Âm Dương kinh 1 00000000

Âm Dương kinh 1

LỜI NÓI ĐẦU
Đời người như một giấc mơ, phút chốc đã trăm năm. Vì sao trên đời có người được làm quan thuận lợi, có người thì không làm nổi quan? Có người dễ dàng kiếm được khoản tiền lớn, có người thì sống nghèo khổ? Có người sự nghiệp hưng vượng phát đạt, có người lại vận mệnh gập ghềnh? Có người tình yêu mỹ mãn, có người lại gặp nhiều bất hạnh trắc trở? Có người…
Việc này hắn có những điều huyền bí và bí quyết của nó, chắc chắn có nhiều người muốn biết.
Thực ra chân lý rất giản đơn: Mọi người thành đạt trong cuộc sống đều là những người tìm ra đường đi đúng, hay gọi là đắc «đạo», nghĩa là người ta sinh ra ở đời, sẽ phải xem có đắc «đạo» hay không.
Vậy «đạo» là gì?
«Nhất âm nhất dương» chính là đạo.
Âm Dương kinh, kỳ thực là lợi dụng chính diện và phản diện của sự vật để giải quyết vấn đề một cách khéo léo. Âm Dương kinh có thể xem là «Chính phản luận», mâu thuẫn luận, biện chứng luận. Sách này hướng dẫn người ta vận dụng quy luật đối lập thống nhất như thế nào để giải quyết vấn đề. Đây cũng là chỗ đặc biệt khác với một số sách tương tự.
Trong thực tế mỗi người chúng ta đều đang sống trong bối cảnh của âm dương: thao lược cũng vậy, âm mưu cũng vậy, tâm thuật cũng vậy, kế sách cũng vậy, nói chung đều là phạm trù của trí tuệ. Điều đó mọi người đều hiểu, nhưng mẩu chốt là bạn có dám vận dụng và có biết vận dụng hay không mà thôi. Người biết vận dụng sẽ có thể hoàn thành sự nghiệp lớn, một đời thuận lợi. Người không biết vận dụng thì khó khăn thất bại là điều đương nhiên.
Cho nên dù bạn rất bận rộn chỉ cần bạn muốn thay đổi lối sống, muốn làm thay đổi hoàn cảnh và địa vị của mình một chút, lúc nhàn dỗi, thuận tay giở đọc sách này, có thể bạn sẽ học được một vài «chiêu», cũng có thể làm cho bạn nhẹ nhõm, tự nhiên lịch sự, thông minh thêm một chút.
Giá như có thể đạt được mục đích này, bạn hiểu được chân lý của cuộc sống, bắt đầu xây dựng cục diện mới của mình, soạn giả trong lòng cũng cảm thấy vui mừng khôn xiết.
NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI.
 
Chương một
ÂM DƯƠNG KINH DÙNG TRONG QUAN HỆ CON NGƯỜI (NHÂN TẾ)
Đạo của âm dương, khi căng khi chùng,
vừa thuận vừa nghịch bồi bổ và xúc tiến
lẫn nhau.
Mấy ngàn năm đã qua, tư tưởng của con người cũng giống như những mạch nước đã hợp thành sông ngòi – người ta không vì những tư tưởng, chủ nghĩa đó tranh luận mãi không thôi nữa. Thay vào đó là trong cuộc sống hàng ngày phẳng lặng, làm thế nào xử lý tốt quan hệ nhân tế (quan hệ giữa người với người).
Quan hệ nhân tế là tinh túy của xã hội văn minh.
Chúng ta phải kịp thời điều chỉnh thái độ đối xử của mình với người khác, mà mỗi người đều có quyền nhận được cách đối xử tốt. Phải công bằng với người khác, đồng thời cổ vũ sự cố gắng cũng như tha thứ lỗi lầm của họ giống như chúng ta mong người khác tha thứ lỗi lầm của mình.
Để đạt được mục đích này, nên đọc Âm Dương kinh, nhất là phải biết đọc Âm Dương kinh, mới có thể thành thạo trong việc xử lý quan hệ nhân tế phức tạp luôn biến đổi không ngừng.
Âm Dương kinh là gì?
Thực ra, Âm Dương kinh chính là lợi dụng các mặt tương phản của sự vật để giải quyết vấn đề một cách khéo léo, nhìn nhận và xử lý quan hệ xã hội một cách biện chứng.
Có thể nói Âm Dương kính chính là «chính phản luận», «mâu thuẫn luận», «biện chứng luận».
1. Biết nói dối một cách có thiện ý
Nếu quan niệm cứ nói dối là «xấu» thì sẽ quá cứng nhắc.
Hãy để cho «nói dối» cùng tồn tại với «thành thực» mới thể hiện được tốt nhất phép biện chứng của sự vật.
Thành thực, xưa nay là đức hạnh tốt được người ta khen ngợi, còn dối trá, giả dối bị người ta ghét bỏ. Người nói dối phần nhiều bị mọi người chê trách, nhưng không thể nhất loạt đều xem như nhau.
Trong một số trường hợp giao tiếp đặc biệt, có những «lời nói dối» lại hàm ý rất tốt, đẹp. Bởi vì những lời nói dối đó xuất phát từ nguyện vọng tốt đẹp và mục đích đúng đắn, là để giành được hiệu quả giao tiếp tốt hơn. Tránh những xung đột tình cảm bất ngờ có thể gây họa.
* Ông Hoàng cùng với mấy người bạn đi du lịch, tham quan dạo chơi đầm Hoa Thanh, trèo lên Hoa Sơn, thăm những nơi cổ xưa tĩnh mịch tìm kiếm những cái kỳ lạ, đi và chơi thật thỏa thích, nên đã quên mất việc mua sắm quần áo ở Tây An về cho vợ, mãi đến lúc ngồi trên xe lửa trở về mới sực nhớ đến.
Ông bèn vội vàng đến cửa hàng lớn của thành phố mua cho vợ được một bộ áo liền váy.
Về nhà «không dám» nói thực, mà đã dùng «lời nói dối» để nịnh vợ: «Hàng ngày bà xách làn đi chợ, nấu ăn, giúp chồng dạy con, không hề phàn nàn, rất đáng cám ơn bà. Lần này đi Tây An mua bộ áo liền váy này mà tôi phải chạy khắp các «cửa hàng» lớn ở đó mới chọn trúng được nó, bà đem mặc thử xem có vừa không?».
Người vợ nghe xong, mặt mày tươi tỉnh, vui vẻ mặc thử.
Ông Hoàng có thể gọi là mẫu người sợ vợ, nhưng không phải là kẻ nhu nhược, mà ông sợ vì một chút việc nhỏ có thể dẫn đến vết rạn nứt cho gia đình vốn đang êm ấm vui vẻ.
Do đó, trong những việc nhỏ không dính dáng đến toàn cục, không liên quan đến «ý quan trọng», thì không cần quá «thật thà».
Trong những việc vụn vặt trong gia đình xuất hiện việc sơ ý, có thể dùng «lời nói dối» để sửa chữa nó, chỉ một phen phân trần của ông Hoàng đã tỏ ra săn sóc tỉ mỉ đối với người vợ, tình cảm vợ chồng càng gắn bó. Giá như ông Hoàng thật thà nói rằng bộ váy này vẫn mua ở cửa hàng của thành phố nhà mình thôi, há chẳng làm cho bà vợ mất hứng đó sao?
Trong vài văn «Fujino tiên sinh» của Lỗ Tấn đã kể lại một câu chuyện sau:
Đến cuối năm học thứ hai, tôi bèn đi gặp Fujino tiên sinh, nói với ông rằng tôi sẽ thôi không học ngành y nữa, và sẽ rời khỏi Sentai. Fujino tỏ vẻ buồn rầu, tựa như ông muốn nói điều gì, nhưng lại thôi không nói nữa.
«Em muốn học ngành sinh vật học, những kiến thức thầy đã dạy cho em, cũng vẫn có ích.» Kỳ thực, tôi không có ý muốn học ngành sinh vật học, bởi vì nhìn thấy ông lộ vẻ buồn rầu, tôi liền nói ra những lời nói dối để an ủi ông.
Lỗ Tấn lúc này quyết tâm bỏ ngành y theo học ngành văn. Bởi vì theo ông, hễ là dân của nước ngu muội và yếu kém, thân thể dù có tráng kiện đến mấy cũng hoàn toàn vô dụng. Muốn làm thay đổi tinh thần của họ, việc quan trọng trước nhất là nên thúc đẩy nền văn hóa. Chỉ là để không làm đau lòng Fujino tiên sinh, khi đến chào từ biệt mới nói một lời nói dối như vậy.
Lời nói dối này đã an ủi một cách hết sức khéo léo người thầy đã gửi gắm nhiều hy vọng đối với người trò yêu của mình, mặc dù lời nói dối đó là «dối» là «giả», nhưng tình thật ý thực đã biểu hiện tình nghĩa thầy trò chân thành, trong sáng giữa họ với nhau.
Ngược lại, nếu nói những lời chân thật, sẽ có thể làm tổn thương đến ông giáo già tốt bụng.
2. Đọ sức khéo léo
Gặp kẻ địch mạnh mà tạm tránh đi, hoàn toàn không phải là nhu nhược.
Tiến là một sách lược; lui cũng là một sách lược.
Con ve là một loại côn trùng, ve mùa hè thường kêu «ve ve» ở trên cây, khi ve biến thành côn trùng phải lột xác thành ấu trùng.
Ve lột xác, ví như dùng mưu kế trốn thoát khiến cho đối phương không thể phát giác được. Đó là thuật «phân thân» thoát khỏi đối phương, di chuyển hoặc tháo lui. Thoát ở đây không phải là hoảng hốt lo sợ, mà là giữ lại hình bóng, đi thật mà như thể không đi, nhằm giữ chặt đối phương lại, thoát khỏi cảnh nguy hiểm.
* Một đêm khuya Chaplin mang một số tiền lớn về nhà. Khi đi qua đoạn đường nhỏ, sau gốc cây đột nhiên vọt ra một người vạm vỡ, tay cầm một khẩu súng ngắn ép anh nộp số tiền mang theo.
Chaplin nhìn thấy miệng súng đen ngòm, giả vờ toàn thân run bắn lên, với giọng khiếp sợ nói: «Tôi có một ít tiền, nhưng tất cả đều là của ông chủ. Hãy giúp tôi bắn lên chiếc mũ của tôi hai phát để tôi về có lý do khai báo».
Tên cướp không nói không rằng, giật lấy chiếc mũ của anh lại, «păng păng» liền hai phát vào mũ.
Chaplin lại cầu xin bắn vào gấu quần của anh hai phát nữa, nói: «Nhu thế sẽ càng gần sự thật, ông chủ sẽ không thể không tin».
Tên cướp không ngần ngại liền lôi gấu quần lên quét luôn mấy phát súng nữa.
Chaplin lại nói: «Xin hãy nhắm vào vạt áo của tôi bắn cho vài lỗ nữa».
Tên cướp vừa chửi: «Tên nhát gan này, mày là con sâu đáng thương…» vừa kéo cò súng, nhưng không nghe thấy tiếng súng nổ.
Chaplin biết là đạn đã bắn hết, liền cắm cổ chạy như bay.
Lúc tên cướp cầm súng tình huống ở thế địch mạnh ta yếu, nếu dốc sức chống lại hoặc lập tức bỏ chạy thì sẽ ra sao? Rõ ràng là cầm chắc bị trấn lột hết tiền.
Chaplin làm như con ve lột xác, ở chỗ anh đã dùng kế hoãn binh. Trước tiên anh ta giả bộ sợ sệt, để tên cướp cảm thấy anh ta là một tên hèn mọn, như thế tên cướp sẽ mất cảnh giác không thể hành động cứng rắn đối với anh ta, đồng thời cũng buông lỏng canh chừng đối với anh ta một chút.
Tiếp đó Chaplin nói tiền là của ông chủ, dụ đối phương nổ súng để tạo ra một cảnh tượng giả mình bị cướp. Đặc biệt là sau khi tên cướp dùng hết đạn, Chaplin thấy thời cơ đã đến, liền trốn thoát an toàn.
Kế con ve lột xác có thể tránh được xung đột cứng rắn gặp cứng rắn, có thể khiến bạn trong cuộc đụng độ hư hư thực thực thoát thân một cách khéo léo.
** Tết âm lịch, cô Ngô đến các nhà bạn bè chúc tết. Khi trở về nhà, đột nhiên cảm thấy ở nhà có chút gì đó khác thường – Cha mẹ cô và cô cùng đi chúc tết ở ngoài, khi đi cửa nhà đóng khóa rất cẩn thận, sao lúc này bị mở bung ra?
Cô đẩy cửa bước vào, vừa nhìn liền cảm thấy hú hồn: hóa ra có hai tên trộm đang lục tìm các hòm tủ trong nhà cô. Một tên trong bọn vừa nhìn thấy có người vào, rất hoang mang, liền cầm một chiếc dây thừng, muốn luồn qua phía sau người cô, đóng chặt cửa lại. Nếu cô Ngô kêu toang lên thì chúng đã xiết chặt cho cô chết.
Lúc này, cô Ngô đã tỏ ra bình tĩnh lạ thường. Cô nhanh trí nói to lên: «Đây không phải nhà cô Lựu rồi? Xin lỗi, tôi đi nhầm cửa».
Nói xong, cô liền gật đầu chào hai tên kia và lui ra.
Hai tên cướp yên trí cho là cô này đích thực vào nhầm nhà, không phát hiện việc chúng đang gây án, liền đáp lại vài câu, và không để ý đến cô nữa.
Khi cô Ngô ra khỏi nhà, lập tức báo với đội bảo vệ và mọi người cùng tòa nhà, hai tên cướp lấy trộm xong, vừa ra khỏi nhà liền bị bắt gọn.
Đọ sức một cách khéo léo, có thể đạt được mục đích đánh kẻ địch bất ngờ để giành phần thắng.
3. Lấy gậy ông đập lưng ông
Khi mâu thuẫn logic chứa đựng trong lời nói của đối phương còn ẩn giấu, ngấm ngầm, có thể khéo léo dẫn dắt, khiến cho chỗ tự mâu thuẫn của đối phương càng bộc lộ rõ ràng hơn, chờ thời cơ phản kích, hiệu quả càng tốt.
Phương pháp làm hiện rõ mâu thuẫn đúng lúc, thường được dùng đến trong ứng xử. Phương pháp này chính là nắm lấy chỗ tự mâu thuẫn của đối phương để vạch ra, làm cho lời nói và hành động của họ mâu thuẫn nhau, giúp chỗ vô lý của họ tự bày ra ánh sáng. Chúng ta thường nói «lấy gậy ông đập lưng ông», chính là như thế.
Thế giới vốn ngập tràn đủ mọi mâu thuẫn, khi ứng xử hàng ngày, chỉ cần chúng ta lưu ý một chút, thì có thể luôn phát hiện được kịp thời để chỉ nó ra, bắt đối phương «tự mình vả vào miệng mình», sẽ có thể giành chủ động, giành tình thế trên cao nhìn xuống.
Đầu những năm thứ 30 thế kỷ trước, một buổi tối mùa hè, nhà giáo dục Đào Hành Chi đi xem kịch ở Đại kịch viện Quốc Thái. Người soát vé thấy ông mặc bộ quần áo vải thường, chân trần đi đôi giày vải, đã lấy cớ ông không đi tất, không cho ông vào. Đào Hành Chi không nổi giận, cũng không cãi lại, không nói một lời, đứng ngay sang một bên.
Một lát sau mấy cô gái tân thời ăn mặc hở hang bước tới, người soát vé vội vàng lễ phép đón họ. Đào Hành Chi nhìn thấy thế liền bước lên phía trước hỏi: «Ông xem mấy cô gái tân thời này chẳng những không đi tất mà còn hở ngực lộ cánh, các ông đều cho họ vào, tôi chỉ không đi tất, vì sao lại không cho tôi vào?» Người soát vé bị hỏi đến mức «cứng họng» không trả lời được, đành chắp tay mời Đào Hành Chi vào rạp.
Aristotles từng nói: «Không ai bằng lòng làm một người xấu». Nhưng người ta thường do chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh dần dần hình thành thói quen từ môi trường xã hội. Nếu môi trường không tốt, con người cũng trở thành «người xấu», liền làm một số «việc xấu».
Việc làm của người soát vé chẳng khác «chó cắn áo rách» Đào Hành Chi nắm được thái độ khác nhau của họ đối xử với những người khác nhau, đã chỉ ra chỗ tự mâu thuẫn của họ, khéo léo chế giễu quan niệm giá trị tầm thường chọn người qua áo mũ này, từ đó đã vào rạp thuận lợi.
Trong chuyện «Ông già và Hoàng tử» kể lại: Một ông già nghe nói Hoàng tử thích nói chuyện với người thông minh. Ông liền cầm theo chiếc gậy và đi đến kinh đô. Khi đến nơi, ông đã đi thẳng đến Lâu đài của Hoàng tử và dừng lại ở trước đó.
Ông già vốn là một người nghèo nên ăn mặc quần áo cũ kỹ trông hơi bẩn. Một người lính gác thấy ông cứ đi đi lại lại trước Lâu đài, liên hỏi: «Này cụ già, cụ muốn gì?».
«Tôi muốn gặp Hoàng tử. Tôi muốn nói chuyện với Ngài?»
Lúc đó, Hoàng tử cũng đang đứng trên thềm cửa nhìn thấy ông già và nói với những người lính bảo vệ: «Không, ta không muốn nói chuyện với người này. Quần áo của ông ta cũ kỹ trông nhếch nhác bẩn thỉu lắm. Hãy bảo ông ta đi nơi khác!»
Thế là ông già bỏ đi luôn.
Ông già có một người bạn ở kinh đô, nên ông đã đi bộ đến nhà bạn. Bạn ông rất sung sướng tiếp đón.
Người bạn hỏi: «Vì sao ông lại đến kinh đô này?»
Ông già nói: «Hoàng tử thích nói chuyện với người thông minh. Mà người ta nói tôi là một người thông minh, nên tôi đến để nói chuyện với Hoàng tử».
Người bạn hỏi luôn: «Hoàng tử đã hỏi ông những gì? Ông ta thích nêu ra những vấn đề gì?»
«Ông ta không muốn nói chuyện với tôi, bởi tôi là một người nghèo, chỉ nhìn vào bộ quần áo của tôi, vì nó cũ kỹ và bẩn thỉu.»
Ông bạn hiểu ý, liền cho ông già một bộ quần áo mới và bảo ông mặc vào, đi đến Lâu đài của Hoàng tử. Lúc đó, vừa khéo Hoàng tử cũng đang đứng bên cửa sổ Lâu đài trông thấy một người ăn mặc tươm tất gọn gàng liền cho lính mời vào.
Hoàng tử nói: «Tôi rất sung sướng gặp ông. Xin mời vào».
Hoàng tử dẫn ông già vào một phòng lớn. Ông già trông thấy bữa ăn trưa thịnh soạn đã bày sẵn trên bàn.
«Xin mời ngồi xuống và ăn, ông bạn của tôi», Hoàng tử nói. Hai người họ cùng ngồi vào bàn. Hoàng tử bắt đầu ăn, nhưng ông già không ăn. Ông lấy một số đồ ăn bỏ vào trong túi của chiếc áo mới ông đang mặc. Hoàng tử thấy thế liền hỏi:
«Tại sao ông bỏ đồ ăn vào trong túi áo?»
Ông già trả lời:
«Hôm qua tôi đã đến đây, nhưng với bộ quần áo cũ. Và ngài đã không muốn gặp tôi. Hôm nay tôi đến với bộ quần áo mới này, ngài đã mời tôi vào đây ngồi ăn. Như vậy, tôi hiểu rằng đồ ăn không phải là cho tôi, nó là dành cho bộ quần áo mới này của tôi!»
Hoàng tử lúc này chẳng biết nói sao, chỉ còn cách phải chui xuống đất mới khỏi bị «mất mặt».Thế mới biết đánh giá một người không thể chỉ nhìn về bề ngoài của họ. Đây lại là một câu chuyện khá thú vị và dí dỏm.
4. Việc lớn hóa nhỏ, việc nhỏ bỏ đi
Dùng cái cười để đối mặt với các sự việc gây nên điều không vui cho chúng ta trong cuộc sống, đem nỗi khó chịu nhất thời so với toàn bộ cuộc sống của bạn sẽ thấy nó rất nhỏ không đáng mất thì giờ đau buồn.
Trong cuộc sống, chúng ta luôn có thể gặp một số việc làm mất vui, nếu như không chú trọng nghệ thuật ứng phó cấp thiết, thì thật sự sẽ khiến chúng ta không thoát khỏi được thế bí. Biết làm cho việc lớn hóa nhỏ vẫn có thể được xem là một phương pháp hữu hiệu làm đơn phản vấn đề.
* Trong bữa tiệc mừng thọ, mọi người đang vui vẻ nói cười nhộn nhịp, đột nhiên đứa cháu sắp thi đại học va vào chiếc phích nước làm vỡ tan trên sàn nhà. Đứa cháu luống cuống, mọi người cũng có cảm giác ngày mừng thọ mất vui.
Ông nội giật mình chốc lát, sau đó ha ha cười to nói: «Chiếc phích nước nên vỡ từ lâu rồi. Năm nay cháu thi đại học, không thể dừng lại ở «trình độ» cũ. Hôm nay trong ngày vui mà vỡ chiếc phích cũ, đây là điểm tốt nó sẽ đậu đại học. Mọi người thử nói xem có phải thế không?»
Mọi người nghe xong trở lại nói cười vui vẻ.
Chúc mừng ngày sinh vốn là một việc vui mừng, nhưng xảy ra việc đánh vỡ phích mất vui này, tâm tình mọi người vì thế lắng xuống. Nếu như ngay trước mặt quở trách đứa cháu thiếu cẩn thận, gây căng thẳng một phen, thì bữa tiệc nhất định sẽ mất vui, mọi người có kết cục chẳng ra gì.
Cách xử lý của ông nội thật tuyệt vời. Ông không oán giận mà là đem hai việc «trình độ» học và «phích nước» gắn liền với nhau, nói đùa cháu phải đập vỡ cái phích cũ, thì đạt «trình độ» mới, câu nói này đã an ủi đứa cháu cũng làm cho buổi tiệc trở lại vui vẻ.
** Theo phong tục của quê hương, ngày cưới chú rể và cô dâu phải ngồi vào tiệc uống nước và ăn cơm, sau đó lần lượt đến các bàn chúc rượu mọi người.
Chú rể và cô dâu đã vào tiệc trong sự quây quần của mọi người, các vị khách mời cũng lần lượt đến. Chiếc đĩa nhựa màu vàng của mâm thứ nhất chất đầy kẹo cưới và bánh gatô, do một nhân viên phục vụ bưng lên.Nhưng khi nhân viên phục vụ đặt chiếc đĩa này xuống bàn, thì nghe thấy kêu «rắc» một tiếng, đĩa đã bị vỡ. Mọi ánh mắt của khách đều đổ dồn về phía đó. Người phục vụ hoảng sợ, buột miệng nói: «Làm sao lại là thứ đĩa vỡ?» Câu nói này giống như một tiếng sấm kinh người nổ ngay trong phòng cưới khiến bầu không khí chốc lát trở nên rất căng thẳng.
Chú rể thấy tình hình như thế liền nhanh trí nói to lên rằng: «Phá cũ lập mới, thay đổi phong tục tập quán, chúng ta dẫn đến một người tốt!» Nghe anh nói xong, cả hội trường đều reo mừng.
Người ta thường tin vào điềm tốt lành, cho nên trong những ngày vui lớn, mọi người ăn nói phải hết sức cẩn thận, sợ một khi lỡ lời làm mất vui, làm quan khách mất hứng.
Trong lễ cưới đĩa vỡ vốn được coi là điềm gở cần tránh mà nhân viên phục vụ lại nói ra một câu như thế, thật là làm cho người ta không chịu nổi. Có lẽ nhân viên phục vụ hàng ngày chỉ chú ý đến việc bưng lên bưng xuống, đón người đến và tiễn người đi, không quan tâm nhiều đến lễ tiết.
Việc giải thích khéo léo của chú rể đã hòa giải một «cú hỏng» lớn. Anh đã từ việc cái đĩa bị vỡ liên hệ đến việc «phá cũ lập mới; thay đổi phong tục tập quán» rất hợp với bầu không khí buổi lễ thành hôn lúc đó, đem đầu đề câu chuyện từ việc buồn vì cái đĩa bị vỡ đưa ra một lời giải thích khéo léo, dẫn dắt mọi người thoát ra khỏi cảnh ngộ bực mình.
Dí dỏm thể hiện trí tuệ chính là như thế!
Người biết nói dí dỏm phần nhiều đều là người giỏi tư duy theo hướng trái ngược, cũng là người biết đọc Âm kinh.
5. Thuật trèo cao rút thang
Tục ngữ nói: Trèo càng cao càng khó xuống.
Dụ người ta trèo đến chỗ cao, sau đó nhấc thang đi, không còn đường tiến thoái, đành phải đi theo khuôn phép. «Đặt thang» là để dụ kẻ địch «trèo lên cao», «rút thang đi» có nghĩa là bao vây và tiêu diệt.
«Tôn tử binh pháp. Cửu địa» nói: Nhiệm vụ chủ soái giao cho bộ thuộc sẽ giống như bảo người trèo lên cao xong rút thang đi, khiến họ chỉ có thể tiến mà không thể lùi. Từ «Trèo cao rút thang» bắt đầu từ đó.
Nó xuất phát từ mưu lược quân sự, chuyển thành phương pháp ứng xử. Nguyên lý của nó là: Khi chúng ta chưa hoàn toàn nắm chắc sự thật về phương diện nào đó của đối phương, đối phương có thể sẽ chối cãi, chúng ta cũng rất khó «gạt mây để nhìn được mặt trời», làm rõ bộ mặt thật của nó.
Lúc này, có thể bắt đầu từ một câu chuyện khác, dẫn dụ đối phương từng bước tiếp cận với mục đích chúng ta muốn đạt được. Một khi đối phương tiếp cận mục tiêu, liền nhanh chóng nói rõ ý đồ của chúng ta. Khi đối phương phát giác ra thì đã mắc vào tròng, muốn hỏi lại cũng đã muộn, không còn đường nào khác đành phải đi vào khuôn khổ.
Khi vận dụng phương pháp này, giờ phút mấu chốt cần phải nắm thật chắc, thời cơ chín muồi phải lập tức rút thang ngay, bằng không để đối phương tỉnh ngộ ra, sẽ chạy thoát cùng với thang.
* Việc buôn bán của một chủ tiệm quần áo ở một thành phố nọ ngày càng lớn, mức doanh thu tăng lên rất cao. Bộ phận thu thuế yêu cầu ông ta nạp khoản thuế bổ sung, nhưng ông từ chối không thừa nhận mức doanh thu lớn đó. Một nhân viên kiểm tra đối chiếu để thu thuế nhiều lần đến tiệm, đều bị ông ta đối phó qua chuyện cho xong.
Hôm ấy, ông Đàm, một cán bộ thuế khác đến gặp ông ta. Sau mấy câu giao tiếp dầu tiên, ông Đàm liền đổi thái độ, dùng giọng quan tâm để hỏi:
«Có một khoản buôn bán lớn, ông có làm không?»
«Người buôn bán có gì không làm! Khoản nào? Bao nhiêu?»
«Món complet lần trước, 200 bộ.»
«Tôi đang muốn nhập vào một loạt complet để đổi mùa vụ. Giá cả thế nào?»
«Mỗi bộ 180 NDT (Nhân dân tệ). Nếu như mua cả, có thể giảm giá 9%. Hừ, ông là một người nhát gan phải không? Đáng tiếc ông không có bụng dạ này!»
«Chuyện đùa nào! Tôi sẽ mua tất!»
«Ông mua tất! Tôi xin nhắc ông: quy tắc cũ, tiền hàng trong hai tháng phải hoàn trả hết! Bằng không thì thôi không nói chuyện này nữa.»
«Đừng có khinh người! Hai tháng, tôi còn bán không hết ư?»
«Nhưng đây là hơn 3 vạn nhân dân tệ kia!»
«Xem ra quái gì, từ đầu năm đến nay tháng nào tôi không bán được trên 2 vạn?»
«Thôi được. Trước tiên ông đem tiền thuế bổ sung để lọt mấy tháng nay nạp đi đã, rồi sẽ bàn sau!»
«Ông!... Trời!»
Ông Đàm đà thành công bắt chủ tiệm phải nạp thuế bổ sung, phương pháp ông áp dụng chính là «trèo cao rút thang».
Chúng ta phân tích một chút: Trước ông Đàm, một nhân viên kiểm tra và thu thuế đã nhiều lần đến thu thuế, đều không thành công. Sự thất bại của anh ta là chưa tìm hiểu kỹ doanh thu của chủ tiệm, không tìm ra được hứng thú và sở trường của ông ta cho nên không thể «bốc thuốc đúng bệnh» được.
Hành động của ông Đàm lần này đã tìm được nhân tố hấp dẫn nhất đối với đối phương, tức buôn bán complet. Cái «thang» mà ông Đàm chọn rất chuẩn xác, làm cho đối phương bằng lòng ngoan ngoãn trèo lên. Có hai nguyên nhân thôi thúc chủ tiệm an tâm và mạnh dạn trèo lên «thang»:
Một là ông Đàm từng môi giới cho chủ tiệm, từng làm buôn bán món complet lần trước, chính là muốn khêu gợi đối phương nhớ lại, giúp đối phương ổn định tâm lý xóa bỏ nỗi nghi ngờ.
Hai là dùng cách «kích tướng» chế giễu chủ tiệm không có dũng khí, khiến ông ta càng nhanh chóng trèo lên thang. Đợi đến khi chủ tiệm trèo đến độ cao rồi, ông liền rút thang ngay tức khắc, cắt đứt đường rút lui, chủ tiệm lâm vào thế tiến thoái lưỡng nan, chẳng còn biết làm sao nữa, đành phải nạp thuế theo quy định.
6. Tôi đã ở chỗ đồng chí bây giờ
Dùng câu chuyện hay ví dụ để diễn đạt ý mình có thể làm cảm động thuyết phục người nghe hơn dùng sự thực khô khan hoặc nguyên lý khoa học.
Cách trả lời bằng ví dụ dí dỏm ngầm là chỉ trong hai sự vật có một số điểm tương đồng, dùng một sự vật trong đó để thuyết minh một sự vật khác, đem chỗ linh động giành lại cho đối phương liên tưởng. Khi chúng ta gặp vấn đề khó trả lời trực tiếp, nhưng cũng không thể lẩn tránh, có thể dùng thử phương pháp này.
Thường có những «kẻ sỗ sàng» tìm bới và đụng chạm đến «chỗ đau» của người khác, lúc này không nên tức giận vì như vậy là tự bộc lộ sự non kém của mình. Xin hãy xem câu chuyện dưới đây, có lẽ sẽ có chút gợi ý đối với bạn:
Năm 1956, tại Đại hội đại biểu lần thứ 20 Đảng Cộng sản Liên Xô, Khơ-rút-xốp đã đọc một báo cáo bí mật, công khai phê bình hàng loạt sai lầm của Stalin mở rộng việc thanh trừng phần tử phản cách mạng, đã gây nên phản ứng mạnh mẽ của nhân dân Liên Xô và nhân dân các nước trên thế giới.
Có một lần, trong Đại hội đại biểu của Đảng, Khơ-rút-xốp nhiều lần phê phán sai lầm của Stalin. Lúc đó, có người từ trong hội trường đại hội đưa lên một mẩu giấy. Khơ-rút-xốp mở ra xem, trên giấy viết: «Lúc đó ông ở đâu?».
Khơ-rút-xốp suy nghĩ một lát, cầm mẩu giấy lên, thông qua máy phóng thanh đọc to nội dung của mẩu giấy này. Sau đó nhìn xuống dưới, hét to lên: «Mẩu giấy này ai viết, đề nghị đồng chí lập tức từ chỗ ngồi đứng dậy và đi lên bục ngay».
Không có ai đứng lên cả. Khơ-rút-xốp lại nhắc lại lời của ông một lần nữa, đề nghị người viết mẩu giấy đứng dậy. Cả hội trường vẫn im lặng, mọi người đều chờ đợi Khơ-rút-xốp nổi cáu.
Mấy phút trôi qua, Khơ-rút-xốp thấy không có người đứng dậy, ông liền bình tĩnh nói: «Thôi được, tôi xin báo cáo với đồng chí, tôi lúc đó đã ngồi tại chỗ của đồng chí bây giờ».
Câu hỏi của vị đại biểu này nêu ra rất sắc bén đối với vấn đề nhạy cảm này, Khơ-rút-xốp với tư cách là Tổng Bí Thư không có cách nào né tránh được.
Khơ-rút-xốp từng là người được Stalin rất coi trọng, cho nên nhiều người Liên Xô đều nghi vấn rằng: «Ông đã từ lâu nhận thức được sai lầm của Stalin, thế thì vì sao trước kia ông chưa từng nêu lên ý kiến bất đồng? Lúc đó ông đang làm gì? Ông có tham gia vào những hành động sai lầm này không?».
Khơ-rút-xốp nếu giấu mẩu giấy này đi, thì có thể làm cho ông ta mất uy tín, khiến mọi người cảm thấy ông ta không dám nhìn thẳng vào sự thực.
Nhưng nếu ông trực tiếp thừa nhận: «Khi đó tôi không có gan phê bình Stalin», ắt sẽ làm tổn thương hình tượng của mình, cũng không phù hợp với thân phận là người lãnh đạo cao nhất của ông.
Khơ-rút-xốp phải tìm một cách khác. Ông khéo léo ngay tại chỗ đã sáng tạo ra một tình huống bất ngờ bắt người viết mẩu giấy đứng dậy, uy thế của Khơ-rút-xốp nhiều người đều nể phục, người viết mẩu giấy hoàn toàn không có gan đứng lên, ngay tức khắc không khí hội trường xuất hiện cảnh tượng lặng ngắt.
Cảnh tượng này có lợi đối với Khơ-rút-xốp, ông ta có thể mượn khung cảnh để phát huy ví ngầm ra câu trả lời của mình. Cách trả lời này rất dịu dàng, cũng rất khôn khéo.
7. Bằng không thì bạn hãy cứ giẫm lại tôi một cái
Trong lòng ai cũng ẩn chứa khát vọng đối với mình, nhưng trong xã hội khắp nơi đều có quy phạm, cho nên chúng ta không thể thích sao làm vậy được, mà phải có «khuôn khổ» nhất định.
Người tài giỏi bên ngoài trông có vẻ ngốc nghếch là người biết dùng hình thức giả làm ngốc nghếch để diễn đạt trí tuệ, tức khi phản đối thái độ, quan điểm và ý đồ của đối phương, không để lộ ra dấu vết «phản kích».
Người ta thường có chút tâm lý đề phòng đối với lời nói và hành động sắc sảo, sợ gặp mưu toan; mà đối với lời nói và hành động ngốc nghếch lại không đề phòng, người khôn ngoan thường dùng đặc điểm tâm lý này để thực hiện sách lược «người tài bề ngoài tỏ vẻ ngốc nghếch».
