Thơ tình Nguyên Bình đắm đuối

Các nhà thơ từ cổ chí kim không nhiều thì ít đều viết thơ tình, điều đó không có gì lạ; vì tâm hồn họ lãng mạn, mơ mộng, tôn thờ phái đẹp. Nhà thơ Nguyên Bình không nằm ngoài số đó. Anh viết văn làm thơ từ thời sinh viên, cả trước và sau năm 1975. Những bài thơ tình, anh không dám trao tay cô nữ sinh xinh đẹp xứ Huế anh yêu say đắm: Vẫn mãi “Là bài thơ còn hoài trong vở/Giữa giờ chơi mang đến lại mang về” thơ Đỗ Trung Quân.

Thơ tình Nguyên Bình đắm đuối, mê say, nồng cháy. Nay nhà thơ chậm rãi bước qua bảy mươi hai mùa lá vàng rơi, thú nhận: “Tôi yêu em đến cuồng điên/Một trăm năm nữa lụy phiền em không?” (Lụy phiền). “Em hãy dịu dàng yêu kiều thầm lặng/Tôi sẽ trao thơ đến tận muôn đời” (Sương khói). “Đã đầy đầy một vòng tay/Tròn ba vạn sáu ngàn ngày yêu em” (Đã đầy). “Thơ là sợi tóc chẻ đôi/ Em cầm một nửa cột tôi đêm ngày” (Thơ tình). Thế là đã rõ, trong cuộc đời nhà giáo - nhà thơ Nguyên Bình chỉ tôn sùng hai thứ: Thơ và Ái Tình.

Nhà thơ Nguyên Bình là Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Tên thật Nguyễn Bá Bỉnh, sinh năm 1953, tại thôn La Chữ, xã Hương Chữ, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Thôn La Chữ nằm sâu bên trái đường quốc lộ 1A, cách trung tâm thành phố Huế hơn chục km về hướng Bắc; nhà thơ Nguyên Bình sinh ra và lớn lên trên mảnh đất hiếu học “bao la chữ nghĩa” ấy. Sau khi tốt nghiệp khoa địa lý, trường đại học sư phạm Huế, thầy giáo trẻ độc hành vào  phương Nam lập nghiệp.

Nhà thơ Nguyên Bình say mê “cày ải” trên “cánh đồng” chữ nghĩa không mệt mỏi, kết quả cho ra đời những tác phẩm văn học: Truyện ký “Những mùa trăng cũ”, “Tiền kiếp” thơ, năm 2019. “Hoa vàng trên áo xanh” thơ, năm 2020. “Dòng nhựa thơm nguyện ước” thơ, năm 2021. “Giấc mơ tôi” thơ, năm 2021. “Phù vân” thơ, năm 2021. “Khắc bóng thời gian” thơ, năm 2021. “Quyền năng của ngôn ngữ từ trái tim” cảm nhận văn học - tập 1, năm 2021. “Bài luân vũ của giao cảm thi ca” cảm nhận văn học - tập 2, năm 2022. “Thắp nến tôi để giành” thơ, năm 2022. “Giao cảm văn chương” cảm nhận văn học - tập 3, năm 2024. Chủ biên 2 tuyển tập thơ: “Hương mùa gió lạ”, năm 2023 (gồm 108 tác giả) và “Mở cửa mùa xuân”, năm 2025 (gồm 99 tác giả). Ngoài ra có một số tập thơ anh tự in và lưu hành nội bộ: “Thầm lặng yêu người” , “Mùa hoa giã quỳ”, “Cung đàn tình thơ”, “ nhặt nhạnh ý đời” (thơ Haiku). Nhà thơ Nguyên Bình viết thơ tình chiếm 70%, chủ yếu hoài niệm về tình yêu tuổi hoa niên; thơ Triết luận chiếm 15%, thể hiện quan niệm nhân sinh, suy tưởng về mối quan hệ xã hội; thơ Thiền khoảng 15 %, thể hiện cảm thức tôn giáo, ý thức ứng xử tinh thần. Được biết, tác giả có 100 bài thơ tình được phổ nhạc; có hơn 300 trang viết về các tập thơ, các bài thơ đã in.​

Viết về đề tài tình yêu, mỗi nhà thơ có cách khai thác nhân vật trữ tình khác nhau. Nhà thơ Nguyên Bình lấy thi liệu là đối tượng nữ đang ôm cặp đến lớp với đôi tà áo dài trắng như đôi cánh bướm tinh khôi, hay người đẹp trong mộng để gây nên chất men xúc tác. Theo Bạch Cư Dị “Tình là cái gốc của thơ”. Mới mùa xuân mát mẻ, chim ca hoa nở đó, mùa hạ vội vàng tới. Khi hoa phượng đỏ thắp những chùm lửa cháy bập bùng trong sân trường, cộng với tiếng ve ngân thổn thức biết mùa hè đã đến “gieo mầm ly biệt”. Cuộc đời học trò vô tư sắp kết thúc, để chọn một con đường tương lai đang chờ phía trước: “Trang sách học trò chưa hết bâng khuâng/Em úp mặt vào trong vạt áo/Mùa cứ trôi nhuộm buồn chân sáo/Sắp hết rồi những bước tung tăng”(Mùa qua). Khi đang yêu tâm hồn ngập tràn một trời mơ ước, mang tâm trạng “rơm rớm nhớ, lưa thưa buồn”. Tình yêu của chàng trai về cô gái chưa có gì nắm bắt cụ thể, chỉ chút tình suông, vẽ mộng lên bốn bức tường lớp học, con đường xưa em qua chỉ còn lại những dấu chân mờ. Chàng thở than: “ Có ai khờ dại yêu liều như tôi/Ơi à năm tháng đầy vơi/Tôi đem phơi áo hong lời nguyện xưa” (Như chưa bao giờ). Nhà thơ Đỗ Trung Quân cũng mang tâm trạng tương tự: “Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu/ Nên có một gã khờ/Ngọng nghịu đứng làm thơ”. Nhà bác học Lê Qúi Đôn nhận định: “Thơ phát khởi từ lòng ta”, so sánh khi đọc thơ tình của Nguyên Bình quả không sai. Những bài thơ tình anh viết dạt dào cảm xúc bắt nguồn từ tâm trạng yêu đương mãnh liệt, khởi từ lòng anh nhưng không có tên nhân vật cụ thể, không có địa chỉ cụ thể, không có hoàn cảnh cụ thể, không có thời gian cụ thể và không có không gian cụ thể. Chủ thể trữ tình trong thơ anh mông lung, mờ ảo, bồng bềnh mây, lãng đãng sương, thực thực, hư hư: “Ra phố thèm nhắm mắt/ Mộng du trên vỉa hè/chạy quanh triền cơm áo/Tôi gặp tôi u mê/Chẻ đôi câu thơ đắng/Tôi đứt lìa giấc mơ/Nửa thân ôm hoang phế/Nửa hồn treo ngác ngơ” (Chẻ thơ). Hình ảnh mùa thu thật đẹp, cây trút lá vàng, thơm hương cốm mới, trăng rằm sáng tỏ, ánh nắng vàng tươi, tiếng trống trường ngân vang báo hiệu ngày khai gỉang năm học mới. Trong sắc thái mùa thu vàng dịu dàng ấy, giữa anh và em có biết bao kỷ niệm đẹp “cùng chung lối về”, “cùng thưởng thức ly chè ướp hương thề”, anh gửi ngàn câu thơ em cất giữ nêm chật trong cặp sách học trò. Vì ngại ngùng nên lời yêu em, anh chưa dám thổ lộ, để: “Mùa thu chia ly mùa thu vấn vương/Em lấy chồng xa khi tình đang chớm/Chiếc lá bơ vơ thở dài sầu muộn/Mùa thu nghẹn lòng…ta chợt mất nhau” (Thu hoang đường). Trong tình yêu, giận dỗi là chuyện thường tình, nó như chất gia vị để nêm nếm tình yêu thêm