Trần Thị Thùy Vy - Những trao gửi yêu thương qua tiếng thơ 1-2-3

Trần Thị Thùy Vy - Những trao gửi
yêu thương qua tiếng thơ 1-2-3

Thơ 1-2-3, có thể nói là thể thơ mới mẻ, độc đáo của nghệ thuật thi pháp. Không hề bị gò ép trong thể thức thơ, Thùy Vy một nhà thơ nữ xứ Quảng đã rất thành công trong thể hiện. Phải chăng, những trao gửi yêu thương qua tiếng thơ của chị đã lắng lại trong lòng bạn yêu thơ sự đồng điệu, những cung bậc cảm xúc bởi sự màu nhiệm của nghệ thuật ngôn từ.
1- Trong gần một thập niên trở lại đây, một thể loại thơ thuần Việt được sáng tác theo một hình thức mới do nhà thơ Phan Hoàng khởi xướng – thơ 1-2-3. Một thể loại thơ không tiêu đề mà lấy dòng thơ đầu tiên làm tiêu đề thì đúng là chưa từng thấy ở Việt Nam và thế giới.  Có một nhìn nhận, mọi sự sáng tạo, thể nghiệm cái mới đều chông gai, nhất là trên lĩnh vực văn học nghệ thuật, nhưng với hàng trăm tác giả đang viết thơ dưới hình thức thơ này ở khắp mọi miền đất nước (và cả những người Việt Nam ở xã tổ quốc) như hiện nay nên có thể khẳng định thơ 1-2-3 đã bén rễ khá bền vững vào khu vườn văn chương nước nhà. Thơ 1-2-3 cốt là ở sự “tinh” không quan trọng là viết về đề tài gì.
Ở Quảng Nam nay là thành phố Đà Nẵng trong số những cây bút hưởng ứng theo trào lưu thơ mới không thể không nhắc đến tác giả Trần Thị Thùy Vy – Chị là một giáo viên và là hội viên Hội Văn học nghệ thuật của thành phố đã có “gia tài” thơ định hình được một “phong cách” hay nói cách khác là tiếng thơ, giọng thơ nữ riêng có của vùng đất này. Với thơ 1-2-3 chị đã không mấy “khó khăn” thả hồn mình trôi vào những ô ly, dòng kẻ thơ mới vốn có quy định riêng của nó. Qua các chùm thơ của chị đăng tải trên Vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam hay trang Văn học Sài Gòn đã cho thấy nét hồn hậu, thùy mị, lặng lẽ nhưng ẩn sau con chữ là cả những trăn trở, sự tỉnh thức với nhưng gì vốn dĩ bình thường ở chung quanh ta, tồn tại ở đâu đấy là các mối quan hệ, cảm xúc qua thời gian đã chất chứa vào hồn. Nhắc nhở ký ức trong một bài thơ 1-2-3 chị viết:
“Xưa
Tôi đọc anh rất xưa
Hơn những gì xưa cũ
Vẫn đọc
Vẫn xưa
Vẫn cũ như xưa.”
Hay trong một bài thơ khác chị viết: “Mắt buồn// Anh đánh rơi buổi chiều trong đôi mắt em/ Những chiếc lá mùa rụng rơi/Hoàng hôn lặng tắt/ Anh tìm về đi qua chiều không nắng/ Đôi mắt thẳm buồn xa lắc một miền xanh.”
Đôi mắt là nơi biểu hiện nhiều nhất cảm xúc, một biểu tượng của thơ từ cổ chí kim nhưng dưới góc nhìn của Thùy Vy nó lại chuyển tải tâm trạng cả dòng thời gian, không quan và khoảnh khắc cụ thể ở đây là một chiếc lá rơi để lòng ai bật lên cảm xúc, xao động trái tim vốn nhạy cảm trước những nỗi buồn man mát, dịu êm. Và cũng với đôi mắt ấy, đặt vào bối cảnh khác, chị đã đưa người đọc chạm đến những gì sâu thẳm nhất của tổ ấm gia đình, hạnh phúc, ly tan.
“Cơn mưa thổn thức
Người đàn bà với đôi mắt quầng thâm
Gương mặt thất thần nhìn di ảnh chồng
Mưa, mưa, lại mưa
Những đôi mắt ngấn lệ nhìn nhau rồi nhìn lên di ảnh
Mưa, lại mưa, trời không thể cầm lòng.”
Đồng điệu với tiếng thơ của Thùy Vy, nhà thơ, dịch giả Võ Thị Như Mai, từ nước Úc xa xôi, người có nhiều đóng góp về chuyển ngữ thơ Việt để giới thiệu với bạn bè năm châu có nhìn nhận riêng tư: Chúng tôi đều là giáo viên tiểu học, đều nhìn cuộc sống với một lăng kính nhẹ nhàng nhưng sâu sắc. Chúng tôi thấu hiểu giá trị của những điều giản dị, từ một buổi hoàng hôn rực rỡ cho đến từng nhịp thở của thiên nhiên xung quanh… Mỗi khi đọc thơ của Vy, tôi như thấy mình trong đó, nhận ra những tương đồng trong cách chúng tôi yêu thương, nhớ nhung, và đối mặt với cuộc sống…”
Đến với thơ 1-2-3 của Thùy Vy, bạn đọc cảm nhận đến được với chiều sâu tâm hồn một người thơ đa cảm,  đa đoan giữa cuộc đời muôn nẻo sơn khê, bao vui buồn va vấp, bao ngang trái ơ hờ nhiều khi đến ê chề, bất lực. Song điều quan trọng là chị biết dừng lại lắng nghe và cảm nhận để chọn cho mình một lối đi trong yêu thương và biết yêu thương chính bản thân mình hơn trong mỗi ngày qua.
Dừng lại lắng nghe để chị cảm nhận nỗi buồn của chính mình trong cái hữu hạn thanh xuân đời người, trong những tiếc nuối những gì đã qua, đó là ký ức, là kỷ niệm, thậm chí đó là những ghềnh thác, va vấp… nhưng đó cũng là những thôi thúc để mỗi người biết sống nhiều hơn cho thực tại. Và nhà thơ ý thức với thơ ca, mỗi sự dấn thân của chính mình cũng chỉ là con suối nhỏ giữa ghềnh đá rong rêu,“những đôi chân tí hon trên cánh đồng con chữ”
Trong một chiều liên tưởng với không gian, rất dễ nhìn thấy một con mắt thơ nữa của Thùy Vy đó là: “Ô cửa mùa đông/Em cầm trên tay mùa đông đi dọc triền nỗi nhớ/ Va vào dư âm ký ức một thuở chòng chành/Con phố nghiêng về đêm cung đường quay mãi/Hàng cây xao xác/Rưng rức chiều rưng rức em.”
Thơ là niềm tâm sự nhưng đâu phải lúc nào cũng có thể bày biện, dẫu chẳng thế dối lòng, cái tôi bản ngã nhiều khi cô đơn đến tận đỉnh sầu, giữa “bao nguồn cơn ngập tràn”. Trong một lần tự sự Thùy Vy đã thổ lộ: Nhiều khi em muốn khóc/ giữa guồng xoay và xoay/ nhiều khi em muốn viết/ những yêu ghét trong ngày”.
2- Thể thơ 1-2-3 quy định câu 1, tên bài, gọi là đoạn một, tối đa 11 chữ; câu 2 và 3, tức đoạn hai, mỗi câu tối đa 12 chữ; câu 4 và 5, tức đoạn ba, mỗi câu tối đa 13 chữ. Theo nhà thơ Phan Hoàng, 1-2 -3 là một câu, hai câu, ba câu; đồng thời tương ứng với số chữ trong câu thơ ở mỗi vị trí: 11-12-13. Đặt tên 1- 2- 3, nhà thơ ngầm đưa ra thông điệp, mỗi lần làm thơ là mỗi lần chúng ta gần với một sự khởi đầu. Cuộc đời này, bất cứ thứ gì cũng cần có sự khởi đầu, để đi đến cái đích ta mong muốn. Thể thơ 1- 2-3 không phải hoàn toàn tự do, muốn tung tẩy thế nào mặc lòng, nhưng với Thùy Vy, bạn yêu thơ dễ dàng cảm nhận tác giả không bị làm khó bởi thể thức thơ, mà chính thể thức ấy như đã chắp thêm đôi cánh cho những ý thơ dào dạt tuôn chảy, kiệm lời nhưng vẫn có sức băng vươn về đích cuối như dụng ý nhà thơ.
