"Bàn tay nhỏ dưới mưa" và "Trò chuyện với thiên thần"

"Bàn tay nhỏ dưới mưa"
và "Trò chuyện với thiên thần"

Rất may mắn và được tin cậy khi Trương Văn Dân giao quyển sách đầu tiên cho tôi đề tựa, đó là quyển “Bàn tay nhỏ dưới mưa”. Khi tôi đọc tôi có cảm giác hạnh phúc vì nhận được một điều xứng đáng. Một quyển đáng để cho mình đề tựa.
Tất cả các nhà văn rất đều băn khoăn đến cuộc sống hiện đại với tất cả các mặc định của nó. Khi mà tôi đọc “Quyển bàn tay nhỏ dưới mưa” điều mà tôi trân quý là nhà văn Trương Văn Dân có một quan tâm dường như rất là sâu sắc với cuộc sống đương đại của chúng ta với những vấn đề phức tạp và kỳ lạ của nó. Có lẽ chưa có một thời đại nào mà cuộc sống lại phức tạp và kỳ lạ như cuộc sống hiện đại hay là hậu hiện đại của chúng ta.
Vào thế kỷ 18, thế kỷ của ánh sáng, thế kỷ khoa học tiến lên như vũ bảo và mọi người tin chắc khoa học sẽ giải quyết mọi vấn đề, sẽ đưa con người đến bến bờ hạnh phúc. Thế kỷ 18 tin chắc nịch vào điều đó, thế kỷ ánh sáng, ánh sáng là khoa học và lý trí, thì niềm tin đó chẳng bao lâu bị đổ, …đổ một cách thê thảm mà nhân loại trải qua những khủng khoảng, có nhiều nguyên nhân nhưng phần lớn là do khoa học gây ra ví dụ như việc chế tạo bom nguyên tử đã đưa đến bao nhiêu thảm họa như chúng ta đã biết (2.35).
Tất nhiên các nhà khoa học không có ý dùng khoa học để mà gây sát thương hay gây khủng bố. Tất cả các nhà khoa học không ai nghĩ như vậy thế mà thảm họa đã có, từ đó lòng tin vào ánh sáng khoa học, ánh sáng của lý tính là đưa chúng ta đến bến bờ hạnh phúc tan vỡ hoàn toàn. Nhiều nhà văn trên thế giới đã lên tiếng phản ánh tình trạng mà chúng ta tự hủy diệt mình với khoa học, với cái sự gọi là tiến bộ. Từ đó rất nhiều tác phẩm nhằm phê phán thời hiện đại hoặc hậu hiện đại của chúng ta. Khi tôi đọc “Bàn tay nhỏ dưới mưa “ thì vấn đề được văn chương thế giới quan tâm sâu, phản ánh rất là nổi bật trong “Bàn tay nhỏ dưới mưa”. Có những trang tôi vừa đọc vừa rùng mình, lý do thế này, có những nhà khoa học tự hào chế được bom mà khi làm bốc cháy cơ thể thì không cách nào dập tắt được. Trương Văn Dân miêu tả rằng họ đã mở tiệc mừng vì họ đã tạo ra một hóa chất làm cho một cơ thể sống bị hỏa thiêu không thể dập tắt được lửa dù lăn xuống nước, lăn xuống đất. Những trang đó làm ta rợn tóc gáy, con người mất nhân cách và đạo lý đến mức độ nào… và điều đáng quý những trang viết ấy không nhắm vào một xứ nào, một phe phái nào, một thế lực nào. 
Không ai có thể dành cái đó về phía mình, cả Phương Đông cũng như Phương Tây không thể giành ý này nhằm bênh vực họ hay nhắm vào kẻ địch của họ, vì không có kẻ địch nào ở đây, không có những người hoàn toàn tốt, không có người hoàn toàn xấu, chỉ có khoa học đang gây những khủng khiếp như vậy.
Và những quan tâm về môi trường sinh thái, những quan tâm rất đặc biệt, và đặc biệt hơn nữa khi Việt Nam chưa nổi lên sự tìm hiểu vấn đề phê bình môi trường sinh thái. “Bàn tay nhỏ dưới mưa” được viết trước khi ý tưởng phê bình sinh thái được đề cập rộng rãi ở VN, viết trước khi mà các tác phẩm chuyên khảo về sinh thái ở VN bắt đầu xuất hiện. Như vậy là những vấn đề quan đâm về tự tại, về sinh thái, về khoa học và đạo lý có thể nói là có tầm sâu trong quyển “Bàn tay nhỏ dưới mưa”, và sau này khi mà tôi được đọc nhiều tác phẩm khác của nhà văn Trương Văn Dân, kể cả những dạng ở dạng còn ở bản thảo (như tiểu thuyết Trò Chuyện Với Thiên Thần), mà chưa biết khi nào mới phát hành, thì tôi cũng thấy nhà văn Trương Văn Dân tiếp tục đeo đuổi những suy tưởng đó, anh lại tiếp tục băng khoăn rằng con người đi về đâu, chúng ta đang đi về đâu, đó là câu hỏi thường xuyên trong tác phẩm của anh giữa thời đại mà khoa học, nhân danh tiến bộ... (6p45-6p47). Anh luôn luôn tìm cách đặt câu hỏi đó, đặt lại câu hỏi đó, tất nhiên anh không có một trả lời thỏa đáng nào cả, bởi không thể có cách giải quyết vấn đề đơn giản nào, mà không có nhà văn nào có quyền năng mà trả lời câu hỏi “Chúng ta đang đi về đâu”, mà nếu mà không khéo thì cả hành tinh này đi về, tận sâu vào hố đen. Nếu tình hình không cải thiện, thì không một tầng ozone hay tên lửa nào có thể bảo vệ được hành tinh này. Những băn khoăn chúng ta đang đi về đâu trên hành tinh đang đi về đâu cũng không biết, thì câu hỏi đau đáu, chúng ta sẽ gặp đi gặp lại hết những tác phẩm này đến tác phẩm khác của anh Trương Văn Dân, đó là điều tôi thấy đáng quý cho đến giờ phút này.
Người đầu tiên giới thiệu tác phẩm đầu tiên của anh Trương Văn Dân trong bản sách, tôi theo dõi bước đường của anh. Tôi hi vọng những tác phẩm sau này của anh gợi cho chúng ta nhiều suy nghĩ về một câu hỏi cơ bản (nhân bản). Thật ra chúng ta sinh từ đâu không quan trọng bằng chúng ta đi về đâu. Một người có ngày sinh, ngày sinh đó không quan trọng. Thực ra sinh từ đâu? Sinh ở xứ nào? Sinh ở địa phương nào? có gì quan trọng đâu bằng vấn đề là chúng ta đi về đâu?
Tôi cho rằng Trương Văn Dân là người tâm huyết với câu hỏi “Chúng ta đi về đâu?”. Anh cố gắng tìm một vài cách, một vài cách thôi trả lời câu hỏi đó và điều đó khiến cho người ta tìm đọc tác phẩm của anh và người ta yêu anh.
22/1/2026
Nhật Chiêu
Theo https://vanchuongthanhphohochiminh.vn/