Kiệt tác thế giới: Câu chuyện về sự ra đời của bản Sonate Ánh trăng huyền thoại

Kiệt tác thế giới: Câu chuyện về sự ra đời 

của bản Sonate Ánh trăng huyền thoại…

Chuyên mục Kiệt Tác Thế Giới là chuyên mục thời báo Đại Kỷ Nguyên trân trọng giới thiệu tới độc giả những đỉnh cao của nền văn hóa nhân loại, đã được minh chứng qua dòng chảy thời gian, với các tác phẩm hội họa, âm nhạc, văn học, kiến trúc…kiệt xuất. Có thể nói đó là những dấu ấn lịch sử đã đặt định nên chuẩn mực giá trị nghệ thuật và nhân sinh vô cùng quý báu cho toàn thể nhân loại.

Câu chuyện về sự ra đời của bản 

Sonate Ánh Trăng huyền thoại…

“Tôi không bao giờ viết vì tiếng tăm. Những thứ tràn ngập trong trái tim tôi cần thiết phải được biểu lộ, đó là nguyên nhân vì sao tôi sáng tác.”- Ludwig van Beethoven.

Nhà soạn nhạc thiên tài Ludwig Van Beethoven (1770-1827)

Câu chuyện về sự ra đời của bản Sonate Ánh Trăng là một câu chuyện có thể khiến người ta hiểu được trọn vẹn thế nào là “cảm hứng sáng tác” của một thiên tài âm nhạc, như lời bộc bạch bên trên của chính nhà soạn nhạc thiên tài Ludwig van Beethoven.

Cảm hứng sáng tác của một thiên tài…

Đó là những cảm xúc bỗng tràn ngập trong tim, những điều thôi thúc bức bách muốn bật ra khỏi lồng ngực, không thể giữ lại thêm vì đã quá tràn đầy, để rồi cuối cùng bật ra, lưu lại hình hài trên những khuông nhạc và phím đàn, để có thể kể lại, không cần lời ca, về cả một cuộc đời, để có thể kể lại về ánh trăng, về màn đêm, về sóng trên dòng sông, về những đôi tình nhân bên bờ sông, về những xúc cảm trong trái tim, và muôn vàn điều kỳ diệu khác nữa trong cuộc sống…Đó chính là điều kỳ diệu của âm nhạc cổ điển mà người ta vẫn hay gọi là âm nhạc “hàn lâm”.

Những giai điệu của Sonate Ánh Trăng được 

ví như những ánh trăng trên mặt hồ Lucerne..

Mới thoạt đầu, nhiều người Việt nói rằng nhạc cổ điển Tây phương khó nghe, vì quá hàn lâm, quá dài, nhiều cao trào khi lớn khi nhỏ, khi êm đềm lúc lại “ầm ĩ”. Song, nếu các bạn hình dung cả một cuộc đời và một trái tim một con người, cũng có lúc ngọt ngào êm đềm, có lúc sóng gió dữ dội, có tuyệt đỉnh hạnh phúc nhưng cũng có tận cùng đắng cay, thì bạn sẽ hiểu được âm nhạc cổ điển tại sao dài thế, tại sao các cung bậc lại thay đổi nhiều đến thế….

Nếu như âm nhạc hiện đại đa phần chỉ mô tả được một vài cung bậc cảm xúc, lại còn cần lời hát để thể hiện ý tứ ra, thì âm nhạc cổ điển là cả một câu chuyện dài oanh liệt, một ngôn ngữ không cần đến lời, một sự trau chuốt đầy công phu và mỹ lệ…

Bản sonata viết cho đàn dương cầm số 14 op. 27 No. 2 ở cung Đô thăng thứ của nhà soạn nhạc thiên tài Ludwig van Beethoven cũng được gọi là bản Sonate Ánh trăng (tiếng Anh: Moonlight sonate, tiếng Đức: Mondscheinsonate). Beethoven đã đặt tên cho nó là Sonata quasi una Fantasia, ý nghĩa là một bản sonata gần như là ngẫu hứng…

Bản sonate có phần cuối cùng (chương 3) đặc biệt ít thấy ở các bản sonate khác, và rất khó sáng tác, và đây cũng là một bản sonate có kiểu nhịp độ và định thể không chính thống (vào thời điểm bấy giờ các bản sonate thường bắt đầu với tiết điệu nhanh). Nhưng bản Sonate Ánh Trăng lại bắt đầu với thể Adagio, phần giữa với Allegretto, phần cuối cùng cực kỳ nhanh:

Chương 1: Adagio sostenuto (cung Đô thăng thứ):  

Nhẹ nhàng, tình cảm

Chương 2: Allegretto (cung Rê giáng trưởng): Vui tươi

Chương 3: Presto agitato (cung Đô thăng thứ): 

Nồng nhiệt, mạnh mẽ như bão tố.

Chỉ với 3 chương nhưng âm nhạc của sonate Ánh Trăng đã diễn tả được hết những chuyển biến mãnh liệt trong các cung bậc tình cảm của con người. Bản sonate này là một trong những bản sonate của Beethoven được nhiều người yêu thích nhất qua tất cả các thời đại, và câu chuyện về sự ra đời của tác phẩm cũng đẹp tựa như một huyền thoại…

Ludwig van Beethoven viết bản sonate này trong một bối cảnh đầy lãng mạn và cảm xúc.

