Thương mùa trái dại miền quê

Thương mùa trái dại miền quê

Tôi sinh ra và lớn lên ở vùng sông nước miền Tây Nam Bộ, gắn liền với nhiều kênh, rạch, sông ngòi chằng chịt. Tuổi thơ tôi mê nhất là những mùa trái dại miền quê. Chẳng có gì ngoài những trái: ô môi, trâm, cà na,… bấy nhiêu thôi mà làm tôi xốn xang những khung trời hoài niệm tuổi thơ…
Trái ô môi là món quà quê dân dã mà người dân quê tôi hễ ăn là nhớ hoài chẳng thể quên. Theo người dân quê, trái ô môi có nghĩa: “ô” là đen, “môi” là miệng, liên tưởng hình ảnh khi ăn trái ô môi thì môi người chuyển sang màu đen thẫm. Có người cũng giải thích vì trái ô môi dài, bên trong có cấu tạo thành nhiều ô, mỗi ô là một miếng môi cơm (phần thịt của trái), nên gọi là ô môi. Trái ô môi khi còn non có màu xanh, đến già có màu nâu đen, hình dáng cong, dài chừng nửa mét. Khi trái chín, dùng liềm để hái, đem vào cất trong một góc nhà vài ngày hay để trơ xuống đất chỗ khô ráo rồi lấy ra ăn sẽ cho mùi rất thơm. Nhớ ngày ấy, những đứa trẻ chúng tôi thường ngồi tụm năm tụm ba chờ má, chờ ngoại rốc ô môi cho ăn. Hạt ô môi thì lượm lại để dành, đủ lượng kha khá thì đem đi ngâm nước nóng để cho lớp vỏ cứng mềm ra, rồi lột vỏ lấy nhân bên trong ăn có vị chát chát nhưng thơm lừng, có khi nấu chè đậu xanh cùng hạt ô môi ăn rất ngon. Rồi những buổi trưa lộng gió, ra hiên nhà mắc võng nằm đong đưa, những trái ô môi già rơi rụng gãy làm đôi, tôi trốn ngủ trưa chỉ để đi lượm ô môi “rớt” rồi len lén ngồi rốc, ăn nơi góc sân nhà. Tất cả vẫn còn lưu giữ hình ảnh thân thương, gần gũi của tuổi thơ với những mùa ô môi chín.
Qua mùa ô môi, là đến mùa trâm. Trâm là loài cây mọc hoang trên ruộng đồng, quanh hè nhà hoặc những bãi đất trống. Trâm có tàn cây rộng nên tỏa bóng mát quanh năm, là nơi trú mưa, chạy nắng, cho người nông dân. Cũng là nơi đám trẻ con chúng tôi thường tụ tập đùa nghịch mỗi buổi trưa hè hay những buổi chiều tan học. Ở quê, trâm có hai loại là trâm gối và trâm sẻ, mọc thành từng chùm, cơm thì mỏng, hạt thì to, đợi trái chín mùi có màu tím thẫm thì ăn ngon nhất vì ngọt, thơm. Còn nhớ những ngày ấy đến mùa trâm chín, mấy thằng con trai “lẹ giò” leo tít lên cây cao hái những chùm trâm to, chín đều thả xuống, mấy đứa con gái “yểu điệu thục nữ” đứng dưới gốc nhốn nháo cố chụp lấy những chùm trâm căng mọng màu tím thẫm, còn những chùm thấp thấp trong tầm tay thì vớ tay hái rồi bỏ vào miệng thưởng thức luôn tại chỗ. Sau một hồi trèo hái thì cả bọn tụm lại vừa ăn vừa nói chuyện rôm rả và chia trái cho nhau, xua tan cái nắng gió, nóng nực của buổi ban trưa. Rồi cứ vậy, thời gian trôi nhanh mà làm sao quên được! Mùa trâm giờ chỉ còn trong ký ức xa xôi…
Đến khi con nước đổ về,  khắp cánh đồng tràn ngập một màu trắng bạc là báo hiệu mùa nước nổi dâng cao ở quê tôi. Mùa cà na lại trở thành đặc sản mà không phải nơi nào cũng có, trong những ngày tháng 9, tháng 10 âm lịch. Hồi đó, cà na sai trái nhưng chủ yếu để hái ăn chơi, chứ không như bây giờ trái cà na được bán rộng rãi khắp các chợ. Là món quà quê đem ra phố thị để biếu tặng những người xa quê hoặc những ai chưa biết đến trái cà na.
Hồi đó, bên mép sông nhà ngoại tôi có một hàng cà na de ra, mọc san sát nhau, cành lá sum suê xanh mướt cả một khúc sông. Muốn hái cà na, tôi cùng mấy chị trong xóm phải dùng chiếc xuồng ba lá nhỏ của cậu đậu nơi bến sông, bơi ra hái cà na với cái móc cậu làm dành cho chị em chúng tôi hái những trái cà na đầu mùa. Tôi hí hửng ngồi trên xuồng, tay thoăn thoắc lượm mà lòng vui rộn rã.
Nhớ ngày ấy, bọn trẻ con chúng tôi hiếu động, thường leo lên cây cà na rung cho trái rụng xuống, rồi cả nhóm nhảy ùm xuống sông lượm trái, chấm muối hột dầm  ớt hiểm, ăn ngấu nghiến! Mới nghĩ đến đã nếm được vị chua, chát của những trái cà na căn mọng đong đưa trên cành như mời gọi.
Bây giờ, ở quê cà na rừng thì hiếm khi thấy nhưng trong tôi trái cà na vẫn bình dị, dân dã như người dân quê tôi. Mãi mãi đi vào lòng người như câu ca dao:
“Xứ đâu là xứ quê mùa
Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na”
Thời gian không làm phai mờ mà chỉ làm khắc sâu thêm những ký ức thân thương trong quá khứ. Thương những mùa ô môi hoang dại mà can trường, mạnh mẽ, thương những mùa trâm chín căn mọng một màu tím sắt son, thủy chung, thương những mùa cà na đậm vị chua, chát mà đầy mê hoặc lòng người. Tất cả những điều bình dị ấy sẽ luôn là ký ức, một miền ký ức tuổi thơ theo tôi cả đời, chẳng bao giờ quên.
22/12/2021
Diệp Linh
Theo https://vanhocsaigon.com/