* Trên một chiếc xe ô tô công cộng chen chúc, một chàng trai còn chưa đứng vững, xe đã chạy. Anh ta lắc lư, vô tình giẫm lên bàn chân của một cô gái đứng phía sau.
Cô gái «Ối giời ơi» một tiếng, lập tức chau mày tròn xoe mắt. Chàng trai lập tức xin lỗi lia lịa: «Thật xin lỗi bạn, thật tôi không cố ý! ».
Cô gái vẫn còn giận dữ. Chàng trai thấy tình trạng đó liền giơ chân mình về phía trước: «Bằng không thì bạn hãy cứ giẫm lại tôi một cái!».
Trông thấy dáng vẻ ngốc nghếch của chàng trai, đổi lại cô gái bắt đầu thấy thẹn, không nén nổi cười «khì khì». Một trận xung đột sắp nổ ra đã tiêu tan.
Thoạt nhìn, chàng trai giống như một anh ngốc, nhưng kỳ thực anh ta là một người tài bên ngoài xem có vẻ ngốc nghếch, cho nên cái «ngu» này không phải là ngu thực sự, mà là dùng chí lớn để ngụy trang. Ngu xuẩn thực sự sẽ bị cô gái chửi cho một trận chỉ còn cách cúi mặt nhận lời.
Chàng trai giẫm lên chân người khác, trách nhiệm là ở mình, mình tỏ ra rất bị động. Để biến tiêu cực thành tích cực, anh ta cố ý nói lời «ngốc nghếch». – «Tôi không phải cố ý», cố ý làm ra vẻ «ngu ngốc» – giơ chân của mình ra để cô gái giẫm lại.
Chàng trai giẫm lên chân cô gái đích thực không phải là cố ý, là «phạm sai trái» nhưng từng lời nói, việc làm của anh ta đã biểu hiện sự thành khẩn. Khiêm tốn và đức hạnh giúp xử lý tốt các tình huống trong giao tiếp giữa người với người, cùng với phản ứng nhanh trí, cho nên cô gái đã chuyển tức giận thanh vui vẻ «không kể tới việc đã qua» nữa.
8. Chỉ khác hai chữ, hiệu quả khác hẳn
Thái độ của bản thân bạn được phản ánh ra từ người khác; đồng thời người khác cũng theo phản xạ căn cứ thái độ của bạn để đáp lại bạn.
Nghiên cứu của các chuyên gia về quan hệ con người đã chứng tỏ: chúng ta khi đi lại với người khác, thái độ đối xử của chúng ta đối với họ sẽ phản ánh ra từ trong thái độ của họ đối với chúng ta.
Đầu tiên khi chúng ta giao tiếp với người khác, chúng ta đã dùng hành vi và thái độ của mình kiềm chế hành vi và thái độ của họ, bằng động tác đầu tiên hoặc câu nói đầu tiên của mình, cơ bản đã định ra tinh thần cho toàn bộ cuộc giao thiệp. Nếu như bạn gò bó cứng nhắc, thì việc giao thiệp sẽ là sống sượng, khó chịu. Nếu bạn thân thiện mà rộng lượng, thì việc giao tiếp sẽ thuận lợi mà vui vẻ. Đây là một loại hình động liên quan với nhau trong việc giao tiếp giữa người này với người khác – thái độ của bản thân bạn sẽ được phản ánh ra từ ở phía người kia. Đồng thời, người khác cũng dựa vào thái độ của bạn và sự đánh giá của bạn đối với họ để đáp ứng bạn. Sự thành khẩn của bạn có thể gợi ra sự thành khẩn của đối phương; bạn tự tin, người khác sẽ tin bạn; bạn e dè quanh co người khác sẽ có thể xem thường bạn.
* Thời gian lên ca và tan ca hàng ngày, trên xe ô tô công cộng trong thành phố luôn chen chúc không chịu nổi, khi nhân viên bán vé di chuyển trong chiếc xe quá tải để kiểm soát vé, thường bị hành khách cằn nhằn và có hiện tượng không hợp tác.
Một nhân viên bán vé vừa chen vừa nói với những hành khách đứng ở phía trước: «Cám ơn bạn, xin nhường cho tôi đi một chút!»
Cô đi lại kiểm soát vé vô cùng thuận lợi, các hành khách gắng hết sức để giành cho cô một lối đi, lại vui vẻ hoàn toàn không có một lời oán trách.
So sánh với lời nói của nhân viên bán vé hàng ngày: «Làm phiền bạn, xin nhường cho tôi đi một chút», lời nói của nhân viên bán vé này chỉ khác có hai chữ, «làm phiền» đổi thành «cảm ơn», nhưng hiệu quả lại khác hẳn.
Dễ dàng nhận ra rằng: Khi một nhân viên bán vé nói với hành khách «Làm phiền bạn, xin nhường cho tôi đi một chút», cô ta đã dựng sẵn trước một «sân khấu», hành khách chỉ có thể sắm một vai diễn làm phiền và làm trở ngại người khác trên cái sân khấu này.
Còn câu «Cám ơn bạn, xin nhường cho tôi đi một chút!» của nhân viên bán vé này lại là dựng sẵn trước một «sân khấu» khác, hành khách trên sân khấu này muốn đóng một vai đã sẵn sàng dùng thái độ hợp tác thân thiện. Bởi vì sự cảm ơn của người ta thông thường là chỉ sau khi đối phương dùng cử chỉ giúp người khác, nhưng nhân viên bán vé này đã khéo léo để đối phương nhận trước phần cảm kích của mình.
9. Đột phá thói quen nhận thức
Cần phải đả phá tập quán tư duy làm theo lối cũ, bởi vì lịch sử như dòng sông chảy không nghỉ, nếu không thể theo thời gian biến đổi công việc, mà ngoan cố giữ đúng thói cũ sẽ tụt hậu và lạc hậu.
«Xuất kỳ chế thắng» chính là dùng ngôn ngữ mới lạ khác thường, diễn đạt một ý kiến khác nhau xa với dự tính trước của người nghe, cho người ta cảm giác kỳ lạ đột nhiên, từ đó cảm phục đối phương.
Muốn làm được «xuất kỳ chế thắng», cần phải khai thác năng lực tìm tư duy khác của mình, xung phá quán tính nhận thức làm nhiều trở thành thói quen, đả phá tập quán tư duy làm theo lối cũ, làm nổi bật cái «kỳ lạ».
* Một cuộc thi người đẹp ở trường học đã gần đến màn chót, trải qua mấy vòng loại, chỉ còn lại bốn người đẹp tham gia vào vòng đấu trí lực cuối cùng.
Người chủ trì cuộc thi phong độ nhanh nhẹn tay cầm micrô nói: «Sau đây, bốn tiểu thư sẽ kể chung cho chúng ta nghe một câu chuyện, câu đầu tiên vào chuyện mà chúng tôi đưa ra là: Ánh trăng đêm nay rất đẹp...».
Cô A tiếp nhận Mis, buột miệng nói luôn: «Sau khi buổi trình diễn kết thúc, tôi một mình đi trên con đường về nhà, bỗng nhiên phía sau mình truyền đến một tiếng súng nổ...».
Mis truyền đến tay cô B, cô nói tiếp: «Tôi hoang mang nhìn lại, thấy một người cảnh sát đang đuổi một tên côn đồ mang súng...».
Đến lượt cô C nói: «Sau vài lần vật lộn, người cảnh sát bắt được tên côn đồ».
Câu chuyện kể đến đây, hầu như chẳng còn lời nào đáng nói nữa, nhưng micrô lúc đó truyền đến tay cô D, nên làm thế nào lồng tiếp vào mới có thể làm cho kết cục của câu chuyện mới lạ mà khéo léo đây?
Cô D ngẫm nghĩ chốc lát, nhanh trí bỗng bật ra ý nghĩ mới, cô nói tiếp: «Viết đến đây, nhà văn trẻ liền xé luôn bản thảo, anh tự nhiên lẩm bẩm: «Câu chuyện theo khuôn sáo cũ rích vô vị như thế này, làm sao có thể tạo ra từ trong phong cách của mình?».
Tiếng nói của cô D vừa dứt, cả hội trường vốn im lặng bỗng chốc vang lên những tiếng vỗ tay. Cô D đã giành được ngôi quán quân của cuộc thi người đẹp này.
Câu chuyện ba cô gái trước biên soạn, thực tế không thể hấp dẫn. Nếu như cứ theo cách đó để biên soạn tiếp, chỉ là đi vào ngõ cụt, huống hồ cô C đã khép câu chuyện lại. Tình thế này khẳng định là đẩy cô D, người phát ngôn cuối cùng đến bên bờ vực thẳm.
Nhưng quay lại còn kịp, cô D đã chuyển cách suy nghĩ, phát hiện ra những lời mới lạ, không những chuyển nguy thành an mà còn chuyển sự nhạt nhẽo bình thường thành chuyện lạ nổi bật.
Cô đã chuyển từ việc biên soạn một câu chuyện thành việc đánh giá của nhà văn đối với bản thân câu chuyện. Việc chuyển biến đột nhiên này vượt ra ngoài mong muốn và dự đoán của mọi người.
Cô D đã tặng cho người xem một chuyện thú vị, còn người xem đã đáp lại bằng những tràng pháo tay nồng nhiệt. Đây là sự khẳng định tốt nhất đối với sự nhanh trái của cô.
10. Giữa tiến công với phòng thủ
Công với thủ, tiến với thoái thường đợi chờ nhau. Điểm ngoặt của chuyển thủ thành công là ở chỗ nắm chắc thời cơ chiến đấu vút chốc biến mất.
Khi người khác có việc yêu cầu chúng ta, nhưng chúng ta lại khó mà đáp ứng được, thường cảm thấy từ chối họ là một việc rất ngại ngùng.
Nói thẳng thực lòng dạ, từ chối đối phương thường làm mất thể diện người ta, làm cho người ta khó gỡ khỏi thế bí, mà chính bạn cũng vì vậy không mở mày mở mặt, thường bị quở trách là đồ tồi, nhưng tiếp nhận yêu cầu của đối phương, lại cảm thấy khả năng không làm được.
Lúc đó, có thể dùng mưu lược chuyển thủ thành công, dùng lời nói khéo để từ chối.
Chuyển thủ thành công, có nghĩa là trước tiên hãy làm bộ tỉnh bơ, ra vẻ không nghe thấy lời của ai đó, sau đó lời qua tiếng lại, ngấm ngầm can thiệp vào câu chuyện, một khi thời cơ chín muồi, liền tóm lấy chỗ đột phá trong lời lẽ của đối phương, phản kích lại đối phương. Đây kỳ thực là một cuộc chiến thuật tâm lý, có thể làm tan rã luồng suy nghĩ của đối phương, chuyển bị động làm chủ động.
* Ngày cưới của anh Lưu, khi tiệc cưới đang đến đỉnh cao, một ông «Vua rượu» như say mà không phải say, giọng đĩnh đạc mời ba người khách ngồi ở trên mỗi người cùng «uống bay» một chai rượu.
Ông Trương là một trong ba vị khách đó đứng dậy nói: «Tôi muốn xin ông chỉ bảo cho một vấn đề «Tam nhân hành, tất hữu ngã sư» (ba người đi cùng đường ắt có người sẽ là thầy của ta), đây có phải là lời của Khổng Tử không?»
«Vua rượu» lập tức trả lời: «Phải».
Ông Trương lại hỏi: «Phải chăng ông muốn ba người chúng tôi cùng uống?».
«Vua rượu» đáp: «Đúng vậy».
Ông Trương thấy người này đã vào «tròng», liền nói: «Thánh nhân đã nói: Tam nhân hành, tất hữu ngã sư, ông lại đề xuất muốn cả ba người chúng tôi cùng uống, ông hiện tại chính là ông thầy tốt nhất của cả ba người chúng tôi đây, vậy xin ông hãy «làm gương» cho một chai trước được không?».
Việc này xảy đến bất ngờ, buộc «Vua rượu» bó tay vô kế, không thể đối đáp lại được, đành phải hủy bỏ «lệnh rượu».
Đối mặt với việc chúc rượu của ông «Vua rượu», ông Trương đã ứng xử ra sao? Ông hầu như tiếp nhận, bởi vì ông vừa không lắc đầu vẫy tay cũng không có lời nào từ chối. Chỉ nhìn thấy ông ta vui vẻ đứng lên, khiêm tốn xin chỉ bảo một vấn đề.
Vấn đề này thật ra không phải là lời của «rượu» mà là tri thức chính cống: «Tam nhân hành, tất hữu ngã sư» phai chăng là của Khổng Tử.
Thứ rượu của «Vua rượu» đang nồng nàn, đối với một vấn đề rất dễ dàng như thế, tự nhiên vui vẻ trả lời ngay là «phải».
Thế là «Vua rượu» khi đang như say mà không phải say, thật sự mơ mơ hồ hồ bị mắc vào tròng.
Thực ra khi người ta đang vui, ví như trường hợp uống rượu này, dễ dàng mất sức phán đoán nhất, bước nhằm lên thuyền «giặc». Đã chui vào tròng, muốn giải thoát nhưng không phải dễ dàng, bởi vì bậc trượng phu có câu: «Quân tử nhất ngôn, tứ mã nan trụy!» (Một lời người quân tử nói ra, xe bốn ngựa cũng khó đuổi!) huống hồ trên bàn rượu mọi người không chỉ là quân tử, còn là anh hùng nữa.
Ông Trương đã nắm được điểm này, thừa cơ rút chặc thòng lọng, dùng «lời hứa» công kích «lời hứa»: Ông chẳng phải là mời chúng tôi uống rượu sao? Ông lại chẳng phải là bậc thầy của chúng tôi ư? Được, chúng tôi sẽ uống, nhưng phải mời ông làm gương một chai trước.
Một mẹo khá lợi hại! Quay giáo đánh một đòn đã đạt được mục đích dẫn đến «bãi» rượu.
11. Mượn tên phát huy
Vứt bỏ kẻ bị quyền rủa, nêu cao người tên hay. Khéo léo lợi dụng tên là một cách để «nêu cao tên tuổi».
Trong xã giao hàng ngày, đôi khi họ tên cũng có giá trị lợi dụng riêng của nó, nếu có thể đem tên họ của mình hoặc của người khác ra phát huy khéo léo, khéo gọt giũa thì có thể nhận được hiệu quả diễn đạt đầy thú vị và vượt ra ngoài ý định trước của người khác.
* Trong một cuộc tọa đàm giữa bí thư đoàn nhiệm kỳ mới với cán bộ đoàn cơ sở giữa, Vương Tân Lượng, bí thư nhiệm kỳ mới do lần đầu chủ trì hội nghị bên cạnh lại có vài vị lãnh đạo cũng ngồi, nên hơi mất tự nhiên.
Khi thảo luận đến nhận thức đối với các công tác Đoàn, anh nói: «Trong xã hội kinh tế hàng hóa hiện nay, công tác của Đoàn vừa có cơ hội, lại đối mặt với thách thức, nhất định sẽ gặp nhiều vấn đề mới».
Nói đến đây, anh chưa nghĩ ra những lời sau đó, liền tuôn ra một câu cửa miệng: «Thế thì không dễ làm phải không?» vừa nói ra liền cảm thấy lỡ lời.
Nhưng anh ta trấn tĩnh lại, nói: «Có mọi người ở đây, dù việc khó làm mấy, tôi cũng tin là làm tốt, tôi muốn nắm tay các bạn cùng tiến lên, cùng xây dựng phong trào đoàn mới làm cho công tác của đoàn sẽ giống như cái tên của tôi: vừa mới («Tân») vừa sáng («Lượng »). Các cán bộ đoàn có mặt đều đáp lại bằng nụ cười đồng cảm.
Bí thư đoàn vốn muốn có cảnh tượng rạng rỡ tuyệt vời lúc mới nhận nhiệm vụ, không ngờ nhất thời lỡ lời, sắp đẩy đến thất bại hiệu quả thực tế sẽ trái hẳn với nguyện ước ban đầu.
Nhưng anh đã nhanh chóng «ghìm cương trước vực thẳm», biến nguy hiểm thành vô sự, mà «dây cương» chính là cái tên của mình.
«Cách xoay chuyển trời đất» như thế, cái hay là ở chỗ nhanh trí, đồng thời đừng có quên cần phải khi lâm «nạn» không hoang mang. Nếu như tâm lý không khống chế nổi, ắt sẽ lúng túng, sẽ làm cho «khó khăn» thêm «khó khăn».
Mượn tên phát huy là kỹ xảo ngôn ngữ, nó có thể tăng cường lính hình tượng, tính hứng thú của ngôn ngữ khiến cho cuộc nói chuyện nhẹ nhàng, hoạt bát, khiến đối phương dễ tiếp nhận, có lợi cho giao tiếp thành công.
Mượn tên phát huy, tính tùy ý tương đối lớn, không đòi hỏi tuyệt đối nghiêm khắc, có thể giải thích trực tiếp, có thể giải thích lệch lạc, có thể tách từ, có thể liên tưởng, chỉ cần bề ngoài nói được trót lọt, xuôi tai thì sẽ được xem là vận dụng thành công. Nhưng cũng cần chú ý tình huống và đối tượng, không thể lạm dụng để tránh tổn hại đến hiệu quả giao tiếp.
12. Dùng vui đùa gỡ thế
Vui đùa có thể giúp bạn nhẹ nhàng đối mặt với mình, đối mặt với người khác, đối mặt với tất cả mọi việc không vui vẻ, đem đến cho bạn sự ấm áp và hài hòa.
Mọi người đều thích nói vui đùa, bởi vì nó có thể giúp người ta nghỉ ngơi vui vẻ, điều tiết màu sắc của cuộc sống. Không biết bạn có để ý hay không, khi chúng ta gặp việc không vui, nói một chuyện vui đùa thích đáng, thường có thể sinh ra sức mạnh thần kỳ, khiến bạn thoát khỏi buồn phiền.
* Trên một chiếc ô tô công cộng, mọi người chen chúc nhau lúc lắc, giống như trong hộp cá mòi trời nóng nực, một số người ăn đồ ăn lạnh trong xe.
Lúc đó, một thanh niên đang ăn kem, chỉ nghe một tiếng mút «chíp chíp», nước kem phun ra vừa vặn bắn lên mũi một thanh niên đứng bên cạnh.
Chỉ trong nháy mắt, mọi người cho rằng cuộc cãi nhau lập tức sẽ bắt đầu. Cô bạn gái của người thanh niên bị nước kem bắn lên mũi, vừa rút khăn tay cho anh ta lau mặt, vừa nhìn trừng trừng vào người ăn kem một cách giận dữ.
Không ngờ, người bạn trái của cô ta lại cười nói: «Em chờ một chút, đừng chùi trước, anh ta vẫn chưa ăn hết kem, có thể vẫn còn bắn thêm lần nữa».
Lời anh nói rất có kiềm chế, cũng rất dí dỏm, nhiều người đứng bên cạnh đều cười ồ lên. Người thanh niên gây họa cũng cười một cách ngượng nghịu, đồng thời xin lỗi nhiều lần.
Khi chàng trai vui tính và cô bạn gái của anh xuống xe, mọi người ở trong xe đều nhìn họ với vẻ khâm phục.
Người thanh niên ăn kem vô ý đã làm bắn nước kem lên người khác, anh không có ý xấu hại người, nhưng về khách quan anh ta làm cho người khác bị tổn hại nhỏ. Việc này đối với người đứng đắn để xét, về tâm lý nhất định có chút cảm giác bứt rứt. Lúc đó, nếu như người bị hại lại quở trách, rõ ràng là hành động không sáng suốt làm anh ta mất mặt.
Người thanh niên bị nước kem bắn lên mũi này, không làm như vậy. Anh ta chỉ nói một câu hài hước, ngay lập tức một cục diện đang căng thẳng đụng vào là bùng nổ ngay đã được hòa hoãn. Biến ý thù địch thành hữu hảo, biểu hiện trình độ tu dưỡng rất cao.
** Một buổi trưa cậu Mã đi xe đạp về nhà, không cẩn thận đi sang bên trái đường, vừa vặn va vào một chàng trai đi xe đạp từ phía đối diện đến. Chưa kịp để cho cậu Mã từ dưới đất bò dậy, chàng trai này đã khai triển thế tiến công đối với cậu ta: «Anh đã từng học luật giao thông chưa?»
Cậu Mã nói: «Dạ học qua một số».
Chàng trai hỏi vặn lại: «Vậy thì vì sao anh không đi sát về bên phải?» Xem chừng chàng trai này có vẻ giận dữ rồi.
Cậu Mã tự biết mình đuối lý, liền dùng một câu nói vui để đáp lại đối phương: «Nếu như tất cả mọi người đều đi sát về phía bên phải, thì đường phía bên trái chẳng đã hoàn toàn trống vắng sao?»
Không ngờ câu nói hoàn toàn vui đùa này đã giúp cho cậu Mã được việc lớn. Chàng trai kia trong lòng đang đầy giận dữ chốc lát đã hoàn toàn bình tĩnh, thậm chí suýt nữa còn bật cười, trèo lên xe đạp đi khỏi.
Một câu nói vui đùa đã tránh được một cuộc xung đột, hai bên «biến can qua thành ngọc gấm». Chúng ta thử nghĩ xem, nếu như cậu Mã đối đầu gay gắt với đối phương nói ra những lời mỉa mai cay độc, rất có thể đã làm to chuyện, chưa biết chừng còn phải đấm đá nhau nữa.
Từ đó ta thấy, là người nói một câu đùa dí dỏm, không những có thể làm cho cuộc sống của mình trở nên nhẹ nhàng thoải mái, mà còn có thể dùng dí dỏm để bảo vệ mình, thoát ra khỏi hoàn cảnh gây cấn, điều tiết quan hệ với người khác.
Trê-khốp nói: «Người không hiểu nói đùa là người không có hy vọng! Con người như thế dù trán cao đến bảy tấc – thông minh tuyệt đỉnh, cũng không xem thật sự là có trí tuệ».
13. Qua sông không dỡ cầu
Đem mình chào hàng là một loại tài hoa, là một môn nghệ thuật. Cuộc sống đích thực là một công việc chào hàng liên tiếp, nếu như bạn muốn học tập việc đem mình chào hàng, bây giờ chính là lúc bắt đầu.
Chúng ta luôn khát khao được gặp gỡ một số nhân sĩ có danh tiếng và bắt chuyện với họ, từ đó học được những điều bổ ích, đôi khi còn nêu ra một chút thỉnh cầu nho nhỏ với họ, ví dụ như xin chữ ký, chụp chung ảnh v.v...
Nhưng, những danh nhân này lại là người xa lạ, thật ra không quen biết chúng ta. Đương nhiên sẽ đem lại khó khăn nhất định cho việc giao tiếp, chúng ta thường nghe người ta tự oán trách mình không được các danh nhân thu nhận.
Tâm lý chung của con người cũng như các danh nhân, đều thích giao tiếp, mà còn thích sự chân thành và thẳng thắn. Nếu người ta từ chối thì trước hết phải tìm nguyên nhân ngay trên bản thân mình, cũng có nghĩa là phải nghiên cứu một chút kỹ xảo làm thế nào để được người ta tiếp nhận. Chúng ta đòi gặp gỡ với danh nhân, mà người ta không quen chúng ta, nhất định cho rằng chúng ta quá đường đột.
Việc này ví như muốn qua một con sông, trên sông không có cầu, chúng ta không biết dòng sông nông sâu vẫn khăng khăng vượt qua, nhất định sẽ bị chìm. Giá như chúng ta bắt một chiếc cầu trước, thì tình huống sẽ thay đổi rất nhiều.
Vậy chiếc «cầu» này là như thế nào, xin hãy xem ví dụ dưới đây:
Thầy giáo Trần đi dự một hội thảo học thuật, nhà ngôn ngữ học nổi tiếng Trương Chí Công cũng tham dự hội nghị.
Thầy Trần từ lâu đã ngưỡng mộ tên tuổi của Trương tiên sinh, rất muốn chụp ảnh chung với ông hoặc có thể chụp một mình ông một tấm ảnh.
Buổi tối hôm hội nghị khai mạc, thầy Trần tìm một cơ hội đến thăm Trương tiên sinh ở tại phòng của ông ta.
Thầy giáo Trần trước tiên rất thành khẩn tự giới thiệu mình, đồng thời giải trình những thu hoạch của mình sau khi đọc một số trước tác của Trương tiên sinh, còn nêu ra vài dẫn chứng cụ thể. Tiếp đó lại xin chỉ bảo một vài vấn đề không mất nhiều thời gian lắm. Cứ như thế, Trương tiên sinh bắt đầu bắt chuyện với thầy giáo Trần một cách đầy thú vị.
Trước khi tạm biệt, thầy giáo Trần đề xuất một cách thăm dò chụp cho Trương tiên sinh một tấm ảnh. Không ngờ, ông không những vui vẻ bằng lòng, mà còn chuẩn bị một cách hết sức cẩn thận: dịch chuyển ghế sa lông lại, gạt chiếc ba toong ra phía sau ghế, ngồi thẳng người để chụp. Thầy giáo Trần đã chụp thành công cho ông hai tấm ảnh.
Từ đó, chúng ta nhận ra rằng, chiếc «cầu» này chính là cùng phát hiện ra những chỗ tương đồng và giao lưu tình cảm giữa con người với con người.
Trong việc giao tiếp với những người xa lạ (nhất là với các danh nhân), chúng ta rất có thể gặp một số cảm giác xa lánh, sẽ sinh ra xáo trộn tâm lý, như vì sợ bị lừa, bị tổn hại, khiến cho đối phương không thể bày tỏ tình cảm chân thành của mình.
Thầy giáo Trần vì từ lâu đã ngưỡng mộ danh tiếng của Trương Chí Công tiên sinh, cho nên mạnh dạn đến thăm, dù yêu cầu này là đơn phương. Nhưng lòng chân thành này của thầy giáo Trần đủ để cảm hóa người khác rất sâu sắc. Tuy thế thầy Trần vẫn còn phải dùng phương thức phù hợp để biểu hiện tình cảm của mình.
Thầy giáo Trần dẫn ra các trước tác của Trương tiên sinh, nhưng cũng phát biểu những kiến giải của mình, thể hiện rõ đã có nghiên cứu về phương diện này. Tiếp đó thầy giáo Trần lại xin chỉ bảo một vài vấn đề, bày tỏ thái độ khiêm tốn muốn học tập của mình.
Thầy giáo Trần chính là dùng lòng chân thành đối với học thuật và đối với Trương tiên sinh, bày tỏ mình quyết không bao giờ là kẻ vô lại của học thuật, càng không phải là kẻ lừa dối để lấy tiếng, lấy đó để bắc cho mình một chiếc «cầu» giao tiếp giữa người với người.
14. Nước lên và nước xuống
Khi chúng ta muốn áp đặt ý kiến của mình vào người khác một cách cứng nhắc, thường vì chúng ta cảm thấy họ có nhược điểm, lẽ ra chúng ta phải cảm thấy mình có nhược điểm mới đúng.
Có một loại người tự cho mình là giỏi nhất, họ luôn cho rằng việc gì mình nói đều đúng, loại người này thật sự làm cho bạn không có cách gì để bắt chẹt được anh ta. Tranh luận với anh ta, anh ta sẽ đỏ mặt tía tai với bạn, xô xát nhau dẫn đến tổn hại quan hệ hòa hợp của hai bên.
Muốn ứng phó thành công với loại người này thì nên nhường anh ta đôi chút, để cho anh ta giữ quan điểm của mình, đồng thời đưa ra giải thích hợp lý đối với điều đó, bạn đúng, anh ta cũng đúng, mỗi người giữ một lẽ, bảo lưu cách nhìn nhận khác nhau.
Đương nhiên, trên những vấn đề hệ trọng liên quan đến quốc kế dân sinh, kiểu giải tỏa này là không thể được. Phương pháp để cho mỗi bên giữ lý của mình, mỗi người làm theo cách của mình, chỉ hạn chế trong việc đúng sai không quan trọng trong cuộc sống hàng ngày mà thôi.
* Cuối đời Thanh, ở huyện Giang Hạ có một Tri huyện tên là Trần Thụ Bình. Ông là người rất thông minh, giỏi dùng chỉ một vài câu mà giải hòa được cãi nhau.
Một lần, rất nhiều người có tiếng tăm tụ tập tại lầu Hoàng Hạc, uống rượu mua vui, mọi chuyện trời biển bao la không chỗ nào không bàn đến. Khi bàn đến chiều rộng mặt sông tại Vũ Hán, Tổng đốc Hồ Bắc với vẻ tự tin nói:
«Chiều rộng mặt sông tại Vũ Hán rộng bảy dặm ba tấc.»
Lời nói vừa dứt, Tuần phủ đang ngồi uống rượu ở bàn khác vừa lắc đầu, vừa đặt cốc rượu xuống, với vẻ khẳng định nói to:
«Chiều rộng mặt sông tại Vũ Hán rộng năm dặm ba tấc.»
Cùng một mặt sông, cuối cùng rộng bao nhiêu? Không chờ người khác nói thêm, hai ông Tổng đốc và Tuần phủ không nhân nhượng nhau đã bắt đầu tranh cãi kịch liệt làm cho mọi người đều rất khó xử, bầu không khí đang náo nhiệt bỗng chốc đã lắng xuống.
Thấy tình cảnh đó, Tri huyện Trần Thụ Bình cười khà khà nói:
«Nước sông lên, chiều rộng mặt sông sẽ có thể đạt đến bảy dặm ba tấc; nước sông xuống, chiều rộng mặt sông sẽ có thể hẹp đến năm dặm ba tấc. Tổng đốc nói là tình huống khi nước lên, còn Tuần phủ nói là tình huống khi nước xuống, cả hai người đều không sai.»
Như vậy, bầu không khí trên bàn tiệc trong khoảnh khắc vui vẻ trở lại. Tổng đốc, Tuần phủ và các vị có danh tiếng đều vô cùng khâm phục đối với những lời giải hòa khéo léo của Tri huyện Trần Thụ Bình.
Đối với ý kiến bất đồng của bạn bè, Trần Thụ Bình vừa không phản bác cái này, cũng không gật bừa cái kia, mà là lấy lời lẽ khéo léo, kết thúc sự tranh cãi của họ. Hai người đều đúng là một câu nói hoàn toàn bậy. Cùng một mặt sông làm sao có thể có chiều rộng khác nhau? Nước sông phân thành hai tình huống nước lên và nước xuống cũng không chính xác, bởi vì cuộc tranh luận của Tổng đốc và Tuần phủ vốn tiến hành trong cùng một tiêu chuẩn.
Nhưng câu nói này của Trần Thụ Bình lại là lời nói hoàn toàn tốt, bởi vì loại bỏ được cuộc cãi cọ của hai bên, giữ được thể diện của cả hai bên, giữ được bầu không khí thân tình của buổi tiệc.
15. Bắt tay vào từ việc nhỏ
Sách «Tuân Tử» nói: «Tận tiểu giả đại, thận vị giả trứ». Làm việc phải mạnh dạn, lại phải dè dặt, tránh lỗ mãng.
Thường nói: «Đại hành tiểu cố tế cẩn» (Mạnh dạn làm, chú ý đến cái nhỏ, cẩn thận dè dặt), kỳ thực câu nói này không phải là đặt vào mọi chỗ mọi nơi đều đúng. Vì thế tác phẩm xử thế nổi tiếng «Thái căn đàm» nói «chỗ bé không để lọt», tức ta làm việc, mọi nơi đều phải hết sức cẩn thận, chính là chỗ việc nhỏ bé nhất cũng không thể lơ là sơ xuất, thực hiện được «để ý đến cái lớn, bắt tay vào làm từ cái nhỏ».
Sự thành công và thất bại của sự nghiệp một đời của một người, mấu chốt thường ở chỗ xử lý một số chỗ nhỏ nhặt không được mọi người chú ý có thỏa đáng hay không, cho nên người xưa từng nói «Con đê dài ngàn dặm bị hủy hoại bởi một tổ mối».
* Ngày 11 tháng 5 năm 1851, Hội đồng liên bang Frankfurt có một vị đại sứ mới, ông chính là Bismarck mới 36 tuổi từ Preussen (nước Phổ) đến.
Hội đồng liên bang Frankfurt do đại biểu các bang chư hầu lập nên, lúc đó thế lực của Austria (tức Áo) trong liên bang lớn mạnh nhất, chiếm ưu thế rõ rệt trong Hội đồng liên bang, còn Preussen (tức Phổ) mà Bismarck đại biểu (tức nước Đức về sau này) thế lực tương đối nhỏ yếu.
Bismarck đến Frankfurt cảm thấy một cách rõ ràng sự bất bình đẳng trong Hội đồng, ông rất bất mãn với cách tỏ ra cao hơn người khác một cái đầu của Austria (Áo), liền tìm cơ hội để ra thách thức với người Austria (Áo).
Trong Hội đồng có một lệ không thành văn, chính là chỉ có người Austria đảm nhận chức chủ tịch, mới có quyền hút thuốc trong lúc họp. Bismarck quyết tâm làm thay đổi cách làm không bình đẳng này.
Trong một lần họp, ông chọn đúng thời cơ, khi ông chủ tịch rút ra một điều thuốc xì gà, ông cũng liền rút ra một điếu, đồng thời xin lửa của ông chủ tịch để châm thuốc, mình cũng bắt đầu hút, lấy đó để biểu thị Preussen (Phổ) và Austria (Áo) là ngang vai ngang vế.
Thái độ này của Bismarck khiến cho các bang chư hầu không thể không chào đón khác thường đối với vị đại sứ mới đến từ Preussen này.
Phàm mọi việc đều dè dặt, ắt cuộc sống sẽ rất mệt mỏi, nhưng trong một số trường hợp quan trọng, lơ là sơ xuất thực tế là có hại. Cách làm khôn khéo trong những việc nhỏ bé tỏ ra người đó có trí tuệ.
Bismarck gan dạ và sáng suốt hơn người, ông ở vào thế kém mà không bi quan, sợ sệt mà dám thử sức với đối thủ lớn mạnh hơn, giành hơn kém trong trường ngoại giao.
Hút thuốc vốn là một việc nhỏ, nhưng khi họp chỉ cho phép người Austria hút thuốc, thì phía sau nó là hàm ý càng sâu xa – Nó là một thứ ức hiếp chèn ép cậy mạnh bắt nạt kẻ yếu.
Bismarck đưa ra thách thức công khai với việc đó, ông đã vi phạm lệ thông thường, xin lửa châm thuốc, đây là một loại đấu tranh không lời, giành được địa vị hùng hồn về ngoại giao cho bang mình.
Bismarck bắt tay vào từ việc châm thuốc nhỏ này, tỏ ra chí hướng lớn của mình phải giành được quyền bình đẳng cho bang mình. Để cho mọi người thay đổi cách nhìn, thường là những việc nhỏ như thế, tỏ ra ý chí kiên cường của mình.
Do vậy muốn đem «việc nhỏ» xem quan trọng ngang hàng với «việc lớn» phải xử lý thật tinh tế và quyết đoán.
16. Bí quyết tránh bị từ chối
Chỗ vô ý có thể trở thành là có ý thật nhất. «Ung dung là thật nhất» có thể làm «giải thích không đúng» đối với cách này.