Nàng thơ của Beethoven… 

Giulietta Guicciardi – Nàng thơ của Beethoven, 

người được tác giả bản sonate Ánh Trăng viết lời đề tặng

Vào năm ấy, năm 1801 là lúc Beethoven đang sống ở Vienna - thủ đô nước Áo - kinh đô âm nhạc của thế giới khi ấy. Bên cạnh việc sáng tác, để có thể trang trải cho những khó khăn trong cuộc sống của mình ông còn phải đi dạy nhạc cho con gái các nhà quý tộc. Một trong những học trò của Beethoven là Nữ bá tước Giulietta Guicciardi - một cô gái quý tộc xinh đẹp 17 tuổi, Beethoven đã đem lòng yêu cô gái này ngay từ lần gặp đầu tiên, Giulietta dường như cũng biết được tình cảm của Beethoven dành cho mình nhưng nàng chỉ im lặng, điều ấy khiến Beethoven càng thêm hi vọng.

Vào một tối sau buổi học, dưới vòm hoa rất đẹp của nhà Giulietta, Beethoven đã ngỏ lời với người mình yêu nhưng ông thực sự thất vọng và đau khổ khi bị từ chối. Không về nhà, ông đi một mình trên đường phố thành Vienna một cách vô định, lúc này ông chẳng để ý gì đến thế giới xung quanh nữa, và cũng chẳng biết mình đang đi đâu.

Tới cuộc gặp gỡ xúc động đầy bất ngờ…

Đã rất khuya, lúc này Beethoven đang đứng cô đơn một mình trên chiếc cầu bắc qua dòng sông Danube xinh đẹp, hiền hòa (Vẻ đẹp của dòng sông Danube sau này tạo cảm hứng cho Johann Strauss sáng tác bản Valse nổi tiếng Sông Danube xanh – The blue Danube). Gió và nước sông Danube lấp lánh ánh vàng làm Beethoven chợt thoát khỏi dòng suy nghĩ và nhận ra đêm nay là một đêm trăng rất sáng.

Cả thành Vienna cổ kính đang chìm sâu vào giấc ngủ, tĩnh lặng dưới ánh trăng dịu dàng huyền ảo. Bất chợt ông nghe thấy đâu đó tiếng đàn Piano vang lên thánh thót nhưng buồn bã, xa vắng. Đi theo âm thanh của cây đàn Beethoven cuối cùng cũng đến được một ngôi nhà trong khu lao động nghèo, trong nhà chỉ có một người cha đang ngồi nghe con gái mình chơi dương cầm.

Người cha của cô gái nói với Beethoven rằng con gái mình đã không được nhìn thấy ánh mặt trời ngay từ khi mới sinh ra, suốt đời cô chỉ có một ước mơ duy nhất là được ngắm nhìn ánh trăng trên dòng sông Danube…

Người con gái mơ ước được một lần duy nhất 

nhìn thấy ánh trăng trên dòng sông Danube

Người cha đau khổ nói rằng có lẽ chẳng bao giờ ông có thể đem đến cho con niềm hạnh phúc giản dị ấy. Beethoven cảm thấy rất ngạc nhiên khi thấy cô gái vẫn chơi được dương cầm và xúc động trước tình cảm của người cha dành cho con gái và số phận không may mắn của người thiếu nữ.

Ông ngồi vào cây dương cầm và bắt đầu chơi…

… Và những nốt nhạc cứ ào ạt dâng lên theo cảm xúc mãnh liệt của nhà soạn nhạc thiên tài, lúc nhẹ nhàng hiền dịu như ánh trăng, lúc lại mạnh mẽ mênh mang như sóng Danube - những nốt nhạc và ánh trăng như hòa quyện vào với nhau dường như đang đưa con người ta đến một thế giới cổ tích huyền ảo - ở nơi ấy, không còn những lo toan thường nhật của cuộc sống lao động nghèo khó vất vả, không còn những bất công, đau khổ - mà là một thế giới của tình yêu, lòng nhân ái, sự cao thượng - một thế giới thuần thiện thuần mỹ, thuần chính và cao thượng, mà từ thuở hồng hoang cho đến bây giờ, con người vẫn không ngừng khao khát vươn tới.

Bản nhạc đã kết thúc mà trên gương mặt của người thiếu nữ vốn thường ngày lúc nào cũng u uất một nỗi buồn khó tả thì giờ đây đang rạng rỡ lên bởi nụ cười hạnh phúc, hai cha con họ cũng đã biết người ngồi bên cạnh mình chính là Beethoven - một trong những nhà soạn nhạc vĩ đại nhất của mọi thời đại.

Bản sonate Ánh Trăng bất hủ ra đời từ ấy, sau này Beethoven đã viết lời đề tặng bản sonate này cho nữ bá tước Giulietta Guicciardi để kỷ niệm mối tình đầu của mình.

Âm nhạc của Ánh Trăng như ánh trăng lan tỏa 

trên mặt hồ Lucerne - nhà phê bình Ludwig Rellstab.

Sau khi Beethoven mất vài năm, thì nhà phê bình âm nhạc Ludwig Rellstab đặt cho cái tên phổ biến như bây giờ, ông đã so sánh bài hát với ánh trăng lan tỏa trên mặt hồ Lucerne.

Mời các bạn đắm mình vào những âm điệu sóng sánh của sonate Ánh Trăng qua tiếng đàn và đôi bàn tay kỳ ảo của nghệ sỹ dương cầm bậc thầy Valentina Lisitsa.

Hà Phương Linh

Theo http://www.daikynguyenvn.com/