Nguyễn Ngọc Hạnh
Hồn
thơ reo mãi phía làng
Sáng hôm qua, ngày 13/01/2024, tại TPHCM, nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh, hội viên Hội
Nhà văn Việt Nam từ Đà Nẵng, đã tổ chức rất thành công tập thơ mới có tựa “Nắng
dậy thì” của mình. Nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM đã tới dự và tặng
hoa chúc mừng và Văn chương TPHCM đã
đưa tin ngay về sự kiện này. Hôm nay chúng tôi xin giới thiệu bài viết của
nhà thơ Hoàng Thụy Anh về “Nắng dậy thì” cùng một số hình ảnh do PV trang web
ghi được tại buổi ra mắt nhiều cảm xúc này.
Thời gian là vòng quay
vĩnh hằng của vạn vật, bất kể sinh thể nào cũng không thể bước ra ngoài nó. Thời
gian tồn tại mãi mãi, còn cõi người thì tàn phai, ngắn ngủi. Mỗi người đều có
cách ứng đối thời gian khác nhau. Có người buông lơi, phó thác để thời gian
trôi qua phí phạm những đam mê. Có người xoay thời gian theo dòng hồi ức, kỉ niệm
để tái tạo và lưu giữ. Có người đồng hành với thời gian, trải nghiệm và chấp nhận
những gì nó mang đến. Nhưng dù cuộc sống có nhiều biến thiên thì những gì thuộc
về “quà tặng ký ức” vẫn khó nhạt nhòa, phôi phai.
Nguyễn Ngọc Hạnh là một
trong số những nhà thơ ý thức thâm canh trên cánh đồng làng. Với Nắng dậy
thì, ông tìm kiếm sự bình yên, thanh thản giữa những va đập của cuộc sống
bằng những giá trị nhân ái, những hoài niệm sơ nguyên.
Ký ức là tài sản riêng có
của mỗi người. Mỗi người đều nương tựa vào “quà tặng ký ức” mà định hình tâm hồn,
lẽ sống và tình yêu. Song, nếu chúng ta cứ mãi sống với kí ức, không giải phóng
mình khỏi lớp sóng quá khứ, liệu chúng ta có đảm bảo được sự tốt đẹp ở hiện tại
và sự bền vững ở tương lai? Vậy Nguyễn Ngọc Hạnh làm thế nào để “quà tặng ký ức”
ấy hiện hữu trong thơ một cách sống động, ấn tượng ngay trong từng sát-na?
Tuổi thơ là quãng thời
gian đẹp đẽ nhất trong cuộc đời của mỗi người. Đối với Nguyễn Ngọc Hạnh, tuổi
thơ mãi gắn bó với làng, “quấn quít phía sông quê”. Để rồi, lúc nào hồn thơ ông
cũng đong đầy nỗi nhớ, hồn quê. Mỗi cuộc quay về, nhà thơ như được sống lại
những năm tháng đẹp đẽ, đầm ấm bên gia đình. Nơi đó, ký ức tuổi thơ của
ông “bay khắp đồng làng”, neo đậu với “sông dọc bờ quê”,“lều tranh
một mái”, “hoa cau rụng trắng”, “cối xay trầu của bà”, “tiếng chim dồng dộc
hót”, người mẹ “sanh nở những niềm đau”, người cha “trĩu nặng bờ vai khổ nhọc”,…
Nơi đó, suối lòng ông một đời tan chảy, “cứ nhớ hoài lửa bếp cời than/ nhớ
ngọn khói chiều mồ côi nương rẫy/ nhớ tiếng chim lạc bầy gọi mẹ/ nhớ bờ ao cạn
cháy cơn mơ” (Lạc mất đường về).
Trên hành trình trở về của Nắng
dậy thì, Nguyễn Ngọc Hạnh đã hữu hình hóa hoài niệm bằng sự sống động của
không gian tâm hồn. Chúng ta bắt gặp ở đó vẻ đẹp của sự luyến lưu, trì níu, mắc
cạn, mãi “cắm sào triền sông”, “lấm bờ đê đầu làng”… qua lời thủ thỉ, tâm tình
của ông. Hương quê, tình quê được thể hiện qua những hình ảnh, âm thanh, mùi vị
thân thương, gần gũi, tất cả quyện hòa như một bản nhạc êm đềm, ngày đêm ngân
nga, mang đến những giá trị tinh thần vô biên: “mẹ một mình/ sanh nở
những niềm đau/ bất chợt nhớ ngày xưa đến lạ/ mơ được một lần làm mẹ
để sinh con” (Ngày mẹ sinh tôi).
Bè trầm kí ức, giản dị, mộc
mạc nhưng lại là món quà không thể đong đếm đối với Nguyễn Ngọc Hạnh. Nhờ bè trầm
kí ức, nhà thơ tìm được sự bình yên, điểm tựa vững chãi giữa những xô bồ, bon
chen của phố phường. Cũng nhờ bè trầm này, nhà thơ đã tạo nên miền thơ chân
thành, đậm vị làng quê, để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả.