«Tiện thể nêu lên», chính là dùng phương thức không chính thức để nêu lên một vấn đề gì đó với người khác. Đôi khi chúng ta dùng phương thức trịnh trọng nêu lên vấn đề nào đó với người khác ép buộc họ tiếp nhận, nhưng bị họ từ chối làm cho đôi bên đều khó xử.
Nhất là giữa những người có quan hệ bình thường, đột nhiên nêu lên một sự việc rất quan trọng nào đó với người ta một cách chính thức, khiến người ta cảm thấy quá đường đột, thì rất dễ bị từ chối, hơn nữa sau khi bị từ chối, mình lại cảm thấy sượng sùng khó gỡ khỏi thế bí.
Thực ra bị từ chối không thuộc lẽ thường tình, chỉ hiềm vì chúng ta xem sự kiện đó tới mức quá quan trọng, cho nên sau khi bị từ chối liền cảm thấy thất vọng, trong lòng mất cân bằng.
Vậy thì nên làm thế nào? Chúng ta có thể sáng suốt hơn một chút, mang thái độ thử thăm dò xem, nhằm đúng thời cơ thích đáng, khi xử lý các việc khác đang có thời gian trống sẽ nêu lên một cách qua loa để thăm dò, như thế dù cho bị từ chối cũng sẽ cảm thấy không sao cả.
Nếu như trong việc chấp hành một nhiệm vụ giao tiếp nào đó, nhằm đúng lúc khoảng thời gian trống, nhân tiện nêu lên vấn đề của mình, cho người ta ấn tượng là không xem việc này là quan trọng lắm, dù cho không thể được thỏa mãn, cũng để cho người ta cảm thấy chẳng sao cả.
* Một nhân viên nghiệp vụ khi đàm phán với giám đốc nhà máy nọ đã nêu lên một vấn đề với đối phương: «Nhân tiện tôi xin hỏi một chút, nhà máy anh có cần người không? Tôi có một anh bạn đồng nghiệp muốn đến chỗ các anh làm việc».
Ông giám đốc nhà máy nói: «Hiệu quả của nhà máy chúng tôi không tồi, người muốn đến đây rất nhiều. Nhưng hiện nay cũng chưa có người nào vào được».
«Vậy à.»
Trước việc đối phương từ chối trả lời, nhân viên nghiệp vụ cũng không hề cảm thấy lúng túng bởi anh ta đã đạt được mục đích thăm dò.
Phương thức «tiện thể nêu lên» này, làm cho nhân viên nghiệp vụ trở nên rất chủ động, anh ta vừa bàn việc buôn bán lại vừa hỏi ý kiến được vấn đề mình quan tâm. Mặc dù không được như nguyện vọng, cũng không làm cho quan hệ hai bên rơi vào trạng thái căng thẳng.
Chúng ta trước khi làm sáng tỏ ý đồ chân thực của mình, còn có thể dùng phương pháp nhân tiện nêu lên, khống chế tâm lý của đối phương trước. Trong «Tam quốc chí» có ghi một câu chuyện như sau:
Chiếc yên ngựa của Tào Tháo bị chuột cắn hỏng, viên «Khố lại» quản lý kho rất sợ hãi. Bởi vì Tào Tháo rất mê tín, nếu như biết việc chiếc yên ngựa của ông ta dùng bị chuột cắn, nhất định sẽ cho là điềm không lành, chắc chắn phải trị tội tên «Khố lại» này.
Sau khi Tào Xung biết được sự việc, cố ý dùng chiếc dùi đâm thủng chiếc áo đơn của mình, hình dạng giống như răng chuột, sau đó đến trước mặt Tào Tháo cố ý làm ra vẻ tiếc. Tào Tháo hỏi ông ta vì sao buồn phiền.
Tào Xung nói: «Người đời nói chung đều cho rằng bị chuột cắn rách quần áo thì chủ nhân của nó rất không tốt lành, hiện giờ chiếc áo đơn của con bị chuột cắn cho nên rất lo buồn».
Tào Tháo vội vàng an ủi nói: «Chuột cắn rách quần áo, chủ nhân sẽ không tốt lành, đây hoàn toàn là chuyện vu vơ, việc gì phải buồn lo».
Về sau viên «Khố lại» đến xin lĩnh tội với Tào Tháo, nói chiếc yên ngựa không cẩn thận bị chuột cắn hỏng, Tào Tháo nghe xong chỉ cười rồi cho qua.
Tào Xung đã giải vây giúp cho viên «Khố lại». Tào Xung tìm hiểu bẩm tính của Tào Tháo, dự đoán đến việc viên «Khố lại» có thể bị trách mắng, cho nên ông ta liền mượn cớ chiếc áo của mình bị chuột cắn, để Tào Tháo loại trừ tâm lý mê tín, tạo nên một tình thế có lợi cho mình, sau đó để cho viên «Khố lại» thuận tiện nêu lên, gửi gắm ý thật của mình. Tào Tháo đành phải cho là việc tự nhiên, không truy cứu trách nhiệm, viên «Khố lại» tránh được một phen tai họa.
Vấn đề «nhân tiện nêu lên», hoặc dùng phương thức tùy tiện nêu, trong nhiều trường hợp, trên thực tế chính là ý đồ chân thực mình muốn nói rõ.
Nhưng người nêu ra vấn đề chọn sách lược làm ra vẻ không chú ý, đem ý đồ chân thực nêu lên trong khoảng xen kẽ của một sự việc nào đó, giảm yếu tính quan trọng của nó, khiến cho người nêu vấn đề trở nên chủ động hơn, có đường lui, có thể ngăn chặn một cách có hiệu quả sự mất cân bằng tâm lý vì bị đối phương phủ nhận.
17. Xử thế nhường một bước là cao
Chúng ta không nên mang tâm trạng oán hận và trách móc đối với người khác. Khoan dung là một phẩm cách tốt, nó có thể làm cho bạn sẽ chuyển hóa tư duy lành mạnh thành hành động có tính sáng tạo.
Trong sách «Thái căn đàm» nói: «Bất trách nhân tiểu quá, bất phát nhân ẩn tư, bất niệm nhân cựu ác. Tam giả khả dĩ dưỡng đức, diệc khả dĩ viễn hại».
Ý nghĩa của câu này là không nên trách những sai sót nho nhỏ người khác mắc phải, cũng không nên tùy tiện vạch ra những điều bí ẩn trong cuộc sống riêng tư của người khác, càng không thể giữ canh cánh trong lòng những tật xấu trong quá khứ của người khác.
Ba nguyên tắc làm người này, không những có thể bồi dưỡng phẩm đức của mình, cũng có thể hoàn toàn tránh được tai họa gặp phải ngoài ý muốn.
Ở đây chỉ nói riêng về việc «không nên tránh những sai sót nho nhỏ của người khác». Ở bên cạnh chúng ta thường có một số người vì một chút việc nhỏ, bèn so đo tính toán, tạo nên sự không hài hòa trong quan hệ con người, cho nên chúng ta cần phải có lòng vị tha mạnh mẽ, sẵn sàng tha thứ.
Năm 1754, trước khi nước Mỹ độc lập, cuộc bầu cử Hội đồng thuộc địa Virginia tiến hành tại Alexandria. Thượng tá George Washington với tư cách là chỉ huy bộ phận quân đội đóng tại đây cũng tham gia hoạt động bầu cử.
Cuộc bầu cử cuối cùng tập trung vào hai người ứng cử. Đa số người đều ủng hộ người do Washington tiến cử. Nhưng có một người tên là William Bing lại kiên quyết phản đối.
Vì vậy, ông ta tranh cãi kịch liệt với Washington. Trong lúc tranh cãi, Washington lỡ lời nói một câu xúc phạm đến đối phương, việc này chẳng khác nào đổ dầu vào lửa. William Bing tính tình nóng nảy, không nén nổi giận đã đấm Washington ngã lăn xuống đất.
Các bạn bè của Washington vây lại, hò hét đòi phải đánh William Bing một trận. Các bộ hạ của Washington đóng giữ tại Alexandria nghe nói tư lệnh của mình bị làm nhục cũng mang súng chạy đến, bầu không khí rất căng thẳng.
Trong tình huống này, chỉ cần Washington ra lệnh một tiếng, William Bing sẽ có thể bị đánh nát nhừ. Song Washington là một người có đầu óc bình tĩnh, ông chỉ nói một câu: «Việc này không liên quan đến các bạn» nhờ thế, sự việc mới không trở thành to tát.
Ngày hôm sau, William Bing đã nhận được một mẩu thư của Washington sai người mang đến, muốn ông ta đến ngay một tiệm rượu nhỏ gần đó.
William ý thức được ngay rằng, đây nhất định là Washington hẹn ông ta đi quyết đấu.
Thế là, William Bing sẵn có một tinh thần «hiệp sĩ» không chút sợ sệt đã cầm một khẩu súng ngắn, một mình đi tới.
Trên đường đi, William Bing nghĩ làm thế nào để đối phó với Washington là một thượng tá. Nhưng khi ông đi đến tiệm rượu nhỏ đó lại xảy ra điều ngoài ý muốn: Ông đã trông thấy một vẻ mặt tươi cười chân thành của Washington và một bàn cơm rượu thịnh soạn chuẩn bị sẵn.
«Chào ngài Bing», Washington nói một cách nhiệt thành, «Mắc sai lầm vẫn là lẽ thường tình của con người, sửa chữa sai lầm mới là một việc vẻ vang. Tôi tin rằng hôm qua là tôi không đúng, còn ông ở một mức độ nào đó cũng đã được thỏa mãn. Nếu như ông cho rằng đến đây có thể hòa giải, thế thì xin hãy nắm tay tôi, để chúng ta kết bạn với nhau nhé».
Bing bị lòng khoan dung của Washington cảm động, vội vàng giơ tay cho Washington: «Ngài Washington, cũng xin Ngài hãy tha thứ cho sự lỗ mãng và vô lễ của tôi hôm qua».
Từ đó về sau, William Bing trở thành người ủng hộ kiên định của Washington.
Nhân vật vĩ đại thường có nhân cách vĩ đại, Washington chính là nhân vật như thế. Vì lợi ích toàn cục, ông có thể chịu đựng sỉ nhục nhất thời gặp phải. Lúc nguy nan có thể giữ bình tĩnh, dùng thái độ khoan dung để giải quyết vấn đề, không trách cứ sai phạm nhỏ của đối phương, biến một kẻ thù địch thành người ủng hộ trung thành.
Trong sách «Thái căn đàm» nói: «Xử thế nhượng nhất bộ vi cao, thoái bộ tức tiến bộ đích trương bản».
Có nghĩa là đối nhân xử thế, đều dùng thái độ nhường người khác một bước là khôn khéo nhất, bởi vì nhường một bước sẽ có nghĩa là lưu lại chỗ trống để những ngày sau này tiến một bước. Không trách cứ những việc sai lầm nhỏ, tạm chịu đựng một chút tỏ rõ tác phong quân tử của mình, là triết học xử thế tốt đẹp, còn so đo tính toán là hành vi của kẻ tiểu nhân.
18. Không lộ thanh sắc, hóa giải bất hòa
Giả bộ không hiểu rõ câu hỏi của đối phương đưa ra, hoặc cố ý xuyên tạc hàm ý của đối phương, dùng trạng thái «ngây đần để che chở», dùng «lời ngây ngô» để đối đáp.
Trong sách «Tam thập lục kế» nói: «Thà có thể làm ra vẻ dấm dớ mà không hành động, chứ không thể mạo xưng là thông minh mà hành động mù quáng. Ngấm ngầm dự tính trước mà không lộ ra qua tiếng nói và vẻ mặt, giống nhu sấm sét tích trữ mà chưa nổ ra».
Nó là một thuật về chính trị, ý của nó là trong tình huống tình thế bất lợi, bề ngoài giả ngây giả dại như người bất tài để che giấu hoài bảo chính trị trong lòng, tránh được sự cảnh giác của kẻ đối địch chính trị đối với mình.
Cách này cũng có thể mượn dùng vào việc ứng xử.

Giả ngây không điên, chính là trong ứng xử khi xử lý những vấn đề chịu bó tay, phải lắng sâu trong bình tĩnh, giả vờ dấm dớ, giả vờ không biết, hòa giải xung đột một cách kín đáo không để lộ ra tiếng nói và vẻ mặt, san bằng bất hòa.
* Trong phòng bán vé của một sân bay lớn tại một nước phương Tây, nhiều hành khách đang xếp hàng mua vé máy bay rất có trật tự. Bỗng nhiên, một thân sĩ chen lên phía trước, chỉ trích một cách thô bạo hiệu suất làm việc của nhân viên bán vé quá thấp làm lỡ thời gian quý báu của ông ta.
Ông ta hét toáng lên bắn cả nước bọt khắp bốn phía: «Các người có biết tôi là ai không?» Ông ta vừa nói vừa lấy tay chỉ vào nhân viên bán vé với một bộ dạng lố bịch tự cho mình là cao quý, vênh váo ra vẻ ta đây.
Nhân viên bán vé với vẻ bình tĩnh quay mặt đi nói với một nhân viên khác trong phòng bán vé: «Vị tiên sinh này cần chúng ta giúp nhớ lại, ông ta có vẻ hay quên, đã không còn biết mình là ai nữa rồi».
Nhân viên bán vé lại nói với các hành khách đang xếp hàng mua vé: «Các vị có ai có thể giúp được vị tiên sinh này nhớ lại một chút được không? Ông ta đã quên mình là ai rồi».
Như một hòn đá kích dậy hàng ngàn lớp sóng, lời nói của nhân viên ban vé đã kích dậy một trận cười vang của mọi người. Vị thân sĩ này xấu hổ đỏ cả mặt, miệng run cầm cập muốn nói điều gì lại nói không ra, đành giận dỗi đi về phía sau xếp hàng theo thứ tự.
Kỹ xảo nói chuyện của nhân viên bán vé đã dùng chính là cách giả ngây mà không điên. Lời nói của vị thân sĩ có ý tứ ở ngoài lời, ông ta nói ở đây, mà ý ở kia.
Nguyên ý ông ta nói, mọi người đều rõ, nhưng nhân viên bán vé giả vờ dấm dớ, cứ khăng khăng hiểu từ mặt phải câu hỏi của vị thân sĩ, hai câu hỏi cua nhân viên bán vé đã khiến cho mọi người buồn cười làm cho vị thân sĩ lúng túng.
«Ngây ngô» trong giả ngây không điên là «ngốc» mà không ngu đần, «điên» là tinh thần hoảng loạn. Đã là giả ngây thì phải làm như là thật, nếu không thì bị lộ chỗ thiếu sót, sẽ có thể biến khéo thành vụng.
19. Bắt đối phương tiến thoái lưỡng nan
Khéo léo bày ra «lưỡng nan» để đối phương rơi vào cạm bẫy lời nói của mình mà không thể tự rút ra được.
«Lưỡng nan» nói ở đây là chỉ lưỡng nan suy lý. No là sự suy lý suy diễn bởi hai lời phán đoán giả và một lời phán đoán chọn từ hai nhánh. Để thuyết minh cụ thể lưỡng nan suy lý là gì, có thể nêu ra một ví dụ sau đây:
Vương Dương Minh là một nhà triết học duy tâm chủ quan thời xưa của Trung Quốc. Một hôm, ông và bạn bè leo lên núi chơi, trên đường họ bàn tán sôi nổi lý luận «tâm ngoại vô vật» (ngoài ý nghĩ không có vật thể).
Ông nói, phàm là những thứ trong lòng người ta không nghĩ đến đều không tồn tại. Nhưng không ngờ, ông bị một hòn đá vướng vào chân ngã một cái, xót xa ân hận nói: «Không nghĩ đến bị hòn đá vướng vào chân mình».
Bạn ông hỏi: «Hòn đá ông không nghĩ đến làm sao có thể tồn tại được?» Vương Dương Minh chẳng còn lời nào đối lại được.
Sở dĩ Vương Dương Minh không trả lời nổi là vì câu hỏi của người bạn khiến ông rơi vào một ranh giới «lưỡng nan».
Nếu như «không nghĩ đến bị hòn đá vướng vào chân» là lời nói thật, như thế thì thuyết «tâm ngoại vô vật» của Vương Dương Minh không phải là chân lý.
Nếu như «không nghĩ đến bị hòn đá vướng vào chân» là lời nói giả, thế thì Vương Dương Minh có thể tạo ra lời nói dối.
«Không nghĩ đến bị hòn đá vướng vào chân một cái» hoặc là lời nói thật hoặc là lời nói giả.
Cho nên, hoặc thuyết «tâm ngoại vô vật» của Vương Dương Minh không phải là chân lý, hoặc Vương Dương Minh là có thể tạo ra lời nói dối.
Từ đó ta thấy, vận dụng «lưỡng nan suy lý» có thể khiến cho người giữ quan điểm sai lầm rơi vào cảnh ngộ tiến thoái lưỡng nan.
Khéo bày đặt ra «lưỡng nan» có thể khiến bạn giành được phần thắng trong việc trêu đùa hàng ngày.
Người vợ buồn rười rượi, chồng rất sốt ruột, một mực hỏi nguyên nhân. Người vợ nói: «Đêm qua, em gặp một cơn ác mộng».
Chồng nghe xong hết sức an ủi: «Không sao, mộng là trái ngược».
Người vợ nói: «Thật không? Anh không được lừa dối người khác».
Chồng nói: «Không dối em đâu!».
Người vợ liền đòi chồng phải thề.
«Anh sẽ thề», người chồng nói: «Nhưng, em rốt cuộc nằm mơ thấy gì?»
Người vợ nói: «Em mơ thấy hai vợ chồng mình đi đến tiệm bán đồ trang sức, em muốn mua một chiếc dây chuyền 24K, nhưng anh lại không đồng ý. Hôm nay chúng ta đi được không?»
Người vợ là một người biết giở mánh khóe, cô không nói thẳng yêu cầu của mình, vì nói thẳng sợ chồng từ chối. Cô muốn bắt chồng phải chịu hàng phục trước, rồi mới ép chồng đi vào khuôn khổ.
Phép mầu cô sử dụng chính là khéo bày ra cảnh tượng «lưỡng nan». Vẻ buồn rười rượi của cô vốn là giả vờ, mục đích dụ người chồng rơi vào cái tròng của mình. Cô bắt chồng phải thề, đem chồng giam chặt vào trong cái bẫy ngôn ngữ của mình. Khi vợ lộ ra «chân tướng của sự việc» người chồng mới phát giác mắc vào tròng, nhưng lúc này rút lui đã quá muộn rồi.
Anh rơi vào cảnh khó «lưỡng nan»: Nếu «mộng là trái ngược» là thật, thế thì anh sẽ phải mua cho vợ một dây chuyền vàng. Nếu «mộng là trái ngược» là giả, thế thì lời thề của anh sẽ không chân thực. Mưu kế của người vợ không sợ hở chỗ nào, rõ ràng rành mạch, người chồng đành cúi đầu nghe lệnh.
Cách khéo léo bày ra tình cảnh «lưỡng nan» dùng vào việc đập lại luận điệu hoang đường càng mạnh mẽ.
Ông già Ba-y hỏi Avanti: «Trên đời thật sự có thuốc thông minh không?».
Avanti nói: «Có! Thưa cụ Ba-y!»
Ông già Ba-y hỏi: «Có thể cho tôi một ít được không?».
Avanti: «Có thể».
Avanti quay người nặn 10 viên đất giao cho ông già Ba-y, bảo ông mỗi ngày uống một viên. Chín ngày sau, Ba-y đến hỏi: «Loại thuốc thông minh đó không thể là viên đất chứ?»
Avanti trả lời: «Cụ đích thực đã trở nên thông minh rồi».
Ba-y: «Nhưng tôi thật ra không cảm thấy thông minh?».
Avanti nói: «Vậy thì cụ phải uống thêm 10 viên nữa.
Ba-y: «...»
Thật là thông minh cũng không phải, lơ mơ cũng không phải, khiến bạn sang phải, sang trái không có đường, tiến lui thì vấp phải tường.
«Lưỡng nan» suy lý dùng tương đối nhiều vào việc bác bỏ sai lầm. Trong quá trình biện luận vận dụng suy lý «lưỡng nan», thường có thể khiến cho người giữ luận điểm sai lầm rơi vào cảnh ngộ «tiến thoái lưỡng nan».
Cái gọi là «lưỡng nan» có nghĩa là tiến thoái đều gặp khó khăn, bất kể làm như thế nào đều có chỗ vướng. Suy lý «lưỡng nan», giải thích thông thường là nêu lên hai loại tiền đề lớn có khả năng, để đối phương bất kể khẳng định hoặc phủ định một loại khả năng nào trong đó, đều khó có thể tiếp nhận được. Suy lý «lưỡng nan» được ứng dụng tương đối rộng rãi trong ứng xử hàng ngày.
* Một lần, một đài truyền hình Anh phỏng vấn Lương Hiểu Thanh, nhà văn xuất thân từ thanh niên trí thức Trung Quốc. Cuộc phỏng vấn đã tiến thành được một khoảng thời gian, nhà báo Anh cho máy quay phim dừng lại, rồi đi đến trước Luong Hiểu Thanh nói: «Vấn đề sau, mong ông không chút do dự dùng hai chữ ngắn gọn như «phải» hoặc «không» để trả lời».
Luong Hiểu Thanh gật đầu đồng ý. Một tiếng «kéo» tấm chắn ống kính vang lên, máy ghi âm của nhà báo lập tức giơ đến gần miệng Lương Hiểu Thanh, hỏi: «Không có đại cách mạng văn hóa, có thể cũng không sản sinh ra lớp nhà văn trẻ các ông, vậy thì theo ông đại cách mạng văn hóa rốt cuộc là tốt hay là xấu?».
Lương Hiểu Thanh hơi đánh trống ngực một chút, không ngờ rằng câu hỏi của đối phương lại «xảo quyệt» như thế, rõ ràng là cố ý «lừa» người mắc vào tròng.
Anh nhanh trí, lập tức hỏi lại: «Không có đại chiến thế giới lần thứ II, sẽ không có nhà văn nổi tiếng nhờ phản ứng đại chiến lần thứ II, vậy thì ông cho rằng đại chiến thế giới lần II là tốt hay xấu?»
Câu trả lời khôn khéo như thế, nhà báo Anh bị khuất phục, máy quay phim lập tức dừng lại không quay nữa.
Chúng ta thấy rằng, cuộc vấn đáp của hai bên, mỗi bên đều bao hàm một suy lý «lưỡng nan».
Tiền đề lớn của suy lý «lưỡng nan» của nhà báo Anh là: một là đại cách mạng văn hóa tốt, hai là đại cách mạng văn hóa xấu. Trong ngữ cảnh lúc đó, Lương Hiểu Thanh chọn một cái nào để trả lời đều có thể làm cho mình rơi vào chỗ bất lợi.
Sự tinh nhanh của anh là ở chỗ, không nhảy vào cái tròng mà đối phương đã tung ra, mà là «quay giáo đánh lại», dùng lý lẽ của họ trị lại họ, anh cũng tung về phía đối phương một cái tròng (tức suy lý «lưỡng nan») kết quả đã chuyển bại thành thắng, làm cho đối phương không có lời nào đối đáp lại, đành phải thu quân.
** Ban Tiệp Dư thời Tây Hán đã từng được Hán Thành đế yêu chuộng. Về sau, Thành đế chuyển sang sủng ái Triệu Phi Yến. Ban Tiệp Dư dần dần không được cưng chiều nữa. Một lần, Triệu Phi Yến mách tội của Ban Tiệp Dư trước mặt Hán Thành đế, tố cáo bà ta đã từng nguyền rủa Thành đế trước quỷ thần. Thành đế nghe xong cả giận, liền truyền án Ban Tiệp Dư, bỏ mặc bà ta sắp bị tai họa lớn giáng xuống đầu.
Nhưng Ban Tiệp Dư không hoang mang bối rối, bà ung dung trả lời: «Thiếp nghe nói «sống chết có số, giàu sang tại trời», tu thiện còn không được phúc, làm điều xấu còn có thể được gì đây? Giả sử quỷ thần có học thức, họ sẽ không thể tiếp nhận lời tố cáo của kẻ xấu, còn giả sử quỷ thần vô học thức, lại nguyền rủa trước họ thì có ích lợi gì nữa? Do vậy, thiếp không thể làm như thế! ».
Thành đế nghe xong có vẻ bị cảm động, liền ra lệnh Ban Tiệp Dư lui về hậu cung, không truy cứu nữa.
Ban Tiệp Dư dựa vào khả năng biết ăn nói của bà, đã tránh được một phen tai họa bất ngờ tự nhiên bay lại. Cái tài giỏi của bà là bà không trả lời chính diện mình có nguyền rủa trước quỷ thần hay không, bởi vì bà biết rõ ràng chính mình bị nghi, nếu không có chứng cứ để trình bày rõ, Thành đế sẽ không thể tin.
Vả lại, bà lúc này đã không được yêu chuộng như xưa, lời nói của bà đã không còn hiệu nghiệm đối với Thành đế nữa.
Do vậy, Ban Tiệp Dư đã chuyển sự chú ý của Thành đế đến một đề tài có lợi cho mình – quỷ thần có học thức hay không.
Bà đã xếp đặt một suy lý lưỡng nan: chỉ ra bất kể quỷ thần là có học thức hay vô học thức, nguyền rủa Thành đế đối với bản thân bà đều không có ích lợi, từ đó chứng minh mình thật ra không nguyền rủa trước quỷ thần, dùng suy đoán khiến người khác tin để làm trong sạch mình.
20. Âm ở ngoài dây, ý ở ngoài lời
Chỉ có những người thông minh, mới giỏi đem nhiều ý tứ dồn vào trong một câu nói, để người khác hiểu rõ «ý ở ngoài lời».
Chúng ta thường khen người khác nói chuyện hàm ý phong phú, sâu sắc, có «ý ở ngoài lời», «âm ở ngoài dây», vận dụng phán đoán ngầm sẽ có thể đạt được hiệu quả như thế. Cái gọi là phán đoán ngầm là chỉ sự phán đoán ẩn chứa trong câu khác.
Nói chung, chúng ta nói chuyện cần phải giản đơn rõ ràng, mà hết sức tránh dùng những lời nói rườm rà mập mờ. Đồng thời, cần phải thấy rằng, đôi khi nói ra quá thẳng thắn, trái lại không «thú vị», không bằng ẩn giấu mũi nhọn một chút càng mạnh mẽ hơn, đây chính là nguyên nhân vì sao chúng ta phải sử dụng phán đoán ngầm để ứng dụng trong ứng xử.
* Một nhà máy có khu nhà ở tập thể, các công nhân già thì ở tầng một, còn công nhân trẻ ở tầng hai.
Một buổi tối, một số công nhân trẻ uống rượu đánh toan (trò chơi đoán số ngón tay lúc uống rượu), ầm ĩ mãi đến một giờ sáng vẫn chưa thôi, đã làm ảnh hưởng đến việc nghỉ ngơi của các công nhân già ở tầng dưới.
Một vị công nhân già tức giận chạy lên tầng trên, oang oang trách mắng nói: «Các chú thật chẳng ra thớ gì!».
Nhưng những bạn trẻ này không thèm đếm xỉa tới, ồn ào càng mạnh hơn.
Được một lát, một vị công nhân già khác cũng đi lên tầng trên, vừa cười vừa nói với họ: «Các bạn trẻ ơi! Các bạn vất vả quá rồi, nên nghỉ thôi».
Nghe xong lời của vị công nhân già này, những người bạn trẻ đã nhanh chóng yên lặng.
Ý tứ diễn đạt của hai câu nói này là như nhau, nhưng hình thức biểu hiện khác nhau, cho nên kết quả cũng khác hẳn nhau.
Chúng ta hãy phân tích một chút: lời của vị công nhân già thứ nhất quá căng thẳng, sặc mùi thuốc nổ, nó làm cho người nghe sinh ra tâm lý nghịch phản, cho nên càng làm ầm ĩ hơn. Giống như một đứa trẻ học tập không nghiêm túc, phụ huynh thường đánh nó, không những không dạy dỗ được tốt, trái lại làm cho đứa trẻ trở nên khác thường. Hiện tượng này chẳng lạ lùng gì trong đời sống xã hội của chúng ta.
Lời nói của vị công nhân già thứ nhất không có lợi gì đối với công việc, thất bại chính là ở chỗ đó. Vị công nhân già thứ hai thì lại khác, ông đã lợi dụng phán đoán ngầm trong lời nói ẩn chứa ý phê bình đối với bạn trẻ này «làm ồn quá lâu, ảnh hưởng nghỉ ngơi của người khác», nói rất ngọt ngào kín đáo.
Tâm lý phản kháng của các bạn trẻ bị kích dậy do vị công nhân già thứ nhất nói đã bị đánh tan, đã sửa chữa sai trái của mình một cách thật lòng khâm phục.
Trong «Tuyển tập chuyện dân gian dân tộc Uây-ua (Tân Cương)» có một chuyện như sau:
Một người tên là Boke thích nghe lời nịnh nọt, hỏi Avanti:
«Ông xem giá trị của tôi đáng bao nhiêu?»
Avanti nhìn Boke một cái, nói: «Giá trị của ông cao nhất là 50 đồng».
Boke nghe xong bực bội nói: «Làm sao ông xem giá trị của tôi thấp như thế!».
Avanti nói: «Xin đừng vội, Ngài Boke, tôi là nhìn cái dây da chạm vàng thắt ngang lưng của ông, mới nói giá tiền đó!».
Boke nghe xong lời của Avanti, thật là dở khóc dở cười.
Boke nhất định cảm thấy như có một con dao mềm đâm vào ông, mặc dù hơi đau, nhưng kêu không ra tiếng.
Avanti vận dụng phán đoán ngầm, ý là «Boke không đáng một xu». Nhung ông ta giấu kín chỗ sắc nhọn của lời nói, để người bị «đâm» có miệng mà không dám kêu, chẳng biết làm sao được, đành phải tự chuốc lấy điều xấu hổ vào mình.
21. Lấy lý lẽ của họ trị lại chính họ
Đành rằng nên đối xử công bằng với người khác, cũng sẽ nên đối xử chân thực với mình. Mỗi người ngay thẳng đều nên giữ gìn vẻ tôn nghiêm của mình. Có khi, trong việc nói năng của đối phương, không những quan điểm sai lầm, hơn thế sự hình thành suy luận của họ cũng sai lầm hơn, mà cái đó lại càng cung cấp chỗ đột phá cho việc phản kích của chúng ta.
Có một câu nói mọi người đều biết là «lấy lý lẽ của họ trị lại chính họ», nguyên tắc suy lý trong đó chính là sự suy luận cùng lý mà bây giờ chúng ta cần bàn.
Suy luận cùng lý là chỉ dùng suy lý hoang đường của đối phương đập lại đối phương, suy ra một kết luận hoang đường tương tự.
Suy luận cùng lý đối mặt nhất định là một mệnh đề hoang đường, trước tiên giả định mệnh đề hoang đường, trước tiên giả định mệnh đề đó là đúng, làm tiền đề của suy luận, sau đó mượn mạch suy nghĩ lôgic và hình thức ngôn ngữ của đối phương, đem nó vận dụng vào trong suy luận của một sự vật khác, đồng thời dùng kết quả suy luận này, trực tiếp cho đối phương bất lợi, dùng hoang đường trị hoang đường, làm cho chúng ta luôn luôn đứng trong chỗ thắng.
* Nhà danh họa Tề Bạch Thạch lúc hơn ba mươi tuổi vẽ người và vật đã nổi tiếng ở quê hương. Tranh mỹ nữ ông vẽ, người xem rất yêu thích, mọi người liền gọi ông ta là «Tề mỹ nữ».
Mot viên quan huyện ở huyện khác là một tên hiếu sắc nghe được tin đồn, liền phái người khiêng kiệu hoa đến, mời «Tề mỹ nhân» đến vẽ tượng mình.
Tề Bạch Thạch ngồi trên kiệu đến. Viên quan huyện vén màn trên kiệu để nhìn, thấy trong kiệu ngồi một người đàn ông vừa gầy vừa đen, liền quát mắng: «Đồ khốn nạn! Ông là loại người gì! ».
Tề Bạch Thạch đi ra khỏi kiệu nói: «Ông mới là đồ khốn nạn! Có mắt mà không nhận ra núi Thái Sơn, tôi là «Tề mỹ nhân» mà quan lớn ngài mời đến!».
Viên quan huyện chỉ vào mũi Tề Bạch Thạch nói: «Ông người đàn ông xấu xí này, mạo xưng là «Tề mỹ nhân», xem chừng tôi không đánh ông sao được?».
Tề Bạch Thạch cũng chỉ vào mũi viên quan huyện nói: «Ông là một viên nha dịch xấu xí, mạo xưng là quan huyện, xem chừng tôi không kiện ông sao được!».
Về quan huyện có mắt như mù, không nhận ra được «Tề mỹ nhân», trái lại vu tội người ta là «mạo xưng». Tề Bạch Thạch liền lấy hai chữ «mạo xưng» làm điểm nối tiếp suy lý lôgic của hai bên, đã đập lại đối phương rất hay.
** Người mẹ bưng cơm và thức ăn đến bàn. Đứa con trai đã thò tay vào bốc.
Người mẹ nói: «Rửa tay xong hãy ăn cơm».
Đứa con trai: «Con không rửa đâu».
Người mẹ hỏi: «Vì sao?».
Đứa con trai nói: «Rửa sạch tay xong, vẫn có thể lại bẩn, việc gì phải làm động tác thừa này? Con không làm việc ngu xuẩn này».
Người mẹ liền bưng cơm và thức ăn đi.
Đứa con trai hỏi: «Mẹ đem cơm và thức ăn của con đi làm gì?».
Người mẹ đáp: «Ăn no rồi, vẫn có thể đói, việc gì phải làm một việc thừa này? Cho nên con đừng làm việc ngu xuẩn này nữa».
Phương pháp người mẹ sử dụng là suy luận cùng lý – Bà dùng lời ngụy biện của con trai từ chối rửa tay làm sợi thừng, thông qua việc nêu ra câu hỏi «Mẹ đem cơm và thức ăn của con đi làm gì?» của con trai khoác lên trên cổ cậu ta làm cho đứa con trai không còn cách nào hơn đành phải đi rửa tay.
Suy luận cùng lý, hoàn toàn không phải là bắt chước một cách máy móc giản đơn, mà là một sự sáng tạo, nó khiến cho sai lầm hoặc lý lẽ hoang đường của đối phương bộc lộ ra càng rõ ràng, làm cho đối phương buộc phải thay đổi thái độ ban đầu.
22. Giả thiết táo bạo trong xã giao
Giả thiết táo bạo không chỉ dùng trong nghiên cứu khoa học, cũng có thể thi thố tài năng trong xã giao. Đoán định giả thiết, tức là không trực tiếp trình bày rõ vấn đề hoặc lý lẽ, mà là dùng hình thức phán đoán giả thiết tiến hành thảo luận phân tích một cách khéo léo.
Trong xã giao, chúng ta thường gặp một số vấn đề khó mà trả lời thẳng được, lúc đó sẽ phải mở ra một con đường khác bằng việc áp dụng phương pháp này.
