Thành phố xanh màu ngọc bích
Sau Cali tôi định đi Dallas, nhưng rồi chuyển hướng, tôi lên
Seattle theo vẫy gọi của bạn bè. Ai ngờ cái thành phố này dịu dàng, xanh và đẹp
đến vậy. Hèn chi người ta gọi nó là “Thành phố ngọc bích” (Emerald City), hay
“Mãi mãi xanh tươi” (Evergreen State).
Seattle không phải là thủ đô của Washington State,
nhưng là thành phố lớn của Bang, và là thành phố tiêu biểu của vùng Pacific
Northwest . Seattle lấy từ tên một tù trưởng da đỏ - Chief
Sealth. Thành phố Seattle vừa tròn 150 tuổi, gần 2 triệu dân - kể cả
vùng phụ cận. Là thành phố nhỏ nhưng không bé. Seattle có nhiều cái
nhất. Tỉ dụ: Hãng máy bay Boeing to nhất, Công ty Microsoft lớn nhất, Công ty
sản xuất xe tải hạng nặng Kenworth bự nhất, Bill Gates giàu nhất, nguồn nước
uống tinh sạch nhất, dân tình dễ thương nhất... Và, mưa nhiều nhất - riêng điều
này thì chỉ làm cho người Huế tha phương ở đây càng thêm nhớ Huế.
Trên đường từ phi trường Takoma về, anh Lâm chỉ khu rừng trước mặt bảo nơi đó là nhà mình. Tôi tưởng anh nói đùa ai ngờ thật. Khu phố anh ở ẩn mình trong một rừng cây. Toàn những cây tùng cao lớn dạt chừng cả trăm tuổi đời. Sau nầy còn đi thăm một số Tiểu bang khác, tôi thấy ở đâu cũng xanh. Tôi nghiệm rằng, nước Mỹ đang đạt đến trình độ văn minh rừng-rú-hóa-thành-thị. Anh Lâm là một luật sư. Ở Mỹ luật sư là nghề đầy quyền lực. Bởi thế đó là nghề lạm phát nặng nhất. Anh nói, “Trung bình cứ ba thằng Mỹ thì có một luật sư”. Anh nhấc điện thoại alô vài nơi, bạn bè tụ lại, đủ vầy một cuộc vui. Tha phương gặp bạn cũ, nồng nàn như cốc rượu ngon. 
Hôm sau Hồ Quân đến sớm đưa tôi đi loanh quanh một vòng thăm trung tâm thành
phố. Seattle mang dáng dấp một thành phố cao nguyên, nhưng lại có
nhiều hồ, nhiều đảo, bờ biển. Do nét đặc thù nầy mà Seattle khác với
nhiều thành phố hiện đại khác ở Mỹ: mượt mà hơn, thanh thoát và đẹp hơn. Hồ
Quân có dáng lái xe đại chi bay bướm. Tôi quen chàng công tử nầy từ thuở cùng
là sinh viên Đại học Huế. Đã bốn mươi năm qua, biết bao vật đổi sao dời mà
chàng thì cốt cách vẫn thế. Vẫn ăn chơi lịch lãm, với bạn hết mình, với đời
mê mệt, với người mênh mông. Trong túi không bao giờ có tiền lẻ đổ xăng cho đầy,
nghe bạn tới vội xoay xở đổ đầy xăng để đưa bạn đi cùng trời cuối đất. Mấy thằng
con trai Huế, đánh trăm trượng vẫn không chừa cái thói hào hoa.Lỏng buông tay khấu, anh đưa tôi qua những con đường ngát xanh của Seattle. Anh cho tôi nghe cuốn băng Hồng Nhung hát về Hà nội. Cuốn băng nầy bên nhà tôi đã nghe nhiều lần, nhưng hôm nay sao mà da diết thế. Từng ca từ, từng giai điệu như rót vào lòng. “Ta còn em một màu xanh thời gian, một chiều phai tóc em bay, chợt nhòa chợt hiện... Chiều Hồ Tây lao xao hoài con sóng. Chợt hoàng hôn về tự bao giờ”. Một cảm giác mới mẻ trào dâng làm tôi nghẹn ngào. Nó vừa riêng vừa chung, vừa gần gũi vừa xa vắng về đất nước, con người, tình yêu và kỷ niệm. Hàng cây hai bên đường xôn xao trong gió sớm. Qua mỗi khúc quanh, cuối con đường bỗng lấp loáng mặt hồ làm tôi giật mình cứ tưởng mặt nước sông Hương. Tôi thầm cám ơn anh đã không lắm lời. Seattle ơi, chưa thành kỷ niệm mà đã thấy đẹp rồi.  Người Việt ở Seattle khoảng sáu bảy chục ngàn. Như bất cứ nơi nào có người Việt trên đất Mỹ, họ vừa bị ghét vừa được nể trọng. Ghét vì sang quá và ồn ào. Nể trọng vì thông minh, cần mẫn và thành đạt. Nền kinh tế Mỹ lớn, mạnh, đa dạng mà tiền lương lại cao, cho nên tùy khả năng mỗi người, nhất là trình độ tiếng Anh, ai cũng có công ăn việc làm, cũng kiếm được nhiều tiền. Họ có mặt trên nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế Mỹ. Mỹ là một đất nước đa chủng. Khác với nhiều giống dân khác ở đây không thích làm việc; hễ có tiền, dù tiền trợ cấp, là sa vào thú vui rượu chè, hút xách, tội lỗi. Người Việt, quyết tâm làm ra thật nhiều tiền để sống ngon lành và đầu tư cho con em học hành. Thanh niên Việt ở Mỹ học rất giỏi. Cha ông họ thì đang làm thuê, nhưng đến thế hệ họ, không nghi ngờ gì nữa, họ sẽ dành được vị trí xứng đáng trong đời sống xã hội Mỹ. Còn như lúc đó, họ có nói được tiếng Việt không; có hiểu biết lịch sử, văn hóa dân tộc mình không thì lại là vấn đề khác. Điều buồn lòng nhất là không ở đâu người Việt chịu đoàn kết tương trợ nhau. Ở Seattle có đến năm sáu chục hội người Việt. Họ không chấp nhận nhau và chống phá nhau tận cùng bằng số. Đối kháng, bất hợp tác là vũ khí trong hơn hai ngàn năm dân tộc ta sử dụng để chống tham vọng đồng hóa của ngoại bang. Nhưng rồi, lâu dần thứ vũ khí ấy trở thành tính cách người Việt, gây khó khăn cho nỗ lực kiến tạo hòa bình và xây dựng đất nước cường thịnh.  Gia đình anh Lâm đến Mỹ sớm hơn, từ năm 1975. Các con anh đã lớn, thành đạt, đều làm việc cho chính phủ. Cô con gái đầu tình nguyện về Việt dạy tiếng Anh 2 năm. Yêu và lấy chàng trai diện “gia đình cách mạng”. Hết hợp đồng, đôi uyên ương trở lại Mỹ. Ngôi nhà của họ sang trọng như nhà của tay triệu phú. Ở Mỹ, nhìn từ bên ngoài nhà nào cũng có vẻ như nhà triệu phú. Cũng vườn trước vườn sau, cỏ cây hoa lá, đầy đủ tiện nghi. Khác chăng chỉ là số tiền gởi trong ngân hàng. Một anh bạn tâm sự: “Ưa thỉnh thoảng có vài thằng bạn Huế ghé chơi để nói một trận tiếng Huế cho sướng lỗ miệng”. Ở Huế, ai cũng cố ý nói thế nào cho tiếng Huế nhẹ hơn, ít mệ hơn, đỡ quê hơn. Sang đây, thì chỉ muốn nói sao cho đặc quánh giọng Huế mới sướng. Mạ mền, rứa chơ, răng ri, mô, nớ, tề...chao ôi, mặn mòi như một thẫu mắm cà. Nhiều người xa Huế gần trọn một đời mà giọng Huế vẫn cứ đặc Huế. Diệm My hay Kim Lan là một ví dụ. Tôi thừa nhận rằng, người Huế xa quê nói giọng Huế mới thiệt là Huế.  