Biển - Tiểu thuyết Trương Anh Quốc

Nhà văn Trương Anh Quốc là một trong những thành viên sáng lập trang Văn học Sài Gòn, tác giả 2 tiểu thuyết và 3 tập truyện ngắn. Là cây bút văn xuôi sở trường về đề tài biển, mới đây với tiểu thuyết du ký Sóng (NXB Hội Nhà văn) anh đã được trao Giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM năm 2019. Mười năm trước, tiểu thuyết Biển của Trương Anh Quốc cũng đã đạt Giải nhất Văn học Tuổi 20 lần thứ IV năm 2010 do NXB Trẻ phối hợp Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức sau khi anh đoạt giải nhì cuộc thi này ở lần thứ III với tập truyện ngắn Sóng biển rì rào. VHSG xin trích giới thiệu một vài kỳ tiểu thuyết Biển vốn mang dấu ấn quan trọng trong hành trình sáng tác của Trương Anh Quốc.

Chai dầu khuynh diệp

Người Việt ai mà chẳng có một lần xức dầu trong đời. Không tự xức thì người khác xức cho; từ lúc mới sanh, con nít đã quen mùi với dầu; khi kiến cắn dầu làm tan nọc độc, trầy xước tay chân cũng xức một chút dầu cho sát trùng mau lành. Chẳng thế mà người phụ nữ nào nằm cữ cũng sực mùi dầu. Xua muỗi, đuổi tà ma, khử mùi hôi hám hay nhử bố đứa nhỏ, ta cứ quen gọi ấy là dầu đẻ. Ngay cả trai tráng khỏe mạnh cũng có không ít người ghiền dầu, thỉnh thoảng quẹt mũi cho thơm, cho ấm, lại thông mũi mát họng. Với thủy thủ, trong bịch thuốc như mo cau cơm không thể thiếu chai dầu.

Sau mấy ngày nằm neo tàu vào cảng trả hàng. Nhận hàng khỏe re như bò kéo xe, bên tàu chứa bơm thẳng vào tàu của mình. Đi ca chỉ việc mở van cho dầu chảy vào các hầm hàng theo sơ đồ có sẵn. Có Loading master⁽¹⁾ lên tàu để kiểm tra và theo dõi quá trình làm hàng, đồng hồ điện tử hiện số lại còn thước dây, dầu không thể sai một phân. Thứ dầu đen thui này có ăn gian làm gì, mà cũng chẳng cần ăn gian làm gì; mình chỉ có nhiệm vụ chở, đủ thiếu có Loading master, kiểm định lo. Thủy thủ đi ca chỉ việc canh tràn dầu và dây nhợ có chùng có căng quá không. Nếu thấy bất thường thì báo cho sĩ quan đi ca. Sĩ quan báo Loading master cho tàu lai dắt kéo căng hoặc thả chùng bớt một chút.

Còn khi trả hàng, hơi dầu thô nóng ran cả mặt boong và bốc mùi trứng thối. Trong hỗn hợp dầu mỏ lấy từ lòng đất không biết bao nhiêu khí độc, nào là metan, nào axit sunfua, các hydro cacbon không no… Dầu mỏ trong quá trình vận chuyển và bơm lên nhà máy luôn được hâm sấy bằng hơi nóng để chúng luôn ở dạng lỏng. Khí trơ được bơm vào hầm hàng chống cháy nổ. Mùi IG⁽²⁾ cùng với khí độc từ hầm hàng bốc lên, quyện vào điều hòa luẩn quẩn trong tàu nhức đến tận óc.

Chế độ trả hàng, các máy móc làm việc nặng nề nhất. Thuyền viên trên tàu cũng làm việc nhiều nhất để đảm bảo tàu trả hàng an toàn, không xảy ra cháy nổ, tràn dầu hay sự cố dừng bơm hàng đột ngột. Đây là lần trả hàng đầu tiên nên rất khó. Các máy móc thiết bị không biết làm việc có trơn tru không vì chưa có điều kiện thử với công suất cao nhất.

Đang lúc bơm hàng, cái nồi hơi lại giở chứng, tắt ngúm. Nhận hàng thì không sao nhưng trả hàng mà nồi hơi không đốt được là không có hơi để chạy bơm tua bin. Không như các loại hàng rời hay hàng nguyên kiện khác, dầu thô chỉ được máy móc của chính tàu bơm lên. Không có hơi, quá trình làm hàng bị dừng. Sự cố, tàu sẽ bị trễ so với thời gian quy định. Thời gian nằm trong cầu cảng nhiều hơn bao nhiêu sẽ bị bồi thường hợp đồng bấy nhiêu, mỗi giờ là mấy trăm ngàn đô la.

Thuyền trưởng Benyti gọi điện cho Máy trưởng giục bên máy phải khắc phục nhanh chóng sự cố. Máy trưởng Sanjiaya xuống buồng máy cứ réo ầm lên:

– Why?

Máy hai lầm lũi không dám nhìn mặt Máy trưởng. Mấy người xớ rớ, chỉ có Jollia và In kiểm tra tìm nguyên nhân sự cố. Máy trưởng lại bên In hỏi:

– Tại sao hư?

– Tôi đang tìm…

Từ hôm bữa đến nay, các máy móc thiết bị nào không hoạt động được Máy trưởng đều hỏi In tại sao, làm như In quản lý tất cả máy móc không bằng! Máy tư La cũng cùng một giuộc, chẳng bao giờ chịu suy nghĩ, chẳng chịu đọc sách để biết nguyên lý hoạt động của máy móc mình quản lý, cứ làm việc hùng hục, được cái khỏe cơ bắp. Đúng là tứ chi phát triển! La cũng bảo:

– Tìm nhanh lên!