* «Yến Tử xuân thu» ghi chép một việc như sau:
Một hôm trời quang mây tạnh, Tề Cảnh công đầu tóc rũ rượi đánh chiếc xe ngựa, trên xe chở toàn phụ nữ từ cửa cung đi ra. Lúc này, một người gác cửa đã từng bị hình phạt chặt mất một chân, chạy lên phía trước chắn ngang xe, đuổi nó quay trở lại, còn bực bội nói với Tề Cảnh công: «Ngài không phải là quốc vương của tôi».
Sau khi về cung, Tề Cảnh công rất hổ thẹn, liền không lên ngự triều nữa. Yến Tử sau khi tìm hiểu tình hình liền vào gặp Cảnh công.
Cảnh công nói: «Ta là người có lỗi, nhưng ta lại bị người gác cổng bị mất chân bêu nhục, còn mặt mũi nào đứng vững giữa các chư hầu nữa?».
Yến Tử khuyên răn ông nói: «Ngài không phải buồn phiền vì việc đó. Thần nghe nói, nếu như bên dưới không có người dám nói thẳng, bên trên sẽ có quốc vương che giấu sai lầm. Nếu như dân chúng đều có chuyện không nói, quốc vương sẽ có hành vi kiêu ngạo và ngang ngược. Thời xưa «minh quân» ở trên, bên dưới phần nhiều đều dám nói thẳng. Quốc vượng thích làm việc thiện, dân chúng sẽ không có chuyện gì không nói ra. Bây giờ hành vi của Ngài có sơ xuất, người gác cửa dám nói thẳng điều cấm chỉ, đây chính là phúc của Ngài, cho nên hôm nay thần đến để chúc mừng».
Trải qua Yến Tử khuyên nhủ một phen, Cảnh công không những vui vẻ lên ngự triều, mà còn ban thưởng cho người gác cửa cụt chân kia.
Trong quá trình khuyên răn, Yến Tử trước tiên dùng phương thức suy đoán giả thuyết nêu lên: Nếu như bên dưới không có người dám nói thẳng, bên trên sẽ có quốc vương che giấu lỗi lầm; nếu như dân chúng đều có chuyện không nói, quốc vương sẽ có hành vi kiêu ngạo và ngang ngược.
Thời xưa «minh quân» ở trên, bên dưới phần nhiều đều dám nói thẳng: Quốc vương hay làm việc thiện, dân chúng sẽ không có chuyện gì không nói.
Phương diện này đã xác lập cho Cảnh công tiêu chuẩn của «minh quân» có thể thu nạp lời nói thẳng.
Mặt khác là cung cấp tiền đề giả thiết có sức thuyết phục cho suy lý tiến thêm một bước của mình – Ông nói với Cảnh công, nếu như bên dưới không có người dám nói thẳng, bên trên sẽ có quốc vương che giấu lỗi lầm.
Yến Tử tiếp tục nói, người gác cửa là dám nói thẳng ra việc phạm vào điều cấm, do đó ông dùng hình thức suy lý giả thiết suy ra: bên trên không có quốc vương che giấu lỗi lầm. Lời đoán định giả thiết này mặc dù không đủ chặt chẽ, lại gợi ra cho Tề Cảnh công: Làm một «minh quân» có thể thu nạp lời nói thẳng, sửa chữa lỗi lầm.
Yến Tử lại nói, người gác cửa dám dâng lên lời nói thẳng là phúc của Quốc vương, lần này đến là để chúc mừng, việc đó càng thúc đẩy Tề Cảnh công tỉnh ngộ tự khép mình vào những điều quy định.
23. Kỹ xảo phân loại
Tô Thức có câu thơ:
Hoành khán thành lĩnh, trắc thành phong,
Viễn cận cao đê các bất đồng.
(Ý thơ: Nhìn ngang thành dải, nhìn nghiêng thành ngọn núi,
Nhìn xa, nhìn gần cao thấp khác nhau.)
Rõ ràng là góc độ nhìn vấn đề khác nhau thì kết quả cũng khác hẳn nhau. Phân định vẫn có thể xem là một phương pháp đối đáp những vấn đề khó trong xã giao.
«Phân định» là một khái niệm lôgic. Cái gọi là «phân định» chính là căn cứ tiêu chuẩn nhất định, đem cái thuộc một khái niệm phân thành mấy loại khái niệm, cũng chính là đem một loại sự vật phân thành mấy loại nhỏ.
Nhưng tiêu chuẩn, phân định thật ra không phải là duy nhất, cùng một loại sự vật, chúng ta có thể dựa theo tiêu chuẩn khác nhau để phân định, điều này là cơ sở chúng ta vận dụng khéo việc phân định trong xã giao.
Cố Duy Quân là người cao tuổi có danh vọng trong giới ngoại giao Trung Quốc. Khi đảm nhiệm chức Công sứ tại Mỹ, một lần ông tham gia vũ hội quốc tế của đoàn ngoại giao các nước, một tiểu thư Mỹ cùng nhảy với ông đột nhiên hỏi: «Xin hỏi, Ngài thích tiểu thư Trung Quốc hay tiểu thư Mỹ?»
Nói một cách thẳng thắn, vấn đề này không dễ trả lời. Nếu nói thích tiểu thư Trung Quốc, sẽ lập tức làm mất lòng cô tiểu thư Mỹ; nếu nói thích tiểu thư Mỹ, thực là trái với lương tâm. Cố Duy Quân đã ung dung trả lời: «Bất kể là tiểu thư Trung Quốc hay tiểu thư Mỹ, chỉ cần họ thích tôi, tôi đều thích họ».
Cô tiểu thư Mỹ theo lối phân biệt quốc gia, phân định các tiểu thư ra thành «tiểu thư Trung Quốc», «tiểu thư Mỹ», vừa đưa ra câu hỏi với nhân viên ngoại giao Trung Quốc. Lão tiên sinh phát hiện thấy, cô gái Mỹ dùng cách phân định này để đưa ra câu hỏi, đã làm cho mình rơi vào cảnh lúng túng «lưỡng nan», thế là ông đã nhanh trí biến đổi phương pháp phân định, theo tiêu chuẩn «có thích tôi hay không» này đã phân định tiểu thư thành hai loại: «thích tôi» và «không thích tôi»
Việc phân định lại này, làm cho ông nhanh chóng từ bị động chuyển thành chủ động, vấn đề tưởng là khó đã giải quyết dễ dàng.
Thời nhà Minh ở Trung Quốc có một học giả tên là Giải Tấn, ông nổi tiếng với tài «biến báo nhanh».
Một hôm, ông và Minh Thái tổ Chu Nguyên Chương đi câu cá. Giải Tấn có sở trường về việc này, một lát đã câu liền được mấy con cá, còn Chu Nguyên Chương thì chưa câu được con nào, tỏ ra rất lúng túng.
Giải Tấn trông mặt xem lời, nhân đó ngâm một bài thơ ngắn.
«Số xích ty luân thùy thủy trung
Ngân điếu nhất phao đã vô tung.
Phàm ngư bất cảm triều thiên tử,
Vạn tuế quân vương chỉ điếu long.»
Ý thơ:
(Mấy thước dây tơ chìm trong nước,
Chiếc lưỡi câu vừa quăng xuống đung đưa mất tích.
Những chú cá xoàng không dám nhìn Thiên tử,
Đấng quân vương « vạn tuế » chỉ câu Rồng.)
Chu Nguyên Chương nghe xong rất sung sướng, sự buồn phiền tạm thời đã tiêu tan thành mây khói.
Ở đây, Giải Tấn tiên sinh đã sử dụng khôn khéo kỹ xảo «phân định». Ông phân chia cá thành hai loại: một loại là cá tầm thường, một loại khác là «thần ngư», tức rồng. Người chỉ có thể câu được loại cá tầm thường, còn Thiên tử thì chỉ câu rồng, mà trong nước ở đây không có rồng, cá tầm thường lại không đủ tư cách triều kiến Hoàng đế, cho nên Hoàng đế hôm nay không câu được gì cả là lẽ đương nhiên.
Bạn xem câu chuyện này có lẽ cho rằng Giải Tấn là một tay xu nịnh có cỡ phải không?
Thực ra, Giải Tấn trong lịch sử hoàn toàn không phải như thế, ông mặc dù từng được ba đời Hoàng đế họ Chu trọng dụng, lại là một người có học mà rất tối dạ, cuối cùng không được chết tử tế.
Giải tiên sinh có đôi câu đối treo cột nhà nổi tiếng:
«Tường thượng lô vĩ, đầu trọng cước khinh căn để thiển,
Sơn gian trúc duẩn, chủy tiêm bì hậu phúc trung không.»
(«Cây lau trên tường, đầu nặng chân nhẹ gốc nông cạn,
Măng tre trong núi, miệng sắc vỏ dầy trong bụng rỗng.»)
Nhưng bản thân ông ta thì sao? Đối với «tâm lý học về Hoàng đế» lại dốt đặc cán mai, thường hay nêu ý kiến một cách ngây ngô, thường xuyên gây ra cơn giận dữ cho Hoàng để, đây là «trong bụng rỗng (tuếch)» lớn nhất, đáng sợ nhất.
Ông còn chưa nhập môn đối với «quan hệ học của quan trường», lại lấy tư cách một thư sinh chen chân vào cuộc đấu tranh quyền lực ở tầng thứ cao nhất, đây càng là khâu yếu bị người khác ghen ghét làm lung lay đến tận gốc chức quan của mình – «gốc nông cạn», cuối cùng mình vì bị liên quan mà phải mang xiềng vào tù.
Bạn đọc thân mến! Đối với Giải Tấn chân thực trong lịch sử, bạn có cảm tưởng như thế nào?
24 – Tốt và xấu là do so đọ mà ra
Tục ngữ nói rất hay: «Không so đọ không biết».
Từ đó ta thấy, nói chung người ta thường hay coi trọng việc «so đọ», tức là so sánh với nhau.
Đại sư Kinh kịch Mai Lan Phương nói: «Tốt và xấu là do so đọ mà ra, những người tầm nhìn chật hẹp, đương nhiên không thể biết trên tốt càng có tốt, không thấy xấu còn đáng quý hơn không thấy ra cái tốt».
Câu nói này của Mai Lan Phương cũng có ánh sáng rực rỡ giống như Kinh kịch ông hát. Ông đã nói ra ý nghĩa quan trọng của phương pháp «so sánh» trong tương quan sự vật của mọi người.
Loại suy là một loại của phương pháp so sánh.
Nói tóm lại là, loại suy chính là sự so sánh được tiến hành giữa các sự vật cùng loại, không phải là sự vật cùng một loại thì không thể loại suy. Giải thích lý của loại suy, chính là lấy hiện tượng hoặc đạo lý này so sánh với hiện tượng hoặc đạo lý kia, từ sự thống nhất của tiền đề và kết luận này, chứng minh sự thống nhất của tiền đề và kết luận kia, từ đó thuyết phục đối phương.
* Năm 1939, Einstein mong muốn nước Mỹ giành giật thời gian chế tạo ra bom nguyên tử kịp trước nước Đức quốc xã, bèn phái Tiến sĩ Sacks mang thư đi thuyết phục Tổng thống Roosevelt. Sau khi Roosevelt xem thư của Einstein, thái độ rất lạnh nhạt, không muốn để chính phủ đứng ra tổ chức nghiên cứu bom nguyên tử.
Ngày hôm sau, Sacks trong bữa cơm từ biệt tại Nhà trắng đã kể cho Tổng thống nghe một đoạn sự thật lịch sử tương tự: Trong cuộc chiến chống lại Anh trên biển, Napoléon do từ chối dùng chiến hạm mới do Furton phát minh, kết quả bị hạm đội Anh đánh cho thua liểng xiểng. Tiếp đó Tiến sĩ bình luận:
«Nếu Napoléon lúc đó có thể tiếp nhận kiến nghị của Furton, thì lịch sử châu Âu của thế kỷ XIX, e rằng sẽ phải viết lại.»
Thế là, Tổng thống Roosevelt đã động lòng, ngay tức khắc ghi lên thư của Einstein: «Việc này cần phải đưa ra hành động ngay», liền đó ông đã phê chuẩn «Công trình Manhato» nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử.
Đại chiến đến, nước Mỹ sẽ đối mặt với uy hiếp nghiêm trọng, lúc này Roosevelt lại cố chấp ý kiến của mình, tự cho mình là đúng, từ chối không tiếp nhận kiến nghị chế tạo bom nguyên tử của Einstein.
Tiến Sĩ Sacks nhận lệnh đi thuyết khách, vừa bắt đầu đã bị từ chối, nhưng Sacks không nản lòng.
Để làm tăng sức thuyết phục, ông đã kể một sự việc tương tự, có ý so sánh cho Roosevelt nghe, cuối cùng bình luận của ông đúng vào chỗ hiểm yếu.
Roosevelt cảnh tỉnh, đã nhận ra tính nghiêm trọng của sự việc, liền thay đổi thái độ ban đầu.
25. Tỳ bà gảy ngược, tư duy ngược hướng
Nhảy ra khỏi vòng tư duy tầm thường, vận dụng tư duy ngược hướng, tìm cái khác ngược chiều, lập luận khác thắng địch.
Kỹ xảo xã giao «tỳ bà gảy ngược» là đối với vấn đề đối phương nêu lên, do nguyên nhân nào đó, không thể hoặc không muốn trả lời trực tiếp, do vậy dùng hình thức lấy câu hỏi làm câu trả lời, đem vấn đề công kích lại đối phương.
Tỳ bà gảy ngược là phương pháp vận dụng tư duy ngược hướng tìm ngược nguyên nhân và kết quả, chuyển đổi một góc độ để suy nghĩ, tìm ra căn cứ lập luận có lợi cho mình. Nó có thể dùng lập luận khác thắng địch, thắng bởi lối đánh bất ngờ.
* Có một lần, cột xương sống của Bernard Shaw bị đau, cần phải cắt một mẫu xương từ gót chân để bù vào chỗ khuyết của xương sống.
Phẫu thuật xong, bác sĩ muốn thu thêm một ít tiền phẫu thuật, liền nói: «Ngài Bernard Shaw, đây thật là kỹ thuật mổ mới, chúng tôi xưa nay chưa từng làm đấy!»
Không ngờ, Bernard Shaw trả lời ngay: «Thật không, thế thì tốt quá, các ông chỗ này định chi cho tôi bao nhiêu tiền chi phí thí nghiệm đây?»
Bernard Shaw có tiếng là bậc thầy châm biếm dí dỏm, quả nhiên là tiếng đồn không ngoa, ví dụ này là một minh chứng.
Bác sĩ vốn muốn lấy «cái khó» của kỹ thuật mổ mới để «bắt bí», nhưng ông ta không nói thẳng ra mà là dùng lời để bảo ngầm với Bernard Shaw.
Bác sĩ «bắt bí» vẫn có chỗ khác với kẻ vô lại thông thường, ông ta không nối thẳng vào chuyện tiền bạc, vừa bắt chẹt vừa vẫn tỏ ra né tránh, ngượng nghịu, đại thể là tỏ ra vẻ «lịch sự» của ông ta.
Nhưng, bất kể là kiểu bắt chẹt gì, đều là cùng một giuộc với tham nhũng.
Cái tài tình là ở chỗ bác sĩ không bóc trần câu chuyện ra, cái đó đã để lại một đột phá khẩu phản kích cho Bernard Shaw.
Bernard Shaw bề ngoài là thuận theo lời bác sĩ nói: Đã là kỹ thuật mổ mới thì phải đưa cho tôi tiền chi phí làm vật thí nghiệm.
Thực ra ông đã nảy ra tư duy ngược hướng, chuyển hướng ngôn ngữ vào đối phương, lấy cái «nguy hiểm» của việc phẫu thuật nêu lên phải trả tiền chi phí thí nghiệm ngược lại cho ông.
Bác sĩ không ngờ tới lời của mình bị Bernard Shaw tóm lấy, lại đập ngược trở lại, mình chỉ có thể mỉm cười tự cảm thấy bẽ bàng.
** Tháng 5 năm 1987, huấn luyện viên bóng đá Trung Quốc – Cao Trung Văn dẫn đội bóng đá xuống phía Nam.
Trước đêm thi đấu với đội Hồng Kong, có một nhà báo Hồng Kong muốn «thám thính» tình hình của đội liền hỏi Cao Phong Văn: «Ông sẽ đối xử như thế nào đối với «đấu pháp» thường dùng của đội Hồng Kong?».
Cao Phong Văn hỏi vặn lại: «Ông nói «đấu pháp» thường dùng nào của đội Hồng Kong?».
Nhà báo này bất ngờ bị hỏi lại, đành đổi giọng chùn lại: «Đại khái là phòng thủ phản kích!».
Cao Phong Văn lập tức bổ sung thêm một câu: «Tôi không phải là Quách Gia Minh (huấn luyện viên đội Hồng Kong), tôi không biết ông ta bố trí trận như thế nào. Nhưng bất kể đội Hồng Kong biến đổi ra sao, chúng tôi đều chuẩn bị như nhau».
Câu hỏi của nhà báo Hồng Kong mang tính chất dò la. Trả lời ông ta thì gần như «tiết lộ bí mật», đội Hồng Kong nghe được nhất định sẽ nghiên cứu cách đối phó, tăng cường huấn luyện, như thế sẽ có thể đem đến bất lợi cho việc giành thắng của đội bóng đá Trung Quốc. Không trả lời ông ta, lại hầu như không lịch sự tỏ rõ nhiều năng lực xã giao.
Câu trả lời của Cao Phong Văn, hỏi vặn lại vận dụng cách bật ngược sẽ đem vấn đề đá lại về phía đối phương, nhanh trí mà không mất lịch sự, trong thẳng thắn lộ rõ niềm tự tin nho nhỏ. Tự mãn (tự thỏa mãn) là món quà Thượng đế tặng cho kẻ tiểu nhân tầm thường.
Trong cuộc sống hiện thực «thợ khoe khoang» luôn không được người khác thích, còn khiêm tốn xưa nay vẫn được người ta khen.
Khiêm tốn là yếu tố đầu tiên của việc làm người, cũng là tiêu chí quan trọng của một người có tư tưởng chín chắn. Đối với người giành được thành tích nhất định thì tác phong khiêm tốn cực kỳ quan trọng.
Khoe khoang là tự bộc lộ dục vọng cá nhân, mà đối lập với nó là khiêm tốn, lại là tự làm bớt đi tâm tư tình cảm của cá nhân.
Khiêm tốn thể hiện một cách lựa chọn của đời người, một loại theo đuổi giá trị, nó là sự giải thích chân ý của đời người. Trong việc chọn hướng giá trị của truyền thống dân tộc Trung Quốc xưa nay đặt «khiêm tốn» là đạo đức tốt đẹp nhất, đồng thời dùng các phương thức giành cho sự khen ngợi mạnh mẽ.
Nhà triết học nói: «Khiêm tốn làm cho con người tiến bộ», chắc chắn rằng đối với một người không muốn giẫm chân tại chỗ, đối với người hăng hái tiến thủ, thái độ xử thế khiêm tốn, sẽ giúp họ hoàn thành sự nghiệp huy hoàng hơn. Phải không được kiêu ngạo, tự khiêm nhường đối với thành tích; cái nên vứt bỏ là tự tâng bóc mình, bởi vì đó là cạm bẫy tự hủy diệt.
Từ sau khi bộ phim truyền hình nhiều tập «Câu chuyện của ban biên tập» trình chiếu, Cát Ưu, người sắm vai Lý Đông Bảo trong phim đã trở thành «ngôi sao» hài kịch rất nổi tiếng, khách mời ùn ùn kéo đến, những người mê phim gọi ông là «Cụ Cát», giới bình luận thì đội cho ông danh hiệu «ngôi sao hề».
Đứng trước thành tích và vinh dự, Cát Ưu không hý hửng, cũng không muốn làm «Cụ Cát» và «ngôi sao hề».
Một lần Cát Ưu tham dự buổi trình chiếu đầu tiên bộ phim «Mắc lừa», một nhà báo phỏng vấn ông: «Đúng là vì có rất nhiều phụ nữ ngưỡng mộ vẻ dí dỏm và tự nhiên lịch sự của ông, mới cảm thấy ông là một người đàn ông «kiểu mẫu». Hiện nay tại các nơi buôn bán, các bà các chị đều gọi ông là «Cụ Cát» một cách thân thiết».
Cát Ưu nghe xong vội vàng nói: «Không dám, chớ nên gọi như thế, làm tôi tổn thọ. Mặc dù trên đầu đã hơi hói một chút, nhưng vẫn còn xem là một thanh niên tự nhiên lịch sự. Hơn nữa, khán giả là thượng đế, ta không thể đem thứ bậc đảo lộn đi. Nếu là «Thượng đế» thường xuyên đến rạp chiếu bóng vui với thời gian, thế thì tôi tình nguyện kêu họ là «các cụ»,... còn tôi không xứng với «ngôi sao hề», cũng không muốn làm «ngôi sao» nào hết. Trò vui đó ban đêm còn có chút sáng, nhưng đến ban ngày thì không thấy nữa».
Câu trả lời của Cát Ưu cực kỳ dí dỏm, lại cực kỳ khiêm tốn.
Một nhà triết học đã từng nói một câu rất chí lý: Tự khoe khoang là điều người sáng suốt cần tránh, nhưng lại là sự theo đuổi của kẻ ngu xuẩn.
Người sáng suốt chân chính sở dĩ không thể tự tâng bốc mình, bởi vì họ cảm thấy vũ trụ bao la, «biển học» vô bờ, kỹ nghệ vô cùng, suốt cả một đời cũng không thể biết rõ được tất cả mọi điều huyền bí trong đó.
Còn mọi kẻ tầm thường, thỏa mãn với sự hiểu biết nửa vời, thỏa mãn với một chút thành tích cỏn con, họ dùng những lời lẽ lộng lẫy sáo rỗng trang điểm cho mình để kiếm lấy tiếng khen tầm thường.
Cát Ưu là một diễn viên hài có phong cách của mình trong nghệ thuật. Nhiều bộ phim nhựa và phim truyền hình ông được quay, đều được mọi người đánh giá tốt, chứng tỏ sự công nhận và tiếp nhận của giới bình luận và đông đảo khán giả đối với ông là chính đáng.
Cát Ưu có lòng tự tin đúng mực đối với tài năng của mình, nhưng trong các trường hợp công khai vẫn rất khiêm tốn, không có ý lòe cho mọi người phục mình để giành được hình tượng tốt đẹp cho mình.
Hãy nhớ rằng, người ta tôn trọng những người khiêm tốn mà hoàn toàn không thể tin những người thích danh vọng hão huyền và tự khoe khoang.
Chương một (tt)
27. Biết tự «đánh trống lấp» mới được gọi là người biết đùa
Hài hước có thể cải thiện cuộc sống của chúng ta, nâng cao chất lượng cuộc sống, bù đắp sự ngăn cách giữa người này với người khác.
Tự «đánh trống lấp» là dùng phương thức khoe khoang khoác lác, chế giễu mình, nói lên nhận thức riêng biệt đối với sự vật nào đó, từ đó để tỏ rõ một kiểu khôi hài và lạc quan.
Đứng trước tình cảnh éo le và khó xử chúng ta thản nhiên xử lý nó, đồng thời đưa ra giải thích khác với mọi người, từ trong trạng thái éo le đó thoát ra, tìm được vẻ chững chạc tự nhiên.
Rubens, họa sĩ Tây Ban Nha vâng lệnh quốc vương đi làm Đại sứ ở Anh.
Một lần, ông nhận lời mời đi vẻ, một vị đại thần nước Anh hỏi ông: «Thưa Ngài Đại sứ tôn kính, có phải ngài thường trong thời gian rảnh rỗi dùng hội họa làm vui không?».
Rubens trả lời: «Không, hội họa là nghề của tôi, thời gian rảnh rỗi tôi mới làm đại sứ thử chơi».
Một số chính khách quan liêu thường coi trọng chức «quan», trong lòng có quan niệm «chỉ có làm quan mới đáng tôn trọng», họ coi thường sự nghiệp người khác theo đuổi, trong câu hỏi của vị đại thần nước Anh này đã chứa đựng ý vị đó.
Rubens không vái phục dưới chân quan cao tước trọng, câu trả lời của ông không tự ti, cũng không kiêu ngạo, nghệ thuật biết bao, tự nhiên lịch sự biết bao! Ông tự giễu mình làm đại sứ là nghiệp dư mà không phải là nghề, đầy tình cảnh khốn quẫn cho đối phương, để lại vẻ tôn nghiêm cho mình.
Phần nhiều những người đầu hói khi còn trẻ thường tương đối nhạy cảm đối với «cảnh quan trên đầu». Có hai người bạn học đã nhiều năm không gặp nhau, một hôm gặp lại, một người ngạc nhiên nói: «A! Tóc của bạn...» nói chưa dứt lời, tự biết mình đã lỡ lời.
Một người khác tóc còn sót lại có thể đếm được, nhưng lại chải chuốt cẩn thận, lại thản nhiên như thường, cười đáp: «Đỉnh đầu của tôi, đó là những anh bạn vất vả công lớn, tôi đâu dám lạnh nhạt, chỉ có thể ban đất phong cho từng người, đối đãi hẳn hoi».
Một trận tự chế giễu, bầu không khí chan hòa ngay lập tức.
Có người đụng chạm đến việc nhạy cảm của mình, trong lòng đương nhiên không mặn mà gì, nhưng cần chú ý, lúc này phải có sức kiềm chế, không tái mặt, biểu hiện tương đối xuất sắc là có thể làm cho cục diện bất lợi trở thành có lợi.
Trong câu chuyện trên, người hói đầu đó tối kỵ nhất là người khác nói đến tóc của họ, nhưng khi đã bị người khác nói đến, lại không thể có tai như điếc được, cũng không thể đổi đãi tiêu cực, mà nên đáp lại tích cực, chọn cách tự chế giễu có thể được xem là cách tốt nhất.
Herber Teru trong cuốn sách «Đời người hài hước» đã xếp tự chế giễu vào loại hài hước ở tầng thứ cao của con người.
Bởi vì nó cần phải có lòng dạ cởi mở và trí tuệ cao. Chế giễu những nhược điểm, khuyết điểm và sai trái của mình phải có tính hài hước, tương tự chế giễu chỗ mạnh của mình cũng phải ngưng đọng tính hài hước.
Hài hước bất kỳ lúc nào đều có thể vận dụng.
Một ví dụ khác: Reagan sau khi nhậm chức Tổng thống, đã tiến hành chuyến thăm chính thức Canada.
Bài nói chuyện của Reagan luôn bị tiếng hô khẩu hiệu của quần chúng chống Mỹ làm gián đoạn. Thủ tướng Canada Trudeau tỏ ra mất tự nhiên.
Reagan lại cười nói với ông: «Sự việc này khi ở Mỹ đã từng xảy ra, tôi nghĩ rằng những người này nhất định là đặc biệt từ Mỹ đến quý quốc, họ muốn làm cho tôi có một cảm giác khách đến đây như về nhà mình».
Trudeau đang chau mày bỗng chốc đã mặt mày hớn hở.
- Đây chính là tự hài hước kiểu Reagan.
28. Hạnh phúc ở ngay bên mình
Trong cuộc sống biến đối thất thường, mọi người chúng ta đều mong muốn được hạnh phúc. Song, hạnh phúc rốt cuộc là gì?
Thực ra, trong sự đổi thay như mặt trời mọc rồi lại lặn đó, hạnh phúc lúc nào cũng đều xoay quanh bên mình bạn.
Cùng với ánh nắng le lói khi mặt trời lặn, dắt tay người yêu đi giữa các bụi hoa bãi cỏ, kể lại với nhau một cách khoan khoái tình cảm trong lòng mình, bạn là người hạnh phúc.
Cầm một cành «thạch trúc Hà Lan» đến bệnh viện thăm người bạn bị ốm, bạn sẽ cảm thấy: có sức khỏe là hạnh phúc.
Khi đứng lâu ở ngoài cổng trường câm điếc, tận mắt nhìn thấy những đứa trẻ mất ngôn ngữ, liên tưởng đến con mình, đến những khó khăn sau khi chúng trưởng thành gặp phải trong cuộc sống và vào nghề, bạn hoàn toàn không thể oán trách con mình học không đạt điểm cao, không đậu vào đại học nữa. Trái lại, bạn có thể cảm thấy hạnh phúc vì mình có được một đứa con hoàn toàn đáng yêu.
Đứng trước bạn bè thất nghiệp, còn có một số những người thôi việc, hiểu biết tình hình khốn đốn của cuộc sống của họ, bạn hoàn toàn không thế buồn phiền vì mình không có công việc an nhàn nữa. Trong cảm giác của bạn chỉ cần có «bát cơm ăn» là hạnh phúc rồi.
Sáng sớm ra khỏi cửa, người vợ đưa cho bạn bộ quần áo vừa là xong, bạn mặc vào đi trên đường phố một cách thư thái sẽ cảm thấy bạn thật hạnh phúc.
Buổi tối về nhà, người vợ đã làm cơm nước ngon lành đang đợi bạn, trong tình cảnh đó bạn là hạnh phúc...
Đương nhiên, hạnh phúc không phải là trừu tượng, cũng không phải là chân không, mà là liên quan chặt chẽ đến mọi mặt của cuộc sống thường ngày của mọi người.
Bất kể là nam hay nữ, khi bạn hòa mình vào xã hội, trên thực tế bạn chính là đang nằm trong mọi mâu thuẫn.
Ví dụ như cô Nam tính nết rất cộc cằn. Cô Nam và chồng cô vừa mới cưới nhau không lâu, thì sản phẩm mới của công ty họ đã ra đời.

Giám đốc công ty phát động công nhân viên đóng góp nhiều ý kiến, còn muốn đến lắng nghe biện pháp chào bán hàng. Cô Nam phải vắt óc suy nghĩ mất năm ngày mới chuẩn bị được một phương án, đồng thời trình bày một lượt với cô Thiệu, bạn đồng nghiệp vừa mới đến văn phòng của cô.
Đâu ngờ rằng, khi ông giám đốc đến dự, không để cho mình mở miệng, cô Thiệu đã ra oai trước để áp đảo đối phương, tung ra vài điều kiến nghị, nhưng nội dung phương án đó chính là của cô Nam.
Ông giám đốc nghe xong, hết sức khen ngợi cô Thiệu, cô Nam thì cay cú không thể nói ra được.
Đang chứa đầy bụng nổi nóng, tan ca, cô Nam vừa tức vừa bực hồng hộc vừa về đến nhà, chồng liền túm lại hỏi: «Nam, đã ăn cơm chưa?».
Cô Nam mắt trợn tròn: «Ăn rồi! Ăn thuốc súng!». Anh bối rối tắt tivi, bưng cơm và thức ăn nóng đến.
Cô Nam cất cao giọng nói: «Bụng đã no bực tức rồi! Có phải anh muốn ních nó vào thêm cho tôi chết không?».
Anh cười ngây ngô, vội vàng đem cất cơm và đồ ăn đi, bưng lại một đĩa hoa quả. Cô Nam giơ tay túm lấy đĩa hoa quả, quẳng luôn xuống đất một cách hung tợn.
Người chồng liền bưng đến một chồng đĩa nói: «Quẳng đi, quẳng đi để trong lòng dễ chịu hơn». Cô Nam túm liền mấy chiếc đĩa đập một mạch xuống sàn nhà, anh cũng đập theo. Khắp nhà chỉ nghe tiếng «loảng xoảng, loảng xoảng», nhưng đĩa hoàn toàn không vỡ, vì đĩa toàn là chất dẻo giả đồ sứ.
Cơn giận của cô Nam đã tiêu tan quá nửa, người chồng ngồi bên cạnh cô ta, hỏi đầu đuôi, giúp cô phân tích: «Cô Thiệu vừa mới đến làm việc, có cái khó của cô ta. Thêm nữa, biện pháp vẫn là biện pháp, vẫn còn có một quá trình thao tác...».
Đúng lúc này, tiếng chuông điện thoại réo, hóa ra là cô Thiệu gọi đến, cô ta chủ động xin lỗi: «Chị Nam, xin thứ lỗi cho em. Em sợ bị công ty từ chối không nhận, đòi phải được việc ngay. Em nghĩ, ngày mai sẽ đi đến gặp ông giám đốc giải thích. Nếu không, hai chị em mình cùng đi, chị sẽ nói tỉ mỉ phương án bán hàng đó...».
Cô Nam bắt đầu cùng chồng thu nhặt các đĩa đầy khắp nhà. Cô Nam là con gái độc nhất được cha me nuông chiều từ bé, tức giận lên là thích quăng đồ đạc.
Trước tháng 2, cô Nam gặp anh. Anh là người có lý trí, dí dỏm, khoan dung, ít nhất khi cô nổi giận đùng đùng anh vẫn có thể giữ được bình tĩnh, thậm chí giúp cô tìm được cách trút giận.
Khi vừa kết hôn, cô Nam trong cơn tức giận đã từng quăng mấy chiếc đĩa sứ, anh ta không trách oán điều gì, chỉ lo lắng đến việc quăng đĩa sứ rất nguy hiểm, dễ làm bị thương người khác, có thể làm hỏng sàn nhà, còn thiệt hại tiền của.
Thế là, anh nửa đùa nửa thật mua về mười mấy chiếc đĩa nhựa giả sứ, nói là chuyên để cho vợ dùng trút giận.
Người chồng như chiếc «xe cứu hỏa», khi cô Nam nổi nóng, anh ta có thể dập tắt kịp thời, hơn thế còn giỏi biến căng thẳng thành hòa dịu.
...
Hạnh phúc với đủ mọi hình thức hiện ra trong cuộc sống của chúng ta, nó là một loại cảm thụ của sinh mệnh, một thể nghiệm của đời người.
Nhiều khi hạnh phúc không phải là đi tìm kiếm những cái chúng ta không có, mà là vui vẻ hưởng thụ những cái «vốn có» của mình hiện tại.
Một người, chỉ cần có một gia đình hòa thuận, môi trường làm việc và sinh hoạt tốt, có một tâm trạng tốt, thế thì bạn chính là hạnh phúc!
Biết phát hiện, biết trân trọng, biết sáng tạo, hạnh phúc mãi mãi vây quanh bên mình bạn giống như ánh sáng mặt trời, nước và không khí.
29. « Âm mưu » nhỏ khi con dâu đối xử với mẹ chồng
Mẹ chồng và con dâu là hai người phụ nữ có quan hệ luôn luôn tế nhị, tình yêu của họ đều dồn cho một người đàn ông, việc đó vừa có thể khiến họ đối chọi quyết liệt, cũng có thể khiến họ chung sống hòa thuận với nhau.
Khi ngày lễ, ngày tết đến, trong không khí vui mừng người ta khó tránh khỏi tâm tình xốc nổi, mà kết quả trực tiếp có thể là mẹ chồng và con dâu gây xích mích nhỏ. Ở đây tạm không bàn đến việc phải trái, đúng sai trong đó, chỉ chuẩn bị một số «túi cấp cứu» cho người làm con dâu, với mục đích làm cho những ngày lễ tết được yên ổn, đoàn kết trong gia đình.
Nguyên tắc cao nhất: Ưu tiên mẹ chồng.
