"Gà con bướng bỉnh": Tấm gương nhỏ soi sáng thế giới thơ thiếu nhi

"Gà con bướng bỉnh": Tấm gương nhỏ
soi sáng thế giới thơ thiếu nhi

Nhà thơ Dương Huy với hơn bốn thập kỷ cống hiến cho văn học thiếu nhi, đã xây dựng một di sản mang dấu ấn độc đáo. Từ những tác phẩm đầu tay đến Gà con bướng bỉnh, ông luôn giữ được tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ với giọng thơ thông minh, hóm hỉnh nhưng đầy triết lý.
Mỗi tập thơ của ông đều thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tính giáo dục nhẹ nhàng kết hợp với tính trí tuệ thâm trầm, sâu sắc và tính nghệ thuật tinh tế, hấp dẫn. Tập thơ đã tiếp nối truyền thống đó, đồng thời khẳng định vị trí của ông như một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca thiếu nhi Việt Nam hiện nay.
Tập thơ Gà con bướng bỉnh của nhà thơ Dương Huy mang đến một góc nhìn tươi mới trong thơ thiếu nhi, tái hiện thế giới xung quanh bằng lăng kính trẻ thơ. Đây là một trong những tác phẩm nổi bật minh chứng cho sự am hiểu sâu sắc tâm hồn trẻ thơ và khả năng biến những điều bình dị thành nghệ thuật giàu ý nghĩa. Cách nhìn nhân cách hoá và ngôn ngữ giản dị của nhà thơ đã tạo nên những tác phẩm đầy ấn tượng với độc giả nhỏ tuổi.
Trước hết, đến với tập thơ Gà con bướng bỉnh, người đọc bắt gặp được những vần thơ hóm hỉnh, ngộ nghĩnh, đáng yêu gần gũi với thế giới tuổi thơ. Tập thơ xây dựng một thế giới ngập tràn màu sắc âm thanh và sự sống động của thiên nhiên và đồ vật, được miêu tả qua lăng kính của trẻ thơ. Các hình ảnh đều rất gần gũi với trẻ em, từ “bác Ấm tốt bụng”, “chị Gió vi vút luôn tay”, đến “12 anh Bút màu”. Tất cả đều được nhân cách hóa một cách sinh động, giúp những sự vật vô tri trở nên đáng yêu và gần gũi. Chẳng hạn:
Bút xanh vẽ cánh đồng
Lúa dập dờn sóng nổi
Bút đỏ tô mặt trời
Toả ngàn tia nắng mới.
Hình ảnh các “anh bút” không chỉ minh họa công việc của chúng mà còn khơi gợi trí tưởng tượng phong phú ở trẻ, biến trang giấy trắng thành một bức tranh mùa xuân sống động. Những câu thơ không chỉ miêu tả mà còn như lời trò chuyện, khiến trẻ em dễ dàng cảm nhận và kết nối. Sự nhân cách hóa mang lại sức sống cho những vật dụng thường ngày. Hình ảnh “bút đỏ tô mặt trời” hay “chị gió vi vút luôn tay” không chỉ khiến trẻ em dễ dàng liên tưởng mà còn khơi gợi trí tưởng tượng phong phú. Những bài thơ như “Số 0 làm xiếc” hay “Ba bạn một chân” cũng rất hóm hỉnh, giàu tính hài hước, mô tả các con số và đồ vật với đặc điểm riêng biệt, làm trẻ em dễ dàng nhận biết và yêu thích:
Tớ là cây Nến
Chỉ đứng một chân
Đầu toả ánh sáng
Bài học sáng trưng.
Không chỉ vậy, cách nhà thơ sử dụng ngôn ngữ rất gần với giọng điệu của trẻ nhỏ, đơn giản nhưng đầy chất nhạc, khiến các bài thơ dễ thuộc, dễ nhớ và rất tự nhiên trong giao tiếp hàng ngày của trẻ. Ngoài ra, bài thơ “Số 0 làm xiếc” cho thấy sự sáng tạo đặc biệt trong việc thổi hồn vào con số khô khan. Sự biến đổi linh hoạt và hóm hỉnh của số 0 trong bài thơ không chỉ mang lại tiếng cười mà còn giúp trẻ hiểu thêm về toán học một cách tự nhiên:
Tớ đang tròn trĩnh
Chợt mọc thêm râu
Lắc lư cái đầu
Bỗng thành cụ 9.
Sự thành công của tác giả Dương Huy trong tập thơ này nằm ở việc cân bằng giữa ngôn ngữ thơ ca giản dị, gần gũi và khả năng khơi gợi trí tưởng tượng. So với các nhà thơ thiếu nhi Trần Đăng Khoa trong Góc sân và khoảng trời sử dụng bối cảnh nông thôn làm nền, tạo nên một không gian gần gũi qua hình ảnh “Cánh cò chớp trắng trên sông Kinh Thầy”, giúp độc giả nhận thấy vẻ đẹp giản dị của quê hương. Trong khi đó, Lê Hồng Thiện thổi hồn vào thiên nhiên bằng trí tưởng tượng phong phú, biến những chiếc lá thành “nốt nhạc vui” qua câu thơ: “Gió là người lĩnh xướng/ Cho lá hát lá ơi”. Phan Thị Thanh Nhàn lại tìm về không gian gia đình, biến đồ đạc thân quen trở thành “bạn thân” của trẻ: “Cái bàn kể chuyện rừng xanh/ Quạt nan mang đến gió lành trời xa”. Điểm khác biệt lớn nhất của Dương Huy là ông tập trung vào việc khai thác những vật dụng quen thuộc hàng ngày như bút màu, con số hay chiếc bàn học. Qua đó, ông xây dựng một cầu nối tự nhiên giữa trẻ và thế giới xung quanh, khiến thơ ông vừa gần gũi vừa sinh động. Không chỉ vậy, ông còn lồng ghép bài học nhân văn một cách tinh tế, giúp trẻ vừa học vừa chơi, tự mình khám phá giá trị cuộc sống. Ông nhấn mạnh vào việc xây dựng các chi tiết đời thường thành câu chuyện nhỏ nhưng giàu sức hút. Những bài thơ của ông gợi nhớ đến phong cách của Shel Silverstein trong văn học thiếu nhi phương Tây, nơi sự vật được nhân cách hóa để phản ánh thế giới nội tâm của trẻ em, khuyến khích sự tò mò và sáng tạo.