–  Không phải việc của mày!

In trợn mắt quát lại. Mày là thứ gì mà ra lệnh cho tao? La ăn theo Máy trưởng. Ghét nhất kẻ dựa hơi, có phải việc của nó đâu, mà có phải việc của In đâu. In đã kiểm tra, phần điện không việc gì, đánh lửa tốt, các bảo vệ tốt, phần tự động không có báo lỗi… Nồi hơi muốn đốt được phải có dầu và gió cũng giống như một cơ thể sống, bịt mũi chết bịt mồm cũng chết.

Máy hai Jollia bảo Máy ba Kumar kiểm tra thử bơm dầu và đầu bép phun. Tháo phần đầu phun, y nguy! Cái đầu phun bị bít không phun dầu được. Máy ba vệ sinh lắp lại, đốt ngon ơ. Áp suất hơi tăng lên vù vù. Bơm bắt đầu chạy lại. Máy trưởng lật đật vào xưởng gần đó gọi điện cho Thuyền trưởng.

– Thưa ngài Thuyền trưởng, tôi đã khắc phục được rồi…

– Rất tốt! Cảm ơn nhiều. Bada sahab⁽³⁾ giỏi quá!

– Việc nhỏ ấy mà, có gì đâu!

Máy trưởng quay ra chưa hết mừng thì áp suất hơi trên đồng hồ vùn vụt tăng, tăng một cách không kiểm soát được. Hóa ra áp suất hơi cao quá cũng không tốt, chỉnh nhiên liệu vào chưa đúng chưa ổn định. Phần tự động điều chỉnh đóng mở van xả hơi thừa về két lâu nay bị kẹt nên phải mở van bằng tay. Mỗi lần tăng giảm vòng quay bơm tua bin áp suất hơi lại thay đổi. Để duy trì áp suất hơi ổn định Máy hai Jollia chạy lên chạy xuống liên tục để cân chỉnh. Các bơm hàng do Máy hai quản lý. Máy trưởng thấy áp suất hơi tăng cứ hỏi tại sao, tại sao. Câu cửa miệng của Máy trưởng là why. Máy trưởng lãnh lương cao chót vót, cao thứ nhì trên tàu, chỉ sau Thuyền trưởng mà hỏi thế thì người nào làm Máy trưởng chẳng được!

Máy hai sợ Máy trưởng một phép, răm rắp tuân lệnh bất kể đúng sai chẳng dám hỏi lại một câu. Anh ta nhìn thấy Máy trưởng như gà gặp rắn. Có lần In hỏi đùa: “Tay nghề anh cao, Máy trưởng lại dở ẹc, cớ sao anh lại sợ ông ta thế?” Jollia xoa hai tay cười đáp: “Ông ấy là cấp trên của tôi mà!” In lắc đầu: “Không việc gì phải sợ cả!”. “Người Ấn chúng tôi là thế!”.

Trong tổ máy chỉ có Jollia và In làm việc hợp ý nhau nhất. Với hai người này dù sự cố máy móc hay điện tự động gì cũng khắc phục được hết. Máy trưởng chỉ ngồi chơi xơi nước còn Máy hai là người chịu trách nhiệm chính về kỹ thuật của bộ phận máy. Máy ba, Máy tư gặp việc không xử lý được cũng gọi Máy hai Jollia. Nhất là Máy tư gặp thứ gì cũng kêu. Chỉ giỏi to mồm và làm việc cơ bắp, đụng đến kỹ thuật là tịt mà thứ gì cũng đòi tháo ra xem thử. Đã thế lại chẳng chịu đọc tài liệu, rảnh là đọc lén email trong máy tính rồi coi phim sex. Không biết lý thuyết và suy luận logic, cứ thực hành thì mọi thứ đều là vật thí nghiệm.

Máy hai không nề hà việc gì, bao sân toàn buồng máy. Gặp sự cố Gupta cuống quýt, cái miệng chách chách chách hỏi tại sao, tại sao còn Jollia bình tĩnh xử lý. Jolly thường cùng In đọc tài liệu, bản vẽ để tìm ra nguyên nhân, cùng nhau thảo luận đưa ra những ý kiến. Jollia thường hỏi: “Theo tôi, có thể phần tử, thiết bị này hỏng, còn ý cậu thì thế nào?”. In cùng Jollia đưa ra những khả năng rồi đo đạc tìm nguyên nhân chính xác để xử lý triệt để hỏng hóc một cách nhanh nhất. Khi tìm đúng bệnh hay xử lý xong, hai người thường bắt tay nhau chúc mừng. Lúc ấy Jollia cứ đưa ngón tay cái lên nháy mắt với nghĩa là You are number one⁽⁴⁾. In cũng cười đưa ngón tay cái đáp lại.

Jollia chạy lên chạy xuống ba bốn tầng cầu thang dài thượt như con thoi, mồ hôi ướt đẫm, mùi cà ri bốc ra nồng nặc. Chạy được vài giờ Máy hai bị chuột rút ngồi bệt xuống sàn. Hai tay anh nắn bóp hết bắp chân này đến bắp đùi kia. Jollia nhăn nhó kêu đau, bắp chân bắp đùi sưng lên, mặt mày anh sạm lơ sạm lắc. Da anh đen thui, càng xám ngắt. Mặt anh từ xám dần dần chuyển sang tím, đôi mắt nhăn nheo nhắm nghiền trông thật tội nghiệp. Chuông điện thoại lại reo reng reng reng, trên boong lại gọi anh nữa rồi. Nghe chuông điện thoại giục, Jollia ráng ngồi dậy, mới cà nhắc đi được mấy bước bỗng thụp xuống rồi nằm lăn quay ra sàn.