Buổi chiều chúng tôi nghỉ chân bên một triền núi. Ở đây đã có sẵn các lò nướng, chỉ cần bỏ than vào và mồi lửa. Bãi cỏ xanh ngăn ngắt và sạch tinh tươm. Một bữa barbeque tuyệt vời, sau nầy mỗi lần nhớ lại vẫn còn xúc động bồi hồi. Hôm ấy tôi uống nhiều rượu. Tôi hiểu vì sao tôi uống nhiều rượu. Còn Định thì tôi không hiểu vì sao.  Hôm đi dự party của nhóm Kids First trên đảo Bainbridge Island , tôi gặp lại Jonie vàCathay . Năm ngoái hai bà đến Huế làm thủ tục nhận con nuôi. Cháu nhỏ được đặt tên Annie, chừng 2 tuổi. Trông bộ dạng hai bà đối với Annie, thì cháu nhỏ đúng là “con cầu tự” của họ. Tôi thầm nghĩ, giá như cháu xinh xẻo một chút thì hay biết mấy. Thử hình dung, 18 năm sau, một cô sinh viên dong dảy, xinh đẹp nói với người yêu của mình rằng tôi mang giòng máu Việt Nam, thì mình cũng được nở mày nở mặt theo. Đằng nầy Annie đen điu và xấu quá. Hình như người ta xin cháu từ một bản làng xa xôi nào đó. Cháu nhỏ không nhận ra khiếm khuyết trên khuôn mặt mình, hồn nhiên tung tăng đùa giỡn với nhóm bạn mắt xanh mũi lõ của cháu. Tôi cứ băn khoăn hoài không hiểu vì sao có nhiều gia đình người Mỹ chịu bao nhiêu vất vả xin về những đứa trẻ xấu xí hoặc tật nguyền để nuôi bồ cô suốt đời. Đó có phải là lòng nhân ái, hay là cục nợ đời, nói theo ngôn ngữ bên mình. Có điều, theo kinh nghiệm bản thân, tôi biết rằng họ yêu thương thật sự và chăm chút hết lòng. Tiền thân của nhóm Kids First là Peace Trees, một tổ chức phi chính phủ, trồng cây hòa bình cho khắp thế giới. Năm 1996, Peace Trees trợ giúp tỉnh Quảng Trị phát quang và trồng hàng vạn cây xanh. Khi tiến hành trồng cây, họ gặp nhiều trẻ em què, cụt, là nạn nhân của bom mìn còn sót lại. Do vậy mà sau chương trình trồng cây, một số thành viên của Peace Trees, đứng đầu là ông Roger Ferrell thành lập nhóm Kids First, chủ yếu giúp giáo dục phòng chống bom mìn, xây dựng trung tâm phục hồi chức năng và dạy nghề, tặng quà cho trẻ em cô nhi, xây trường học, cấp học bổng cho trẻ em nghèo và tàn tật. Biết tôi từ Việt sang, họ vui mừng đến bắt tay chào hỏi. Nhiều người trong số họ đã đến Việt , ít nhất cũng một lần. Hai tháng trên đất Mỹ, tôi đã gặp nhiều người Mỹ, họ đều có thiện cảm và tỏ ra kính trọng Việt . Một cựu chiến binh Mỹ nói với tôi, “Người Mỹ chưa bao giờ thất trận, trừ một lần. Người Mỹ đã thất trận ở Việt ”. Đó có thể là lời mỉa mai, nhưng nhìn vào mắt ông, tôi biết rằng ông nói thật. Một sự thật mà nhiều người Việt trên đất Mỹ không bao giờ chịu nói ra. Làm như thử chỉ cần nhắc tới không thôi đã là sự xúc phạm đối với họ. Người Mỹ mạnh mẽ và tự tin đến mức, họ nói về những lầm lỡ của họ một cách thật thoải mái.  