Hơn thế nữa, ngòi bút của nhà thơ Dương Huy khéo léo sử dụng ngôn ngữ giàu nhạc tính nhưng không sa vào sự lặp lại, tạo nên một nhịp điệu tự nhiên, gần như trò chuyện với trẻ. Chính sự tinh tế này đã khiến những bài thơ trong Gà con bướng bỉnh trở thành cánh cửa mở vào thế giới tuổi thơ ngập tràn niềm vui và màu sắc.
Không những thế, tập thơ Gà con bướng bỉnh còn chứa đựng những bài học nhân văn, bài học làm người súc tích và thấm thía.Tập thơ không chỉ là một chuyến phiêu lưu vào thế giới kỳ diệu mà còn là một kho tàng bài học nhẹ nhàng, tinh tế. Những câu chuyện thường ngày được kể qua thơ luôn đan xen bài học về tình bạn, sự hiếu thảo, tính kỷ luật, và lòng nhân ái. Trong bài “Giúp mẹ”, nhà thơ khuyến khích trẻ em biết giúp đỡ gia đình thông qua những việc nhỏ:
Chiếc chổi lau lên tiếng:
– Cầm lấy tôi, quét đi!
Gà mái mơ vào báo:
– Ngoài vườn lứa rau non
Bị lũ sâu gặm mòn
Mau theo tôi bắt chúng.
Bài thơ “Gà con bướng bỉnh” nhấn mạnh sự quan trọng của việc nghe lời cha mẹ và tránh những hành động nguy hiểm:
Cậu gà con bướng bỉnh
Không nghe mẹ mang ô
Gặp mưa ướt sũng nước
Lông ba ngày chưa khô.
Những bài học này không hề giáo điều mà rất tự nhiên, lồng ghép khéo léo vào từng tình huống, giúp trẻ cảm nhận mà không bị áp đặt. Đặc biệt, bài thơ “Sao tóc bà bạc trắng?” là một ví dụ tuyệt vời về sự hiếu thảo và tình yêu thương dành cho người lớn tuổi:
Qua bao lần vấp ngã
Giờ cháu đã trưởng thành
Vườn bà vẫn tươi xanh
Sao tóc bà bạc trắng?
Những câu chữ này không chỉ dạy trẻ biết trân trọng công lao của ông bà mà còn khơi gợi lòng biết ơn, tình yêu thương sâu sắc trong tâm hồn. Nhà thơ khéo léo gửi gắm bài học đạo đức một cách tinh tế, tránh áp đặt hay sáo rỗng. Bài “Sao tóc bà bạc trắng?” nhấn mạnh công lao đối với gia đình, đồng thời mở ra những tình cảm đặc biệt giữa các thế hệ:
Qua bao lần vấp ngã
Giờ cháu đã trưởng thành
Vườn bà vẫn tươi xanh
Sao tóc bà bạc trắng?
Những bài thơ này gợi nhớ đến Phạm Thị Phương Thảo với “Chuồn chuồn cõng nắng” hay Nguyễn Thu Sang với “Ngọt khúc đồng dao”, khi các nhà thơ đều sử dụng hình ảnh thiên nhiên và cuộc sống đời thường để khơi gợi tình yêu gia đình, quê hương và lòng biết ơn.
Tập thơ Gà con bướng bỉnh là một đánh dấu quan trọng trong sáng tác thơ thiếu nhi Việt Nam, đồng thời thể hiện sự tinh tế và khả năng đặc biệt trong việc miêu tả thiên nhiên, đồ vật qua lăng kính của trẻ em. Dương Huy đã khai thác sâu sắc thế giới tuổi thơ với sự ngộ nghĩnh, trong sáng và những giá trị nhân văn tinh tế. Tập thơ là một tác phẩm vừa hóm hỉnh vừa sâu sắc, một món quà quý giá dành cho tuổi thơ. Với ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi và những bài học nhân văn ẩn chứa trong từng vần thơ, tập thơ không chỉ là người bạn đồng hành của các em nhỏ mà còn là chiếc cầu nối giữa các thế hệ trong gia đình. Đây là một tác phẩm truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ và làm phong phú thêm truyền thống thơ thiếu nhi dân tộc.
Tóm lại, với tập thơ này, nhà thơ Dương Huy đã mang đến một hương sắc riêng, độc đáo góp phần làm phong phú thơ ca thiếu nhi Việt Nam qua cách nhìn tươi mới, ngôn ngữ giản dị, hình ảnh sinh động và những bài học đầy giá trị nhân văn. Những tác phẩm như Gà con bướng bỉnh là mốc gắn kết giữa giáo dục và nghệ thuật, góp phần định hình phong cách thơ thiếu nhi hiện đại.
9/4/2025
Hà Vinh Tâm
Theo https://vanvn.vn/