Jollia bị xỉu hay là bị tăng xông? Máy ba Kumar hoảng quá kêu to tên: Koramangar rồi Jollia cho anh tỉnh lại. Cũng may không việc gì, Máy hai chỉ bị đau quá mà ngất thôi. Sàn nồi hơi nóng hầm hập lại không thoáng gió nên thiếu oxy. In cùng Máy ba Kumar cầm tay chân khiêng anh vào trong xưởng cho mát và thoáng hơn, lấy đỡ giẻ sạch xấp lại đút dưới gáy cho anh làm gối. In cùng Máy ba mỗi người nắn bóp một chân, bắp chân căng cơ cứng ngắc. Xoa bóp một hồi chẳng ăn thua, In như chợt nhớ ra điều gì vội chạy về phòng.

Chú thích:

1. Người chỉ huy trong quá trình làm hàng.

2. (Inert gas): khí trơ lấy từ nồi hơi hoặc máy tạo khí trơ.

3. (Tiếng Ấn Độ): Quý ông Máy trưởng.

4. Bạn là nhất.

In về lấy chai dầu, vừa ra khỏi phòng thì gặp ngay Máy trưởng. Ông ta tròn xoe mắt, cái miệng há hốc, hai hàm lắp bắp mà không nói thành tiếng. Máy trưởng Gupta bị lắp, mỗi khi xúc động hay gặp trường hợp bất ngờ thường bị lắp. Lắp nặng. Nhiều khi Máy trưởng gọi điện xuống buồng máy, bốc máy chờ mãi mà chẳng nghe Máy trưởng nói được tiếng nào, chỉ nghe hai hàm răng va vào nhau cành cạch cành cạch. Nếu biết ý hỏi lại Máy trưởng một câu hay một từ Máy trưởng mới nói được, giống như học trò lên bảng run quá quên tuốt luốt xin giáo viên nhắc dùm chữ đầu. Máy trưởng như muốn hỏi: “Giờ này không phải giờ giải lao sao mày lên phòng làm gì?”

Nhiều lúc tức mình, khi Máy trưởng hỏi gì In nạp lại một vài câu thật nhanh, bị bất ngờ nhất định ông ta sẽ nói lắp. Cứ thế là In tha hồ nói, ông ta chỉ là người nghe. Lần này In không nói không rằng đưa chai dầu lên dứ dứ rồi cứ chạy hùng hục xuống mấy tầng cầu thang.

Thợ cả Tha thì về phòng lấy thuốc giảm đau. Đi tàu mang theo đủ thứ thuốc. Trên tàu cũng có thuốc nhưng mang theo cho chắc, mình chủ động khi nào bệnh sẽ có ngay, khỏi mất công đi xin. Có khi mua cả bịch thuốc to tổ bố mang theo rồi cuối cùng cũng chẳng dùng tới lại mang về. Nhiều lúc đi đường hàng không nhập cảnh vào nước ngoài phải đem hết thuốc tây thuốc ta ra cho hải quan xem xét, có nhiều loại thuốc không được vận chuyển, có loại còn bị bắt ngay lập tức. Nếu thuốc không dùng có khi vứt vì cũng sắp hết đát, thuốc nào hiếm mới mang về. Mang thuốc về là còn may vì cơ thể chẳng bị bệnh gì mới không dùng đến thuốc. Dùng thuốc là bất đắc dĩ, trời sinh không dùng thuốc mà khỏe mạnh mới tốt.

Thợ cả đi sao mà lâu lắc, chắc đang tìm cho đúng loại thuốc giảm đau liều mạnh. Mấy người xúm lại thoa dầu nắn bóp hai bắp chân Jollia như các bác sĩ săn sóc cầu thủ, một tiền đạo cắm chấn thương trong tình thế đội nhà bị dẫn bàn. Anh nhắm nghiền mắt không biết là mình được thoa dầu gì. Không biết ở ấn Độ khi đau thế này có thoa dầu không? Căng cơ, bong gân không được xoa dầu nóng, dầu nóng sẽ làm giãn gân, sưng và lâu lành. Nhưng đây là dầu khuynh diệp, dầu dùng cho em bé, xoa vào mát và mau khỏi.

Chắc là nghe êm, Jollia chỉ vào hai bắp đùi ra hiệu hãy xoa bóp dùm ở đấy. Kéo ống quần lên nhưng chỉ qua được khỏi đầu gối, không tài nào vén lên được nữa, cái ống quần chật còn hai bắp đùi Jollia to quá. Không chỉ to mà chúng chắc lẳn và nở như hai đùi ếch. Thấm dầu, nong ngón tay vào xức nhưng cũng chẳng ăn thua. Phải xức vào bắp đùi mới có tác dụng.

Định bảo Koramangar cởi quần ra cho dễ thoa, nhưng không biết anh ta có ngại không. Không biết anh ta có mặc quần lót không, nếu không mặc thì kỳ lắm. Không biết những người ấËn lớp trước có không mặc quần lót như những người Việt lớp trước mình không. Jollia lại xuất thân từ vùng nông thôn miền trung ấn, nơi người đàn ông nghèo thường mặc longi. Không biết anh ta có theo đạo gì không, biết đâu anh ta theo đạo gì đó không để lộ thân thể của mình.