Tôi không đi thăm đại gia Kenworth là vì hình ảnh chiếc truck 28 bánh không gây cảm xúc gì. Nhưng với Microsolf thì khác. Bill Gates luôn là nguồn cảm hứng đối với tôi. Gates sinh năm 1956, là một thiên tài máy tính, 13 tuổi thành lập “Nhóm những nhà lập trình trường Lakeside”, 19 tuổi thành lập công ty Microsolf, là người giàu nhất thế giới (tài sản tăng trung bình 10 triệu USD mỗi ngày). Gates có cá tính mạnh mẽ, học giỏi, cực kỳ thông minh, phóng khoáng, ưa được thách thức, có óc hài hước và nụ cười duyên dáng. Là một trong những người làm thay đổi phong cách làm việc và vui chơi của thế giới. Là nhà quản lý biết nhìn xa trông rộng, có năng lực giải quyết vấn đề, tận tụy, giản dị, dân chủ và biết tôn trọng thuộc cấp. Tôi đặc biệt thú vị về những ý tưởng độc đáo của Gates. Ví dụ: “Một trong những thách thức của Microsolf hiện nay là rất nhiều nhân viên chưa nếm mùi thất bại bao giờ”, “Thành công là người thầy tồi tệ vì nó làm cho những con người thông minh nhất nghĩ rằng mình không thể thất bại”, “Mâu thuẫn có thể là biểu hiện của sự tốt lành”, “Khi mắc phải sai lầm thay vì phí thời gian và công sức tìm xem lỗi của ai thì nên tập trung xem phải sửa chữa bằng cách nào”, “Không sợ những người thông minh mà chỉ sợ những kẻ ngu đần”. Là người giàu nhất thế giới, nhưng Gates “sẽ dùng số tiền tích lũy được làm những điều lợi ích cho nhân quần xã hội... chỉ để một phần tài sản cho con cái đủ để làm bất cứ chuyện gì nhưng không đủ để không làm gì hết”...  Chia tay Microsolf, tôi thầm nghĩ, nhân vật độc đáo đó nếu không được sinh ra trong một gia đình mà cha mẹ sẵn sàng lắng nghe ý kiến của con cái và biết tôn trọng ý kiến của con cái từ lúc còn nhỏ, không được sinh ra trong một môi trường mà tài năng được tự do phát triển và được tưởng thưởng xứng đáng, thì liệu Bill Gates có là Bill Gates như ngày nay không? Mãi ngày cuối cùng tôi mới có dịp đi thăm đại gia Boeing. Boeing là tên người kỹ sư sáng lập Công ty vĩ đại nầy (William Boeing, 1881-1956). Trước đây tôi chỉ biết Boeing là đối thủ số một của Airbus, chuyên sản xuất loại máy bay dân dụng. Sang đây mới biết thêm, Boeing còn sản xuất các loại máy bay quân sự, hỏa tiễn liên lục địa, hỏa tiễn địa không... cho Bộ quốc phòng Mỹ, và tham gia chương trình phi thuyền con thoi của NASA.  Chiếc máy bay đưa tôi rời Seattle bay ngang qua Mount Rainier . Bỗng nhớ chuyến du sơn kỳ thú hôm ấy; vẫn còn sống động trong tôi cái cảm giác tuyệt vời về một đỉnh cao tuyết trắng, sáng loáng, vô nhiễm, nơi cái lạnh và cái nóng đã cùng tồn tại hằng triệu triệu năm rồi.
Huế, 12/2000
Nguyễn Văn Dũng
Nguồn: TCSH số 162 - 8 - 2002
Theo http://tapchisonghuong.com.vn/  |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét