Cẩm nang nhỏ có giá trị để đi vào thế giới của sách

Khác với phần lớn các sách trước đó về phương pháp đọc sách hiệu quả còn nặng về hàn lâm, cuốn “ Đọc sách, điểm sách” của Nguyễn Ngọc Sơn là đóng góp kịp thời cho dòng sách này, dẫn dắt độc giả với những bước đi đầu tiên, từ đơn giản đến phức tạp.

Ngắn gọn, súc tích, “Đọc sách, điểm sách” của Nguyễn Ngọc Sơn là cuốn cẩm nang dễ hiểu nhất, giúp độc giả đi vào thế giới của sách. Sách viết về phương pháp đọc sách đã có rất nhiều. Cuốn sách được coi là kinh điển cho dòng này là: “Thú đọc sách” của charles van doren; “ Đọc sách như một nghệ thuật” của Adler Modtimer ... Đó là những tác phẩm được biên soạn rất công phu. Mặc dầu vậy khó khăn trong tâm lý đọc sách của độc giả ngại khó, ngại dài.  Độc giả có thể tìm đọc cuốn nhẹ nhàng hơn của tác giả Nhật Bản Yuji Akaba, đã rất nổi tiếng hiện nay là cuốn “ Kỹ năng đọc sách hiệu quả”. Ở Việt  Nam, học giả Hoàng Xuân Việt có viết cuốn: “Nghệ thuật đọc sách báo”  cũng rất hay nhưng đã lâu không tái bản.  

Khác với phần lớn các sách trước đó về phương pháp đọc sách hiệu quả còn nặng về hàn lâm, cuốn “Đọc sách, điểm sách” của Nguyễn Ngọc Sơn xuất  là đóng góp kịp thời cho dòng sách này, dẫn dắt độc giả với những bước đi đầu tiên, từ đơn giản đến phức tạp. Sách được xuất bản giữa thời điểm thế giới công nghệ thông tin đang bùng nổ, ngành xuất bản có nhiều đổi mới, đầy triển vọng và cũng nhiều thách thức. Trong bối cảnh đó, người nắm bắt thông tin nhanh nhạy sẽ có thế mạnh. Nhưng mọi tri thức của nhân loại đều có trong sách. Sứ mệnh của con người cần biết đọc sách, mà đọc sách giỏi trước hết phải biết điểm sách. Tác giả viết: “Tôi đã biết những gì và cảm nhận được những gì sau khi đọc xong cuốn sách này?”. Như thế , “Đọc sách, điểm sách” của Nguyễn Ngọc Sơn hứa hẹn cho độc giả biết nhiều bí mật của sách. Nó như nấc thang đầu tiên giúp độc giả đến với sách không phải với tâm lý e ngại, mà rất phấn khích, đã vững rồi lại muốn đi những bước tiếp theo. Cuốn sách phù hợp với các bạn yêu sách , lại có ước vọng cao hơn là đến nghề văn. Bước đầu tiên là giúp họ biết cách đọc một cuốn sách làm sao thâu hái được nhiều tri thức nhất, từ đó giúp họ biết cách điểm sách hay nói rộng biết phân tích, bình luận một cuốn sách.

Bạn đọc đi sâu với hai phương pháp điểm sách đặc thù: Đầu tiên là điểm sách theo cách mô tả. Tác giả hướng dẫn rất cụ thể với 3 phần: Mở bài, thân bài, kết luận. Qua mỗi cách, tác giả đều làm rõ từng phần, có ví dụ cụ thể từ các tác phẩm kinh điển. Đáng nói là qua 3 phần tác giả đều có lối đi riêng, độc đáo. Chẳng hạn tác phẩm: “Tôi thấy hoa trên thảm cỏ xanh” nếu mở theo cách tập làm văn xưa sẽ viết: “Tôi thấy hoa trên thảm cỏ xanh là một tác phẩm văn học chứa đựng nhiều tuổi thơ của biết bao thế hệ trẻ em Việt Nam”. Với Nguyễn Ngọc Sơn, anh có cách đi cho riêng mình, bằng lối mở đầy tính bất ngờ, sáng tao. Anh viết: “Thơ mộng, đầy chất thơ. Đọc Tôi thấy hoa vàng trên  cỏ xanh là cách nhanh nhất, dễ dàng nhất để giúp bạn quay về với tuổi thơ hồn nhiên, ngọt ngào...”. Vẫn hướng đi sáng tạo này, phần kết luận, tác giả còn gợi mở thêm nhiều cách kết bài mới, bên cạnh những cách đã có trước đây. Chẳng hạn muốn kết bài cho tiểu sử Steve Job, tác giả dẫn bằng một câu danh ngôn của nhà triết học người Pháp Descartes: “ Đọc sách hay cũng giống như trò chuyện với các bộ óc tuyệt vời nhất của những thế kỷ đã trôi qua”. Steve Job - người có bộ óc tuyệt vời của thế kỷ 21 - chắc chắn sẽ là nhân vật tuyệt vời, đáng để bạn trò chuyện bên tách cafe vào mỗi buổi sáng.