Cũng như Máy trưởng theo đạo Hindu. Sáng ra dậy rất trễ. Chắc đêm nào cũng thức khuya nên dậy trễ. Thế mà ông ta cứ bảo phục vụ Ti mang cà phê lên mỗi sáng sớm. Có hôm Ti mang cà phê lên, thấy văng vắng tưởng Máy trưởng đi xuống buồng máy sớm mới vào phòng dọn dẹp chăn ga gối nệm. Bất ngờ Ti thấy ông ta đang cầm cờ phướn nhảy múa đọc kinh cầu nguyện gì đó giống như thầy phù thủy đang đuổi tà ma la quỷ dữ. Bị nhìn thấy ông ta vội đóng sầm cửa lại. Từ đó ông ta bảo khi mang trà lên phải gõ cửa đúng năm lần, nếu ông không mở cửa thì chỉ để cà phê trên bàn bên ngoài phòng khách thôi.

Bí quá, cuối cùng đành xức dầu bên ngoài lớp quần bảo hộ cho Jollia. Vải bảo hộ dày xức hơi tốn, dầu dính vào quần sẽ ngấm vào da. Cứ thế xoa bóp cho đến khi anh ta bớt đau. Thợ cả Tha bóc vỏ thuốc con nhộng rôm rốp bảo Jollia há miệng rồi bỏ tọt vào. Uống thêm vài hớp nước lọc nằm nghỉ một lát là khỏe hẳn. Khi ngồi dậy đi lại được Jollia bảo dầu gì mà hay thế, nghe nhẹ hẳn cả người. Bây giờ hai chân anh ta êm và mát lạnh. Không biết chân Jollia hết đau mau nhờ dầu hay nhờ thuốc giảm đau của Thợ cả mà sau buổi cơm trưa mấy người ấËn truyền nhau cứ hỏi thăm In chai dầu nhỏ xíu trị bách bệnh.

Tối đó Máy trưởng thức khuya, hết coi phim rồi nghe nhạc sau đó làm sổ sách giấy tờ để chuẩn bị đăng kiểm, sáng ra la đầu nhức như búa bổ, chốc chốc lại nói rủ rỉ rù rì một mình như người bị sốt lên cơn mê. Ai biểu không lo đi ngủ sớm chi!

Sáng sớm, In ngủ chưa dậy đã nghe tiếng gõ cửa lốc cốc. Máy trưởng đẩy cửa ló đầu vào:

–  Nghe Jollia nói cậu có chai dầu hay lắm, cho tôi xin một tí.

–  Ông bị gì mà hỏi xin dầu?

–  Cái đầu tôi nó đau quá!

Ở không như ông mà cũng đau đầu à? Chắc là thời tiết xấu và mùi IG. In lấy chai dầu trên đầu giường, đưa cho Máy trưởng.

–  Ông xức đi.

–  Xức thế nào tôi không biết. Làm ơn xức dùm tôi đi! Làm ơn mà!

Máy trưởng Sanjiaya năn nỉ trông đến tội nghiệp, lần này sao ông ta không cà lăm chút nào hết. Hóa ra cái đầu đau làm ông ta tỉnh táo hơn.

–  Vào đây tôi xức cho.

Chỉ chờ có thế, Máy trưởng sà vào ngồi trên ghế salon dài trong phòng In, cứ luôn miệng khen:

–  Phòng Electric Officer⁽⁵⁾ đẹp quá!

Cha này thật khéo mồm khéo miệng! Khi nào cần nhờ việc thì một Electric Officer, hai Electric Officer; khi không có gì thì mày tao cộc lốc. Nhưng dù sao cơn đau đầu cũng làm cho máy trưởng mềm đi, dễ gần gũi hơn. Máy trưởng như trúng kịch độc mà In đang giữ chai thuốc giải bí truyền. In thoa dầu lên trán và hai thái dương rồi bứt gió. Màu ban đỏ thẫm nổi lên dần dần tím ngắt. Nghe mùi dầu Sanjiaya đưa lên mũi hít hít như khỉ ngửi ớt rồi nhắm nghiền mắt gật gà gật gù: “Thích quá! Người Ấn chúng tôi không biết làm thế này bao giờ!” Gupta nhăn nhó khi In giật mạnh tóc hai bên thái dương mà không dám kêu. Đau ráng chịu, thế mới mau hết. Sau đó In túm tóc trên trán Máy trưởng giật thêm mấy cái nữa:

–  Xong rồi đó, ông về nằm ngủ một giấc là hết ngay.

–  Thật thế không Electric Engineer ⁽⁶⁾?

–  Sao lại không thật?

Máy trưởng cảm ơn rối rít, đứng dậy nhìn vào chiếc gương lớn trên vách. Ông ta thấy vệt đỏ lạ trên trán liền bước gần lại chiếc gương nheo nheo mắt, làm như vừa bị trúng độc chưởng:

–  Tôi bị làm sao thế này? Chảy máu hả?

–  Không phải máu đâu, ra ban gió là hết đau đầu đó.

Máy trưởng sờ tay lên không thấy dính máu lại gật gà gật gù, à à, cảm ơn thêm lần nữa mới chịu ra về.