Sống chính là ăn, mặc, ở và đi lại, thời gian ăn tết, thì các nhu cầu này đặc biệt tập trung. Là đứa con dâu trước các mâu thuẫn và bất cập trong sinh hoạt gia đình, nhất định phải giữ vững «ưu tiên mẹ chồng» một cách không cần nguyên tắc. Không có lý do, không có nguyên nhân, bạn chỉ cần làm như thế thì chẳng có gì sai cả.
Dưới đây là những chỗ con dâu có thể xuất hiện va chạm nhỏ với mẹ chồng:
* Mẹ chồng không hiểu tình cảnh của con dâu
Tình trạng kinh tế của bạn và chồng năm nay tương đối căng thẳng, vay tiền mua nhà, nộp tiền bảo hiểm, đi học nghiên cứu sinh tại chức, mọi mặt đều phải nộp tiền, mà mỗi khoản chi đều đã tính toán vừa đủ.
Trong tình huống này, các bạn còn phải dày công chuẩn bị một món quà tết chi phí không nhỏ cho mẹ chồng. Vì món quà này mà hai bạn đã phải chạy nhiều nơi.
Nhưng sau khi mang đến nhà mẹ chồng, nhận được sự đáp lại là: «Các thứ này mẹ không thích lắm, để lại đây thì để thôi, hay tốt nhất đem cho anh trai con nhé!». Lúc này, bạn nên làm thế nào?
Cách đối phó:
Mẹ chồng tính thẳng, không xem bạn là người ngoài, mới nghĩ đâu nói đấy.
Về sau nếu còn mua các thứ nữa, trước hết phải suy nghĩ và cân nhắc ý thích của bà. Cho anh trai cũng chẳng sao đều là người nhà mình, không những mẹ chồng ngẫm nghĩ cái tốt của bạn mà anh trai của chồng cũng cám ơn bạn.
Mua quà cho mẹ chồng là vì bà là bậc bề trên, nhất là bà là mẹ đẻ của chồng, bạn đã tận tâm tận sức. Chồng bạn hoàn toàn hiểu đối với việc đó, mà bản thân bạn cũng về lý, về tình không hổ thẹn. Cho nên hoàn toàn có thể ổn định tinh thần, không hề biến sắc.
Mẹ chồng có thể chưa thật vừa lòng đối với một vài mặt nào đó của hai bạn, nên suy nghĩ thật kỹ xem có chỗ nào vợ chồng bạn làm chưa thật thích hợp.
Nếu như có, tìm cơ hội nói chuyện với bà cụ, chỗ nào sai thì nhận sai, chỗ nào cần tỏ thái độ thì tỏ thái độ, quét sạch «bệnh tâm lý» để lợi cho trong gia đình yên ổn dài lâu. Nếu không có, yên tâm ăn tết, quà tết năm nay bạn đã đem tặng rồi.
* Cùng đi dạo phố với mẹ chồng
Quảng cáo của thương trường «mặc sức vung ra» khắp nơi chỗ nào cũng thấy, hai vợ chồng trẻ bị cuốn hút đến ghê gớm, hẹn nhau đi dạo phố. Sau khi mẹ chồng biết cũng đưa ra ý muốn cùng đi.
Cách đối phó:
Mặc dù về căn bản không thích đi dạo cùng với bà già, cũng phải đồng ý. Hãy thử nghĩ xem điều bà già đi dạo phố coi trọng là cảm giác một tay níu con trai, một tay vịn vào con dâu, sảng khoái «bước theo cảm giác», «chỉ đến chỗ nào thì đi đến đó» mới là «thượng sách».
Đối với những thứ làm cho hai bạn mắt sáng lên mà bà mẹ chồng lại không thích, như các loại đồ điện, thì nên đi lướt qua thôi. Muốn xem cho thật đã, thì nên ghi nhớ thật đúng địa điểm, ngày hôm khác mình đến xem sau. Đừng nên đường khác cũng đi, mà phố cũng dạo, làm cho bà già tức giận.
Phàm những thứ hàng bà mẹ chồng hỏi bạn «cảm thấy thế nào», nhất loạt đều nói «rất tốt». Bà đã hỏi bạn, sẽ nói lên bà «đã có ý», đang muốn tìm sự ủng hộ của bạn. Nếu như bạn cảm thấy luôn luôn nói «rất tốt» tỏ ra giả dối, có thể chỉ vào một thứ hàng khác nói «con thấy cái này cũng hay, rất thích hợp với mẹ».
Dù rằng thứ hàng bạn giới thiệu không hợp với ý của bà cụ, bà cũng sẽ rất vui vẻ, bởi vì trong lòng bạn đã nghĩ đến bà phải không?
Nếu như bạn phát hiện mẹ chồng nhắm trúng một thứ hàng, trái lại có vẻ do dự, thì có thể chủ động tìm các cô nhân viên hướng dẫn, lấy hàng mẫu ra để bà xem cẩn thận.
Nếu như là quần áo, chớ nên dềnh dàng, nhanh chóng khuyên bà cụ mặc thử; chỉ cần bạn phát hiện trên mặt mẹ chồng có vẻ «quyến luyến không nỡ rồi», ngay tức khắc nhận thời cơ tốt khuyên bà cụ mua luôn.
Giá như mẹ chồng ngại đắt, bạn có thể làm ra vẻ trả tiền, nói chung các bà mẹ chồng không mấy khi muốn để cho hai vợ chồng trẻ tiêu pha tốn kém. Cứ cho là mẹ chồng của bạn để các bạn trả tiền, cũng chẳng sao; nếu như bà không sinh ra con trai của bà, thì bạn làm sao có người chồng tốt?
* Không làm «ngòi nổ»
Cả nhà đang vui vẻ ăn cơm, bạn hỏi chị dâu, gần đây có quyển sách về giáo dục tố chất của trẻ con được tuyên truyền ầm ĩ lên, chị đã mua cho cháu gái bé chưa? Chị dâu trả lời chưa mua, bởi vì trong nhà đã có nhiều loại sách tương tự rồi.
Lúc này, mẹ chồng nói với bạn, việc giáo dục con cái là một học vấn lớn, sẽ phải nghe nhiều, đọc nhiều, tuyệt đối không thể tự cho mình là đủ. Bạn đã làm tỉnh ngộ mẹ chồng và con dâu trong vấn đề giáo dục cháu gái bé xưa nay quan điểm đối lập, bây giờ bạn nói như thế, chính là có thể làm một ngòi nổ phá hoại bầu không khí êm dịu, «thành môn thất hỏa ương cặp trì ngư» (trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết) thì bạn làm thế nào?
Cách đối phó:
Hỏi mẹ chồng có cần thêm canh không, nói với bà trong thức ăn hôm nay có hai loại bạn vừa mới học được, chuyên chế biến theo khẩu vị của bà, đề nghị bà giúp tìm chỗ chưa đạt để về sau làm ngon hơn. Nhân cơ hội này chuyển đề tài câu chuyện, xin bà chỉ bảo về vấn đề nấu canh.
Hỏi bà về đội tập múa kiếm của người già bà tham gia năm nay có biểu diễn không, nếu không thì thực đáng tiếc. Lại chuyển sang chuyện khác, nói với bà nên đi leo núi hoặc đi du lịch nhiều hơn, có lợi cho sức khỏe thân thể và tinh thần.
Còn quyển sách kia mà bạn nhắc đến, người ta có cách nhìn mỗi người mỗi khác, cho đến lúc này vẫn chưa đưa ra được kết luận gì, sau đó nhanh chóng nói một vài chuyện không dẫn đến mâu thuẫn, ví dụ như kịch hài và các tiểu phẩm của dạ hội đón tết.
* Kiên trì là thắng lợi
Việc đón và tiễn ngày tết đã làm cho người ta đủ cảm thấy mệt mỏi, nhưng hàng ngày cứ đến sau 10 giờ đêm, mẹ chồng vẫn muốn bày ra trò chơi bài một cách hào hứng, hơn thế mỗi lần đều bắt cả hai bạn phải tham gia, nhưng bạn đã buồn ngủ đến lảo đảo cả người rồi.
Cách đối phó:
Bình thường làm thêm ca, mệt mỏi đến nỗi không muốn làm việc gì nên cũng ít nói chuyện với bà già, lúc này cùng ngồi chơi bài sẽ tự nhiên rất xứng đáng, không những như thế, có cơ hội còn nên «ù» một ván.
Nếu thấy quá mệt, có thể bớt xem truyền hình. Nếu còn buồn ngủ hãy dùng nước lạnh rửa mặt hoặc uống một tách cà phê đặc mùi vị thật ngon.
Xin nhớ trong việc cùng chơi với bà già này, kiên trì chính là thắng lợi.
30. Quà tặng tốt nhất là ca ngợi
Từ nhỏ chúng ta đã được cha mẹ, nhà trường giáo dục: luôn luôn nhắc mình phải khiêm nhường.
Thế là chúng ta nhầm tưởng rằng chùn lại mới là lễ phép, phải gắng hết sức không để làm phiền phức cho người khác.
Do đó, có ý kiến cho rằng người khác không tốt, cũng ngại nói ra, đôi lúc nghe được lời khen ngợi của người khác cũng cảm thấy không tự nhiên, càng không thể tiếp nhận một cách tự nhiên.
Bởi vì mình có cảm giác «không thoải mái» này, tự nhiên vận dụng cái lý lẽ «cái mình không muốn, đừng đùn cho người khác» dù cho trong lòng có chút cảm xúc, nhưng muốn mở miệng diễn đạt ra, bỗng nhiên cảm thấy lúng túng khó xử cho mình và đối phương.
Thời gian càng dài, thật sự trở thành «miệng vàng khó mở».
Giữa người này với người khác chỉ có xoi mói, tìm vấn đề, nêu ý kiến, kiến nghị phê bình, thậm chí kiến nghị xung đột, thiếu những lời khen ngợi.
* Một lần, ông Lưu đáp chuyến máy bay của Hàng không trong nước bay đến Thâm Quyến. Sau khi họ bước lên máy bay được thông báo máy bay sẽ phải chậm hai tiếng đồng hồ. Tiếng oán trách của hành khách râm ran máy bay. Ông nhìn thấy một nhân viên phục vụ vừa bưng trà rót nước, vừa tiếp nhận lời oán trách của hành khách, ông nhận ra người gian khổ nhất sẽ phải là anh ta, bởi vì thời gian làm việc cua anh ta bỗng như kéo dài gấp đôi.
Có một số hành khách cũng tận mắt nhìn thấy từ trong ánh mắt của họ sự đồng cảm đó. Nhưng không có một ai trong đó có dũng khí, dám đột phá trở ngại của mình, nói ra một lời khen ngợi cám ơn họ. Cuối cùng ông Lưu tìm được một tờ «phiếu thăm dò ý kiến», viết lên trên đó «Tôi cám ơn các bạn», sau đó vội vàng đem nó đưa cho một nhân viên phục vụ.
Công việc đó gây nên sự căng thẳng và lúng túng vô cùng cho ông Lưu. Làm sao ca ngợi người khác lại có thể trở ngại tâm lý lớn như thế?
Trong công ty xí nghiệp, nhiều nhân viên làm một công việc như nhau, đôi khi rất khó cảm thấy mình đã có cống hiến gì cho cơ quan. Giá trị tồn tại của mình chẳng qua chỉ như chiếc đinh vít, có thể có mà cũng có thể không.
Theo quan niệm truyền thống, từ lâu chúng ta đã quen với việc công nhân làm tốt công việc là bổn phận, không cần biểu dương, làm sai hỏng nhất định phải quở trách. Sự đồng cảm và lời khen ngợi của miệng có thể nâng cao sức gắn bó và cổ vũ khí thế của công nhân viên. Nhưng rất nhiều người lại cảm thấy việc ca ngợi rất khó thực hiện.
Xem ra việc đột phá trở ngại tâm lý này vẫn cần có dũng khí nhất định. Khi bắt đầu có thể phải rất cố gắng căng thẳng, rất không thoải mái.
Nhưng, chúng ta hãy thử nghĩ xem những người được khen ngợi, họ sẽ rất vui vẻ và thỏa mãn, làm tăng thêm lòng tự tin và tự tôn, sẽ khiến chúng ta có dũng khí và quyết tâm để làm. Nhưng, phải làm thế nào mới là đúng mức? Nhân đây xin nêu lên bốn phương pháp từng bước cung cấp cho mọi người.
1) Có thể khen ngợi qua ngôn ngữ tín hiệu.
Thử dùng một ánh mắt tán thưởng, một cái gật đầu đồng ý, hay nhẹ vỗ một cái lên vai để truyền đạt tình cảm của bạn, bày tỏ sự khen ngợi của bạn. Từ trong phản ứng tích cực của người khác tăng thêm dũng khí của mình, tin tưởng bạn sẽ dễ dàng nói ra lời khen ngợi.
2) Thà khen ngợi những người, việc, vật mà anh ta quan tâm còn hơn trực tiếp khen ngợi anh ta.
Khi chúng ta nghe người ta nói «Ông X, ông thật là tài giỏi!», «Ông Y, ông thật là rất cừ!», có thể khiến cho người ta nghe «da sởn vẩy ốc» lên, cảm thấy mình mãi mãi không thể nói ra được những lời đại loại như thế.
Không bằng, nhằm đúng vào việc người khác làm hoặc các biện pháp họ nghĩ ra, biểu dương khen ngợi tùy theo từng việc, không những người nói trong lòng cũng thận trọng, thiết thực, mà người nhận cũng có thể nghe được yên dạ yên lòng.
* Chọn phương thức bày tỏ đa dạng
Có lúc chỉ là ngôn ngữ động tác hoặc ngôn ngữ diễn đạt vẫn chưa đủ, còn có thể lợi dụng các phương thức khác để diễn đạt sinh động hơn. Ví như viết một cái thiếp, tặng một món quà nhỏ, hoặc cùng ăn cơm liên hoan, cùng đi một chuyến du lịch, tăng thêm cơ hội giao lưu với nhau.
4) Trong quá trình khen ngợi không nên quá khoe khoang, tỏ ra không tự nhiên, khách sáo.
Thực ra, khi khen không tự nhiên làm cho người được khen cũng cảm thấy không thật, thậm chí có thể nghi ngờ bị tâng bốc nịnh hót, càng gây cho người ta không tin. Việc đó thật là được chẳng bù mất.
Chỉ cần có quyết tâm muốn cải tiến quan hệ nhân tế của mình, từng bước yêu cầu mình, tin tưởng rằng sự vui mừng khi người khác được bạn cổ vũ, nhất định sẽ làm tăng lòng tự tin của bạn.
31. Hãy cẩn thận với cái bẫy tuyển dụng người làm
Các nhà mưu lược thời xưa, nhất là về phương diện chính trị và quân sự, để thắng địch thì đều tìm cách giăng bẫy đối thủ.
Hiện nay, về việc thông báo tuyển dụng người làm, nhiều người cũng tìm trăm phương ngàn kế giăng bẫy cho người tìm việc. Mong rằng mọi người hãy hết sức cẩn thận, khỏi mắc vào tròng lừa đảo.
Tục ngữ có câu: «Đạo cao một thước, ma cao một trượng». Xin hãy vận dụng mưu trí của bạn để giáng lại đòn mạnh mẽ đối với những kẻ chiêu mướn giả, lừa đảo người lao động.
Để bảo vệ quyền hợp pháp của người tìm việc làm, các giới truyền thông tin tức cũng thường xuyên đưa ra ánh sáng một số công ty tuyển dụng ma, vạch trần các thủ thuật lừa đảo của họ.
Cơ quan công an và bộ phận giám sát lao động cũng dựa vào việc phát hiện của quần chúng, đã hủy bỏ từng điểm tuyển dụng người phi pháp, để những người tìm việc làm tránh đuoc tổn thất.
Mặc dù vậy, tình huống vẫn không mấy lạc quan, kẻ tuyển dụng người phi pháp và một số công ty lừa vẫn không ngừng mọc lên, đã gây nhiều thiệt hại cho người lao động.
Các chuyên gia trong ngành cho rằng, người tìm việc thiếu ý thức tự bảo vệ và không nắm vững các quy định về thị trường lao động là nguyên nhân quan trọng.
Ngoài ra, vai trò của cơ quan hành pháp có liên quan không đủ mạnh, cũng là một nguyên nhân nữa.
Để cải thiện tình trạng đó, kiến nghị các đoàn thể xã hội hãy vào cuộc và quan tâm thiết thực đến những người chưa có việc làm, làm tốt công tác đào tạo và tìm nghề cho họ. Các ngành có liên quan và cơ quan hành pháp cần phải nghiêm trị thẳng tay và tuyệt đối không «nể quá hóa hỏng» đối với những công ty lừa lợi dụng lỗ hổng của thị trường lao động làm tổn hại đến những người tìm việc làm.
Đồng thời cũng nhắc nhủ đông đảo người tìm việc làm trong quá trình tìm việc phải tăng cường ý thức tự bảo vệ, cảnh giác cao để tránh mắc vào tròng bị lừa.
32. Trong tâm lý nghĩ ra kế thắng người khác trước
Có thể nghĩ ra trước người khác, làm trước người khác là một sự can đảm và sáng suốt tuyệt vời. Người có tính dự kiến cao, thường làm cho người khác ngạc nhiên vượt ngoài ý định.
Trong «Hán thư. Hạng Tịch chuyện» có câu: «Tiên phát chế nhân, hậu phát chế vu nhân» (Trước nảy ra ý định thắng người khác, sau đó mới phát ra dùng sức mạnh để thắng người).
«Binh kinh bách tự» đặt chữ «tiên» (trước) lên hàng đầu. «Tiên» tức là trước tiên nảy sinh ra ý thắng người. Nó cho rằng trong chiến tranh «nảy ra ý thắng người trước» là rất quan trọng, ai nắm được bí quyết nảy ra ý thắng người trước, người đó sẽ có thể nắm chắc được quyền chủ động. Cách «tiên phát chế nhân» (nảy ra ý định thắng người trước) trong xã giao là mở ra thế tấn công trước lời nói và việc làm của đối phương, dùng thế mạnh buộc người khác phục tùng.
Dưới đây chúng ta sẽ kết hợp với một ví dụ thực để phân tích cụ thể:
Dale Carnegie là nhà văn Mỹ nổi tiếng. Ông đã từng kể một đoạn đời của mình trong sách «Đời người tốt đẹp»: Nhà Carnegie cách công viên rất gần, do vậy thường mỗi khi ăn cơm xong ông đều đem một con chó săn nhỏ tên là «Racer» đến công viên dạo chơi.
Đây là một công viên rừng, diện tích rất lớn, du khách đến không nhiều. Công viên có một quy định: người dắt chó đi chơi phải buộc xích chó và đeo rọ mõm. Mới đầu, Carnegie còn thực hiện đúng như quy định, sau đó cứ lỏng lẻo dần.
Một hôm, trong công viên ông gặp một viên cảnh sát cưỡi ngựa. Cảnh sát nghiêm khắc: «Vì sao ông để chó chạy đi chạy lại lung tung mà không buộc cho nó vào một cái xích? Chẳng lẽ ông không biết là đã vi phạm pháp luật ư?».
«Vâng, tôi hiểu», Carnegie trả lời. «Nhưng tôi cho rằng nó không đến nỗi cắn người khác».
«Nhưng pháp luật không biết ông cho rằng như thế nào? Viên cảnh sát nói gay gắt. Lần này tôi không truy cứu. Nếu lần sau lại để tôi bắt được, ông sẽ phải đến quan tòa để nói chuyện».
Từ hôm đó, Carnegie lại làm theo quy định. Nhưng con chó nhỏ không thích bị ràng buộc. Trông thấy vẻ đáng thương của nó ông cảm thấy mủi lòng, liền không đeo rọ mõm cho nó nữa.
Đến một hôm ông đang chạy thi cùng con chó nhỏ khi chạy qua một đám cây, vừa vặn gặp ngay viên cảnh sát kia đang cưỡi một con ngựa màu nâu hồng. Cảnh sát vẫy tay gọi ông đến. Chạy không thoát, Carnegie đành gượng đi lên gặp anh ta. Trong lòng ông nghĩ, lần này có thể bị gán tội rồi! Ông quyết định nảy ra ý thắng người trước. Ông nói một cách dè dặt: «Thưa ông, lần này ông đã bắt được tôi. Tôi có tội, tuần trước ông đã cảnh cáo tôi».
Hầu như nằm ngoài ý định của Carnegie, «Nói khéo lắm, nói khéo lắm». Viên cảnh sát trả lời nói: «Tôi biết, khi không có người, ai cũng đều để cho chó nhỏ chạy đi chạy lại một cách thoải mái».
«Quả là không nén nổi» Carnegie nói, «Nhưng đây là vi phạm pháp luật».
«Ồ, đừng quá nghiêm trọng» cảnh sát nói một cách nhẹ nhàng: «Như thế này nhé! Ông chỉ cần cho nó chạy qua ngọn đồi nhỏ, đến chỗ tôi không nhìn thấy nữa, sự việc sẽ cho qua».
Từ đó ta thấy, nghĩ ra ý định thắng người trước thực tế là một sách lược chiếm ưu thế trong tâm lý của con người, chỉ có một loại chiếm ưu thế chủ yếu, các loại khác thì ở trong trạng thái phụ thuộc hoặc bị nén xuống.
Trong xã giao, nếu như chúng ta trước tiên dùng thế chủ động, thì quả quyết rằng, lời nói việc làm của chúng ta sẽ gây được dấu ấn sâu sắc trong tâm lý của đối phương, xúc tiến sự hình thành tâm lý có lợi cho ta.
Carnegie mang chó săn nhỏ đi dạo ở công viên, không đeo rọ mõm lên cho nó, đã vi phạm quy định pháp luật, bị cảnh sát phát hiện một lần nữa.
Nếu như Carnegie chỉ «ngồi im chờ chết», đội cảnh sát quở trách, tình thế sẽ trở nên bất lợi cho mình. Carnegie đã không làm như thế, khi không tránh khỏi bị khiển trách, tự mình trước tiên nhận lỗi, biến tình thế đơn thuần tiếp nhận thành tình thế tiến công.
Lúc này, việc chiếm ưu thế chủ yếu trong tâm lý của viên cảnh sát là muốn dạy cho Carnegie một phen nên thân, nhưng do Carnegie đã dùng sách lược nghĩ ra ý thắng người khác trước, đem những lời cảnh sát muốn quở trách đối phương nói ra, do vậy ý nghĩ muốn khiển trách người khác trong tâm lý của cảnh sát bị nén xuống, cơn giận dữ cũng đã tan đi.
33. Buông lơi cảnh giới, vờ tha để bắt thật
Quan hệ giữa «bắt» và «tha» là biện chứng; nếu muốn «bắt» được chắc chắn cần phải phóng túng thích đáng một chút. Bằng không thì muốn bắt không được.
Kỹ xảo ứng xử vờ tha để bắt là chỉ cách trước thả sau thu, làm cho đối phương buông lơi cảnh giới bị mắc vào tròng, cuối cùng không còn cách nào đành phải đầu hàng. «Bắt» là mục đích, «tha» là thủ đoạn, «tha» không phải là buông trôi bỏ mặc mà buông lơi có mục đích.
Đúng như trong «Ba mươi sáu kế» nói: «Cái gọi là «tha» không phải là thả nó, theo nó mà nới lỏng nó thôi, «cướp cùng chớ đuổi», cũng chính là cái ý đó. Cần hiểu việc không đuổi không phải là không theo mà chỉ là không cưỡng bức nó mà thôi». Từ đó ta thấy «tha» hoàn toàn không phải là mặc nó tự nhiên muốn làm gì thì làm, mà là ngấm ngầm kiềm chế đối phương, chỉ có như thế, mới có thể chờ dịp đạt được mục đích «bắt».
James Buchanan là Tổng thống thứ 15 của nước Mỹ, dựng nên cơ đồ từ nghề luật sư. Một lần, có một người vì uy hiếp sinh mệnh của người khác nên bị tố cáo. Do nguyên cáo nắm được nhiều chứng cứ, nên bị cáo dữ nhiều lành ít. Sau khi bị nhiều luật sư từ chối, bị cáo nhờ đến Buchanan.
Khi tòa án mở phiên tòa xét xử, Buchanan hỏi nguyên cáo: «Tôi nói, thưa ông, giá như ông là một người can đảm hơn một chút, không bị người khác uy hiếp làm cho sợ, tức là một người dũng cảm, thì ông có còn để tâm đến sự uy hiếp của thân chủ tôi không?».
«Thưa ông, tôi không có gì đáng sợ cả giống như bất cứ một người dũng cảm nào». Nguyên cáo trả lời.
Buchanan nói: «Vậy thì, khi thân chủ của tôi uy hiếp ông, cũng không làm ông sợ hãi chứ?».
«Vâng, thưa ông.»
«Ông không sợ ông ấy phải không?»
«Vâng, tôi không sợ».
«Thế thì, ông còn tố cáo điều gì nữa? Tôi đề nghị bác bỏ nguyên cáo.»
Tòa án đã lập tức kết thúc vụ án này.
Trước đông đảo công chúng, nguyên cáo đương nhiên không thể thừa nhận mình là một tên nhát gan, thế là Buchanan dùng phương pháp vờ tha để bắt, thông qua việc hỏi vặn đi vặn lại khó khăn, đã dẫn dắt đối phương đến kết luận phủ định mình.
34. Mánh khóe nhỏ, niềm vui lớn
Người ta có thể dễ dàng phát hiện ra, mọi việc trong cuộc sống đều cần phải dùng sách lược, nếu không thì không tài nào làm được.
Ví dụ anh Lưu là một người, rất yêu cuộc sống, rất yêu quý vợ. Anh công tác chăm chỉ, mỗi tháng sau khi kiếm được tiền, đều giao đủ cho vợ, vợ anh dựa theo nhu cầu cuộc sống gia đình tùy ý tiêu pha.
Anh cho rằng: như thế mới hợp lý, làm người chồng là kiếm tiền, còn làm người vợ là tiêu tiền, cuộc sống gia đình nhất định sẽ hạnh phục mỹ mãn.
Nhưng, kết hôn được một năm, anh đã phát hiện làm như thế, không làm cho vợ vừa lòng, anh liền xét lại mình: Có phải là mình quá coi trọng sự nghiệp không? Có phải trong gia đình mình làm quá ít việc không? Có phải mình quan tâm đối với vợ không đầy đủ không?
Nghĩ như thế, anh bèn quyết định: Bất kể từ nay về sau công tác bận rộn thế nào, cũng phải bớt ra một chút thời gian cùng lo liệu công việc gia đình với vợ.
Người vợ vô cùng sung sướng trước sự thay đổi thái độ của anh, đã bố trí anh đảm nhận việc mua rau và thức ăn.
Hàng ngày sau khi tan tầm về, anh đã tiện đường đi đến chợ theo lời vợ dặn, anh mua mọi thứ thực phẩm cần dùng của một ngày mang về, đồng thời nói giá từng loại với vợ.
Vợ hỏi: «Thịt lợn bao nhiêu tiền một cân?» (1 cân = 0,5 kg).
Anh Lưu trả lời: «Năm đồng tám hào» (tiền NDT).
Vợ lại hỏi: «Rau cải trắng bao nhiêu tiền một cân?».
Anh Lưu đáp: «Bảy hào một cân».
......
Anh Lưu cho rằng vợ sẽ khen anh, song vợ lại bĩu môi và nổi cáu lên.
Người vợ nói: «Anh mua rau và thịt cũng không biết bớt giá. Rau cải trắng chỉ thực ra chỉ năm hào đã có thể mua được một cân. Anh thật đần quá!».
Anh Lưu nghe vợ quở trách, trong lòng cảm thấy rất khó chịu. Cô ấy có biết rằng chỉ vì việc mua các thức ăn cho vợ, buổi trưa anh đều không được nghỉ ngơi, phải làm xong sớm công việc buổi chiều, một lòng một dạ muốn sau khi tan tầm đi về đảm nhận bớt một vài việc gia đình cho vợ, để cho vợ vui.
Người vợ thấy vẻ buồn rầu của anh, đã an ủi vài lời, vội vàng đi thổi cơm.
Anh Lưu trong lúc rỗi rãi, thuận tay giở quyển «Những chuyện vui của các nhân vật có trí tuệ thời xưa của Trung Quốc» trên giá sách xem, cảm thấy những nhân vật như Gia Cát Lượng, Tào Tháo, Lưu Bá Ôn, Đông Phương Sóc... họ nhất cử nhất động đều chứa đầy trí tuệ, trên thực tế đều là đấu trí khôn, giở mánh khoé với đối thủ, từ đó đạt được mục đích thắng đối thủ.
Anh cảm thấy: Giữa vợ chồng, sống hàng ngày ở nhà, mặc dù không cần phải tạo ra mâu thuẫn, nhưng muốn có êm ấm, vui vẻ, cũng nên dùng một số mánh khóe nhỏ, có thể sẽ thu được hiệu quả rất tốt.
Thế là, ngày hôm sau, khi mua các thức ăn mang về, anh đã hớn hở đi đến trước mặt vợ.
Vợ hỏi: «Thịt lợn bao nhiêu tiền một cân?».
Anh Lưu trả lời: «Người ta đòi năm đồng rưỡi, anh đã mặc cả giá một hồi lâu, cuối cùng đã mua được bốn đồng rưỡi».
Vợ nghe xong rất vui vẻ, lại hỏi: «Thế rau cải trắng bao nhiêu tiền một cân?».
Anh Lưu nhìn thấy vợ nét mặt vui vẻ, liền cố ý chơi trò úm, giả bộ thờ ơ như không, nhởn nhơ nói: «Cái anh chàng bán rau kia thật đần. Trên sạp rau bên cạnh đòi bán tám hào, anh ở bên rạp sau này cố ý nói rau của anh ta không ngon, anh ta đã bán cho anh bốn hào».
Người vợ nghe xong, vui sướng nhảy lên, kêu: «Ôi! Anh thật cừ! Xem ra, về việc mua các thứ anh giỏi hơn em rất nhiều!».
Lúc đó, hai vợ chồng rất vui vẻ, cùng hát với nhau, cùng nói chuyện đùa với nhau, cùng nhau làm cơm, cùng nhau ăn cơm. Việc đó khiến cho anh Lưu cảm thấy mình vô cùng vẻ vang, vô cùng tự hào.
Trong cuộc sống, một điều chỉnh nho nhỏ, đã có thể mang đến cho đối phương vui mừng rất lớn, cớ sao mà không làm?
Thực ra, anh Lưu chẳng có thủ đoạn gì ghê gớm, thịt hôm nay anh mua và giá của ngày hôm qua là như nhau, rau hôm nay mua, thậm chí còn đắt hơn hôm qua một hào – bởi vì vợ anh yêu quý gia đình, toàn tâm toàn ý xếp sắp cuộc sống, do đó cái giá của một hào bạc theo cô ta cũng rất lớn, rất cần tính toán. Anh Lưu nếu thật thà nói như hôm trước với vợ, chắc chắn có thể mang đến cho hai người trạng thái không vui vẻ.
Sống ở nhà cũng thế, đối xử bạn bè và người thân cũng thế, có thể giở một mánh khóe nho nhỏ, nhất định sẽ tạo cho đối phương và bản thân mình niềm vui lớn.
Các bạn thử làm xem sao?
35. Hãy cho đối phương một chút lợi
Tính tích cực sáng tạo của con người, ở mức độ nào đó đều bắt nguồn từ việc theo đuổi đối với lợi ích.
Lập công ty, mở cửa hàng, xây dựng nhà máy... chỉ có một mục đích, chính là để kiếm tiền.
Dùng phương thức tư duy truyền thống suy nghĩ vấn đề, sẽ thấy là càng nghĩ cách kiếm tiền, trái lại càng không kiếm nổi. Cho nên, mới có nhiều xí nghiệp phải đóng cửa, nhiều ông chủ đen đủi đến phá sản, mới có nhiều người trong cạnh tranh thua trận. «Định lấy cái gì của ai, cần phải cho họ một số cái trước» chính là cái lý này.
Biết rõ rành rành đối phương muốn áp đảo mình, lại cho đối phương một số chỗ lợi, để cho đối thủ được một chút lợi ích con con để họ thoả mãn, thiếu cảnh giác cuối cùng mình giành được lợi lớn. Đây cũng là một thủ đoạn quan trọng của những người cao tay trong thương trường.
Hartley là một người từ dáng vẻ bề ngoài, phương thức sống đến định thế tư duy, cả đến khả năng bảo vệ lợi ích mình giành được, tất cả đều đủ để trở thành điển hình của ông chủ lớn ngành dầu mỏ Mỹ. Anh ta có cái bụng béo phệ, nét mặt hồng hào, là thành viên của câu lạc bộ các ông chủ lớn của ngành dầu mỏ Mỹ. Câu lạc bộ này đã tụ tập một tốp các «ông cụ non» ngông cuồng tự cao, tự đại cách biệt hẳn với quản lý hiện đại, tranh biếm họa của Mỹ cũng vẽ như thế.
Tốp người này coi thường thuộc hạ, suốt ngày từ sáng đến tối dùng tiền của cổ đông tiêu phí thời gian ở bãi săn, thắng cảnh câu cá, bước vào phòng nhảy của mình lộng lẫy nguy nga, dùng tiền của công ty mua máy bay phản lực, dẫn chó đi khám thú y, cùng người tình đi Paris tìm vui thú. Hartley thậm chí còn tiêu tiền của công ty cải tiến máy bay phản lực để có thể đặt được piano của anh ta lên đó.
Tốp người này bất kể là tiêu khiển hay là đưa ra quyết sách kinh doanh đều phản ứng đần độn, động tác chậm chạp, kết cục đương nhiên chất lượng dưới mức bình thường. Nhưng họ không bao giờ quên bốn việc: báo chi tiêu với công ty, hưởng thụ đặc quyền, địa vị danh vọng, một mình nắm hết mọi quyền hành. Tóm lại là họ xem lợi ích và quyền lợi của mình quan trọng hơn bất cứ cái gì.
Từ năm 1981 đến năm 1985, dưới làn sóng xung kích của cuộc cải cách quản lý hiện đại, các công ty dầu mỏ Mỹ đã từ 18 giảm xuống còn 15 công ty. Công ty của Hartley mặc dù kiêu hãnh được lọt lưới, nhưng kết quả kinh doanh kém cỏi hết mức, bị việc «mua thầu» tập kích là tất nhiên.
Năm 1980, Hartley gặp Pigens tại cuộc đấu bóng golf của các ông chủ dầu mỏ. Ông khoe với Pigens công ty của mình đứng vào hàng thứ 14 của Mỹ. Pigens trả lời: «Dự toán của ông là 700 triệu USD, dùng 2,2 vạn người; còn dự toán của công ty tôi là 400 triệu USD, dùng 600 người. Chẳng lẽ ông từ trước đến nay chưa từng nghĩ người nổi ở trên việc, hiệu suất sẽ giảm chăng?». Hartley đang chuẩn bị chơi bóng tức giận đỏ mặt tía tai, ngớ người ra, đến nỗi đánh trật bóng, từ đó anh ta xem Pigens là cái gai trong mắt, cái kim trong thịt.
Trong cuộc họp nghiệp vụ của giới dầu mỏ, Pigens không nói một lời, Hartley thì thay đổi hướng ghế ngồi quay vào tường, mọi cử động đối với Pigens nhất loạt đều cười nhạt khinh bỉ. Anh ta nói việc bảo hộ lợi ích cổ đông của Pigens là việc «ngu xuẩn lớn xưa nay chưa từng nghe thấy, nói giễu câu của Pigens là hủy hoại thanh danh tốt đẹp của hết công ty này đến công ty khác». Song anh ta lo lắng rõ trên nét mặt, đứng ngồi không yên để đề phòng sự tập kích của Pigens.
Anh ta ra lệnh cho cố vấn pháp luật Sinde đã theo mình hơn 30 năm nay thu thập tình hình. Sinde có thể gọi là ngoan cố, bắt đầu từ ngày ngành dầu mỏ xuất hiện «mua thầu», ông ta đã xây dựng kho tư liệu, tồn trữ tất cả mọi tài liệu của những người đương sự, bao gồm các nhà ngân hàng, luật sư, những người đứng đầu cơ quan chứng khoán, chiến thuật về phương diện tài chánh, khả năng về phương điện tư pháp, hồ sơ «mua thầu» và nghiên cứu phân tích của nó, sẵn sàng lúc nào cũng có thể cung cấp để xét hỏi. Nhận được lệnh của Hartley, ông ta lại nghiên cứu biện pháp phòng vệ.
Ngày 4 tháng 2 năm 1985 «Bản kê dạng thứ 13 của Pigens» công bố, nhưng thật ra chưa thật sự muốn tập kích Hartley, còn Hartley lại dùng chửi rủa kích động cơn thịnh nộ của Pigens.
Hartley về nhà nói với vợ: «Tôi sinh ra trong Đại chiến thế giới thứ I, là người may mắn còn sống trong Đại chiến thế giới thứ II. Hôm nay, tôi chuẩn bị tiếp nhận khó khăn trắc trở của Đại chiến thế giới thứ III. Một khi thất bại, tôi nhất định sẽ phóng lửa đốt cháy công ty thành tro tàn, cũng không để cho «tên gái điếm nuôi» kia được nó». Pigens xuất thân từ phần tử trí thức đây là lần đầu tiên gặp một doanh nhân thô lỗ.
Khi bảo vệ lợi ích bản thân, Hartley lại có tinh tế trong thô lỗ, ông mời ngân hàng làm bạn liên minh, hẹn trước ba trung tâm luật sư làm cố vấn, chỉ định Sinde triệu tập hội nghị điện thoại toàn quốc, để những người thám thính khắp các nơi bàn tình hình và tiến hành phân tích.
Ông thẩm định vài «kế hoạch», bắt tay thay đổi giám đốc, quy định chương trình mới. Ông còn chuẩn bị sẵn các phương án khác nhau: đọ sức ở tòa án, tranh đoạt quan hệ công cộng, cắt quyền ủy thác cổ đông. Lợi ích cá nhân đã làm cho tài năng trí lực của ông lại có dịp phát huy khác thường.
Ông đợi tổng bộ phản kích đến Los Angeles, điều tên bịp bợm ra khỏi phố Wall, còn chuyển công ty đến Delaware đăng ký để có tầm nhìn xa trông rộng, chuẩn bị lá bùa cứu mệnh.
Cuối tháng 2 năm 1985, 13,6% cổ phiếu của công ty Hartley bị «kỵ sĩ ngựa đen» cướp đi, mặc dù ông đã hết sức chống lại, những kết quả rất nhỏ, không có cách nào hơn đành ra lệnh cho quân tăng cường thăm dò.
Không bao lâu xuất hiện nguồn tin: Ngân hàng công ty mình mở tài khoản là Ngân hàng an toàn Thái Bình Dương đã cấp cho Pigens nguồn vốn 54 triệu USD. Hartley lập tức chỉ trích đây là âm mưu lớn, «là ngân hàng được tôn trọng bề ngoài là giúp vốn xí nghiệp công nghiệp nhưng ngấm ngầm câu kết với tên bịp bợm, xúi giục hai bên tàn sát nhau».
Ngày 12 tháng 3, ông không hề do dự đã đem ngân hàng mở tài khoản của mình đưa lên ghế bị cáo của tòa án. Về sau mặc dù việc tố cáo không thành, nhưng trong một khoảng thời gian lại thu nhận những điều tai nghe và mắt thấy khắp nơi có tác dụng «giết một người răn trăm họ».
Hartley một mặt sử dụng thủ đoạn pháp luật, một mặt sử dụng vũ khí tuyên truyền, ông đã viết một lá thư lời lẽ cứng rắn cho Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mỹ quyền uy rất lớn, yêu cầu Thống đốc dùng biện pháp cấp bách kết thúc «làn sóng mua thầu cuồng nhiệt lạm dụng cho vay kích dập uy hiếp kinh tế».
Ông sao chép lại lá thư này gửi đến giám đốc tất cả các ngân hàng mở tài khoản của Pigens, sao chép và gửi đến nghị sĩ Quốc hội. Để làm cho người nhận thư không đoán được ai gửi nên đặc biệt chú ý, ông không dùng phong bì của công ty mà dùng phong bì trống không, chi tiết trông có vẻ không nổi lắm nhưng lại sinh ra hiệu quả tâm lý không ngờ, các bức thư đều được những người nhận xem rất cẩn thận, thế tiến công tuyên truyền mạnh mẽ đã hình thành, Hartley đã phải dùng nó tạo nên cục diện «đợi ngày làm khốn đốn» đối với Pigens.
Pigens dao động, công khai bày tỏ «có thể thay đổi ý nguyện ban đầu của việc mua thầu». Nhưng Hartley lại từ chối một cách độc đoán, phải liều một trận một sống một còn.
Ngày 7 tháng 4 năm 1985, Hartley ở nhà giở tờ «Thời báo New York», vừa nhìn thấy tín hiệu tổng công kích của Pigens, ông lập tức bảo Sinde dùng tất cả các biện pháp đề xuất tố cáo với các tòa án của các thành phố mà công ty của Pigens đóng, tố cáo «Bản kê dạng thứ 13 của Pigens» đã dùng thủ đoạn lừa gạt, vi phạm «Luật chống trust» (Luật chống tổ chức lũng đoạn).
Thủ đoạn này làm cho Pigens lúng túng. Cùng một ngày của tháng tư bị các tòa án các thành phố khác nhau yêu cầu đưa ra lý do khiếu nại. Trong khi Pigens tìm hết cách đối phó, Hartley bắt đầu cuộc chiến tranh giành cổ đông.
Ông ta chọn 700 người từ trong viên chức của công ty huấn luyện gấp, tay nắm tay dạy họ thay mặt công ty gọi điện thoại cho cổ đông, khi đến thăm từng nhà nói như thế nào, muốn các cổ đông phải hiểu rõ tình hình trước mặt không tốt có thể xuất hiện sau khi bị Pigens thôn tính, Hartley còn gọi điện cho những người đứng đầu cơ quan tiền tệ trong cổ đông, muốn họ phải đưa ra «sự lựa chọn đúng đắn», và nói: «Nếu như ông không bỏ phiếu tán thành, tôi sẽ thu hồi toàn bộ tiền vốn từ trong tay ông».
Sau khi bố trí động tác bao vay chặt Pigens xong, Hartley đã kéo ngòi nổ của «quả bom nợ» xem cái chết như không: công ty Unôkaul vay nợ mua thầu cổ phiếu của mình, mặc dù điều này về pháp luật không giải thích thế được, nhưng ông lại tuyên bố trước cả nước «Tôi và công ty tôi sẽ cùng chết với Pigens!».
Động tác được nghe những cái chưa hề nghe thấy này khiến cho giới công nghiệp, giới tài chính ngân hàng Mỹ kinh sợ, nhưng Hartley thì mặc kệ, ông ta thà để cho hành vi không vẻ vang của mình công bố với mọi người, để cho tòa án cao cấp của bang Delaware khó nghĩ.
Ông biết đối phương ắt sẽ có thể tố cáo mình, Tòa án sơ thẩm, phúc thẩm cũng không dám bất chấp lẽ phải trên đời bênh vực mình, một khi lá bùa cứu mệnh vô hiệu, ông sẽ làm người anh hùng của «xí nghiệp tự sát Mỹ».
Ngày 13 tháng 5, đại hội cổ đông họp, Hartley mặc bộ complet lỗi thời đã lâu, chỗ cửa tay còn cả mụn vá, hai mắt đỏ ngầu đến cuộc họp. Ông không đề ra nổi phương án cải thiện kinh doanh, cũng không bác nổi phương án của Pigens, chỉ là chỉ trích máy bay riêng của Pigens nhiều hơn mình, tiền lương cao hơn mình, tỏ ra vẻ chán nản, thất vọng.
Khi đại hội cổ đông kết thúc, ông giật dây Sinde mặc bộ quần áo rách lên hội trường phao tin nói tòa án bang Delaware vừa mới nhận định Pigens được kiện. Pigens không giấu nổi niềm vui sướng trong lòng rời khỏi hội trường. Thực ra đây là kế hoãn binh của Hartley, ông ta cần thời gian để tăng sức ép đối với tòa án cấp cao.
Sau khi tan họp, Hartley «dùng người để dụ dỗ» đối với Pigens. Ông để cho các bạn của Pigens chuyển lời nói với Pigens rằng, Hartley vì bị kiện tụng đánh bại, chuẩn bị giương cờ trắng đầu hàng, xin mời đến đàm phán.
Pigens đã đến, Hartley thuận theo ý của Pigens bàn bản thỏa thuận, chỉ trên giá chênh lệch 400 triệu USD không nhượng bộ, yêu cầu kéo sang ngày hôm sau sẽ bàn tiếp.
Lúc chia tay ông còn bày tỏ lời chúc mừng với Pigens, cảm ơn ông ta không chỉ trích ngông cuồng tự kiêu.
Ngày hôm sau bàn tiếp, Hartley đã lật lọng, bắt ép Pigens phải về phòng nghe trộm, Pigens đành phải mở vòi nước trong buồng tắm, không ngừng kéo thùng nước hố xí, thương lượng khẽ với người giúp việc. Kéo dài đến buổi tối, Hartley cuối cùng đã giành được thời gian hai ngày quý báu.
Sau hai ngày, ba ban ngân hàng, pháp luật và quan hệ công cộng của Hartley tới tấp tăng sức ép đối với chính quyền bang và ba quan tòa của Tòa án cao cấp thuộc bang Delaware, nhấn mạnh đầu tư Unôkaul là đăng ký hợp pháp của bang này, chính quyền bang có nghĩa vụ vận dụng pháp luật có lợi đối với xí nghiệp đứng về phía xí nghiệp của bang mình, giữ được công ty Unôkaul sẽ có thể giữ được thanh danh của chính quyền bang, cũng giữ được nguồn thu nhập tài chính của bang mình.
Ngày thu ba, Hartley đích thân ra tay, ông ta nói một cách uy hiếp đối với chính quyền bang là ba vị quan tòa của Tòa án cao cấp, một nửa của 500 công ty quan trọng toàn quốc đăng ký ở bang này, công ty Unôkaul giành thắng, họ đều sẽ rập khuôn pháp luật của bang này bảo vệ mình. Bằng không thì «quả bom nợ» của công ty Unôkaul ắt sẽ nổ, hơn 200 công ty cũng có thể cân nhắc đến nơi khác đăng ký.
Sức ép nặng nề khiến cho chính quyền bang và ba vị quan tòa không kham nổi, ngày 17 tháng 5 đưa ra «phán quyết ưu huệ» làm cho các bang khác cười chê.
Hartley đã thắng, nhưng thu được lợi không phải là công ty, mà chỉ là giữ được tất cả lợi ích cá nhân của ông ta. Không có lá bùa cứu mệnh ông ta không thể giành được phần thắng, nhưng có được lá bùa cứu mệnh ông ta không sử dụng kế «điệu hổ ly sơn», không đợi ngày làm khó đối với Pigens, dùng lời để dụ ông ta, cũng thắng không nổi. Việc xong, được biết công ty Unôkaul có người tiết lộ, hiệu ứng lớn nhất của «quả bom nợ» là «khua rừng đánh động hổ», còn nó có nổ ra hay không, chỉ có thể xem là mot câu đánh đố!
Một khi chúng ta bước vào thị trường, chúng ta cũng có thể gặp tình huống tương tự Hartley.
Cho đối thủ một chút lợi ích, kỳ thực không phải là việc xấu.
Người ta trong lúc so đo tính toán, thường bị tự mình trói chặt chân tay của mình. Một người có tài ba hơn người, không ở chỗ lợi ích trước mắt, hơn thế có thể vì lợi ích lâu dài trong tương lai lớn hơn, hãy biết vứt bỏ lợi ích trước mắt.
36. Lời nói dối của vợ
Trong giao thiệp giữa người này với người khác, đối đãi với đồng nghiệp, đối đãi với bạn bè... Vì quan hệ của cấp trên cấp dưới, vì tình hữu nghị lâu dài, thích đáng giở một chút mánh khóe nhỏ, nói dối một chút rất cần thiết.
Dù rằng giữa vợ chồng, vì sự hài hòa và thỏa mãn của sinh hoạt tính dục, nói dối sẽ càng cần thiết hơn.
Ví như: Đôi khi, chỉ vì nhận thức của bạn đối với sinh hoạt tính dục không có chút căn cứ và cách nghĩ tự lừa mình dối người khác, sẽ có thể dẫn đến cảm giác lo sợ và khó chịu lâu dài, từ đó không thể nào nhận được niềm vui của vợ chồng thật sự.
* Lời nói dối thứ nhất của vợ:
Em coi như không quan tâm cao trào có đạt được hay không, em chỉ thích quá trình làm chuyện ấy.
«Đúng thế, đôi khi cao trào tính dục của vợ bắt buộc không thể thiếu», Tiến sĩ Greel nói: «Nếu sinh hoạt tính dục không có cao trào như một việc đương nhiên theo tập quán, thì không những không công bằng đối với phụ nữ mà cuối cùng còn ảnh hưởng đến quan hệ vợ chồng».
«Một bệnh nhân hỏi bác sĩ: Vì sao tôi nhất định phải thích chuyện «làm tình»? Vì sao đạt đến cao trào lại quan trọng như thế?». Đây là một phụ nữ quá quan tâm chồng có vui thích hay không? Nhưng thực tế cô ta rất không thỏa mãn. Cô ta luôn tự lừa mình dối người cô tuyên bố «khoái cảm tính dục đối với tôi không có gì đáng kể».
** Lời nói dối thứ hai của vợ:
Nếu như tôi có thân hình đẹp, sinh hoạt vợ chồng của chúng tôi có thể sẽ tốt hơn nhiều.
Tiến sĩ Helen nói: «Nếu như bạn lo lắng về thân hình của mình, thì xin hãy nhớ rằng: Một đôi vợ chồng trẻ đẹp nằm trên giường hoàn toàn không phải là siêu sao người mẫu trên phim ảnh. Nếu bạn luôn luôn nghĩ «Cái bụng tôi béo quá»... thì bạn làm sao có thể tập trung cảm xúc cho cuộc «làm tình» được? Có được thân hình xinh đẹp đương nhiên là tốt, nhưng vợ chồng quan hệ hài hòa từ xưa đến nay đều không phải chỉ «làm tình» với thân thể, ngoài việc tiếp xúc da thịt, còn có những phản ứng hóa học những hoóc môn về tình yêu, bạn không cần chỉ quan tâm đến một bộ phận nào đó của thân thể của mình.»
*** Lời nói dối thứ ba của vợ:
Cao trào tính dục của tôi đến càng nhanh càng tốt.
Eley rất yêu thương chồng của cô. Có một dạo, Eley cảm thấy sinh hoạt vợ chồng của họ không tốt bằng trước kia. «Tôi bắt đầu lo lắng, cảm thấy Geore mất quá nhiều sức để tôi có thể đạt được cao trào khiến tôi có thể mất đi hứng thú, hoặc cảm thấy bản thân anh ta đã làm sai điều gì». Eley không biết rằng càng lo lắng, thì cô càng khó đạt được cao trào. Cô ta không thể khẳng định được cảm giác không đành lòng này rốt cuộc là đến từ người chồng hay là ý nghĩ phỏng chừng của bản thân cô ta.
Eley cuối cùng đã thổ lộ tâm tình với Geore, được biết Geore đối với sinh hoạt tình dục của họ hoàn toàn chẳng có bất cứ điều gì vướng mắc. Eley đã tự tạo ra việc không nhẫn nại với Geore, còn đem việc đó xem là vấn đề giữa họ.
Trong cuộc sống những người làm vợ cần phải hiểu rõ rằng: so với tiến tài, sự nghiệp, ăn mặc, tiêu dùng sinh hoạt thì trọng hơn hết phải là sự hài hòa sinh hoạt tính dục của mình với chồng.
Vì mục tiêu quan trọng nhất này, các bạn nữ có thể biết giảo hoạt một chút, biết nói dối một chút, biết giở một chút «âm mưu» nhé!
37. Lời nói tốt đẹp mọi người đều thích nghe
Không ai muốn bị người khác khiển trách, ai cũng muốn nghe những lời tốt đẹp, không những phụ nữ như thế, mà cả nam giới cũng vậy.
Mao Trạch Đông đã từng nói với nhà báo Mỹ Snow: «Mọi người đều thích những lời nói dối dễ nghe, thực hiện một chút sùng bái cá nhân thích đáng, là rất cần thiết».
Lời nói ca ngợi người người đều thích nghe, việc này sẽ đòi hỏi chúng ta trong giao tiếp và đối xử, nói nhiều hơn một chút những lời tốt đẹp, nói bớt đi một chút những lời khó nghe, đối với ưu điểm và những chỗ mạnh của người khác ca ngợi thêm vài câu, bớt chỉ trích đi vài câu thì cuộc sống sẽ dễ chịu hơn rất nhiều.
* Trong kỳ nghỉ tết một bạn học mời bạn đến nhà chơi, đồng thời miệt mài làm mấy món ăn để đãi bạn.
Bạn biết rõ nghệ thuật nấu ăn của anh ta không cao, cũng không hợp khẩu vị của mình lắm. Nhưng bạn không nên nói: «Anh làm thức ăn rất tồi, quá mặn». Hãy nghĩ một lát rồi đổi một cách nói khác: bạn vờ rất hứng thú thưởng thức món ăn anh ta làm và nói: «Thật tuyệt! Không ngờ tay học trò như anh lại có tài nghệ này, sau này nhất định sẽ là một người chồng kiểu mẫu!».
Bạn khích lệ như thế, không những không làm bạn học của bạn cụt hứng, mà còn làm cho anh ta xây dựng được lòng tin. Bởi vì trong việc này, đồ ăn ngon hay không thật ra không quan trọng lắm, mà tình hữu hảo giữa hai người mới là điều quan trọng.
Lại ví dụ một người bạn khác của bạn vừa mua được một chiếc xe ô tô con Xiali mới xuất xưởng, kéo bạn đi hóng mát ở thành phố. Là đàn ông, ai cũng muốn có thành tựu, ai cũng đều hy vọng mình có thể làm nên một sự nghiệp, ai cũng mong mình kiếm được khoản tiền lớn, để bạn bè, người thân, thầy giáo và các bạn của mình tự hào vì anh ta.
Khi bạn ngồi trên chiếc xe đó, nhìn anh ta ung dung tự đắc, tươi cười hớn hở, tuyệt đối không nên nói: «Chiếc xe này của bạn chỉ là loại xe con thấp cấp. Cái xe Santana của anh X so với xe của bạn ngồi thoải mái hơn nhiều». Hoặc nói: «Hiện nay người ta đều thích mua xe Fukang, bạn làm sao lại lạc hậu với trào lưu, sắm thẳng một chiếc xe Xiali lỗi thời?».
Bạn nên nói: «Anh bạn ơi! Thật chỉ có bạn! Không ngờ rằng trong một thời gian ngắn như thế, bạn đã có được chiếc xe của mình, so với phần lớn bạn bè của lớp ta bạn khá hơn cả». Hoặc nói: «Nhìn thấy bạn đã có xe, tôi thấy vui mừng thay cho bạn! Bánh mì sẽ có, tất cả mọi thứ đều sẽ có. Từ nay về sau, bạn sẽ phát triển khá, nhưng xin chớ có quên bạn học cũ nhé!».
Nói nhiều hơn một chút những lời tốt đẹp, nói nhiều hơn một chút những lời ca ngợi, mình chẳng mất gì, mà có thể làm cho đối phương sinh ra ấn tượng tốt. Đồng thời có thể làm tăng thêm tình hữu hảo giữa hai bên.
Trong công tác, dù bạn gặp phải những người không xứng đáng với chức trách, để làm cho người ta làm việc tốt, cũng không nên tùy tiện trách cứ họ, mà nên phát hiện chỗ mạnh, chỗ yếu của họ, khen ngợi chỗ mạnh của họ, khích lệ họ khắc phục khó khăn, làm tốt công việc.
Có lẽ, đây là một chút nghệ thuật nho nhỏ của người làm lãnh đạo, xin nhớ rằng: đa số người khi bị quở trách đều cảm thấy ngượng ngùng, nhưng cũng có một số người đặc biệt, xem quở trách như cơm bữa ở nhà, bị quở trách một trận, sau đó lập tức bỏ ngoài tai, mặc bạn nói đến rách mép vẫn cứ «chứng nào tật ấy».
** Bà giám đốc của một công ty nọ, tinh khôn sắc sảo, lớp cán bộ dưới quyền làm việc thông thạo, trí dũng song toàn. Nhưng mới đây, một trợ lý của bà được điều động đến chỗ khác, người kế nhiệm là một nữ sinh viên mới tốt nghiệp.
Cô nữ sinh viên mới đến này làm việc qua loa cẩu thả, một số tư liệu thường không qua chỉnh lý đã đưa lên trên, các văn kiện trên bàn làm việc lộn xộn ngổn ngang, bà giám đốc đã phê bình cô nhiều lần. Cô ta vẫn chứng nào tật ấy. Bà giám đốc quyết định thay đổi sách lược khác. Từ đó, bà đã tỉ mỉ phát hiện ưu điểm của cô đồng thời sau khi phát hiện ưu điểm liền lập tức khen ngợi cô ta luôn.
Biện pháp này quả nhiên có hiệu quả, cô gái này dần dần trở nên có ngăn nắp, cũng không cẩu thả như trước nữa. Sau một tháng, công tác của cô cơ bản có thể làm cho bà giám đốc hài lòng.
Làm một người lãnh đạo, khiển trách và phê bình mặc dù đều là do lỗi và khuyết điểm của người dưới quyền gây nên, nhưng khiển trách nặng nhẹ và hình thức khiển trách phải khác nhau, cần phải theo từng người từng việc khác nhau mà xử lý.
Có viên chức do cá tính bản thân, thiếu hăng hái, thiếu nhiệt tình, không có chí tiến thủ, đối với bất cứ việc gì cũng đều không hứng thú. Với trường hợp này, chỉ trích chẳng những không giúp được việc gì cho công việc, mà còn có thể đẩy họ càng đi tới tiêu cực, than thân trách phận, thậm chí gục hẳn. Lúc này, biện pháp tốt nhất để động viên được tính chủ động và tính tích cực làm việc của họ dậy, chính là dùng chỉ trích ẩn trong khích lệ.
Ví dụ: viên chức của bạn thích đánh cờ, bạn có thể lấy công tác tiến hành so sánh với đánh cờ, mượn đó kích dậy hứng thú của họ đối với công việc, điều động tính tích cực của họ dậy. Bởi vì họ hiểu được khi đánh cờ, do sơ suất đi sai một nước cờ có thể bị thua cả ván, do đó họ cũng sẽ có thể cẩn thận đối với một công việc của mình, như vậy, tinh thần trách nhiệm của họ cũng được khơi dậy.
«Nhìn khách mà làm món ăn», «món ăn» bạn làm cần phải hợp khẩu vị của người khách, nếu không bạn sẽ không thể thu được hiệu quả lý tưởng.
38. Nói lời linh hoạt, làm việc linh hoạt
Người ta do ý chí và bẩm tính quyết định, có người thường thích nói khoác, nói «toạc móng heo», đặc biệt là những nam giới tràn đầy chí lớn. Họ vì tỏ ra mình vượt hơn hẳn người khác, luôn dùng hình thức tỏ rõ quyết tâm, đối với người thân, đối với bạn bè, đối với bạn gái, thậm chí đối với đối thủ cạnh tranh của mình đều ba hoa khoác lác tưởng chừng như mình là nhất thiên hạ.
Thực ra, họ không hiểu: hát hay không bằng nói hay; nói hay không bằng nghe hay – khi bạ đâu nói đấy, bạn rất có thể để lộ ý tưởng của mình cho đối thủ biết. Đôi khi, bản thân bạn có thể đạt được mục tiêu, nhưng do bạn tiết lộ bí mật nên bị người ta gây trở ngại, làm cho bạn nửa đường đứt gánh.
Những ví dụ như thế, từ xưa đến nay không bao giờ kể hết.
Muốn làm việc gì, hãy biết giữ kín ý tưởng bí mật bất ngờ. Ngậm miệng ăn tiền, thắng lợi đã nắm chắc.
Bởi vì sự thực thắng hùng biện, khi bạn làm nên một việc gì, không cần bạn phải nói ra, sự thực tự nhiên sẽ nói giúp bạn.
Những người bản thân xuất thân không hiển hách lắm, vì sao có thể trong từng bước từng bước leo lên đỉnh cao của quyền lực?
Những người vốn dĩ tiền vốn không hùng hậu lắm, vì sao có thể trong thị trường chiến thắng đối thủ mạnh hơn mình? Lộn đi lộn lại vài vòng đã trở thành ông chủ lớn khiến người ta ngưỡng mộ?
Khi người ta truy hỏi những vấn đề này, khi các nhà báo phỏng vấn những người thành công này, khi ống kính nhắm đúng vào những người có danh vọng đương thời này, mọi người đều cho rằng những người tài ba xuất chúng ấy nói ra những bí quyết. Nhưng họ phần nhiều đều chỉ mỉm cười, nói: «Thành công không có bí quyết gì, chẳng qua chỉ là cần mẫn và thực thà làm việc thôi».
Hoặc với giọng hài hước nói với mọi người: «Tôi chẳng qua chỉ là mèo mù vớ được cá rán thôi».
Chẳng lẽ những người thành công thật sự không có bí quyết gì chăng?
Sự thực không phải như thế, từ xưa đến nay, bất kể làm việc gì chỉ cần là người thành công đều là người vừa biết vận dụng «dương mưu», lại giỏi vận dụng «âm mưu». Âm dương hài hòa đều đầy đủ mới có thể thành công.
Xin nêu ra một ví dụ:
Thời xưa, có ba thư sinh cùng lên kinh dự thi, nhưng họ đều không cầm chắc, ai có thể trúng, ai có thể trượt.
Giữa đường, họ qua một ngôi miếu thờ, mời một vị Lão hòa thượng dự đoán tiền đồ giúp cho.
Vị Lão hòa thượng này nhìn họ hồi lâu, liền lim dim mắt, bấm đốt ngón tay một lúc, sau đó quay về hướng ba người họ giơ ra một đầu ngón tay, nói: «Đây chính là kết quả thi của các bạn».
Sau khi ba thư sinh này đi khỏi, một tiểu hòa thượng đứng bên cạnh thấy rất khó hiểu liền hỏi: «Thưa sư phụ, Người giơ ra một đầu ngón tay là ý nghĩa gì, chẳng lẽ là nói một người trong ba người họ được trúng phải không? Một khi kết quả không phải như vậy thì làm thế nào?».
Lão hòa thượng vuốt râu cười ha ha, nói: «Yên tâm nhé, tất cả đều trong tay ta».
Qua một thời gian, khi ba vị tú tài này thi xong, lại đến ngôi miếu, tặng rất nhiều quà hậu hĩnh cho Lão hòa thượng, đồng thời ca ngợi Lão hòa thượng tính toán như thần.
Còn Lão hòa thượng chỉ ha ha cười to, tịnh không hề hỏi kết quả thi của họ.
Sau khi ba vị tú tài này đi khỏi, tiểu hòa thượng càng lần không ra manh mối, hỏi: «Sư phụ ơi! Người làm sao đến kết quả thi của họ cũng không hỏi, đã nhận quà biếu của họ?».
Lão hòa thượng xoa lên chiếc đầu trọc của tiểu hòa thượng, nói: «Ta không cần phải hỏi họ. Kết quả thi của họ, đã được ta đoán trúng từ trước, bất kể biến đổi ra sao, cũng đều không vượt khỏi tính toán như thần của ta».
Tiểu hòa thượng không biết Lão hòa thượng nói vậy là ra làm sao cầu xin Lão hòa thượng giải thích rõ hơn.
Lúc này, Lão hòa thượng lại giơ ra một đầu ngón tay, nói với tiểu hòa thượng: «Đầu ngón tay này của ta, sẽ bao quát tất cả mọi tình huống thi của ba người ấy, không cần biết kết quả. Ngươi xem, nếu như trong ba người họ có một người thi trúng, ta cũng đoán đúng; nếu như trong ba người họ có hai người thi trúng, có một người trượt, ta cũng đoán đúng; nếu như cả ba người họ đều thi trúng, ta cũng đoán đúng – bởi vì một đầu ngón tay này chính là ý cùng được trúng».
Tiểu hòa thượng trước lý lẽ đầy trí tuệ của Lão hòa thượng thì khâm phục sát đất.
Trong cuộc sống, chúng ta cũng thường xuyên gặp phải nhiều việc đòi hỏi phải đưa ra sự lựa chọn, phán đoán, xin đừng nên nói dứt khoát, nói toạc ra hết, có thể học tập vị Lão hòa thượng này một chiêu.
39. Giả vờ phải giống như thật
Theo quan điểm của Carl Jung: Mỗi người trong cuộc sống, khi họ đối mặt với xã hội và đối mặt với người khác đều mang bộ mặt nhân cách bằng không thì không có cách tồn tại.
Cái gọi là thẳng thắn thật thà chỉ là tương đối, trên đời này không có người thẳng thắn thật thà tuyệt đối.
Ví dụ nói: Trong một gia đình, do điều kiện công tác, xã giao rộng, xuất hiện hiện tượng ngoại tình ở người vợ, thậm chí phát triển đến mức có quan hệ bất chính với người khác, nhưng cô ta lại không muốn ly hôn với chồng mình, càng không muốn phá tan gia đình.
Về sau, cô ta ân hận vì thấy mình làm như vậy rất có lỗi với chồng, đã lặng lẽ ngừng quan hệ không chính đáng đó.
Những việc như thế trong cuộc sống thường có thể xuất hiện.
Có người cho rằng: Người vợ một khi đã ngoại tình thì nên thành thật với chồng để xin chồng tha thứ.
Cũng có người cho rằng: Người vợ ngoại tình thì nên đem việc này giấu đi, giữ kín ở trong lòng đừng bao giờ nói với chồng.
Cũng có người cho rằng: Nam giới phần nhiều đều ích kỷ bụng dạ nhỏ nhen. Trong lúc đối mặt với sự xám hối của vợ, không những không thể tha thứ lỗi lầm của vợ, mà còn căm ghét vợ. Từ đó xuất hiện bóng đen bao trùm lên cuộc sống của gia đình.
Lại có người cho rằng: Nếu như việc này bị chồng biết được – không tránh khỏi một số người chồng trẻ không đủ lý trí có thể dùng hành vi bạo lực đối với kẻ tình địch kia gây nên sự kiện đổ máu. Hoặc là để tìm được sự cân bằng tâm lý, mình cũng đi ngoại tình hoặc chơi bời bừa bãi, từ đó làm cho gia đình tan vỡ...
Nên đối xử với những vấn đề này ra sao?
Chúng ta có thể cho rằng: là người vợ bản thân đã nhận thức được chỗ sai của mình, đồng thời ở nơi sâu kín trong lòng cô ta lúc nào cũng chịu đựng đau khổ ức chế. Thế thì cô ta bất kể như thế nào cũng không thể nói việc này với chồng. Chỉ có thái độ như vậy mới là thái độ có trách nhiệm đối với chính cô ta, đối với chồng của cô và đối với gia đình cô ta nữa.
Bởi vì một đau khổ trong cuộc sống, đem chia thành hai, người gánh vác trở thành hai đau khổ. Bạn hoàn toàn không cần thiết đem đau khổ của bạn trút lên đầu người khác - «biết chính là phải tự gánh vác».
Bạn nên dùng sách lược giấu giếm, nhất thiết không nên vì thành thực của mình mà làm tổn thương đối phương, cuối cùng tổn thương chính bạn.
Tóm lại, mục đích vận dụng mưu lược chính là để bảo hộ mình, phát triển mình mà không làm cho mình bị tổn thương.
Trong vấn đề mấu chốt bảo toàn mình này, giữa vợ chồng là như thế, giữa bạn bè cũng như thế, cấp dưới sử dụng mưu kế đối với cấp trên để ứng phó với mọi cục diện phức tạp, cũng là hiện tượng như vậy.
40. Biết vứt bỏ
Phần đông những người thành đạt sự nghiệp, tự nhiên dưới tay họ luôn phải có một loạt những người cốt cán đắc lực, một lòng trung thành để sai khiến.
Nhưng, đã là người dưới quyền thì nên cúi đầu lắng nghe theo chỉ huy, kể cả có lúc phải hy sinh lợi ích của chính mình.
Người ta có một chỗ sai lầm, luôn hy vọng mình làm ông chủ, mình vượt hẳn người khác, mình đứng ở độ cao của lãnh đạo, điều khiển người khác.
Điều này tốt hay không tốt?
Người có chí lớn, nói chung không có gì không tốt.
Nhưng, trong thực tế đại bộ phận người thật ra không có đủ tài năng và cơ hội làm lãnh đạo. Cho nên, bằng lòng với số phận cũng không có gì là kém là xấu.
Bằng lòng làm người trợ thủ của người khác, giúp người khác hoàn thành sự nghiệp không nhất định là vị trí thích đáng nhất một đời của bạn.
Trong «Kinh Dịch», đoạn luận về quan hệ của thời cơ và vị trí không phải là nói vị trí càng cao thì càng tốt.
Ví dụ: Trong quẻ Càn, hào dương thứ tư «Hoặc dược (diệu) tại uyên, lợi kiến đại nhân», đây chính là nói: rồng trong vực sâu bất cứ lúc nào cũng đều có khả năng bay lên trên.
Đến hào thứ 5 dương: «Phi long tại thiên, lợi kiến đại nhân». Đây có nghĩa là: rồng đã bay lên đến trời.
Nhưng, không nên cho rằng rồng lại bay lên trên nữa là tốt hơn. Đến hào thứ 5 dương, chính là «Cang long hữu hối» rồi. Điều này nói lên rằng: rồng bay đến chỗ cao nhất thật ra không tốt, bất cứ lúc nào cũng đều có nguy hiểm, hơn nữa rất không tốt.
Đây chính là tư tưởng rất có phép biện chứng.
Giống như Viên Thế Khải trong lịch sử Trung Quốc đã được làm Tổng thống, vẫn muốn lên nữa làm Hoàng đế, kết quả gặp phải phản kháng của nhân dân cả nước Trung Quốc, đã thất bại thảm hại.
