùng một số đo .một cái áo nguời ta có thể mặc chung với nhau được do chất liệu bằng thun co giãn 4 chiều! Và theo xu hướng hiện đại hóa, áo dài sẽ đựợc treo bán đại trà ở các shop thời trang… Từ đây mới nảy sinh ra những ý kiến tranh cãi khác nhau. Người ủng hộ cho rằng như thế rất tiện lợi, đỡ mất công,btiết kiệm được thời gian .Còn nhưng fan thuộc về “đạo áo dài” thì giãy nảy lên như “đỉa phải vôi” - không thể chấp nhận: “Vì áo dài có cái gì đó rất riêng của mỗi người không trộn lẫn vào ai được cả”.Làm sao trách được những người quá nhiệt tình  say mê tìm tòi cái đẹp. Nhưng đa số đều có nhận định chung: Các kiểu áo cách tân mới mẻ đó tuổi thọ không dài lắm!
Xem ra loại trang phục giản dị “nhất thế giới” này chỉ với chiếc cổ bâu trái tim và đôi tà áo tha thướt vậy mà chẳng đơn giản chút nào. Chính từ những nét độc đáo luôn tiềm ẩn đó nên người đời cứ mãi mê tìm kiếm không mệt mỏi.
Tâm hồn và tính cách của người mặc.
Có quá cầu kỳ không khi nói như vậy? Nhưng thực sự là thế!   
Có lúc nào đó bạn cần tìm cho mình một chiếc áo dài? Chắc hẳn bạn mất không ít thời gian, có khi lang thang đi tới đi lui trước các hàng vải sợi cốt tìm cho ra một mẩu vải áo mà mình yêu thích!
Ngưòi mua vải (áo) gần như đặt cả tâm tư tình cảm của mình, họ muốn gởi vào đó một ý tưởng, một ước mơ hay một ký ức về kỷ niệm nào.
Sắc màu luôn là ấn tượng cho sự lựa chọn, Thế nên có câu thơ rất dễ thương:
“Áo nàng vàng anh về yêu hoa cúc
Ấo nàng xanh anh mến lá sân trường”
Không chỉ dừng lại ở đó. Người ta còn thấy nét quê hương trên tà áo, hoặc nếu giàu óc tưởng tượng họ còn “gặp gỡ” cả Picaso mà mình ngưỡng mộ. Tất cả được thể hiện qua những mảng màu, những hoạ tiết hoa văn thật phong phú trên nền vải. Tính cách của bạn là đấy!
Khi đã có những “mơ ước” trong tay, lại phải cất công tìm người để” gởi gắm” cái riêng của mình!
Góp phần làm đẹp những “tòa thiên nhiên”.
Xin đừng quên nhưỡng người sáng tạo ra những mẩu mã, kiểu dáng nhưng gần gủi hơn là những người thợ cắt may.
Trước sự ồ ạt quay về với “nét đẹp quê hương”, nhiều người nghĩ đơn giản thợ may áo dài sẽ “hốt bạc” vì áo dài càng càng được nhiều người ưa chuộng và sử dụng… áo dài nữ sinh, áo dài công sở, áo dài lễ hội…
Nói đến người thợ may thì ít ai hiểu được nỗi lòng của họ. Thực ra sự bù đắp lại công sức cho người thợ cắt may cũng chỉ là tương xứng, nếu không muốn đem so sánh với tấm lòng yêu nghề và sự cần mẫn, tỉ mỉ để góp phần làm đẹp cho chị em. Người may tìm đến những người thợ có tay nghề lâu năm nhiều kinh nghiệm và đặc biệt có tư duy thẩm mỹ tồt để phục vụ khách hàng!. Thường họ đã may qua người thợ đó nhiều lần nên quen ý.
Công việc đầu tiên là phải xem vải và kiểu mẩu như thế nào. Cần thiết phải ướm thử vải lên người khách để khái quát hoặc sắp xếp những điểm thích hợp nhằm tôn thêm những ưu điểm hoặc che đi những khuyết điểm của người mặc. Sau đó ghi đầy đủ số đo không quên kèm theo những ghi chú dặn dò của khách hàng yêu cầu.
Áo dài được thực hiện chủ yếu bằng thủ công khi cắt cũng như may, phải hết sức chịu khó và tỉ mỉ. Những tiệm may đông khách hàng họ không thể làm hết các công đoạn như đo cắt, may, luông, đơm nút… một mình mà phải tới ba người  phụ trách mới làm nên chiếc áo dài!.
Khi cắt áo cũng mất không ít thời gian để xếp vải và suy nghĩ làm sao để giữ cho được một chi tiết cần phải có, một vệt màu hay một nhành hoa cho trọn vẹn… Lúc này chiếc áo của bạn có trở nên sinh động duyên dáng hay không đều nằm trên đôi tay khéo léo của người thợ.
May áo phải chọn kim thích hợp. Nếu vải mõng quá mà may kim to ,hở canh chỉ rất xấu. Khi may phải đúng theo từng nét vẽ của ngươì cắt. Luông áo cũng có kỹ thuật riêng. Ngày xưa người ta dùng loại kim “đít vàng” nhỏ rứt để luông mới không lộ chỉ ra ngoài,họ còn rút sợi vải của chiếc áo để luông cho tiệp màu. Đó là ngày trước, còn bây giờ khó tìm được sự tỉ mỉ đó vì áo quá nhiều màu hỗn hợp nên người ta cũng đơn giản bớt. Bâu áo là laọi keo tốt để khi giặt không làm hư cổ áo. Những chi tiết khác như đơm nút, vắt “bọ”, kết móc tuy nhỏ nhặt nhưng phải khéo và chăm chút. Gặp những chiếc áo dài cầu kỳ lót 2,3 lớp vải người thơ cắt may mất rất nhiều thời gian. Tất nhiên công của họ sẽ được nhân lên theo sự khó khăn.
Áo dài may khéo và đẹp là khi mặc vào phải vừa vặn, thẳng thớm. Không bị xô lệch, ôm theo đường nét cơ thể. Người mặc có cảm giác thoải mái. Cuối cùng khi nhìn thấy khách hàng nở trên môi nụ cười hài lòng về chiếc áo mình mặc, lúc đó xem như công việc của họ đã hoàn tất.
Mặc áo dài như thế nào mới đẹp? và áo có kén người mặc lắm không?
Thật khó nói cho ý đầu tiên vì vẻ đẹp của áo dài rất vô vàn. Nó còn tùy thuộc vào sự cảm nhận, tình cảm của người mặc và nhìn ngắm. Nhưng dẫu sao từ những người may, mặc, đã đút kết khinh nghiệm chung như sau:
Nên chọn những chất liệu mềm mại, màu sắc, hoạ tiết phải hài hòa phù hợp với vóc dáng. Áo may vừa vặn ,đừng cố ráng “phân nào đỡ phân ấy”, ôm quá sát người như “bó chả”, cử động khó khăn sẽ làm mất tự nhiên cho người mặc. Không nên dùng những loại vải mỏng manh mà không lót bên trong, màu sắc lòe loẹt, kiểu dáng quá xa lạ theo dạng “biến tấu” khó coi.Và điều tưởng chừng hết sức nhỏ nhặt, nhưng không kém phần quan trọng đó là trang phục lót bên trong, cần phải ý tứ và tế nhị. Có khi người mặc lơ đểnh với chính mình làm ảnh hưởng đến vẻ đẹp và phong cách trong  ăn mặc.
Chiếc áo dài không hề kén ai cả. Nếu bạn có vóc dáng lý tưởng thì tuyệt rồi! Còn không như mình mong muốn thì bạn cứ tin đi, khi bạn mặc vào người chiếc áo được gọi là quốc phục rồi thì mọi người sẽ nhìn bạn bằng sự thân thiện và hết sức trân trọng.
Nhà thời trang nổi tiếng thế giới Yves-saint-Laurent đã từng nhận xét như sau: “Phải mất nhiều năm tôi mới nhận ra rằng cái đáng giá nhất nơi chiếc áo dài vẫn là người phụ nữ mặc lại chiếc áo dài đó”.
Còn tôi, người viết bài này luôn nghĩ rằng sẽ không có loại trang phục nào hơn nữa để thay thế được vị trí của chiếc áo dài truyền thống Việt Nam. Khi mặc trên người chiếc áo ấy, bạn hãy hãnh diện, tự hào vì chính bạn là người đã biết giữ gìn nâng niu những giá trị tinh thần đậm đà bản sắc của một dân tộc mang đầy tính nhân văn.
29/10/2006
Nguyễn Thụy Nhã
Theo https://www.vanchuongviet.org/