Chai dầu gió thế mà hay. Cái miệng chách chách chách của Máy trưởng thổi chai dầu lên tận mây xanh nên buổi chiều Thuyền trưởng bơi ở hồ bơi đã đời xong vào phòng xông hơi tiếp cũng hỏi In xin dầu. Máy trưởng cũng lon ton chạy theo sau. Người Nga bán tàu, trong kho thực phẩm còn một mớ lá venik⁽⁷⁾ và vỏ quế khô đó mà. Thuyền trưởng lười gọi Bếp trưởng nấu nước quế hay thích xông thử bằng dầu? Chỉ nói một tiếng là có ngay, bếp trưởng Hi vui biết mấy khi được phục vụ Thuyền trưởng.

Có dầu, thuyền trưởng Benyti bật công tắc điện buồng xông hơi chừng chục phút cho điện sấy đủ nóng sọt đá cuội mới cùng Gupta vào trong buồng gỗ thông vàng khè ngồi, bóng đèn cũng sáng vàng khè. Lật ngược chiếc đồng hồ cát, cát mịn li ti chảy đều đều, mỗi lần đo mười lăm phút. Vẩy tí dầu vào cái chậu gỗ đựng nước khuấy tan đều, lấy vá gỗ múc rưới lên sọt đá cuội xèo xèo, hơi bốc lên nghi ngút. Máy trưởng chỉnh nhiệt độ thật cao cho nóng để mồ hôi ra thật nhiều. Toàn mùi cà ri, mùi nhang ấËn Độ hăng hắc. Mỗi người một bó lá venik quất vào khắp người để mát xa da dẻ hồng hào bụng teo ngực nở chân tay rắn chắc. Người ít lao động lại lười tập thể dục chỉ có xông hơi là giảm béo nhanh thôi. Có lúc hai ông quất dùm vào lưng nhau cho đến khi lá venik còn trơ cành như một chiếc chổi ran. Hương dầu quyện với hương lá venik và mùi gỗ thông thơm lừng. Mùi thơm khử đi mùi cà ri. Với người ấËn Độ mùi thơm là số một!

Cứ vài ba buổi chiều không chỉ thuyền trưởng Benyti mà ai gặp In cũng hỏi: còn dầu không, cho chút đi!

Chú thích:

5. Sĩ quan điện.

6. Kỹ sư điện.

7. Tên một loại cây dùng để xông của Nga.

Mười năm trước, tiểu thuyết Biển của Trương Anh Quốc cũng đã đạt Giải nhất Văn học Tuổi 20 lần thứ IV năm 2010 do NXB Trẻ phối hợp Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức sau khi anh đoạt giải nhì cuộc thi này ở lần thứ III với tập truyện ngắn Sóng biển rì rào. VHSG xin trích giới thiệu một vài kỳ tiểu thuyết Biển vốn mang dấu ấn quan trọng trong hành trình sáng tác của Trương Anh Quốc.

Máy ba Kumar

Máy ba Rajibia Kumar đến từ Punjab, vùng phía Tây Bắc Ấn Độ sát với biên giới Pakistan. Anh trắng trẻo đẹp trai. Tóc không cắt mà để dài, quấn lại, râu quai nón mịn nhuyễn cũng không cạo, cứ tết thành bím sát da mặt, lấy chiếc giắt như kẹp tóc nhỏ xíu giắt lại cẩn thận và chắc chắn. Đầu luôn quấn một chiếc khăn turban từ lúc đi ca cho đến lúc ăn tối, không biết lúc ngủ có cởi ra không nhưng khi hết giờ làm việc trở về phòng anh thường mặc quần soọc. Kumar nói chiếc khăn turban này bảo vệ đầu nên không cần đội mũ, kể cả mũ bảo hộ, vì thế khi có việc đi ra ngoài boong anh cũng không đội mũ bảo hộ lao động. Trông Kumar như một đạo sĩ. Lúc nào anh cũng đeo con dao nhọn bên hông, thấy lạ In hỏi:

–  Làm gì anh đeo con dao mãi thế, làm như Bosun cắt dây nhợ mới cần đến dao vậy?

–  Những người dạo Sikh chúng tôi mang theo dao găm là bắt buộc. Cậu chưa nghe đến đạo Sikh à?

–  Lần đầu đấy. Thế đạo Sikh với Hindu của Máy trưởng đạo nào ra đời trước?

–  Dĩ nhiên là Hindu rồi. Hindu có trước Sikh gần ba ngàn năm lận! Nhưng Sikh ra đời sau nên có nhiều cái hay, nó là sự tổng hợp của Hindu và Muslim⁽⁸⁾. Chúng tôi cũng ngại những người Hồi giáo.

Kumar lắc đầu lè lưỡi. Tôn giáo chúng tôi không đụng chạm tới ai, chí thú làm ăn rồi linh hồn sẽ được giải thoát. À mà cậu theo tôn giáo gì thế?

–  Muslim!

Kumar nhướn mày rồi cả hai cùng cười giòn.

–  Nhưng tôi không sợ Muslim đâu! Nói chung tôn giáo tín ngưỡng nào trên thế giới này cũng tốt cũng đẹp cả, kinh sách là người thầy tốt nhất để ta học và làm theo, để hoàn thiện mình, chỉ có những người không theo chúng làm sai lệch đi mà thôi. Bởi thế mới có xung đột tôn giáo, làm chết không biết bao nhiêu người. Đạo chúng tôi yêu quý con người cỏ cây vạn vật. Ngay như cái tên Rajibia Kumar của tôi có nghĩa là đóa hoa sen đấy! Người Punjab chúng tôi rất mến khách, kẻ thù khi thất cơ lỡ vận đến nhà vẫn được thết đãi như khách quý…

–  Thế ở ấn khi khách đến nhà thì thế nào?

–  Đến nhà tôi ư, tôi mời dùng rượu, rượu mạnh!

–  Rượu?

– Nếu khách đó là… cậu. Khách đến mời vào phòng khách dùng nước, nước lọc hoặc trà, chắc cả thế giới này đều thế. Nếu thân tình hơn một chút mới mời nước ngọt hay bia. Ngày trước bia rượu bị cấm, bây giờ có thể dùng được rồi.

–  Thế sao chả thấy khi nào anh mời tôi vào phòng uống bia hết vậy?

–  Trên tàu tôi có uống rượu bia đâu!

Máy ba vui tính, miệng lúc nào cũng như cười. Đó là khi trò chuyện, còn khi làm việc anh lủi thủi một mình. Thợ máy Liu đi cùng ca thích làm gì thì làm, xong việc là nghỉ chứ ít bao giờ Rajibia sai vặt. Khi có việc nặng lắm mới nhờ:

–  Liu ơi, nhờ tí được không?

–  Tôi đây. Có gì không?

Nghe câu nói ngọt xớt, có làm dở tay Liu cũng bỏ đó mà giúp. Hai thầy trò cùng làm, nhờ việc gì xong Kumar cũng mang nước ngọt cho Liu uống, có khi mang cho cả tổ máy. Có lần Rajibia Kumar nhờ Liu cắt dùm đầu tóc. Cái kéo lì lại vụng tay Liu cắt lởm chởm như chó gặm mà Kumar cười hài lòng, còn mang cả két nước ngọt để trả công. Kumar bảo ở âËn thợ cắt tóc có giá lắm, họ rất được coi trọng. Những người cắt tóc có uy tín còn được làm mai mối nữa đó.

Khi nhắc đến Máy ba Rajibia Kumar, đôi mắt Máy hai Jollia lúc nào cũng vụt sáng lên vẻ ngưỡng mộ lắm: “người Punjab ở Amritsar⁽⁹⁾ đấy!”. Kumar nói gì Jollia không nghe kịp cũng ít khi hỏi lại. Jollia lại bảo: “Tôi chưa học tiếng Punjabi sao hiểu cho được!” Giống như người Punjab, tiếng Punjabi và  thành phố Amritsar là thứ gì đó cao quý và thiêng liêng lắm. Lúc ăn tiệc hay họp hành gì Máy ba cũng ngồi ngang hàng tự nhiên với Máy trưởng Gupta hay Thuyền trưởng Benyti chứ không khúm núm như Máy hai Jollia. Đạo Sikh không phân chia đẳng cấp. Sức mạnh có trong suy nghĩ, ở cả lời nói và ánh mắt Kumar. Máy trưởng và Thuyền trưởng tiếp xúc cũng dè dặt, họ tôn trọng khoảng riêng tư của Kumar.

Thợ máy Ia viết đơn gởi công ty xin về. Thuyền trưởng chỉ nhận đơn bằng tiếng Anh. Nếu viết bằng tiếng Việt biết đâu không phải đơn mà là thư nói xấu Thuyền trưởng thì sao. Trong giờ giải lao Ia nhờ Máy ba xem thử được chưa. Liếc qua Kumar lắc đầu:

– Cậu phải viết thế này: Tôi rất vinh dự được làm việc trên con tàu rất tốt, rất hiện đại tiện nghi và công ty quý ngài là một công ty trên cả tuyệt vời, nhưng tôi lấy làm tiếc là không thể làm việc thêm được nữa vì gia đình tôi có chuyện rất gấp xảy ra ngoài ý muốn…

–  Viết đơn mà văn vẻ còn hơn viết tiểu thuyết thế! In trêu.

–  Phải viết thế công ty mới vui. Người ta vui sẽ giải quyết sớm cho anh. Ai trên đời cũng thích được vui và được tôn trọng, tôn trọng người cũng là tôn trọng mình.

–  Anh lịch sự quá. Anh đã có bằng máy trưởng, ít bữa anh về nghỉ khi quay lại anh đi máy trưởng hả?

–  Tôi không thích đi máy trưởng!

–  Đi máy ba nữa à?

–  Tôi thích đi thuyền trưởng! Thuyền trưởng có nhiều tiền và nhiều quyền hơn!

Cả hai cùng cười. Kumar đùa thế chứ ngành máy sao đi boong cho được. Kumar lại không ưa quyền lực, người không ưa quyền lực mới dám chống lại kẻ mạnh và bên vực kẻ yếu. Kumar chỉ thích mày mò tìm tòi sáng kiến kỹ thuật. Đó cũng là đặc điểm để nhận ra người Punjab. Anh bảo hết hạn về sẽ mở một xưởng sản xuất nhỏ mà ở bên vợ chăm sóc con cái cho tốt chứ đi biển mãi thế này vợ con chịu thiệt thòi lắm. Anh bảo người phụ nữ Ấn lấy chồng rồi chỉ ở nhà lo chuyện gia đình bếp núc, không tham gia việc của xã hội bên ngoài mấy, thành ra có chồng đi biển lại thiệt thòi gấp đôi.