Lại ví dụ như Lâm Bưu trong những năm tháng chiến tranh đã xác lập được công lớn, giành được lời khen «Tướng quân thường thắng». Sau khi thành lập nước, chức quan của ông ta cứ thăng lên mãi, thăng đến chức Phó chủ tịch Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Đáng lẽ ông ta nên biết là đủ. Nhưng ông lại có dã tâm lớn hơn, kết quả đã rơi vào một kết cục thất bại mà mang tiếng xấu – Leo càng cao, ngã càng đau.
Do vậy, mỗi người chúng ta đều nên căn cứ sự từng trải, quá trình học, năng lực và cả cơ hội của mình để xếp sắp cho mình con đường đời tốt nhất, phải giống như trong «Kinh Dịch» đã nói như: Nhìn mình một cách biện chứng, nhất thiết không nên làm những việc mà năng lực của mình không đạt tới.
Khiêng kiệu thổi kèn có gì không tốt? Thấy người khác lấy giang sơn, có gì không tốt?
Gia Cát Lượng trong lịch sử, có «hùng tài đại lược», ông thật sự đã tìm được vị trí đặc địa của mình. Nếu như lúc ban đầu ông không cam tâm tình nguyện làm nhân vật quan trọng số 2, mà lại đi tranh giành vị trí nhân vật quan trọng số 1 với Lưu Bị, như thế thì, chẳng những ông không thể được lưu danh trong sử xanh, thực hiện lý tưởng cao xa, to lớn của mình, mà còn có khả năng vừa ra khỏi lều tranh đã bị Trương Phi và Quan Công chặt đầu rồi.
Lại ví dụ như «Khai quốc nguyên huân» của triều Minh là Lưu Bá Ôn, tương tự có trí tuệ của Gia Cát Lượng. Nếu như ông ta không phải là một lòng trung thành đi giành giang sơn cho Chu Nguyên Chương thì không thể được lịch sử ca tụng – Mặc dù Chu Nguyên Chương xuất thân từ bần hàn, không có học vấn, thậm chí đã từng là kẻ ăn mày, nhưng chỉ cần bạn nhận định mình là người cốt cán giành lại thiên hạ cho ông ta, sẽ có thể phát huy đầy đủ tài trí thông minh của bản thân bạn, thực hiện được lý tưởng đời của bạn.
Làm lãnh tụ có chỗ tốt của việc làm lãnh tụ, làm kẻ dưới quyền cũng có chỗ tốt của việc làm kẻ dưới quyền, tất cả hoàn toàn phải dựa theo tình thế của mình để định.
Nhưng cam tâm tình nguyện làm kẻ dưới quyền là cần phải có tố chất tâm lý tương đối tốt. Có lúc vì lợi ích của cấp trên, hy sinh quyền lợi của mình cũng không nên tiếc. Nếu bạn là mot «con tốt», cấp trên muốn vận dụng kế sách «bỏ tốt để giữ xe», bạn sẽ tính sao?
41. Thỏ khôn xây ba tổ
Địa vị và hoàn cảnh sống của con người trong xã hội không ngừng biến đổi, một số biến đổi có thể dự kiến, mình có thể chủ động được nhưng nhiều biến đổi không phải như vậy.
Do đó, người ta phải nên tính toán trước, chuẩn bị thêm nhiều cách.
Xin nêu lên một ví dụ mọi người đều rất quen thuộc:
Thời Chiến quốc, Điền Văn nước Tề kế thừa đất phong Tiết Thành của cha ông là Điền Anh, phong là Mạnh Thường Quân. Mạnh Thường Quân hiếu khách «thu hút tân khách các nước chư hầu và những người có tội chạy trốn», lấy đó để thu nạp «mấy ngàn thực khách». «Thực khách» đông khách sẽ truyền việc hiếu khách của ông ta, thanh danh của Mạnh Thường Quân vì thế truyền đi khắp xa gần.
Tần Chiêu vương nghe nói Mạnh Thường Quân có tài đức, liền mời ông về nước Tần bổ nhiệm làm Thừa tướng. Bản thân là Thừa tướng nước Tần, đối với Mạnh Thường Quân lẽ ra phải là một việc tốt. Nhưng người ở ngoài vào nước Tần nắm chính quyền khó tránh khỏi bị người khác ghen tỵ, cũng dễ dàng gây nên lòng nghi kỵ của đức vua.
Do đó, khi có người nói với Tần Chiêu vương: «Mạnh Thường Quân là người tài đức, nhưng lại là người nước Tề, nay làm Thừa tướng nước Tần, ắt sẽ lo cho Tề trước mà lo cho Tần sau, thì nước Tần nguy mất!». Tần Chiêu vương liền thay đổi ý định, không những không mời làm Thừa tướng, trái lại đem giam Mạnh Thường Quân lại, «mưu đồ muốn giết ông».
Mạnh Thường Quân lâm vào cảnh nguy nan, không thể không tìm cách thoát thân. Nghĩ đi nghĩ lại, cho rằng có thể điều khiển ý chí của Tần Chiêu vương, không ai bằng Hạnh phi vốn được Tần Chiêu vương cưng chiều. Nhưng các quà biếu đưa đi, Hạnh phi đều coi không ra gì mà bà chỉ cần một chiếc áo lông cáo trắng. Chiếc áo lông cáo trắng này vốn là vật hiếm thiên hạ chỉ có một không ai, Mạnh Thường Quân khi vào nước Tần đã đem dâng nó cho Tần Chiêu vương mất rồi, lúc này làm thế nào mới có được một chiếc? Trong tình huống không biết làm sao được ông ta nhớ ra trong các «môn hạ» của ông có một thực khách «có thể làm kẻ trộm» bèn nhờ người khách này lén vào trong phòng cất giữ đồ đạc trong cung, ăn trộm chiếc áo lông cáo trắng ra dâng cho Hạnh phi, quả nhiên được Tần Chiêu vương tha tội cho trở về nước Tề.
Mạnh Thường Quân sợ Tần Chiêu vương hối lại, đã vội vàng dẫn các môn đệ chuồn nhanh, đến nửa đêm thì đến cửa quan Hàm Cốc. Nước Tần quy định: gà gáy mở cửa quan, mặt trời lặn đóng cửa quan. Nửa đêm tới nơi, thời gian ra khỏi cửa quan hãy còn sớm, nếu Tần Chiêu vương sai người đuổi theo đến, Mạnh Thường Quân vẫn khó tránh khỏi nguy nan, vì thế vô cùng lo lắng.
Lúc đó trong các môn đệ có một người có «tài làm gà gáy», liền bắt chước tiếng gà gáy, tức khắc làm cho tất cả gà của nhà dân xung quanh cửa quan cũng gáy theo. Các lính canh cho rằng trời sắp sáng liền mở cửa cho người ra. Mạnh Thường Quân vội ra cho nhanh để đi khỏi. Mạnh Thường Quân đi chưa bằng thời gian ăn một bữa cơm, bọn lính Tần Chiêu vương phái đi đuổi theo, nhưng đã không kịp nữa.
Mạnh Thường Quân lần này ra đi, chủ yếu là tránh họa, phải nói đó cũng là «thượng kế», lúc đó ông không có ý gây chiến với nước Tần.
Sau khi Mạnh Thường Quân về nước, nước Tề bổ nhiệm ông làm Thừa tướng, chủ trì việc chính trị.
Song, danh tiếng của Mạnh Thường Quân quá lớn, với sự gièm pha của người khác, Tề vương luôn luôn nghi ngờ ông. Hai nước Tần và Sở cũng ghen tỵ danh tiếng tài đức của Mạnh Thường Quân, dùng kế ly gián quan hệ của Mạnh Thường Quân với Tề vương. Vì vậy, Tề vương «cho rằng danh tiếng của Mạnh Thường Quân cao hơn vua nên lộng quyền ở nước Tề», Mạnh Thường Quân lâm vào tình huống trở đi mắc núi trở lại mắc sông.
Môn hạ của Mạnh Thường Quân có một vị «thực khách» tên là Phùng Hoan, biết rất rõ Mạnh Thường Quân đang như «một cây to chịu gió lớn, dây đàn căng dễ đứt» nên đã tích cực vạch ra con đường tháo lui cho Mạnh Thường Quân.
Trước tiên, Phùng Hoan vịn cớ khi Mạnh Thường Quân cho ông ta đi đến đất phong Tiến Thành thu tiền lãi cho vay, đã áp dụng biện pháp «Đối với người mắc hoạn nạn có thể cho thêm thời gian, đối với những người nghèo không trả được tiền lãi thì thu giấy của họ đốt đi» đã mua được lòng người cho Mạnh Thường Quân.
Như vậy, khi Tề vương gặp tai họa của Điền Giáp, đã nghi ngờ là do Mạnh Thường Quân xúi giục, Mạnh Thường Quân để tránh nạn khi chạy ra đất phong Tiết Thành, « đi chưa đầy trăm dặm, dân chúng già trẻ đã dắt nhau, ra đón ông ở giữa đường». Tiết Thành đã trở thành nơi an trí của Mạnh Thường Quân.
Mạnh Thường Quân trốn về Tiết Thành, mặc dù có sự ủng hộ của dân Tiết Thành, nhưng Tiết Thành nhỏ hẹp chỉ có thể an thân, không thể lập mệnh được. Cho nên Phùng Hoan nói với Mạnh Thường Quân rằng: «Thỏ khôn phải xây ba tổ, nó mới được thoát chết! Nay ngài chỉ mới có một tổ, chưa thể kê cao gối để nằm nghỉ ngơi được. Xin cho đào thêm hai tổ cho ngài». Thế là, Phùng Hoan đã đi xe đến nước Tần (có thuyết nói là đến nước Ngụy) du thuyết Tần vương, khiến Tần vương phái «xe mười chiếc, vàng 100 dật (1 dật bằng 20 hoặc 24 lạng Trung quốc) để đón Mạnh Thường Quân».
Sau đó, Phùng Hoan trước khi sứ Tần chưa ra đi, đã đi gấp về đến nước Tề để du thuyết Tề vương, làm cho Tề vương «triệu Mạnh Thường Quân về khôi phục lại chức Thừa tướng của ông, còn cấp cho ông đất của thành cũ, lại tăng thêm hàng nghìn hộ dân». Lúc này, Phùng Hoan nói với Mạnh Thường Quân rằng: «Ba tổ đã hoàn thành, Ngài chắc chắn sẽ kê cao gối được rồi».
Nhưng sau đó, Tề vương lại muốn phế Mạnh Thường Quân, Mạnh Thường Quân lo ngại họa đến mình, bèn đi sang nước Ngụy. Ngụy Chiêu vương dùng làm Thừa tướng, về sau liên hợp với ba nước Tần, Triệu, Yên cùng đánh phá nước Tề, Tề vương bị chết ở bên ngoài, Tề Tương vương lên ngôi, «sợ Mạnh Thường Quân và liên hợp, bèn thân thiện trở lại với Mạnh Thường Quân». Trong cuộc cạnh tranh của các nước, «Mạnh Thường Quân trung lập với chư hầu, không phụ thuộc» lại «là Thừa tướng mấy chục năm, không có một tí họa nào» chính là có sách lược «thỏ khôn xây ba tổ» này giúp sức. Sách lược này trong «tẩu vi thượng kế» (chạy trốn là kẻ trên hết) không thể tính là «thượng sách», nhưng phù hợp với điều quan trọng «đứng trong cứng rắn, thuận theo hành hiểm», nắm được quyền chủ động của chiến cuộc.
Tục ngữ nói: «Người ta không thể treo cổ chết trên một cây».
Trong cuộc sống, thêm một người bạn thêm một con đường là rất có đạo lý.
Trong ca khúc lưu hành cũng hát:
Làm quen bạn mới
Không quên bạn cũ
Hãy để chúng ta là bạn bè
Bạn nhiều thêm, đường càng dễ bước.
.............
42. «Âm mưu» nhỏ trong đời sống vợ chồng
Nếu bạn là một người con rể, để được lòng bố vợ thường làm một chút «trò khôn ngoan» «mượn hoa dâng bụt» sẽ rất cần thiết.
Tương tự, nếu bạn là một người con dâu, muốn làm vừa lòng mẹ chồng cũng phải thường xuyên suy nghĩ, vận dụng một số «âm mưu ngụy kế».
Bởi vì con người sống trong trạng thái tâm tình nhất định. Đôi lúc, để làm cho đối phương vui vẻ, đánh lừa đối phương một chút cũng rất cần thiết.
Bí quyết tuyệt vời của cuộc sống rất nhiều, nhưng phải xem bạn có biết vận dụng hay không.
Vì sao có một số người có thể xử lý quan hệ vợ chồng, quan hệ mẹ chồng nàng dâu, quan hệ bố vợ con rể, quan hệ xóm giềng, quan hệ chị em dâu v.v... rất hòa hợp dễ dàng, ngược lại có người suốt ngày rơi vào đủ mọi mâu thuẫn?
Mặc dù quan hệ vợ chồng của họ rất tốt, nhưng quan hệ ngoài vợ chồng ra nếu xử lý không tốt khẳng định sẽ ảnh hưởng đến gia đình nhỏ của họ, thậm chí có thể tạo nên bi kịch.
Nói chung, những ngày lễ tết, cần phải đến thăm cả hai nhà. Phương án lý tưởng nhất đương nhiên là đem phân đều thời gian cho ba nhà, tức nhà bên chồng 2 ngày, nhà bên vợ 2 ngày, nhà hai vợ chồng ở 2 ngày, còn một ngày dư cơ động (hai vợ chồng phân biệt từng người gặp bạn bè, đồng nghiệp của mỗi người).
Nhưng đây không những là không hiện thực, hai vợ chồng cũng không nhất định bằng lòng vui vẻ với cách này.
Bởi vì chồng và vợ, ai cũng đều muốn «rút ngắn» thời gian đến nhà đối phương để có được thời gian nhiều hơn lưu lại cho hai người hoặc một mình tha hồ «bay nhảy».
Cho nên, trong những ngày lễ tết, vốn là những ngày hết sức vui vẻ, nhưng nếu không thu xếp cũng có khi bùng nổ «chiến tranh».
Ví dụ ăn bữa đêm giao thừa ở nhà ai, ngủ thêm hai đêm ở nhà ai, đều có thể trở thành một cuộc so bì ngấm ngầm giữa hai vợ chồng.
Muốn trọn lòng hiếu thảo, lại muốn ở riêng, như thế có thể sẽ làm cho 7 ngày nghỉ ăn tết trở nên vô cùng quý báu, cực kỳ ngắn ngủi.
Chẳng lẽ chỉ vì đi đến nhà ai ăn tết, hai vợ chồng cũng phải om sòm không vui.
Cho nên, nếu như không có khả năng cả nhà cùng đi chơi, cũng không để đến nỗi quá mỏi mệt thì tốt nhất là vui vẻ đi đến nhà này nhà kia. Nhưng trước khi đi, hai người phải bàn bạc cùng nhau một kế hay để tìm cách thoát thân.
Dưới đây sẽ giới thiệu vài «âm mưu» nhỏ.
* Thuật phòng thân của con dâu ở nhà chồng
- Cảnh ngộ có thể gặp phải:
Bạn không thích bộ quần áo mẹ chồng tặng, mà chồng bạn lại bắt bạn mặc để cho mẹ xem.
Đối sách: Chiến thuật «ai binh» (ví dụ thật).
Chồng: Ơ! Chiếc nhẫn mẹ cho em vì sao em không đeo?
Vợ: Chẳng phải là em không thích đeo, nhưng nếu em đeo chiếc nhẫn đó thì cần phải thay chiếc đồng hồ đeo tay khác? Phải mặc kèm với chiếc áo len casơmia màu xanh nhạt? Cái ví cũng phải thay cho đồng bộ.
Chồng: Em nói anh không hiểu.
Vợ: Ăn mặc đúng mốt đều phải thế. Bằng không thì từ đầu đến chân tùy ý mặc, càng tự nhiên.
Chồng: Thôi được, thôi được, thật là phiền phức. Nhẫn thì thôi không cần em đeo nữa, em cứ «tự nhiên» như thế cũng tốt rồi.
* Thuật phòng thân của con rể khi đến nhà vợ
- Cảnh ngộ 1 có thể gặp:
Ông bố vợ và các chú lớn, chú nhỏ và các con rể khác ở xung quanh uống rượu quá mức còn bạn thì không biết uống rượu như họ.
Cách đối phó:
Để đề phòng trước ông già và các người khác đều uống thuốc giải rượu, trước khi ngồi vào mâm phải tranh thủ đi vào bếp ăn vài miếng giăm bông (chân giò xông khói) hoặc thịt bò.
Đừng nói là «không thể uống», phải nói «không thường xuyên uống».
Đừng nói «uống thả cửa», phải nói «uống cho vui thôi».
Uống đến lúc sắp sửa phân biệt không rõ ai là ông già, ai là chàng rể thì phải ngừng.
- Cảnh ngộ 2 có thể gặp:
Quà biếu của các chàng rể khác đều sang trọng hơn quà của bạn biếu.
Cách đối phó:
Khuyên mình nói tình cảm sâu nặng hay nhạt nhẽo không phải là có thể so sánh ra được.
Trên bàn đánh bài thua thêm vài ván.
Mang đủ «tiền mặt» để phòng bị một khi cần thiết.
Xem có thể mời bố vợ đi ra ngoài ăn một bữa, hoặc chọn một ngày nào đó dẫn cả bố mẹ vợ đi chơi, mua một quà gì đó biếu các cụ.
Điều quan trọng nhất là, quà biểu của người khác dù nhiều đến mấy, cũng không thể «đánh tráo» được vị trí bạn là con rể cả (hoặc thứ hai, thứ ba v.v...).
Phải làm cho các cụ biết, bạn là người đối xử với vợ tốt nhất trong mấy người con rể.
* Người nhà chồng ở quê đến chơi
Bạn là con gái của gia đình con một, tìm được một anh chàng ở vùng khác làm chồng.
Bạn và mẹ bạn đều rất vui mừng cho anh ta ở rể, nhưng bà con thân thích ở vùng quê của chồng bạn thường khi ăn tết kéo hàng đoàn đến thủ đô để chơi, ăn ngủ tại nhà bạn. Bạn thấy rất bất tiện, nhưng lại không tiện nói ra. Bạn nên làm thế nào?
Khuyên bạn nên nói gia đình nhà bạn chỉ có một mình bạn là con gái mà không phải đông người.
Mặc dù bà con thân thích nhà họ đến, nhưng bạn cũng không cần phải đi đến nhà mẹ chồng ở nơi khác ăn tết, để tránh nỗi khổ tâm phải chịu phân ly giữa bạn với cha mẹ bạn trong lúc các gia đình khác đoàn tụ.
Gia đình các bạn đã thúc đẩy chi phí du lịch của thủ đô bằng hành động thực tế là dân thành phố tốt một trăm phần trăm.
Bảo chồng bạn – con rể của mẹ bạn miệng nói cứ dẻo kẹo, thường xuyên ngọt ngào nói: «Mẹ ạ! Những người ở đơn vị chúng con đều nói, con dâu lấy người như thế nào là xếp vào việc thứ hai, nhưng tìm mẹ vợ thì nhất định phải tìm người «thông mình đạt lý» như mẹ», nói xong lại kèm thêm một nụ cười «nịnh nọt».
Hai vợ chồng bạn cần phải bằng hành động thực tế giảm bớt một số gánh vác cho mẹ bạn. Ví dụ như có thể giành thời gian làm các việc vặt, thì không nên để cho mẹ bạn thu dọn nhà cửa; có thể ăn ở ngoài được thì không nên để cho bà già phải làm cơm.
Thỉnh thoảng «giở một chút trò tâm lý» tế nhị: đi ra ngoài chơi một ngày, mua chút đồ vật gì đó tặng cho mẹ bạn, nhưng nói là mẹ chồng bạn mua cho; mua chút đồ vật gì đó biếu mẹ chồng, nói là của mẹ bạn gửi biếu. Chỉ cần quan hệ của hai bà hòa dịu, thì các bạn thích làm gì cũng được.
Đề nghị bạn sang năm sẽ đến nhà mẹ chồng ăn tết, đồng thời mang theo cả cha mẹ bạn cùng đi.
* Chi tiêu nhiều tiền cho nhà ai
Bất kể nói như thế nào, cuối cùng đây là một vấn đề nhạy cảm. Về vấn đề chi tiêu bao nhiêu tiền cho cha mẹ hai bên, đại thể có thể gặp mấy tình huống như sau:
1) Hai vợ chồng đã bàn và quyết định một số tiền, nhưng một trong hai người hiềm số tiền này quá nhiều hoặc quá ít.
2) Không kể ra bản liệt kê tường tận trước, cảm thấy cần cái gì thì mua cái đó.
3) Kế hoạch không đuổi kịp biến đổi, một bên đột nhiên phải «kêu toan lên».
Cách đối phó:
1) Nếu hiềm số tiền «chính sách» cho ra ít, có thể bù tiền riêng của mình vào (nếu như không «cẩn thận» có trường hợp như thế), sau đó nói với cha mẹ «đây là hai con biếu cha (mẹ)».
2) Nếu như không kê ra bản kê tường tận trước, cảm thấy cần gì mua nấy, thường là một nhà «nhu cầu» nhiều, một nhà «được ít». Gặp tình huống này, lấy mức chênh lệch về số tiền không thể gây ra nghiêng ngả về tâm lý làm giới hạn.
Các nguyên tắc cao nhất:
1) Nếu như hai vợ chồng hàng ngày ở nhà một bên, thì lấy việc cho nhà này «số tiền lớn» làm chuẩn.
2) Nếu hai vợ chồng ở riêng, thì lấy việc biếu hai bên «tương đương» làm chuẩn.
3) Nếu điều kiện kinh tế hai bên cha mẹ tương đương thì theo nguyên tắc 1 và nguyên tắc 2 nêu trên để tiến hành.
4) Nếu điều kiện kinh tế hai bên cha mẹ sai khác nhau tương đối lớn, thì lấy nguyên tắc để hai bên đều có thể ăn một cái tết tốt làm chuẩn, tức là giàu thì có thể cho ít một chút, còn không giàu lắm thì cho nhiều một chút.
Mục đích cuối cùng:
Ăn tết là hoạt động của gia đình, mục đích cuối cùng là người nhà hai bên đều vui vẻ. Bất kể là vợ hay chồng, bạn đều phải xem mình là người nhà của mình. Đã là người nhà mà một năm mới ăn tết một lần, quá so đo tính toán phải chăng là có chút nhỏ nhặt quá?
* Chồng có «tiệc tùng» thì cứ để cho đi
Những ngày lễ tết, việc tiệc tùng ăn uống của chồng có thể rất nhiều. Anh ta có thể vừa muốn dẫn vợ đi cùng, lại muốn hoạt động riêng cùng cánh mày râu như đánh bài, đánh cờ.
Lúc này người vợ sẽ rất mâu thuẫn: vừa không muốn để anh ta đi, lại cảm thấy không đồng ý thì không thích hợp lắm.
Cách đối phó:
1) Cứ thanh thản để anh ta đi, đồng thời cảm ơn anh ta ngày tết ngày lễ lớn cho bạn một cơ hội để thể hiện lòng khoan dung rộng rãi của bạn trước «bạn bè đàng điếm» ăn chơi của anh ta.
2) Cũng phải sắp xếp một chút «tiết mục» cho ngày này của chính bạn, sao ta không thế cũng kiếm vài bạn gái tụ tập nhau một chút? Hoặc cùng họ đi dạo phố, xem phim, hoặc mời họ đến đây để «chén» một chầu.
3) Là phụ nữ công chức, thời gian sống riêng một mình là rất hiếm có, thế thì hãy để mình hưởng thụ vẻ yên tĩnh một hôm nhé!
Đương nhiên, để dự phòng trước các ông chồng «thù tạc» với nhau đến lúc say mềm mới về nhà, ở đây còn chuẩn bị riêng cho các bà vợ mấy biện pháp tương đồi «độc chiêu».
1) Nếu như bạn không quản làm một vị «khách không mời mà đến», thế thì tốt nhất dẫn anh ta cùng đi.
2) Trước khi anh ta đi, nhắc lại chuyện say rượu tết năm ngoái của anh ta cho anh ta nghe.
3) Bảo với anh ta khi bạn kiên nhẫn, dọn dẹp hậu quả do anh ta uống rượu say thì trong lòng bạn chỉ có căm ghét và tởm.
* Người vợ mua đồ đạc thiếu suy nghĩ kỹ
So sánh với nhiệt tình ăn uống tiệc tùng của chồng, thì «chứng trạng ngày lễ tế» phổ biến của vợ là chi tiêu bồng bột: chen vào đám đông ôm ra hàng đống các thứ hàng thật rẻ, nhưng chưa về đến nhà đã bắt đầu hối hận, những hàng mua về thì chỉ nhét vào trong tủ mà không buồn lấy ra xem nữa.
Dưới đây cung cấp cho bạn vài cách để tham khảo:
1) «Thỏ khôn xây ba tổ» - trên người nếu mang nhiều tiền mặt, sẽ nguy hiểm giống như buộc vào một quả bom, phải nhanh chóng đi mua nhà, cổ phiếu, phiếu công trái (trái phiếu) hoặc gửi tiết kiệm.
2) Tỏ ra là «người nhẫn nại» - Phải nhanh chóng tránh khỏi chỗ trả tiền, trước hóa đơn mua hàng của vợ, bạn có thể đột nhiên đau bụng phải đi đến nhà vệ sinh thời gian rất lâu; bạn còn có thể nhận điện thoại quan trọng của thủ trưởng công ty (bằng điện thoại di động), để cho cô ta tự mình trả tiền. Không nên ngượng ngùng, nhất định phải tránh «nóng nảy» mà dùng «nhẫn nại».
3) Tiến hành phá hoại – Tưởng tượng hành đồng mua hàng hóa cô ta là kẻ thù của bạn, cho nên cô ta vừa mới «nông nổi bộp chộp», bạn đã ở bên cạnh thì thầm nói: «Cái này quá lỗi thời», «cái kia chẳng có mùi mè gì», «không thích hợp với em» để làm tan hứng thú mua hàng của cô ta. Nhưng đừng có quên, xin chớ nói đến chữ «đắt».
Mấy cách này phải sử dụng xen kẽ, hơn nữa phải linh hoạt. Bởi vì giả thiết bạn dùng cách «tiến hành phá hoại», cuối cùng cứ cho là cô ta không dỗi «bỏ đi», cũng có thể vừa mắng bạn là «anh chàng bủn xỉn», «không có nhân cách», vừa tìm bạn bè tiếp tục đi mua những thứ không cần thiết.
..........
Có một số bạn trẻ cho rằng: đã kết hôn, đã thành gia đình thì mọi việc đều xong xuôi tốt đẹp.
Thực ra không phải như vậy. Đó chỉ là sự bắt đầu của đời sống vợ chồng.
Sau khi lập gia đình, một người đàn ông với một người đàn bà hàng ngày cùng ở gần nhau: một ngày, hai ngày, một tháng, hai tháng, một năm, hai năm, tám năm, mười năm...
Vợ chồng chung sống với nhau là một môn học rất lớn. Chỗ cần phải vận dụng mưu kế cũng rất nhiều, hy vọng các bạn hãy suy nghĩ nhiều hơn, làm cho cuộc sống của bạn vui vẻ hạnh phúc.
43. Của người phúc ta và lấy giả làm thật
Mưu lược là sản phẩm của trí tuệ, bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu đều có thể vận dụng.
Thế kỷ 17, 18 trở lại đây, nước Đức (Deutsch) luôn luôn rơi vào cục diện phong kiến cát cứ chia năm xẻ bảy.
Năm 1862, Wilhelm I, quốc vương Preussen (Phổ) bổ nhiệm Bismarck làm Thủ tướng. Bismarck quyết tâm thông qua chiến tranh thống nhất nước Đức.
Ông vừa lên làm việc đã công khai tuyên bố: «Tương lai của Đức không phải là ý nghĩa tự do của Preussen (Phổ) mà ở chỗ cường quyền». «Sự thống nhất của Đức không phải dựa vào lời nói suông, mà dựa vào sắt thép và máu để thực hiện». Bismarck vì cô lập Austria (Áo) đã áp dụng sách lược ngoại giao «Định lấy cái gì của ai, thì phải cho họ một số cái trước».
Cuối năm 1863, Preussen xảy ra chiến tranh ở Đan Mạch, Bismarck đã lôi kéo nước Áo. Hành động này của Bismarck bắn một mũi tên được ba đích:
Một là, liên hiệp với nước Áo là để cô lập Áo, một khi Preussen quay sang đánh nhau với Áo, Đan Mạch sẽ không thể xuất quân viện trợ Áo, Preussen (Phổ) cũng sẽ không cần phải lo liệu trước đề phòng xa.
Hai là, trên chiến trường Đan Mạch, Bismarck sẽ nắm rõ được tình hình quân đội của Áo, từ đó đặt cơ sở cho việc chiến thắng đối phương khi đánh nhau với Áo.
Ba là, đem Holstein phân cho Austria (Áo) là để tạo ra cái cớ đánh nhau với Austria. Cuộc chiến tranh với Đan Mạch vừa mới kết thúc, Bismarck lập tức sắp đặt ra đánh nhau với Austria.
Về ngoại giao, điều quan trọng nhất là phải tranh thủ nước Pháp giữ trung lập trong chiến tranh, vì thế Bismarck lại sử dụng mánh khóe ngoại giao «của người phúc ta», nhiều lần ám thị với nước Pháp: sau khi cuộc chiến tranh này kết thúc, Preussen (Phổ) sẽ đồng ý cắt phần lãnh thổ nhất định ở châu Âu bồi thường cho nước Pháp.
Giải quyết ổn thỏa với Pháp xong, Bismarck lại kết thành đồng minh «công thủ» với Ý (Italia) vốn là thù địch với Áo (Austria), chuẩn bị tấn công Áo, một nước ở phía Nam, một nước ở phía Bắc.
Tháng 6 năm 1866, Phổ mượn cớ Nghị viên Holstein do Áo quản hạt đơn phương thảo luận vấn đề tương lai của vùng đất này, đã phá hoại hiệp nghị vốn có của Phổ, bèn hạ lệnh đưa quân vào Holstein, cuộc chiến tranh Phổ – Áo bùng nổ.
Do Phố đã rắp tâm từ lâu, quân Áo không chịu nổi đòn. Bismarck xem xét đến nước Pháp hoàn toàn không mong muốn nhìn thấy một nước Đức (Deutsch) thống nhất lớn mạnh lên bên cạnh mình, do đó cuộc chiến tranh giữa Phổ và Pháp là không thể tránh khỏi.
Vì vậy, hiện tại không thể làm yếu nước Áo quá mức, chiến tranh kéo dài tiếp, nước Pháp có thể thọc tay vào. Giữ cho nước Áo một chút thể diện, khi chiến tranh Phổ – Pháp lần sau nước Áo sẽ có thể giữ trung lập.
Nhưng các tướng lĩnh bị thắng lợi làm mê muội đầu óc kiên quyết đòi tiêu diệt nước Áo. Bismarck phải chạy đến chỗ Wilhelm I trình bày nhiều lần, cả đến phải khóc rơi nước mắt, cuối cùng đưa ra đơn xin từ chức, Quốc vương đành phải hạ lệnh đình chiến.
Bước sau, phải là vấn đề đối phó với Pháp ra sao.
Trong chiến tranh Phổ – Áo, những lời hứa của Bismarck đối với quân Pháp bây giờ lại không nhắc đến một lời nữa, Bismarck còn cố ý tiết lộ đòi hỏi lãnh thổ của Pháp với các nước Anh, Nga, Ý, nói nước Pháp có dã tâm đối với lãnh thổ của châu Âu, các nước cần phải cảnh giác nước Pháp, khiến Pháp rơi vào thế cô lập về ngoại giao.
Đồng thời, Phổ cũng ngấm ngầm làm tốt việc chuẩn bị chiến tranh, ngày 19 tháng 7 năm 1870 đã phát động chiến tranh đối với Pháp, cuối cùng Pháp bị bại trận đã quét sạch trở ngại cuối cùng trên con đường thống nhất.
Năm 1871, Bismarck cuối cùng đã được thỏa nguyện là đã bước lên chức Tể tướng đầu tiên của đế quốc Đức thống nhất.
Việc vận dụng mưu lược cần phải căn cứ thời gian, địa điểm, đối tượng và tiến hành linh hoạt.
Trong «Hồng lâu mộng» đã từng nói:
Khi giả làm thật, thật cũng là giả
Cái không ở chỗ có, thì cái có vẫn là không.
Lấy cái giả làm lẫn với cái thật, có khi không phải là một kế hay.
Ví dụ: Thế kỷ thứ nhất của công nguyên, vương vị của Xrilanca truyền đến tay Ache.
Ache là một Vương tử phóng đãng đắm chìm trong tửu sắc, từng sống một cuộc sống xa hoa dâm dật.
Một lần, khi ông ta đi thị sát các nơi ở ngoài cung, gặp một người có tướng mạo rất giống ông ta, người này tên là Xubo.
Ache đem ông ta về cung, còn đón cả vợ ông ta về, phân cho ông ta nhiệm vụ chấp hành bảo vệ cửa cung.
Ache có vẻ chán ngấy đối với cuộc sống trong cung, ông nghĩ ra một trò đùa giỡn, để cho Xubo đóng vai Quốc vương ngồi trên ngôi vương vị, còn mình thì đứng ở cửa làm vệ sĩ.
Giữa họ với nhau không còn chuyện gì không bàn đến. Ache nghe nói vợ của Xubo xinh đẹp tuyệt vời, liền nảy ra ý muốn bất chính.
Một hôm, ông sai Xubo đi công cán ra tỉnh ngoài, còn mình mặt bộ quần áo bình thường lén chuồn vào nhà Xubo.
Không ngờ, Xubo vì trắc trở, đột nhiên trở về đô thành, ông ta đứng ngoài song cửa nhìn thấy Ache và vợ đang thì thầm chuyện riêng rất thân thiết, thực tế không nén nổi cơn giận trong lòng, ông ta thật sự muốn xông vào giết chết họ.
Nhưng bình tĩnh nghĩ lại, lại quay người đến trước phòng gọi to vợ mở cửa.
Ache đang chờ đợi niềm vui vụng trộm trong phòng, bị việc đột nhiên đến như thế khiếp sợ đến hồn vía bay đi hết, hoảng hốt vượt qua cửa sổ trốn về trong cung.
Ngày hôm sau, Xubo vờ như không có việc gì xảy ra, vẫn trở về cung như cũ. Quốc vương cho rằng Xubo không phát hiện đối với việc kia, nên đối với Xubo vẫn như trước đây Ache lại để Xubo biểu diễn lại trò chơi đổi vị trí với nhau như trước.
Đến buổi thiết triều khi quần thần đều đông đủ, hai gối quỳ dưới bệ ngọc của Quốc vương tung hô «vạn tuế».
Ache đóng vai vệ sĩ đứng ở cửa vui sướng cười mãi. Xubo thấy thời cơ đã đến, liền lấy vẻ oai nghiêm của «Quốc vương» đập bàn đứng dậy chỉ vào Ache nói: «Tên nô tài to gan kia, lại dám phóng túng như thế? Bay đâu, chém đầu nó để bêu ra cho dân chúng đều biết!».
Một viên võ tướng xông đến, giơ dao chém, đầu tên «vệ sĩ» liền rơi xuống đất. Xubo chẳng những đã trừ hại cho dân, cũng đã báo thù cho mình, và đã làm Quốc vương.
44. Cương nhu đều có
Nếu như bạn là một người quản lý hành chánh, phải làm sao để lệnh ban ra phải được thi hành, chỉ huy đã định phải giữ vẻ oai nghiêm nhất định.
Đạo lý rất giản đơn, về lãnh đạo, về nghiệp vụ chỉ huy không có sức răn đe khiến cho đối phương và cấp dưới cảm thấy sợ sệt, thì không dễ làm tròn trách nhiệm với công việc.
Đương nhiên, oai nghiêm cũng không có nghĩa là dùng những lời cay độc, chua ngoa chửi mắng, suốt ngày vênh mặt dạy đời.
Chỉ cần khi làm việc đối xử với cấp dưới khi lệnh ban ra là phải theo, nói một là một, hai là hai. Phát hiện ra sai lầm của cấp dưới, quyết không nuông chiều, lập tức chỉ ra và giới hạn sửa chữa, không cho phép cò kè mặc cả, phải để cho cấp dưới khâm phục kính nể, mới có thể làm cho bạn oai phong lẫm liệt, trong giới thương mại «thiên quân vạn mã» xung phong vào trận, chỉ huy thành thạo như thường.
Nhưng, chỉ có oai nghiêm là không xong, còn phải có đầy tình người. Dưới đây là một câu chuyện nhỏ về nhà cự phách ngành điện thoại Mỹ – Prado, tổng giám đốc công ty điện thoại Michiganbell.
Một đêm khuya giá lạnh, trên một con đường nhỏ, một phố nghèo của New York hầu như không có xe cộ chạy nữa.
Lúc này từ trong đường hầm của trung tâm thành phố chui ra một người ăn mặc ngay ngắn. Một người qua đường trông thấy rất nghi ngờ, anh liền lên phía trước để nhìn xem ai, vừa thấy đã hoảng hốt hỏi anh ta nhận ra người vừa chui ra đó là Prado tiếng tăm lừng lẫy!
Vốn Prado như vậy là vì có hai công nhân đường dây đang thi công khẩn cấp trong đường ngầm, nên ông ta đặc biệt đi đến để thăm hỏi.
Prado được gọi là «bạn tốt của mười vạn người», ông ta luôn giữ được quan hệ tốt với đồng nghiệp, cấp dưới, khách hàng, thậm chí cả với đối thủ cạnh tranh của ông, nhà cự phách doanh nghiệp này sẵn có tình người nhân hậu, sự nghiệp chói lọi như mặt trời ở giữa trời cao.
Với tư cách là lãnh đạo của xí nghiệp, muốn thực hiện được ý đồ của mình, cần phải giành được sự khai thông với cấp dưới, mà tình người phong phú chính là chiếc cầu nối của sự khai thông.
Nó có thể giúp cho cả trên lẫn dưới tìm được những điểm chung, từ đó xóa bỏ được ngăn cách.
Có nhiều người ở chức cao, có thể nhớ được tên của cấp dưới dù chỉ nhìn thấy một vài lần, khi đi trong thang điện hoặc gặp ở cổng, ngoài cái gật đầu cười tủm ra, còn gọi tên của cấp dưới, làm cho cấp dưới bỗng nhiên được quan tâm mà cảm thấy kinh ngạc không ngờ tới.
Cấp trên muốn dành được sự mến phục từ đáy lòng của cấp dưới, nhất định phải đồng thời thực thi «ân» và «oai».
Cái gọi là «ân» thì không ngoài những lời lẽ thân thiết. Và đãi ngộ hậu, đặc biệt là lời nói.
Phải nhớ tên họ của cấp dưới, hàng ngày buổi sáng khi chào hỏi nhau, nếu như gọi tên của cấp dưới một cách thân thiết lại thêm một nụ cười nữa, thì hiệu suất công tác ngày hôm đó của người cấp dưới này nhất định sẽ nâng lên rất nhiều, vì anh ta sẽ cảm thấy thủ trưởng nhớ mình, mình phải làm tốt công việc!
Đối xử với cấp dưới, còn phải quan tâm đến đời sống của họ, lắng nghe những lo lắng của họ, việc ăn ở của họ đều phải suy nghĩ chu đáo.
Cái gọi là «oai» chính là phải có mệnh lệnh và phê bình. Nhất định phải có lệnh thì làm, hễ cấm thì ngừng. Không thể trước sau đều khách sáo, vì giữ ấn tượng nhã nhặn khiêm tốn của mình, mà ngại ngùng khiển trách thẳng những điều sai trái. Cần phải lấy ra vẻ oai nghiêm của người cấp trên để cho cấp dưới biết sự phán đoán của bạn là đúng đắn, cần phải chấp hành một cách hoàn toàn.
Oai nghiêm của cấp trên còn ở chỗ bố trí công việc và giao nhiệm vụ đối với cấp dưới. Một mặt phải dám phóng tay để cấp dưới làm, không nên mình bao hết thiên hạ, một mặt khi giao nhiệm vụ phải yêu câu rõ ràng, thời gian nào hoàn thành, đạt đến tiêu chuẩn gì. Sau khi bố trí, còn cần phải kiểm tra tình hình hoàn thành của cấp dưới.
Ân và oai thực thi song song, mới có thể điều khiển tốt được cấp dưới, phát huy được tài năng của họ.
Matsushita cho rằng, nhà kinh doanh đối với cấp dưới cần phải như bàn tay của người mẹ hiền cầm chắc cây kiếm sắc của thần Chung Quỳ[1]112113[1], hàng ngày quan tâm gấp bội, khi phạm sai lầm thì trừng phạt răn đe nghiêm khắc, cùng thực thi ân và oai, khoan dung và nghiêm khắc đều dùng, như thế mới có thể điều khiển thành công được.
[1]114115[1] Theo truyền thuyết là thần trừ ma tà, dân gian xưa thường treo tranh vẻ ở cửa để trừ ma trừ tà. (ND)
Đối với cấp dưới và viên chức phải điều khiển như thế nào? Phải nghiêm khắc hay khoan dung? Là cương hay là nhu? Kinh nghiệm của Matsushita là cần phải dùng bàn tay của người mẹ hiền cầm chắc cây kiếm của thần Chung Quỳ. Cũng có nghĩa là lòng dạ khoan dung, nhưng khi xử lý thì phải nghiêm khắc, quả đoán tuyệt đối không thể nhẹ tay.
Bàn tay của người mẹ hiền, tấm lòng của người mẹ hiền, mọi nhà kinh doanh đều cần phải có. Đối với cấp dưới và nhân viên của mình phải bảo hộ và quan tâm chăm sóc. Bởi vì họ là người cùng đường của bạn, thậm chí là chỗ nương tựa của bạn. Hơn nữa, cũng chỉ có như vậy, mới có thể đoàn kết được họ, đạt được mục tiêu.
Nhưng đồng thời vẫn phải nghiêm khắc. Sự nghiêm khắc dựa trên đặc tính cơ bản của loài người.
Matsushita cho rằng, có một số người không cần sự giám sát và quở mắng của người khác, đã có thể làm tốt mọi công việc một cách tự phát và tự giác, không có sai lầm nào.
Nhưng đại đa số người đều thích an nhàn, ngại lao động, thích chọn công việc nhẹ, kiếm việc tiện lợi, chỉ khi có người khác theo sau đôn đốc, gây sức ép mới có thể làm việc một cách cẩn thận. Đối với loại người này, thì chỉ có thể là quản giáo nghiêm ngặt hơn, một phút một giây cũng không buông lỏng được.
Matsushita cho rằng, nhà kinh doanh về quản lý khoan dung và nghiêm ngặt khéo léo là vô cùng quan trọng. Đặc biệt là đứng trước nguyên tắc và quy định càng nên không chút nhân nhượng, hết sức nghiêm ngặt. Đối với những người vi pham quy định thì nên giơ «kiếm của Chung Quỳ» lên chém bỏ một cách kiên quyết, tuyệt đối không nuông chiều.
Matsushita nói: «Cấp trên phải xây dựng nên vẻ oai nghiêm, mới có thể làm cho cấp dưới làm việc cẩn thận. Đương nhiên, bình thường vẫn phải dùng phương thức ôn hòa, thương lượng dẫn dắt cấp dưới làm việc một cách tự động tự phát. Khi cấp dưới mắc sai lầm, thì phải lập tức đưa ra sự sửa chữa nghiêm khắc, đồng thời dẫn dắt tích cực thêm một bước để họ bước theo con đường đúng đắn, tuyệt đối không thế qua loa xong chuyện. Cho nên một người cấp trên nếu đối với cấp dưới dung túng quá mức, trật tự ở nơi làm việc không thể duy trì, cũng không thể bồi dưỡng nên nhân tài. Nói cách khác, phải hình thành dư luận làm cho nhân viên kính nể trưởng phòng, trưởng phòng kính nể chủ nhiệm, chủ nhiệm kính nể bộ trưởng, bộ trưởng kính nể quần chúng xã hội. Mọi người đều có thể nghiêm ngặt kiềm chế mình như thế, mới có thể xây dựng chế độ làm việc hoàn chỉnh, công việc mới tiến triển thuận lợi. Nếu như quá chiếu cố «nhân tình thế sự», trái lại sẽ tạo nên thiếu sót của xã hội».
Sự nghiêm ngặt của pháp luật Mỹ đã để lại cho Matsushita ấn tượng sâu sắc. Ví dụ như phá hoại nghiêm trọng trị an của xã hội, có khi phải phán quyết án tù 90 năm (?). Điều này hầu như không thể hiểu được. Nhưng vung roi lên đánh tới tấp lại tương đối nhẹ. Những «phạm nhân» trong thời gian ở trại giam do huấn luyện và hối lỗi, biểu hiện tốt có thể được tha khỏi nhà tù.
Những người được ra khỏi nhà tù này, thường do hấp thụ uy nghiêm của pháp luật nên có thể rất giữ khuôn phép.
«Bất kể là dùng người hoặc huấn luyện nhân tài, đều phải một tay như tay kiếm của thần Chung Quỳ, một tay kia lại như mẹ hiền, làm được việc khoan dung và nghiêm ngặt khéo léo, mới có thể được sự tôn kính của cấp dưới». Matsushita đã nói như thế.
Khi công việc của nhân viên có biểu hiện dần dần kém đi, người chủ quản nhạy bén cần phải tìm nguyên nhân phát sinh hiện tượng này. Nếu như không phải những nhân tố có liên quan với công việc tạo nên, thì rất có thể là vấn đề của cá nhân nhân viên đang làm hạn chế công việc của họ.
Có một số người lãnh đạo đối với hiện tượng này không trốn tránh «đây không phải là trách nhiệm của tôi», mà coi trọng trách nhiệm chính là khuyên răn một cách nghiêm khắc nhân viên để họ phấn chấn lên, bằng không mình sẽ bị cuốn vào khuyết điểm như họ. Cũng có một số người chủ quản một mực quy kết nhân viên mà không nhắm đúng trọng tâm của vấn đề.
Bất kể như thế nào, nếu như người chủ quản mong muốn nhân viên quan tâm và ăn ý với công ty, thì người chủ quản trước tiên phải quan tâm đến vấn đề của nhân viên.
Do đó, các phương thức xử lý nói trên đều rất dễ làm, nhưng không tài nào cải thiện được biểu hiện của nhân viên. Phương pháp tương đối hợp lý nên là thảo luận với nhân viên, tìm cách giúp họ nhìn thẳng vào vấn đề, xử lý vấn đề, tiến tới cải thiện hiệu suất và thành tích công tác.
Những năm gần đây, một số công ty của Mỹ đã vào nền nếp mà cố gắng vượt lên hàng đầu, tới tấp thành lập «kế hoạch phối hợp giúp đỡ công nhân viên chức», mục đích là làm cho công nhân viên yên tâm về các vấn đề cá nhân và gia đình của họ.
Bất kể công ty của bạn có chế độ quản lý này hay không, quan tâm đến tâm lý của công nhân viên lành mạnh đã trở thành một khẩu quan trọng trong xử thế quản lý hiện đại. Muốn làm tốt công tác tâm lý này, người quản lý trước hết phải nói chuyện trực tiếp với nhân viên. Khi nói chuyện phải chú ý các nguyên tắc sau đây:
1) Về thời gian, chọn mấy ngày đầu tuần lễ, chứ không phải là chọn mấy ngày sau gần cuối năm, chọn vào buổi sáng mà không phải trước lúc tan tầm.
2) Chọn địa điểm để cho nhân viên cảm thấy có chút việc riêng tư, ví dụ quán cà phê yên tĩnh ở gần văn phòng, vườn hoa có thể đi dạo hoặc phòng họp trong công ty, để làm cho quá trình nói chuyện trực tiếp không bị quấy rầy, để cho nhân viên nhẹ nhàng thoải mái cởi mở lòng mình.
3) Sử dụng ngôn ngữ tỏ ra quan tâm như «tôi» mà không phải «anh». Ví dụ: «Tôi cảm thấy sốt ruột không yên đối với sự việc ngoài ý muốn anh gây nên», mà không nói «Anh sốt ruột không yên như thế, đến nỗi gây nên nhiều sự việc ngoài ý muốn»; «Tôi cảm thấy bực bội đối với việc phớt lờ mệnh lệnh của anh», mà không nói «Anh dùng phương thức phớt lờ mệnh lệnh để chọc tức tôi»; «Tôi muốn nói chuyện với anh», mà không nói: «Anh đến gặp tôi để nói chuyện».
4) Chú ý lắng nghe mà không đưa ra bất cứ kiến nghị hoặc phán đoán nào, ngoài ra phải giữ bí mật nội dung của cuộc nói chuyện. Sau cuộc nói chuyện không thảo luận chi tiết nào với các đồng nghiệp khác.
5) Biết hạn chế của mình không có cách nào giải quyết được những vấn đề của nhân viên, nên giành cho sự trợ giúp của chuyên gia.
Sau khi trao đổi trực tiếp với nhân viên, nếu như phát hiện nhân viên có khuynh hướng của hành vi không tốt, thì phải tìm cách chuyển đến chuyên gia tâm lý của công ty mời riêng, hoặc cung cấp cơ hội chữa trị tâm lý, nhường cho nhân viên tự lựa chọn.
Hành vi như thế nào thì cần chuyên gia giúp đỡ?
1) Dễ tức giận, buồn rầu hoặc hoảng sợ
2) Cảm thấy cô đơn, uất ức hậm hực, tâm tư không ổn định
3) Nát rượu hoặc hút hít thuốc
4) Bạn bè thân thiết qua đời, cảm giác bị sức ép lớn
5) Không tài nào tập trung tinh thần, dễ buồn ngủ
6) Có ý nghĩ tự sát
7) Buồn phiền vì thể trọng béo phì
8) Thiếu tự tin, sợ xấu hổ, cảm thấy bi quan đối với công tác, đối với mình hoặc đối với thế giới xung quanh
9) Quan hệ xã hội không tốt
10) Thiếu dục vọng khích lệ mình
11) Khó khăn lúng túng của gia đình về kinh tế.
Cuối cùng, sau khi đem nhân viên có vấn đề cá nhân chuyển cho chuyên gia tâm lý, người chủ quản không nên chịu trách nhiệm theo dõi đến cùng. Trong thời gian khoảng hai tuần sau khi nói chuyện trực tiếp lần đầu tiên, người chủ quản cần phải nối thông một lần nữa với nhân viên, cổ vũ nhân viên nói qua cách suy nghĩ, cảm giác và ý kiến của mình, thậm chí kiến nghị biện pháp giải quyết vấn đề.

Nói chung, công nhân viên hiện đại trong xã hội kỹ thuật công nghiệp hiện đại, đã đối mặt với nhiều sức ép lớn hơn.
Do đó, việc bảo hộ lao động và bảo hiểm y tế phụ trách sức khỏe thân thể đã không có cách nào bảo đảm an toàn sức khỏe và «tinh thần» của công nhân viên, người quản lý nếu muốn làm cho công nhân viên toàn tâm lao vào công tác, để nâng cao sức sản xuất, thì cần nhận thức và giải quyết chủ động vấn đề cá nhân của công nhân viên. Đó sẽ là sách lược lợi dụng nguồn nhân lực có hiệu quả, cũng là bí quyết thúc đẩy công nhân viên tăng cường lực hướng về công ty.
Chương hai
ÂM MƯU DƯƠNG DỤNG
Âm muu dương dụng, lấy nghịch làm thuận
Dương mưu âm thi, lấy thuận làm nghịch.
Trong xã hội hiện đại do khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin phát triển nhanh chóng khiến cho việc liên lạc giữa người này với người kia rất thuận lợi và có nhiều phương thức. Từ đó đòi hỏi mọi người phải có kinh nghiệm và nghệ thuật giao tiếp trong xã hội.
Bất kể xã hội biến đổi như thế nào, thời đại phát triển ra sao, con người là «chúa tể của muôn loài», ai cũng đều có chí lớn và nguyện vọng vượt trội hơn người và dốc sức xây dựng một sự nghiệp.
Có người trong cạnh tranh đã thành công, trở thành nổi tiếng; nhưng có người lại bị thất bại thảm hại, tìm không ra hướng đi.
Thực ra, mỗi người đều có «mưu kế» riêng, «cách sống» riêng của họ, mấu chốt là ở chỗ ai là người biết rõ tiềm năng của mình, phát hiện và phát huy ưu thế của mình, giương cao cái mạnh, hạn chế cái yếu kém như thế nào, từ đó đạt được mục đích nhẹ nhàng mà chắc chắn.
Cuộc sống giống như đi đường, nếu muốn đi nhanh phải là chân trái đi trước, thì chân phải ở sau; nếu muốn chân phải ở trước, thì chân trái sẽ phải ở sau, nếu hai chân đều muốn đi trước, tốc độ càng chậm thêm – người sẽ không đi như người nữa mà sẽ trở thành con thỏ nhảy nhót.
Cũng giống như việc thở của con người: nếu muốn sống thì phải có thở ra, có hít vào, chỉ thở ra mà không hít vào, hoặc chỉ hít vào mà không thở ra, con người đều không thể sinh tồn được.
Kinh nghiệm của cuộc sống cũng như vậy. Người ta không thế cả một đời luôn hớn hở đắc ý, thuận buồm xuôi gió, nhất định sẽ có gập ghềnh, nhất định sẽ có thất bại và không ít lần lúng túng khó xử. Là bậc đại trượng phu thì nên xem mọi việc sai lầm của đời người bình thản một chút, chính là cái gọi là đại trượng phu biết co biết duỗi.
Bất kể là nam hay nữ, bất kể họ có phát ngôn hoặc tuyên bố hay không, ở nơi sâu thẳm trong lòng mọi người, đều là tìm trăm phương ngàn kế để cho cuộc đời của mình đẹp hơn, đầy đủ hơn.
Cái đẹp có thể có nhiều phương thức.
Đàn ông có thể thông quá sức mạnh của mình, thông qua sự nghiệp của mình v.v... để đạt được mục đích đẹp. Phụ nữ cũng vậy - họ đơn giản nhất là vận dụng tướng mạo, khí phách, tu dưỡng v.v... đẹp có thể làm cho con người tâm tính vui vẻ, việc này không nói cũng hiểu.
Chúng ta sẽ dùng cái đẹp để thảo luận vấn đề. Có một số người vì sao suốt một đời sống ảm đạm. Thật ra không phải là Thượng Đế không công bằng đối với họ – thậm chí họ có khuôn mặt và ngoại hình rất xuất sắc, song vì sao họ không được tạo lập cuộc đời sáng lạn?
Đó là vì: họ không phải là «người có chí» trong cuộc sống, không biết vận dụng mưu trí để làm phong phú cuộc đời. Đàn ông rượu chè ăn uống bê tha như cái xác không hồn; Đàn bà trở thành lọ hoa và búp bê không có trái tim, họ không biết được giá trị đời người của mình.
Xét theo những người bình thường trong xã hội từ xưa đến nay đa phần nữ giới không để ý đến vẻ bề ngoài của nam giới, cái họ chú trọng là sự tinh nhanh tháo vát, vẻ dí dỏm và năng lực sáng tạo của người đàn ông. Còn nam giới chú trọng đến nữ giới, cũng không chỉ là đôi má đào. Bởi vì trong cái nhìn của nam giới, nữ giới không phải vì xinh đẹp mà đáng yêu, hoàn toàn ngược lại, họ vì đáng yêu mà xinh đẹp.
Thế thì, trong đời sống hiện thực, những nam giới và nữ giới bình thường, thế nào mới là «đạt tiêu chuẩn»?
Chỉ có một câu trả lời: Biết lẽ phải trái đúng sai, hay còn gọi là biết về đạo âm dương, mới có thể làm cho cuộc đời của mình phong phú lên, sáng lạn lên và đẹp lên.
1. Muốn chiếm đoạt phải đem cho trước
Thả con săn sắt, bắt con cá sộp.
Bạn đã từng câu cá chưa? Phàm những người từng có kinh nghiệm câu cá, đều có thể hiểu được một điều tối thiểu: nếu muốn dẫn cá từ đáy nước vào trong chiếc giỏ của mình, trước hết phải chuẩn bị tốt mồi câu, phải dụ cá đến ăn mồi câu, từ đó mới có thể bắt được con cá lớn.
Cho nên người ta thường nói: Kẻ muốn được tiện lợi lớn, trước tiên phải thiệt thòi nhỏ.
Trong đời sống xã hội và cạnh tranh chốn thương trường, để đạt được mục đích đã định, người ta trước hết bảo vệ lợi ích của mình, sau đó nghĩ cách giành lấy lợi ích của đối phương (bao gồm chiếm lĩnh thị trường của đối phương, đoạt lấy ưu thế của đối phương). Muốn vậy mình sẽ phải nhường một bước trước, hoặc nhường ba bước trước, thậm chí nhường năm bước trước – Cho đối phương một số chỗ tốt và lợi ích trước, sau đó chờ đợi thời cơ chín muồi, không những có thể giành lại những cái mình mất, mà còn có thể đoạt lấy nhiều thứ lớn hơn.
Thời Xuân Thu – Chiến quốc, nhà tư tưởng lớn Lão Tử đã từng nói: «Tương dục nhược chi, tất cố cường chi; tương dục phế chi, tất hồi hưng chi; tương dục đoạt chi, tất cố dữ chi».
(Ý nói: Muốn làm suy yếu nó, phải tạm thời tăng cường nó; muốn phế bỏ nó, phải tạm thời phất nó lên; muốn chiếm đoạt nó, phải tạm thời đem cho nó.)
Tương truyền khi Lão Tử đi qua cửa quan Hàm Cốc, cho người khác ăn bánh, phân cho họ mỗi người một chiếc để ăn, còn dư lại một chiếc, Lão Tử muốn ăn, nhưng ngượng mà không trực tiếp cầm để ăn. Ông nhường cho bạn trước, bạn ngượng không nhận, đẩy lại cho Lão Tử, trong tình huống đối phương nhường lại, Lão Tử liền «danh chính ngôn thuận» ăn chiếc bánh này. Từ đó đưa ra kết luận nói «tương dục đoạt chị, tất cố dữ chi» (muốn chiếm đoạt nó, phải tạm thời đem cho nó).
Cuối thế kỷ XIX, trên tờ «Thân báo» xuất bản tại Thượng Hải đã đăng câu chuyện dầu hỏa của Mỹ đã đánh vào thị trường Trung Quốc thế nào:
Trung Quốc do thói quen của xã hội tự cấp tự túc mấy ngàn năm, khiến cho người Trung Quốc nói chung đều thiếu ý thức trao đổi hàng hóa. Mọi người thời đó ban đêm đều dùng dầu đậu nành để thắp đèn. Lúc đó có một anh chàng tên là Henry từ Mỹ đến Trung Quốc bán đèn bão, nhưng không có một nhà nào dùng «trò chơi nước ngoài» chụp đèn bằng pha lê của anh ta. Trong tình huống không thể đem những chiếc đèn bão chở về New York nữa, anh ta đã phải đem tặng không cho người Trung Quốc thuộc tô giới Thượng Hải mỗi nhà một chiếc đèn bão, lại còn biếu thêm một lít dầu hỏa nữa. Người Trung Quốc lúc đó không biết dầu hỏa là gì, càng không biết có thể từ lòng đất rút dầu lên để thắp đèn, chỉ vui vì được chiếm không một sự tiện lợi. Không dùng thì bỏ phí mà dùng thì cũng không mất gì.
Thế là, mọi người đều thử dùng đèn bão dầu hỏa để chiếu sáng. Cảm thấy quả nhiên so với đèn dầu đậu nành của Trung Quốc vừa sáng lại vừa chống gió chống mưa, nên nhà nhà đều ưng ý và phổ biến rộng rãi.
Henry hàng ngày đem thêm dầu đến tận cửa cho những người Trung Quốc dùng đèn bão, khiến cho những người Trung Quốc dùng dầu đậu nành từ chỗ không thèm nhìn ngó đến đèn bão cũng bắt đầu tiến hành dùng thử một cách hiếu kỳ. Henry liền nắm lấy đặc điểm người ta thích chiếm tiện lợi nhỏ, đã đem tất cả số đèn bão và dầu hỏa biếu hết cho mọi người.
Tiếp theo, anh ta lập tức từ Mỹ vận chuyển đến Trung Quốc một số lượng lớn dầu hỏa bắt đầu bán cho những người sử dụng đèn bão. Trong thời gian nửa năm, dầu hỏa đã chiếm lĩnh được thị trường ở Thượng Hải. Mọi người cùng lấy việc dùng đèn bão làm mốt. Sau một năm chiếc đèn nhỏ dùng dầu đậu nành truyền thống Trung Quốc đã bị đẩy ra khỏi các khu phố của Thượng Hải. Henry do vậy đã phát tài to, trở thành vua bán dầu hỏa thời đầu của Mỹ.
Trong cuộc sống hàng ngày, những chuyện giống Henry có rất nhiều. Người thành công thường là những người sau khi bị trắc trở, đã biết lợi dụng tâm lý mọi người biết đều thích chiếm tiện lợi, muốn chiếm đoạt thì trước tiên phải biết cho, từ đó sẽ đạt được mục đích cuối cùng của mình.
Cuối thời Xuân Thu, Trí Bá là một trong bốn vị khanh trướng của nước Tần, dựa vào uy danh và thế lực của mình, ông đã đòi đất với Ngụy Tuyên tử. Ngụy Tuyên tử nghe theo lời của Nhiệm Đăng đã «cắt đất giao cho ông ta». Lại đòi đất đối với Hàn Khang tử, Hàn Khang tử cũng không dám không cho. Nhưng khi Trí Bá đòi đất với Triệu Tương tử, thì bị từ chối. Trí Bá cả giận, liền bức hiếp hai nước Hàn, Ngụy bao vây Triệu Tương tử tại Tấn Dương (nay là vùng Tây Nam Thái Nguyên tỉnh Sơn Tây), dẫn nước vào trong thành. Triệu Tương tử lợi dụng mâu thuẫn hai nước Hàn, Ngụy với Trí Bá, đang đêm cử Trương Mạnh Đàm ra khỏi thành, thuong thuyết với hai nước Hàn, Ngụy, ba nước thông mưu với nhau cùng đánh Trí Bá, Trí Bá thua và bị giết, vùng đất của ông ta cũng bị ba nước chia nhau. Cái đó gọi là chiếm đoạt của người thì bị người đoạt lại. Lại chuyện Tấn Hiến công tặng ngọc quý cho Ngu, rồi lại diệt Ngu tức là «cho nó để rồi chiếm đoạt nó». Tấn Hiến công dự định mượn đường từ nước Ngu đi đánh nước Ngụy, liền dùng ngọc quý của vùng Thùy Cúc và xe bốn ngựa của vùng Khuất Sản đem tặng cho nước Ngu. Ngu vương trông thấy ngọc quý và tuấn mã, yêu thích không nở bỏ, bất chấp sự phản đối của Cung Chi Kỳ và những người khác, đã chấp nhận ý kiến của Tấn Hiến công. Do đó quân Tấn đã đi qua nước Ngu đi đánh nước Quắc, không tổn hao binh lực bao nhiêu, đã đánh xong nước Quắc. Quân Tấn quay về hội sư tại nước Ngu, nước Ngu không hề chuẩn bị, cũng không có năng lực chống lại sự tấn công của quân Tấn, rất nhanh chống bị quân Tấn đánh phá, Ngu vương cũng bị bắt sống. Việc đó gọi là «cho nó để rồi lấy lại nó».
Xã hội là do mọi người đưa vào quan hệ lợi ích kết thành. Mọi người đều đứng trên lập trường lợi ích của mình để đánh giá cuộc sống, do đó người khôn ngoan phải nên xét thời cơ không nên so đo tính toán.
Phàm là những người biết chơi cờ đều hiểu đạo lý «thí tốt giữ xe». Đây là trò chơi trí tuệ, thể hiện kinh nghiệm sống truyền thống của người Trung Quốc. Nhưng, nói đi phải nói lại, người ta cũng không thể mưu tính được hết mọi nhẽ, thế thì quá thông minh, đôi khi tính quá hóa quẩn, trái lại có thể buộc cả mình vào trong đó. Cái gọi là «trộm gà không được lại mất nắm gạo» chính là cái lý này.
Đạo của âm dương, khi căng khi trùng, vừa thuận vừa nghịch, bồi bổ và xúc tiến lẫn nhau như thế mới hợp lẽ.
2. Trước giúp tăng thêm vẻ ngạo mạn, sau ra tay diệt mạnh
Trong thương trường hoặc trong chiến trường, khi sức mạnh của đối thủ lớn hơn hẳn sức mạnh của mình, hoặc khi thực lực cạnh tranh của đối thủ so với mình lớn hơn rất nhiều, nếu muốn thắng đối thủ, thì có thể cho nó hưng thịnh lên trước, phát triển lên trước, đây chính là điều kiện tạo cho nó đi theo hướng phản diện.
Ví dụ, có thể cố ý trao cho nó nhiều quyền lực để đối thủ chiếm được tiện lợi rất lớn, để cho nhược điểm nhân tính của đối thủ bộc lộ ra đầy đủ – nó tất nhiên sẽ hống hách lộng quyền, làm xằng làm bậy, tưởng chừng như nhất thiên hạ, đầu óc choáng váng, đợi đến lúc mọi mưu mẹo của nó đã dùng hết, bạn sẽ thừa cơ xuất kích, lúc cần ra tay thì ra tay, thu địa bàn của nó về tay mình.
Bậc đại trượng phu phải nên lòng dạ rộng mở, xem thiên hạ là của mình.
Henry Ford, người sáng lập công ty ô tô Ford của Mỹ, sau chiến tranh thế giới lần thứ I chỉ là một người thợ sửa chữa cơ khí con con. Để sáng lập Công ty ô tô Ford, ông ta có ý thức nâng đỡ hơn hai mươi xưởng xe hơi cỡ nhỏ, trước khi mình chưa phát đạt, tiến hành hợp tác nhượng lợi với những xưởng này, một khi thời cơ của mình chín muồi, liền lợi dụng uy lực của thị trường, thu mua toàn bộ mười mấy xưởng nhỏ này vào tay mình, chỉ một lần hành động trở thành tập đoàn xí nghiệp chế tạo ô tô lớn nhất nước Mỹ, thậm chí nổi tiếng cả trên thế giới.
Chuyện như thế, trên thương trường đâu đâu cũng có, kinh nghiệm thành công của nhiều công ty xuyên quốc gia đều là giống như vậy.
Sự thật chứng minh, những người nhìn xa biết rộng có thể nhìn thấy rõ tương lai biết cách để cho người khác phát triển, để cho người khác phát tài, cuối cùng tất cả những cái người khác sáng tạo ra, có thể quy về mình toàn bộ.
Trong lịch sử Trung Quốc, thời Tây Hán, Hoắc Quang nắm quyền lớn trong triều đình, và còn có quyền cao mấy triều liền. Thời Hán Vũ đế, ông nhận chức Phụng xa Đô úy, thời Hán Chiêu đế ông làm Đại tư mã tướng quân, được phong Bác Lục hầu, phò tá Chiêu đế còn thơ ấu chấp chính. Sau khi Hán Tuyên đế lên ngôi, liền cảm thấy họ Hoắc quyền lực quá lớn, tạo thành uy hiếp đối với mình, bèn muốn tiêu diệt lực lượng của họ Hoắc. Thế là Hán Tuyên đế ráo riết phong hầu, thăng quan tiến tước đối với gia tộc họ Hoắc. Đây chính là làm cho họ Hoắc xa hoa dâm dật, tự cao tự đại, không coi các bạn đồng liêu ra gì nữa. Sau khi Hoắc Quang chết, gia đình họ Hoắc càng thêm ngang ngược bất chấp pháp luật, lợi dụng Ngự y Thuần – Vu Diễn đầu độc chết Hứa Hoàng hậu. Hán Tuyên đế bèn quyết tâm tiêu diệt họ Hoắc, tới tấp điều thân thuộc của họ đi nơi khác, làm yếu quyền hành sau này, đồng thời mượn cớ Hoắc Vũ vịn vào bệnh không lên triều, mưu đồ làm loạn, liền tiến hành đánh dẹp, bắt bỏ ráo riết, bắt giữ xử lý từng người một. Cả nhà họ Hoắc bị lục soát và chém giết, kết cục rất bi thảm.
Để cho đối thủ phát triển, thật ra không phải là mình không phát triển, mà là trong phát triển, mình ngấm ngầm nắm chặc phương hướng, tìm kiếm cơ hội, sáng tạo cơ hội, cuối cùng đạt được mục đích thẳng đối thủ.
3. Trước mở, sau khép
Chúng ta nên làm một người lương thiện thẳng thắn.
Nhưng, đối với những kẻ dã tâm trắng trợn, những kẻ rắp tâm hủy diệt bạn bè, nếu như theo dương kinh, thì cần phải đối chọi quyết liệt, một bước không nhường. Mà việc đó trên thực tế là đấu dũng, không phải đấu mưu, rất có thể khi tranh đấu với đối thủ, cái bạn mất sẽ nhiều hơn so với lúc đầu, kết cục còn bi thảm hơn so với dự tính.
Đấu tranh cần phải chú trọng sách lược, đấu tranh cũng là một môn nghệ thuật.
Mao Trạch Đông một đời chỉ nói đấu tranh, hơn thế còn thương xuyên nói đến nghệ thuật đấu tranh. Vì vậy có thể nói: họ dùng cương, ta dùng nhu, thì có thể lấy nhu khắc cương; họ dùng dương ta dùng âm, thì có thể lấy âm khắc dương, lấy âm thắng dương. Trong «Kinh Dịch», truyền thống cua Trung Quốc đâu đâu cũng toát lên tư tưởng của phép biện chứng.
8/2/2021
Tư Mã Sơn Nhân - Nguyễn An biên soạn
Theo https://vnthuquan.org/