Trong tiếng thơ 1-2-3 của Thùy Vy, người viết bài này có cảm nhận thơ chị là sứ giả của những gửi trao, yêu đương, quê xứ làng mạc, thân phận, những nỗi sầu cảm của một tâm hồn vốn dĩ mỏng manh dễ bị tổn thương bởi những va vấp, hững hờ và cả sự vô thường của nhân thế. Những câu thơ dễ chừng như hờn trách, mang mát nỗi buồn tự ứa ra như giọt sương mai, như gọt nước mắt long lanh rơi và tan trong ngại ngần ý thức. Và cũng chính bởi điều này dù mỗi bài thơ 1-2-3 đẫm chất tự sự, một câu chuyện thơ nhưng giọng thơ vẫn đằm thắm, rì rào như khúc sông quê xuôi qua đồng bãi, nương nà…trước khi ra biển lớn
“Tại sao nước mắt rơi vị mặn
Sớm nay đọc thơ anh cuộn vào em nỗi nhớ
Đường cong nơi biển, cánh buồm chở nắng, cả vệt sóng xa
Khi yêu nhau vũ trụ là nhà, ngọt ngào dẫu đắng
Tại sao nước mắt rơi vị mặn
Bỏng rát mỗi ngày biển mãi sáng xanh.”
Từ câu thơ đầu tiên như một dấu hỏi “tại sao nước mắt có vị mặn” thì đến câu thơ cuối, câu hỏi không chỉ được trả lời mà nó còn khẳng định thêm ý nghĩa chính vị mặn ấy đã làm cho “biển mãi sáng xanh”. Không hề có sự so sánh nào nhưng bạn đọc vô hình dung đã có sự liên tưởng thú vị giữa vị mặn của nước biển kia và vị mặn của nước mắt con người. Bài thơ chỉ sáu câu thì một câu thơ được dùng lặp lại (nhưng không hề dư thừa mà vẫn đầy đặn, ý tứ), những gửi gắm yêu thương, hy vọng mà tác giả đã đúc kết: “Khi yêu nhau vũ trụ là nhà, ngọt ngào dẫu đắng”.
Có những bài thơ mượn cảnh gửi tình, rất tự nhiên, tự tại như vốn dĩ không thể nào khác được thế nhưng dễ chừng mấy ai viết được. Đó là các bài như “Nhớ biển”, “Biển và em”, “Nhớ”, “Hình tượng con chữ”. Điển hình hơn cả mà người viết bài này khá thích dạng thể này là “Mưa Sài Gòn/ khóc chi từng cơn nặng trĩu/Ướt hết vạt áo em tôi/ Khóc chi từng cơn như thế/ Dạt trôi quá những cuộc người/ Những cơn mưa nặng hạt đến và đi rất nhanh”…
Thơ 1-2-3, có thể nói là thể thơ mới mẻ, độc đáo của nghệ thuật thi pháp. Không hề bị gò ép trong thể thức thơ, Thùy Vy một nhà thơ nữ xứ Quảng đã rất thành công trong thể hiện. Phải chăng, những trao gửi yêu thương qua tiếng thơ của chị đã lắng lại trong lòng bạn yêu thơ sự đồng điệu, những cung bậc cảm xúc bởi sự màu nhiệm của nghệ thuật ngôn từ.
Tam Kỳ, 19/8/2025
Võ Văn Trường
Theo https://vanhocsaigon.com/