Có thể nói, ký ức là điểm
tựa để Nguyễn Ngọc Hạnh hóa giải những khổ đau, mất mát: “Nón che không hết mùa
đông/ Phố che không hết nỗi buồn trần gian” (Lục bát qua sông). Nơi đó nhà thơ
được tung tẩy tâm hồn, được tự do, được thổ lộ nỗi niềm mà không phải vướng bận
bất cứ điều gì. Nhà thơ nghĩ về quá khứ để làm đẹp hiện tại và tương lai. Cách
thức sở hữu “quà tặng kí ức” của Nguyễn Ngọc Hạnh do vậy đã minh chứng một hồn
thơ giàu có nhân ái, một phong cách thơ đắm đuối, đậm chất quê kiểng rất riêng
của mình.
Lẽ thường, vui chung buồn
riêng. Chỉ ở những điểm đau, nút thắt tê tái, buốt xót mới chạm đến bản nguyên
của cái tôi, mới thấy sức mạnh của nỗi đau. Sáng tạo là con đường hợp lý nhất để
người nghệ sĩ giải toả, chiếm lĩnh và thăng hoa vẻ đẹp cái buồn. Khi họ vật
lộn kịch liệt với bản ngã, truy tìm lối ra, họ mới đối diện trọn vẹn nhất cái
tôi của chính mình, không bị trộn lẫn giữa nghìn trùng cá thể, mới phát tiết
cái riêng, cái lạ, cái độc. Nỗi buồn, do vậy, là đặc ân, món quà vô giá mà tạo
hóa ban tặng cho người nghệ sĩ như lời mở đầu của nhà thơ về tập thơ này: “Nỗi
buồn trong Nắng dậy thì vẫn là nguồn mạch thơ tôi. Yêu cũng
buồn, ghét cũng buồn, có được phút giây hạnh phúc cũng buồn, oan nghiệt càng buồn,
bởi tất cả đó là niềm đau, là nỗi buồn chân thành, không hề tô vẽ”.
Nguyễn Ngọc Hạnh nhập vào
nỗi buồn rồi lại tách mình ra khỏi nỗi buồn. Vì thế nỗi buồn càng lắng sâu
trong một cái tôi đa nhân cách; vừa muốn quay về niềm xưa chốn cũ, vừa muốn chất
vấn những hệ lụy, dư chấn của đời sống. Sự xung đột nội tâm này tạo nên những đối
lập, mâu thuẫn cho thi tập: sự sống - cái chết, niềm vui - nỗi buồn, hiện thực
- cõi mơ, có - không, đêm - ngày, sáng - tối,… Phản ứng của ông không phải đoạn
tuyệt nỗi buồn, mà muốn cảm nhận sâu sắc hơn giá trị thặng dư của nỗi buồn. Ở vị
trí hiện tại, những hành động mang tính chất “tác động”, xâm lấn vào miền kí ức
của ông như “chạm”, “cúi”, “tìm”’, “trôi”, “cài”, “gối”, “hôn”, “gánh”, “níu”,…
đã bày tỏ nỗi khát khao muốn nhập cuộc vào nỗi buồn một cách tuyệt đối. Nhưng nỗi
buồn ấy cũng như một nam châm trái chiều, lại đẩy ông ra ngoài bản thể, để ông
tiếp tục đối diện bản thể, chất vấn bản thể một cách cùng tận: “Biết lấy gì để
tặng nỗi buồn/ Xin trích đời tôi ngày gió bão/ Trích phận em phập phù thiếu nữ/
Chẳng có ngày vui đàn bà// Biết lấy gì để tặng đời tôi/ Khi giấc mơ sắp khép lại
rồi/ Biết trích vào đâu mà gửi lại/ Câu thơ còn nợ phía bèo trôi” (Nợ phía bèo
trôi). Khoảng cách vừa gần vừa xa của nỗi buồn có khả năng thiết kế vũ điệu tâm
hồn giúp ông thể nghiệm những trạng thái hiện sinh cũng như thể hiện vẻ đẹp
bình dị của ngôn ngữ. Nỗi buồn chất chứa trong không gian hoài niệm và trước thực
trạng đời sống của Nguyễn Ngọc Hạnh, do vậy không hề yếu đuối. Nỗi buồn đã làm
cho cái tôi cá nhân của ông trở nên mạnh mẽ, bản lĩnh, quyết đoán hơn: “Ai hiểu
được đâu là được mất/ Cứ gánh mà đi về phía thơ mình” (Gánh thơ).
Thi ca có sứ mệnh mang đến
tiếng nói hòa điệu và chữa lành vết thương. Đọc thơ Nguyễn Ngọc Hạnh, tôi gặp lại
bản thể rực rỡ tuổi thơ của chính mình. Vì vậy, có thể khặng định, hành trình
chạm đến thuở “nắng sớm dậy thì” để “trong suốt” hôm nay và mai sau, đã làm nên
thành công của ông.
14/1/2024
Hoàng Thụy Anh
Theo https://vanchuongthanhphohochiminh.vn/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét