Tiếng khèn Mông gọi mùa xuân về

Tiếng khèn Mông gọi mùa xuân về

Mùa xuân đến cũng là lúc giữa đại ngàn bao la hùng vĩ của núi rừng cất lên tiếng khèn tha thiết, lúc trầm bổng, lúc rộn ràng rồi len lỏi vào từng nếp nhà của đồng bào Mông nơi vùng cao.Cho dù cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng múa khèn của dân tộc Mông trên địa bàn tỉnh vẫn còn giữ được nguyên vẹn bản sắc văn hóa dân tộc. Ông Hoàng Minh Tân cùng các thành viên  câu lạc bộ có chung niềm đam mê với tiếng khèn Mông Trong những ngày đầu xuân, chúng tôi có dịp ghé Bản Nghè, xã Cổ Linh, huyện Pác Nặm, căn nhà nhỏ bằng gỗ, lợp proximăng được chính ông Hoàng Minh Tân cùng những người đam mê khèn góp tiền dựng lên. Ông Tân là người sáng lập ra “Câu lạc bộ khôi phục, bảo tồnkhèn truyền thống dân tộc Mông”. Câu lạc bộ được thành lập từ cuối tháng 4/2015 với sự tham gia của 15 thành viên, chủ yếu là người dân địa phương, những người có tình yêu và niềm đam mê với tiếng khèn. Theo ông Hoàng Minh Tân, xã Cổ Linh, huyện Pác Nặm: Với người Mông, thổi khèn không đơn giản là để giải trí, mà còn là thể hiện tài nghệ của mình. Bắt nguồn từ phong tục, tập quán mà âm điệu tiếng khèn Mông có rất nhiều chủ đề và bài bản. Tiếng khèn vui: Gọi bạn đi chơi xuân, gọi bạn xuống chợ, chúc nhau những điều may mắn; Khi buồn, tiếng khèn chậm và trầm thường thổi trong đám ma để chia buồn cùng gia đình, để tiễn đưa người mất sang bên kia thế giới. Tiếng khèn vui làm cho người nghe như hưng phấn thêm nhưng tiếng khèn buồn thì lại làm cho người ta có thể rơi nước mắt. Tuy đã ngoài 70 tuổi nhưng ông Tân còn khỏe và nhanh nhẹn, ông cũng là một trong số rất ít người am hiểu và thổi thành thạo 11 bài khèn truyền thống của dân tộc Mông ở Bắc Kạn hiện nay. Không kể ngày hay đêm, cứ có thời gian là ông Tân lại hô hào các thành viên đến nhà sinh hoạt câu lạc bộ để tập khèn. Đầu tiên, các thành viên tiếp cận với loại nhạc cụ này rất khó nhưng nhờ sự chỉ bảo tận tình của ông, ngày càng có nhiều người trẻ tuổi theo học và biết thổi khèn. Mỗi buổi sinh hoạt của câu lạc bộlại thu hút đông đảo bà con trong thôn đến xem, cổ vũ bởi với người dân, sau những giờ làm việc mệt mỏi, đây cũng chính là giây phút họ nghỉ ngơi, thư giãn.Ông chia sẻ, bản thân ông không ngại khó, ngại khổ, chỉ cần thế hệ trẻ hiểu, lưu giữ được tiếng khèn của dân tộc mình là ông vui rồi. Chính sự nhiệt tình của ông đã truyền cảm hứng cho nhiều bạn trẻ người Mông ở Bản Nghè để họ có thêm đam mê, ý thức cùng bảo tồn loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình, để tiếng khèn bay cao, vang vọngmãi trong đời sốngđồng bào dân tộc Mông nơi rẻo cao. Nghệ nhân Lý Hồng Quân thể hiện đam mê  với múa khèn qua các Lễ hội Xuân Ngoài ông Tân, trên địa bàn tỉnh cũng còn một số nghệ nhân có niềm đam mê với tiếng khèn. Tìm về xã Thượng Giáo, huyện Ba Bể, hỏi thăm nghệ nhân Lý Hồng Quân không ai không biết. Là một giáo viên dạy tiểu học, nghệ nhân Lý Hồng Quân, dân tộc Mông thấu hiểu rõ về tầm quan trọng của việc truyền dạy văn hóa dân tộc cho lớp trẻ. Say mê, yêu thích tiếng khèn từ nhỏ nhưng vì không có điều kiện theo học, nghệ nhân Lý Hồng Quân đành từ bỏ đam mê của mình. Cho đến năm 2004, khi ra trường và đi làm, cũng là lúc nghệ nhân nhận thấy trong đời sống của đồng bào Mông dường như đã mất đi âm thanh của tiếng khèn, điều đó khiến nghệ nhân rất trăn trở. Từ đây, nghệ nhân Lý Hồng Quân có thêm quyết tâm học thổi khèn. Vào thời điểm đó, dù áp lực của một giáo viên mới vào nghề vào không ít, nhưng anh Quân vẫn dành thời gian tìm đến những nghệ nhân thổi khèn lớn tuổi để theo học. Cùng với sự hướng dẫn của các thầy, nghệ nhân còn thu âm về nhà mày mò tự học. Cuối cùng kết quả cũng được đền đáp, nghệ nhân Lý Hồng Quân đã thổi khèn một cách thuần thục. Và đến thời điểm hiện tại, anh còn truyền dạy cho con trai và hai cha con thường xuyên biểu diễn ở các sân khấu địa phương như một cách làm sống lại âm thanh của tiếng khèn trong đời sống của người Mông xã Thượng Giáo. Khi tiếng khèn cất lên là lúc gọi mùa xuân về. Trong mỗi nếp nhà đồng bào Mông rộn rã tiếng chày giã bánh giày, nấu bánh chưng, đồ xôi nếp cẩm dâng lên tổ tiên, cảm tạ đất trời cho một mùa màng bội thu. Bên hiên nhà, hoa đào, hoa mận bung nở tinh khiết, tiếng khèn Mông da diết, hy vọng một lúc nào đó tiếp tục được đánh thức, bùng cháy trong trái tim của những chàng trai Mông đang còn thờ ơ với tiếng khèn.

Thu Trang

Theo https://backan.gov.vn/