Phủ Tây Hồ thuộc thôn Tây Hồ, nay là phường
Quảng An, quận Tây Hồ, Hà Nội. Phủ Tây Hồ cách trung tâm Thủ đô khoảng 4km về
phía Tây. Phủ nằm trên bán đảo lớn của làng Nghi Tàm, nhô ra giữa Hồ Tây. Phủ
thờ Bà chúa Liễu Hạnh – một trong những đại diện đạo Mẫu ở Việt Nam là một
trong tứ bất tử của Việt (Sơn Tinh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Liễu Hạnh).
Tục truyền rằng: bà là Quỳnh Hoa - con gái thứ
hai của Ngọc Hoàng, bị đày xuống trần gian vì tội làm vỡ cái ly ngọc quý. Xuống
hạ giới, nàng chu du, khám phá khắp mọi miền, qua đảo Tây Hồ dừng lại, phát hiện
ra đây là nơi địa linh sơn thủy hữu tình, bèn lưu lại mở quán nước làm cớ vui
thú văn chương giữa thiên nhiên huyền diệu.
Như tiền duyên xui khiến, Trạng nguyên Phùng
Khắc Khoan trong lần đi thuyền dạo chơi trên hồ, thấy cảnh đẹp, bèn ghé vào
quán Tiên chúa. Tâm đầu ý hợp, họ cùng vịnh bài thơ “Tây Hồ ngự quán” mà nay vẫn
còn lưu truyền mãi. Tiên chúa ở đây trong bao lâu không ai biết, chỉ biết khi
Phùng Khắc Khoan trở lại tìm thì không còn. Để nguôi ngoai nỗi nhớ, ông cho lập
đền thờ người tri âm. Cái xuất xứ ly kỳ của phủ Tây Hồ là thế.
Ngày nay, men theo con đường rợp bóng cây cuối
khu biệt thự Tây Hồ ở thủ đô Hà Nội, giữa bát ngát hương sen và cảnh đất trời
hòa quyện trong ánh nắng chiều tà, đảo nhỏ được người xưa ví là “bãi đất cá
vàng” nhô ra giữa mặt nước lung linh, đúng là cái thế “đầu rồng, thân rồng, rùa
cõng” khiến khách vãn cảnh cảm thấy âm dương đối đãi, tâm hồn mình thư thái lạ.
Tam quan vào cổng Phủ Tây Hồ đắp đao lửa, mái làm giả ngói ống, dưới diềm khắc
4 chữ Hán “Phong đài nguyên các” (Đài gió gác trăng), câu đối hai bên trụ nói về
sự tích Phùng Khắc Khoan gặp Liễu Hạnh. Phủ chính có quy mô kiến trúc lớn, mặt
trước Phủ có cửa tam quan 2 tầng, mái giữa có ghi “Tây Hồ hiển tích” (Dấu để
Tây Hồ), được trang trí tỉ mỉ, công phu. Bốn cánh cửa giữa phần trên chạm tứ
quý, phần dưới chạm tứ linh, giữa chạm đào thọ. Qua tam quan vào là phương đình
2 tầng, 8 mái. Nhà tiền tế xây sát sau phương đình.
Phần thờ tự theo thứ tự từ ngoài vào: lớp thứ
nhất thờ Tam phủ công đồng, Tứ phủ vạn linh và Hội đồng các quan, có tượng ông
Hoàng Bảy, Hoàng Mười, 3 đôi câu đối ca ngợi chúa Liễu Hạnh. Lớp thứ hai, thờ
Ngọc Hoàng và Nam Tào, Bắc Đẩu, có câu đối ca ngợi thắng cảnh Tây Hồ. Lớp thứ
ba thờ Tam Tòa Thánh Mẫu có cửa võng đề “Tây Hồ phong nguyệt” và đôi câu đối ca
ngợi bà Liễu Hạnh. Trên nóc mái giáp cửa hậu treo đại tự “Mẫu nghi thiên hạ”,
hai bên có câu đối bằng gỗ. Lớp trên cùng hậu cung là nơi đặt tượng của bà Liễu
Hạnh và tượng Chầu Quỳnh, Chầu Quế. Trên cao là bức đại tự “Thiên tiên trắc
giáng” và “Mẫu nghi thiên hạ”. Sát Phủ chính là lầu Sơn Trang 3 tầng, 8 mái
cong, lòng nhà có 2 tầng, tầng trên thờ Quan Âm, tầng dưới là 3 động Sơn Trang
chiếm 3 gian. Phía ngoài Phủ chính xây 2 am thờ nhỏ thờ Cô và Cậu. Phía trước lầu
có tháp nhỏ, dưới gốc si là tấm bia Từ chỉ của xã Vĩnh Thuận dựng năm Thiệu Trị
5 (1845).
Di vật trong Phủ còn khá phong phú với nhiều
câu đối, cửa võng, long ngai, bài vị, sập thờ. Cửa cuốn, cửa võng được chạm khắc
đẹp, mang nét nghệ thuật thế kỷ XIX. Ngoài ra còn có các loại tàn, tán, lọng, 3
quả chuông đồng, 1 bát hương đồng ghi “Đông Cung Điêu”, bát hương đá, 10 đạo sắc
phong (3 đạo phong chúa cho Liễu Hạnh, 7 đạo phong cho thần Kim Ngưu), 50 pho
tượng tròn lớn nhỏ.
Độc đáo nhất ở Phủ thờ là ba pho tượng nữ thần
đặt song hành: Mẫu Thượng Ngàn là vị mặc áo xanh lá cây tượng trưng cho rừng,
nơi con người xưa sinh sống bằng các loại củ; Mẫu Thoải (thủy) là vị mặc áo trắng,
tượng trưng cho nước; Mẫu Địa là vị mặc áo vàng, tượng trưng cho đất. Ba vị mẫu
này hợp thành Tam phủ, giải thích quá trình tiến hóa của cư dân Việt, từ rừng
núi, sông suối xuống đồng bằng định cư trồng lúa nước. Cũng theo quan niệm Tam
phủ thì, cai quản thiên phủ có thiên quan ban phúc lộc cho con người, cai quản
địa phủ có địa quán xá bỏ tội lỗi cho con người, cai quản thủy phủ có thủy quan
cởi bỏ mọi chướng ngại, khó khăn cho con người. Với sức mạnh huyền bí ban phúc,
xá tội và giải ách, tín ngưỡng Tam phủ rất hấp dẫn mọi người.
Đây là di tích trong quần thể di tích ven Hồ
Tây, một thắng cảnh đẹp của Thủ đô. Phủ Tây Hồ được công nhận là di tích lịch sử
– văn hóa năm 1996. Được coi là nơi linh thiêng nên phủ Tây Hồ được nhiều
người đến cúng lễ và cầu phúc, cầu lộc, nhất là vào ngày 3 tháng 3 và ngày 13
tháng 8 âm lịch.
Nguồn Quê hương
Theo http://baothainguyen.org.vn/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét