Từ hạt ngọc tâm hồn đến tâm tình tuổi thơ

Từ hạt ngọc tâm hồn đến
tâm tình tuổi thơ

Hiện nay có nhiều ý kiến cho rằng trẻ em không còn yêu thích văn học, văn học thiếu nhi Việt Nam đang rất yếu ớt! Những nhận định ấy phần nào phản ánh thực trạng xã hội hiện nay. Từ thực tế cuộc thi Đóa hoa đồng thoại trong ba năm qua, lại có thể khẳng định rằng: Tiềm năng sáng tạo trong công chúng mọi lứa tuổi nếu được khích lệ sẽ nở rộ thành những bài văn trong sáng. Từ những bài văn nhỏ các tác giả đi theo dòng văn học thiếu nhi sẽ cho ra đời những tác phẩm có giá trị mới.
HẠT NGỌC TÂM HỒN
Từ khi tuổi còn thơ người ta bẩm sinh đã có sẵn một hạt ngọc quý đó là Trí tưởng tượng. Tuy vậy không phải hạt ngọc của ai cũng có thể tỏa sáng thành một bức tranh ngôn ngữ. Chắc là cần phải có những duyên may để những viên ngọc quý trong tâm hồn của trẻ nhỏ phát sáng. Bắt đầu từ năm 2018 một cơ duyên đã đến với trẻ em Việt Nam và những người lớn yêu trẻ em chính là cuộc thi viết truyện ngắn Đóa hoa đồng thoại (do tập đoàn JXTG đề xướng, Công ty TNHH More Production Việt Nam tổ chức và được sự đồng hành của NXB Kim Đồng). Được tham gia cuộc thi này, tâm hồn người viết như được mở ra một cửa sổ lớn. Qua cửa sổ ta bỗng nhìn thấy trên những mái nhà có những bông hoa biết nhảy múa và trò chuyện; Bắt gặp một con mưa rào, ta không chỉ nhìn thấy mưa mà thấy trong mưa có những người bạn tí hon đang nô đùa vui vẻ. Nhìn một chiếc bánh ga tô ta bỗng thấy đó là một đám mây mầu nâu có thể bay lên trời… Những truyện ngắn hay của các tác giả Lê Nguyễn Hoàng An (Hoa xuyến chi khiêu vũ trên mái nhà), Trần Hoàng Lan (Đám mây mầu nâu), Phan Khánh An ( Mưa rào)… và nhiều tác giả khác tham gia cuộc thi Đóa hoa đồng thoại chính là những hạt ngọc được phát lộ sáng ngời lên trí tượng tưởng của người viết.
Tuy vậy tưởng tượng nào cũng xuất phát từ những sự vật hiện tượng mắt thấy tai nghe. Những truyện ngắn hay tham gia cuộc thi Đóa hoa đồng thoại đều là những truyện ngắn bắt nguồn từ những trải nghiệm có thực của người viết. Có thể là từ cuộc gặp gỡ bất ngờ ở cầu thang máy (Hôm nay tôi nghỉ làm- Phạm Duy Hạnh); Có thể là bỗng nhìn thấy một cây đa cổ thụ bên đường (Cụ Đa già – Nguyễn Hồng Yến); Có thể là chợt bắt gặp một cuốn sổ trong lớp học (Viết câu chuyện của bạn vào đây – Đoàn Nhật Linh)… Từ những trải nghiệm được thăng hoa bởi trí tưởng tượng kết đọng thành câu chữ, các tác giả viết truyện đều truyền cảm đến người đọc những thông điệp thiện lành. Có những thông điệp hiển hiện rõ ràng như việc xây dựng đô thị cần bảo vệ cây xanh (Cụ Đa già- Nguyễn Hồng Yến); Hãy cùng chia sẻ vui buồn cùng bạn bè trong lớp (Viết câu chuyện của bạn vào đây – Đoàn Nhật Linh)… Và cũng có những thông điệp được thể hiện tinh tế hơn, sâu sắc hơn khiến người đọc cảm nhận bằng rung động như Mưa rào (Phan Khánh An). Đọc câu chuyện đó ta cảm thấy vẻ mong manh của trí tượng tưởng thơ ngây, nó có thể biến mất, có thể bị khô kiệt. có thể bị tước đoạt… Nếu biết gìn giữ tôn trọng nâng niu vẻ đẹp tâm hồn thơ ngây ấy là ta đã giữ một hạt ngọc quý trong nội tâm từ tuổi thơ đến tuổi trưởng thành. Dù khi đã lớn ta có thể nhìn sự vật khác đi như bên trong nội tâm ký ức tuổi thơ sẽ giúp ta sống thiện lành biết ứng xử nhân văn trong tất cả mọi nơi mọi lúc.
VẠN VẬT YÊU THƯƠNG
Từ thủa ấu thơ ta đã biết cảm nhận ngoại cảnh, biết nhận ra mầu sắc hình dáng mùi vị tiếng động của muôn vật. Cảm nhận từ ngũ quan còn tinh khôi của tuổi thơ hiện ra thành lời nói, chữ viết biểu hiện ánh “nhìn” từ tâm hồn trẻ. Những tác phẩm dự cuộc thi Đóa hoa đồng thoại lần thứ hai tổ chức ở Việt Nam (2019) đã có những trang văn đẹp nói lên cảm nhận yêu thương vạn vật của tuổi thơ Việt Nam thế hệ mới.
Truyện ngắn Bướm lá của em Bùi Mai Khuê (học sinh tiểu học) là ánh mắt ngây thơ của cô bé tác giả khi nhìn cảnh vật. Em bé nhìn chiếc lá vàng rơi lại tưởng nhầm là cánh bướm. Không phải chỉ em nhầm mà cả những bông hoa cũng nhầm, những chú bướm cũng nhầm và mấy cậu bé đi cầm vợt bắt bướm cũng nhầm. Cho đến khi gặp một cái cây gầy guộc những chiếc lá vàng mới kết thúc cuộc bay rơi xuống gốc cây. Những chiếc lá vàng đã hóa mình thành đất để bón cho cây gầy lớn lên nảy xanh lá mới. Rồi lá xanh thành lá vàng và một vòng tuần hoàn lại bắt đầu. Người viết đã biết diễn đạt câu chuyện ban đầu chiếc lá đã bị nhìn nhầm, để rồi cuối cùng lá vàng hiển hiện giá trị thực của nó, giá trị bồi đắp cho trái đất xanh tươi mãi. Đọc xong câu chuyện nhỏ, tình yêu thương vạn vật dường như còn lưu luyến mãi trong lòng ta.
Câu chuyện của hạt đỗ con tác giả Nguyễn Diệu Linh Chi (học sinh trung học) lại có một sự nhầm lẫn khác. Đó là câu chuyện của một cô bé đỗ con ở dưới mặt đất sâu. Đỗ Con muốn nảy mầm vươn lên thế nhưng nó rụt rè sợ hãi mặt đất. Rồi, cả nhà Đỗ đều đã nảy mần vươn lên, ai cũng bảo mặt đất rất thích. Đỗ Con cũng không thể cưỡng lại sức vươn lên của lá mầm từ thân nó. Khi đến lúc “vươn người một cái thật mạnh, chui lên khỏi mặt đất” Đỗ Con đã thấy cảnh tượng “ánh sáng mầu vàng ấm áp của ông mặt trời và tiếng hót líu lo xen lẫn tiếng cười, mầm cây be bé trên đầu nó vẫy vẫy chiếc lá xanh nhỏ xíu” Đỗ Con bỗng thấy mình yêu mặt đất. Vậy thì còn gì vui hơn tình cảm yêu mặt đất của những đứa trẻ mới lớn lên!
TÂM TÌNH TRẺ THƠ
Từ khi chưa biết nói những cảm nhận tri giác thơ ngây cùng trí tượng tưởng nguyên lành sẽ được lưu giữ trong ký ức rất lâu để đến khi thành người lớn mới có dịp kết đọng thành tác phẩm. Cuộc thi Đóa hoa đồng thoại lần thứ ba (2020) chẳng những được các các em nhỏ mà còn được nhiều cây bút yêu tuổi thơ hưởng ứng.
Ở lứa tuổi Tiểu học mới tiếp xúc với ngoại cảnh, các em thường có những thắc mắc để rồi tự khám phá ra một ý nghĩa. Những hạt mưa đi đâu truyện của em Phan Ngọc Đại Ngọc (8 tuổi) ở Lâm Đồng kể lại cảnh một em nhỏ giơ tay ra định nắm bắt lấy những hạt mưa. Em không bắt được, những hạt mưa đã trôi qua những kẽ tay lăn đi, biến mất. Câu hỏi nảy ra : những hạt mưa sẽ đi đâu?
