Ngồi lại với ký ức về An Phú

Ngồi lại với ký ức về An Phú

Tôi chưa biết cái tên Quế Sơn mà người xưa lấy đặt cho vùng đất mạn ngược đạo Quảng Nam thừa tuyên có phải bởi ở đây có rừng quế hay không; nhưng có một tài liệu tôi đã đọc - đại ý rằng - dưới thời chính quyền Sài Gòn nơi đây nổi tiếng về một đồn điền quế của viên Quế tướng công hai sao Nguyễn Văn Toàn. Mà thôi, có hề chi nguồn gốc xuất xứ một cái tên, chỉ biết rằng trong tôi luôn thao thức về vùng đất này, như là duyên nợ tận đan - điền - khí - huyết. 
Dù chưa đi hết Cấm Dơi, Suối Tiên, Suối Mát, Đèo Le, Hòn Chiêng, Hòn Tàu - mỗi cái tên đều gợi sự kỳ bí của thiên nhiên - mà chỉ đặt chân lên thị tứ An Phú, cũng đã đủ cho  một ân tứ trong những ngày rong ruỗi. 
An Phú hai mươi năm còn gợi nhớ trong tôi nghĩa tình như sự tích về loài chim Đỗ Quyên đi tìm bạn, dầu cuộc đời dâu bể rất dễ phôi pha những ký ức vụn rời. 
Ngày tôi vượt đường vượt sá bằng ba chuyến xe cà tàng lèn chật người (một chuyến từ Quảng Trị vô Huế, một chuyến từ Huế vô Đà Nẵng, một chuyến từ Đà Nẵng lên Quế Xuân) và một quãng đường đi bộ lên trung tâm huyện lỵ Quế Sơn; An Phú còn là một anh chàng nhà quê tuồng như mới đặt bước ra thị thành. Phố xá lưa thưa nhà cửa, ngàu bùi đỏ. Những chuyến xe thô sơ chở toàn nông sản, lâm sản ngược xuôi. Thi thoảng vài ba  xe cải tiến chở nước đá và ít thứ thủy sản phục vụ cho mấy quán cà phê hay vài ba quán nhậu bình dân lưa thưa khách. Còn thì đường đi lối lại vẫn rủ bóng tre pheo và những rặng dài cây, hoa dại. Không biết trong cơ man những thứ hoa cỏ không tên bên đương đi lối lại của tôi ngày ấy có loài nào là Lưu Ly mà người Âu, Mỹ gọi foget me not không?! Nhưng tôi yêu An Phú trong ký ức của tôi bằng tình yêu của loài hoa Lưu Ly - foget me not. Dẫu rằng giờ đây, An phú có thể trăm lần thay da đổi thịt để hòa nhập với cái mà người ta vẫn gọi là đời sống phát triển, là Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa hay là gì gì nữa... thì hình ảnh trong tôi về An Phú của hai mươi năm trước không thể là một thoáng mơ phai.
Tôi lục tìm trong ký ức, và tôi lại gặp Ông - một con người kỳ quái của An Phú. Trong Ông chứa đựng tất cả những cảm xúc đối lập: mê và tỉnh, khắt khe và từ tâm, sôi sục và trầm tư. Tuồng như, cuộc đời sóng gió dâu bể và nhiều mất mát do ngoại cảnh đã hằn in lên thân phận làm người quá đỗi nhọc nhằn nơi Ông. Đêm đêm Ông tìm về mộng tưởng, về một thời trai trẻ, về người vợ thân yêu đã xa hay về những điều sâu kín gì khác mà tôi không thể biết hết. Nhưng có điều tôi chắc rằng, Ông đã từng có những tháng ngày tuổi trẻ âm ỉ mộng đầy trời. 
Rồi tôi còn gặp trong ký ức bóng dáng đứa Em đã gieo vào trong tôi một thứ cảm xúc và nghĩa tình anh em. Tôi thương Em trong từng nỗi lo  thường nhật - như bàn tay người mẹ - cho hết cả gia đình, khi em còn chưa bước qua tuổi mười tám. Cái tuổi mà mỗi ngày Em còn đến lớp để nhận chữ làm người. Không biết Em có thường mơ về giấc mơ thiếu nữ không, nhưng còn nhớ vào một ngày tôi và anh hai của Em đang ngồi nhâm nhi trà, sực nhớ đến giờ Em tan học, tôi xách vội xe đạp, đi đón Em. Dọc đường đưa Em về tôi hỏi: Em có ước vọng sau này làm gì? Em cũng không biết nữa! Câu trả lời như viên sỏi "ném vào lòng biển khơi". Ôi! Em bé nhỏ và tội nghiệp là thế mà cả tôi, cả anh hai của Em nữa dù có giàu tình thương cách mấy cũng đang bất lực với cuộc đời sau những năm dài dùi mài kinh sử thì có thể giúp gì cho Em. Hai mươi năm, tôi còn nhớ cái cảm giác ngậm ngùi ngày tôi đưa Em từ trường về nhà. Và đó cũng là kỷ niệm cuối cùng trong những ngày tôi lên An Phú.
"Ngày tháng nào đã ra đi khi ta còn ngồi lại", Trịnh Công Sơn có lần hát lên như vậy. Thì tôi đang ngồi lại với ký ức về An Phú. Có thể những ghi chép chỉ là vụn rời trong một chuyến đi vội; nhưng tình cảm trong tôi thì không phải là thứ tình cảm thoáng qua.

Đông Hà, 10/4/2012

Nguyễn Hùng

Theo https://vanchuongviet.org/