hương vị đậm đà hơn. Anh muốn em phụng phịu, làm mặt giận để anh có cớ chiều chuộng em, vì anh yêu em hơn mọi thứ trên đời: “Có một điều anh nhớ em gần chết/Nhớ như điên khùng da diết khôn nguôi/Đã ba hôm hay hơn thế mất rồi/Giận đi em để anh còn dành dỗ” (Không giận cũng buồn). Những vần thơ khi yêu thật đắm say, thổn thức, khơi mạch nguồn thơ tuôn chảy, nhen lên ngọn lửa hồng tình ái. Anh là nhà thơ giàu tình cảm, không có bạc vàng châu báu, chỉ biết nâng niu lòng thơm thảo trao em: “Anh lại viết cho em/ Những bài thơ nho nhỏ/Gói ghém vào trong đó/Chút gió, chút mây, chút hương cỏ cây” (Thơ tình). Dù cách xa nhau, nhưng anh biết giờ này em vừa mới thức dậy chải đầu soi gương, chuẩn bị đến nhà thờ dự lễ. Em hãy xưng tội giùm anh: “Chàng làm thơ yêu em/Quên trời quên đất/Quên Chúa lòng lành/Quên Phật từ bi” (Em đi xem lễ). Anh yêu em, yêu trong mộng tưởng, như lấp lánh ánh sao, là sóng biếc dạt dào, đêm từng đêm khát khao bờ môi mềm dịu ngọt: “Dù sao cũng đã một lần/ Yêu nhau mà chẳng nợ nần gì nhau” (Niệm khúc). Nhà thơ Xuân Diệu từng thở dài: “Yêu là chết ở trong lòng một ít/Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu/Cho rất nhiều nhưng nhận chẳng bao nhiêu/Người ta phụ, hoặc thờ ơ, chẳng biết!” (Yêu). Còn nhà thơ Nguyên Bình yêu em đang độ trăng tròn, em duyên dáng đếm bước giữa sân trường rực nắng, đẹp như một bông hoa. Định bụng ngày ra trường anh sẽ thổ lộ tình yêu với em. Nhưng có ngờ đâu mẹ cha ép uổng, em đành nuốt lệ theo chồng để hồn anh giông bão. Thời gian thoi đưa, mới đó đã: “Ba mươi bảy năm cách trở, tôi về đơn lẻ một mình/Hỏi ai một câu ấp ủ/Sao xưa em phụ tình tôi” (Tìm gặp). Cõi lòng anh tan nát mà hỏi vậy thôi, chỉ để giải bày cho lòng nhẹ vơi chút nào, chứ mong chi một lời giải đáp từ em. Vì em hóa thành bóng chim tăm cá khuất bóng cuối chân trời góc bể gần bốn chục năm rồi! Tình yêu không đáp ứng được tình yêu nó cào xé, đớn đau, thương nhớ biết nhường nào!.

Tôi may mắn có dịp tiếp xúc với nhiều nhà thơ ở ba miền, mỗi người một tính cách, một giọng điệu thơ và một sự đam mê thơ khác nhau. Riêng nhà thơ Nguyên Bình chung thủy với “nàng thơ” thật mãnh liệt. Anh chủ động điều khiển các con chữ tinh anh linh hoạt phù hợp theo tứ thơ, câu thơ, bài thơ mình khai triển. Anh nắm chắc cách gieo vần các thể thơ nhằm tạo nên sự biểu đạt cao nhất. Thơ tình Nguyên Bình ngôn ngữ tinh tế, lấp lánh sự lãng mạn thanh cao. Ít có nhà thơ nào giành phần lớn viết thơ tình như nhà thơ Nguyên Bình. Mỗi bài thơ tình của anh dạt dào, nồng nàn, đắm đuối đề cao cái đẹp của tình yêu lứa đôi.

30/8/2025

Nguyễn Xuân Sang

Theo https://vanchuongthanhphohochiminh.vn/