Trí tò mò của các em còn hướng tới những đồ vật trong nhà, truyện Chiếc gối nhỏ của em Vũ Phương Linh (9 tuổi) ở Hà Nội là câu chuyện của một cô bé nâng niu chiếc gối để tìm hiểu cuộc sống quá khứ vất vả của bà, của mẹ… Sống trong mùa dịch Covid 19.  em Nguyễn Diệu Linh (11 tuổi) ở Hà Nội đã viết Câu chuyện hai chiếc khẩu trang. Em đã tưởng tượng cuộc trò chuyện của hai chiếc khẩu trang trước khi chúng dấn thân vào cuộc chống dịch.
Với lứa tuổi trung học cơ sở, các em đã vươn tới cảm xúc về Tình Người. Truyện ngắn Ngôi sao và Mặt trời của em Phùng Thị Phương Anh (14 tuổi) ở Hà Nội là một truyện ngắn rất đẹp. Tâm hồn em đã vươn tới vũ trụ bao la, tưởng tượng ra cảnh trò chuyện của Ngôi sao với Mặt trời. Ngôi sao tưởng mình là bé nhỏ so với Mặt trời, nhưng rồi Mặt trời lại nói với Ngôi sao bạn cũng vốn là một Mặt trời đó. Em đã tâm sự rằng: tình bạn khiến ta nhận ra điều tốt đẹp ở người bạn mình và đôi bạn sẽ cùng tự tin hơn.
Truyện ngắn Mưa đi tìm Nắng của em Trương Võ Hà Nhi (15 tuổi) ở Nghệ An lại bày tỏ tình bạn giữa những người khác biệt như Mưa với Nắng, thế mà hóa ra lại luôn gắn kết, cần có nhau. Các tác giả nhỏ tuổi còn viết về những người gần gũi. Truyện ngắn Minh gật gù của em Nguyễn Hoàng Hương Giang (13 tuổi) ở Hà Nội đã kể chuyện người bạn trong giờ học hay ngủ gật do nhà bạn có hoàn cảnh khó khăn. Truyện ngắn Bức ảnh của Pô của em Hoàng Phương Hoa (14 tuổi) ở Hưng Yên ghi lại hình ảnh người cha chải đầu cho con gái đã là một bức ảnh đẹp nhất.
Những bạn viết tự do đều đã lớn tuổi, họ đã “sống lại tuổi thơ” để sáng tác tham dự cuộc thi. Truyện ngắn Cột đèn tổ chim của Võ Lê Tú Anh (29 tuổi) ở TP Hồ Chí Minh là chuyện cột đèn có bóng đèn hỏng không sáng nữa bỗng thành một tổ ấm cho chim trú ngụ. Truyện ngắn như gửi gắm tâm sự: Có những đồ vật tưởng đã vô ích sẽ có thể hồi sinh thành vật có ích cho sự sống muôn loài. Truyện ngắn Vuông của Phan Hồng Đức ở TP Hồ Chí Minh có nhân vật chính là một em bé luôn thích hình vuông. Dõi theo từng dòng văn ta bỗng bàng hoàng xúc động bởi biết rằng ý thích đó gắn với tình cảm của em với người mẹ đã khuất. Thật là khó mà có thể nói cho đủ những sáng tạo phong phú của cuộc thi Đóa hoa đồng thoại lần thứ ba (2020) với hơn nghìn bài dự thi. Bài nào cùng là những tâm tình trẻ thơ chân thành.
Hiện nay có nhiều ý kiến cho rằng trẻ em không còn yêu thích văn học, văn học thiếu nhi Việt Nam đang rất yếu ớt! Những nhận định ấy phần nào phản ánh thực trạng xã hội hiện nay. Từ thực tế cuộc thi Đóa hoa đồng thoại trong ba năm qua, lại có thể khẳng định rằng: Tiềm năng sáng tạo trong công chúng mọi lứa tuổi nếu được khích lệ sẽ nở rộ thành những bài văn trong sáng. Từ những bài văn nhỏ các tác giả đi theo dòng văn học thiếu nhi sẽ cho ra đời những tác phẩm có giá trị mới.
Hà Nội, 23/10/2020
Lê Phương Liên
Theo https://vanhocsaigon.com/