Mấy ngày này Pumpi Pawara cứ say mèm, người lúc nào cũng sặc mùi rượu. Rượu ở đâu ra trong khi trên tàu không bán rượu. Anh đi bờ mua? Đi bờ Cilacap ở Indonesia nếu giỏi lắm anh cũng chỉ xách được vài chai. Vài chai lấy đâu mà say khướt mãi thế. Thuyền trưởng vào phòng khám, không thấy rượu đâu. Pawara đâu có dại gì cất rượu trong phòng, với lại Pawara đâu có rượu, chỉ uống ké ở phòng Bếp hai Ha hàng xóm.

Thuyền trưởng Benyti hỏi sao uống rượu, Pawara chống chế, uống rượu hồi nào? Mùi dầu gió đó chứ. Pawara xin dầu gió bôi khắp người để khử mùi rượu. Tức quá Thuyền trưởng gọi vào phòng CCR, có đông đủ sĩ quan boong người âËn đang làm hàng ở đó, gọi cả Bosun Ip vào làm chứng. Thuyền trưởng bắt Pumpi thở vào cái bịch ni lon mới tinh trong veo. Pawara chần chừ nín mãi cuối cùng cũng thở. Máy đo nồng độ được mang ra. Nồng độ cồn gấp ba nồng độ cho phép. Hết nước cãi. Thuyền trưởng bắt Pawara lên buồng lái quỳ vòng tay trước ngực như đứa trẻ con. Pawara khóc nấc, mặt méo xà méo xẹo. Thuyền trưởng chắp tay sau đít đi qua đi lại mắng sa sả. Sĩ quan boong âËn đi ca trên buồng lái thấy thế nhưng không dám can, AB thì không dám nhìn. Trên tàu Thuyền trưởng có quyền cao nhất; người có quyền muốn làm gì thì làm, kể cả đuổi người khỏi tàu.

Lên kiểm tra thiết bị trên buồng lái trông thấy Pawara quỳ, ban đầu In không nhịn được cười, cứ tưởng Pumpi đang làm trò gì:

–  Pumpi, black chicken?⁽¹⁰⁾

–  Không black chicken!

Pawar rất thích kiểu phiên âm tiếng Hoa sang tiếng Anh này. Black còn có nghĩa trẻ con tóc còn đen, Pawara vui tính như một đứa trẻ con nên In thường hay hỏi thế. Mọi khi nghe hỏi câu này thế nào Pumpi cũng cười hề hề và tìm một câu gì đó trêu lại In nhưng lần này lại xị mặt có ý bảo In hãy tránh ra đi.

Thuyền trưởng đi đâu đó cũng vừa trở lên, chưa nhìn Pumpi đã mắng. Mắng sa sả bằng tiếng Hindi và cả tiếng Anh đôi lúc bằng cả tiếng Tamil của Pawara. Pawara gục đầu như đang cầu nguyện, đôi môi vêu ra, nước mắt chảy ròng ròng. Thuyền trưởng mắng nhiếc thậm tệ người đáng tuổi cha chú mình. Trông thấy In, Pumpi càng xấu hổ hơn. Anh ta bị sỉ nhục. Không gì tồi tệ hơn khi bị người khác sỉ nhục. Nhưng nhìn vẻ mặt của Pumpi không có vẻ gì là căm tức, anh ta đang chịu đựng, chịu đựng giỏi thiệt. Chắc ruột gan Pawara đang giày vò ăn năn hối cải.

Tội nghiệp cho Pumpi chưa! Anh ta vui tính như chú hề, mệt mấy cũng cười hề hề, việc khó mấy cũng: “Don’t worry, easy, easy same…” ⁽¹¹⁾, đầu lưỡi thò ra chỗ răng cửa bị gãy như lưỡi rắn. Pumpi sẵn sàng giúp đỡ mọi người khi ai cần đến mà không nề hà, khi vui còn bày cho In mấy từ của ngôn ngữ Tamil. Bây giờ bị phạt bị mắng nhiếc, Sĩ quan boong ấn còn không can được huống chi In. In không là cái đinh gì làm sao giúp được Pumpi đây? Sao Pawar không cười hề hề mà “easy, easy same…” như mọi khi.

In ra ngoài hành lang đi xuống buồng máy lấy thêm chiếc đồng hồ đo, gặp Kumar ở tầng nồi hơi:

–  Máy ba này, anh nói anh theo đạo Sikh phải không?

–  Đúng thế!

–  Nghe người ta nói đạo Sikh luôn giúp kẻ hoạn nạn?

–  Tất nhiên!

–  Pumpi đang bị xỉu kìa!

–  Sao xỉu? Đâu, đâu?

–  Đi theo tôi.

In đi trước, Kumar chạy theo sau. Đến ngang phòng ở của Pumpi, In không vào trong mà đi lên tầng buồng lái. Không có Thuyền trưởng bên trong, chỉ có Phó hai Sharma và thủy thủ đi ca. Máy ba Kumar thấy Pawara quỳ trên sàn, cạnh la bàn điện vòng tay trước ngực như đứa trẻ mới hỏi:

–  Sao Pumpi quỳ ở đây?

Pawara tủi thân khóc hu hu. Phó hai Sharma bảo:

–  Ngài Thuyền trưởng phạt đấy!

–  Làm sao lại phạt?

–  Anh ta uống rượu và không chịu làm việc…

Pumpi bỗng nhiên chen vào:

–  Tại tôi xin về ở cảng này mà thuyền trưởng Benyti không cho!

–  Sao lại xin về? Kumar hỏi.

–  Con gái lớn của tôi bỏ nhà đi theo trai, bỏ đàn em gái năm đứa nheo nhóc ở nhà, vợ tôi bảo nó không nghe. Vợ tôi nhắn tôi về. Tôi phải về đi tìm nó. Nó là đứa con gái lớn, con trâu đi trước ỉa con trâu đi sau cũng sẽ ỉa, ôi lũ con gái bé nhỏ của tôi… Hu hu hu…

Pawara bật khóc như trẻ con nước mắt rơi lã chã xuống sàn. Máy ba Kumar bước lại nắm tay Pawara kéo lên:

–  Anh đứng dậy đi. Chuyện gì còn có đó. Lớn tuổi rồi làm gì mà tự hành xác mình khổ sở như thế!

Vừa lúc ấy Thuyền trưởng đi lên, tiếng đằng hắng từ xa. Đằng hắng để báo hiệu cho mọi người chuẩn bị, rằng thuyền trưởng không phải nghe lén nhìn lén gì nhé. Pawara run bắn quỳ thụp xuống vòng tay trước ngực giữ nguyên hiện trạng. Thuyền trưởng sém bật cười nhưng kịp đằng hắng để không ai biết được.

–  Tôi tha cho Pumpi đó. Đứng dậy về phòng tắm rửa cho sạch mùi rượu đi!

Pawara đứng dậy vái Thuyền trưởng như tế sao rồi cảm ơn Kumar rối rít. Kumar nhìn theo lắc đầu tủm tỉm cười. Pawara được tha In cũng vui lây.

Tàu vừa thả neo, đò đại lý đến để làm thủ tục thay người. Pawara đã chuẩn bị đồ đạc từ ngày hôm trước. Ngoài Pumpi có thêm một người được thay nữa. Bất ngờ, Kumar chưa kịp chuẩn bị gì. Anh tắm rửa qua loa chứ không tắm đầu, tắm đầu phải giắt lại râu và quấn lại tóc lâu lắm. Kumar xách chiếc túi màu xanh lá cây đi xuống.

In đã đứng trước cửa ngoài hành lang chờ. Phải chi hôm đó mình không gọi Kumar. Sao mình hèn nhát không dám nói thẳng với Thuyền trưởng mà lại gọi Kumar dù biết rằng thế nào ông ta cũng nổi giận. Sao mình đem đạo Sikh ra khích Kumar kia chứ! Làm thế là chạm tự ái và tinh thần tôn giáo. Với người người sùng đạo tôn giáo là trên hết kể cả bản thân họ, họ sẵn sàng tử vì đạo kia mà! Nếu không Kumar sẽ chẳng đi cứu Pawara đâu. Sao mình không lường được Thuyền trưởng sẽ đuổi việc tất cả những ai chống cự ông ta kia chứ!

Bỗng nhiên ngại chạm mặt Kumar, In dợm bước bỏ xuống buồng máy. Khi rời tàu mà không gặp In, Kumar sẽ chẳng có ai để trách. Không được. Kumar về là do ta. Ta phải gặp anh, nếu anh có rút dao găm luôn đeo bên mình ra đâm nhiều nhát vào bụng vào tim gan phèo phổi, thà đau nhưng sẽ nhẹ nhàng hơn. Vết dao cũng đâu đau bằng sự giày vò tâm can triền miên, nó như cây kim trong bụng đâm thấu ruột non đâm thấu tim. In quay lại chạy tìm Kumar. Kumar đang bước xuống cầu thang.

–  Máy ba Kumar, cho tôi xin lỗi. Lỗi tại tôi!

Kumar chìa tay ra cho In, bắt thật chặt, miệng cười ha ha:

–  Không phải lỗi ai cả! Tử vì đạo, chúng ta đã làm đẹp mặt Người. Tôi rất vui và hạnh phúc có được người bạn như cậu. Cậu ở lại mạnh giỏi nhé!

Kumar không giận In mà còn xem In như bạn. Rất thực lòng. Giọng nói điệu cười và ánh mắt của Kumar mách bảo thế. Không cùng đất nước, không cùng ngôn ngữ tập tục sao In thấy Kumar thân thuộc và gần gũi đến thế. Kumar về rồi, còn ai dám đứng ra bênh vực kẻ yếu khi ai cũng sợ bị đuổi việc, cứ a dua và vâng dạ cho qua ngày đoạn tháng để nhận lương. Chỉ còn có một mình, liệu In có chống chọi lại nổi cả một đám người hay không? Hụt hẫng và buồn vô hạn, In đứng nhìn theo Kumar, chiếc khăn turban quấn quanh đầu, con dao nhọn giắt bên hông, chòm râu dài không cạo tung bay bước đi như một đạo sĩ.

Kumar xuống đò đại lý đi rồi mà In vẫn còn đứng đó nhìn ra phía biển. Ngoài kia gió đang thổi. Không phải biển lúc nào cũng xanh ngắt, lúc nào cũng phẳng lặng với đàn hải âu bay dập dìu. Biển có khi nổi sóng dữ dội với một sức mạnh vô biên nhấn chìm tất cả. Gió càng lúc càng mạnh, không biết biển có nổi cơn thịnh nộ hay không.

Chú thích:

8. Hồi giáo.

9. Thủ phủ bang Punjab.

10. Gà đen = OK.

11. Đừng lo, dễ ợt, như… Kiểu nói vần giống như hôm nay trời xanh quá, anh muốn hôn em vào má.

4/2/2020
Trương Anh Quốc
Theo https://vanhocsaigon.com/