Cách thứ hai là điểm sách theo cách bình luận. Đây là hoạt động giới thiệu sách mang đậm tính học thuật. Để bình luận thành công một cuốn sách, tác giả hướng người đọc trả lời 3 câu hỏi sau:

- Lập luận này của tác giả đúng chưa? Vì sao tác giả nói như vậy?

- Những vấn đề này là kiến giải khoa học hay chỉ là những nhận định phiến diện và chủ quan?

- Những kiến thức của tác giả có thể ứng dụng được không? Những thông tin của tác giả có chính xác không?

Đáng chú ý, tác giả đi đến cách đặt vấn đề bình luận những cuốn sách theo thể loại. Tôi rất tâm đắc khi Nguyễn Ngọc Sơn đã có những ý kiến xác đáng về các thể loại sách mang tính học thuật cao, đầy tính  gai góc: “Bạn muốn bình luận cuốn sách về văn học thì mở bài của nó phải nói về trường phái văn học, phong cách viết hoặc nói về xu hướng của văn học hiện đại. Nếu bạn bình luận về sách triết học, phần  mở bài của bạn không thể không nhắc đến chủ nghĩa duy tâm siêu hình, chủ nghĩa duy vật biện chứng, những trường phái triết học kinh điển. Khi bạn bình luận về sách kinh tế chính trị, thì bạn không thể không nhắc đến “bàn tay vô hình” hay “giá trị thặng dư”, những học thuyết kinh điển của kinh tế chính trị”. Tiếc rằng những chỉ dẫn này không được làm sáng tỏ trong phần trích dẫn quan trọng và trình bày trích dẫn từ cuốn sách khác. Thế nên việc bình luận cụ thể những cuốn sách về văn học, triết học, kinh tế... còn bị bỏ ngỏ do tác giả không dẫn ví dụ về loại này, lại thay bằng bình luận cuốn sách về Bí quyết thuyết trình của Steve Job: “Bằng cách đưa ra những dẫn chứng sâu sắc về thuyết phục, Carmine Gallo đã chỉ ra những bí quyết  trình bày cực kỳ đắt giá trong suốt thời gian Steve Job làm lãnh đạo Apple. Thông qua việc phân tích các bài thuyết trình trên Youtube, tác giả đã chỉ ra được các bí quyết, phương pháp mà vị lãnh đạo này thường áp dụng mỗi khi giới thiệu những sản phẩm mới”.

Bên cạnh chủ đề trọng tâm là đọc sách, điểm sách, Nguyễn Ngọc Sơn cũng không quên đề cập đến chuyện bếp núc xoay quanh vấn đề đọc sách và viết lách. Từ chuyện phát triển kỹ năng đọc và viết, đến chuyện tiêu chí chọn sách tốt, đặt tiêu đề, sử dụng ngôn từ... Tất cả góp phần làm cho cuốn sách thêm phong phú về nội dung, thỏa mãn được chờ mong của bạn đọc yêu sách. Tuy nhiên với dung lượng nhỏ (chỉ khoảng 150 trang), cuốn sách không có tham vọng đi vào mọi ngõ ngách của nghề sách. Với những gợi mở của nó, hi vọng sẽ giúp độc giả có nền tảng để thêm nhiều tìm tòi, đi sâu hơn vào thế giới mênh mông  này. Sách kinh dịch nói: Nhà muốn vững trước hết phải có nền, huống chi đối với người đọc sách. Quý độc giả có tâm huyết với sách tại sao lại không tạo nền móng vững chắc cho mình. Còn chần chừ gì nữa mà bạn đọc bỏ lỡ “Đọc sách, điểm sách” của Nguyễn Ngọc Sơn.

1/1/2026

Vương Sỹ Thanh Chương

Theo https://vanchuongthanhphohochyminh.vn/