Biết trổ bông trên những nhánh buồn

Biết trổ bông trên những nhánh buồn

Cuộc sống làm dày hơn nỗi đau mà con người phải chịu đựng nhưng cũng mang đến cho con người những trải nghiệm mà từ đó ta nhận thức rõ hơn về bản thân và con đường mình chọn. Anh Thư chọn cách đối diện với những nỗi buồn và khẳng định giá trị bản thân khi vượt qua đau khổ, chông gai của cuộc sống, như chùm hoa sử quân tử tươi tắn dịu ngọt sau cơn mưa, như bông hoa rạng ngời trên những nhánh buồn.
Tôi cầm trên tay tập thơ thứ hai của Vũ Trần Anh Thư: Ban mai thơm mắt nắng, lặng người đọc. Không chỉ một lần từ đầu đến cuối, mà tập thơ này, tôi đã đọc lại rất nhiều lần. Đôi khi, đọc ngược từ bài thơ cuối tập số 123 trở về bài thơ đầu tiên. Đôi khi, vô tình lật trang bất kỳ, để tìm thấy tâm hồn mình đang đồng điệu với câu thơ nào, như bói Kiều ấy.
Tập thơ thứ hai của Thư, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của Người-Đàn-Bà-Trong-Veo mà tôi đã biết hai năm về trước ở tập Tiếng mưa. Nếu Tiếng mưa đánh dấu bước đầu thành công của một người đam mê thơ cháy bỏng, thì Ban mai thơm mắt nắng là sự khẳng định bút pháp nghệ thuật và nhân sinh quan của nhà thơ – Người-Đàn-Bà-Trong-Veo từng trải, hiểu đời.
Thư chọn một lối viết thơ mới, mới với người đọc và mới với cả những người viết chuyên nghiệp. Thể thơ 1-2-3 (do nhà thơ Phan Hoàng sáng lập vài năm gần đây) đòi hỏi sự chắt lọc hình ảnh, câu chữ, cấu tứ tinh tế với số lượng ngôn từ giới hạn, vừa đặc tả hình ảnh, vừa truyền tải thông điệp cá nhân và triết lý về cuộc sống. Với ngôn ngữ thơ mới này, không thể chỉ thành công bằng đam mê, mà phải bằng bản lĩnh của người vững chãi trên con đường thơ ca và đường đời.
Thư đã thành công với hình thức thơ mới này. 123 bài thơ là 123 lời chiêm nghiệm về cuộc sống, về những người thân yêu, về thế giới hạn hẹp xung quanh Thư và cả thế giới bao la rộng lớn đầy bất ổn ngoài kia. Tôi vẫn gặp những nét đáng yêu của Người-Đàn-Bà-Trong-Veo trong tập thơ Tiếng mưa hai năm về trước. Mềm mại, dịu dàng, tinh tế, bao dung khi ngắm hoa, thưởng trà, khi bất chợt mùa về ngang phố. Tình yêu đằm thắm nồng nàn với con, với người đàn ông của đời mình. Lòng kính hiếu với cha mẹ. Bất cứ nơi nào đặt chân đến, Thư đều thả tâm hồn mình vào đó để tiếp nhận và tích lũy nét văn hóa và bề dày lịch sử.
Vẫn là Người-Đàn-Bà-Trong-Veo nhạy cảm với mọi thay đổi xung quanh mình, nhưng đến tập thơ này, Thư bày tỏ niềm đau xót, sự băn khoăn trăn trở, những khắc khoải, lo âu mà người đàn bà bước vào tuổi trung niên ít nhiều đều mang nặng trong lòng. Câu thơ thảng thốt về sự vô thường:“Cuộc đời ngắn lắm người ơi/ Sát na chưa ngỏ khắc thời vụt bay”. Càng đi đoạn đường dài hơn trên cuộc đời, càng chứng kiến nhiều hạn định trong cuộc sống, càng thấy tiếc rằng mình chưa yêu nhiều hơn thế, chưa cho đi nhiều điều hơn thế.
Cuộc sống bộn bề bao điều nhắc nhớ
Yêu thương không báo thức theo giờ
Trái tim tự lên dây cót. C…u…c…c…u…
Người đàn bà bước vào tuổi trái tim đã chai sạn, hoài niệm về thanh xuân đã qua, ép kiệt mình trang thơ vẹn nguyên tháng năm rực rỡ nên Thư thỉnh cầu điều mong ước với người đàn ông của mình: “Nếu già đi bên nhau hãy thật chậm nhé anh”. Cho dù thời gian và sóng gió cuộc đời hằn nếp, Thư vẫn giữ tâm hồn trong trẻo, bình an.
Đã bao mùa lộc vừng thay lá
Tình em tơ nõn buổi ban đầu
Trao tay lặng yên ngỡ một thời chồi biếc
Tôi nể phục nhất về tuyên ngôn của Thư trước cuộc đời, Người-Đàn-Bà-Trong-Veo khẳng định bản lĩnh kiên cường của mình trước mọi thử thách hay đau khổ.
Nào ai biết mới đây vừa đẫm đìa nước mắt
Thì em ạ, hãy như đời cây cỏ
Biết trổ bông trên những nhánh buồn
Cuộc sống làm dày hơn nỗi đau mà con người phải chịu đựng nhưng cũng mang đến cho con người những trải nghiệm mà từ đó ta nhận thức rõ hơn về bản thân và con đường mình chọn. Thư chọn cách đối diện với những nỗi buồn và khẳng định giá trị bản thân khi vượt qua đau khổ, chông gai của cuộc sống, như chùm hoa sử quân tử tươi tắn dịu ngọt sau cơn mưa, như bông hoa rạng ngời trên những nhánh buồn.
Người đàn bà tinh tế giấu sự thông minh, sắc sảo của mình bên trong sự dịu dàng. Hình ảnh trong thơ Thư lúc nào cũng nhẹ nhàng, dịu êm nhưng ẩn chứa nội lực bứt phá tiềm tàng, biến hóa ngôn từ như được tạo hóa ban phép xoay vần con chữ. Tôi thích những hình ảnh ẩn dụ đắt giá, thông minh, chứa rất nhiều chiều của thời gian, không gian và nội tâm sâu sắc.
Hiến dâng đâu chỉ vì hy vọng tái sinh
(Chiếc bình pha lê và hoa hồng)
Có lúc soi đêm thẳm sâu thấy bóng mình đi vắng
(Gương)
Đêm chắt chiu tinh khiết
Vun tròn đầy giọt sương
Ban mai chiu chắt nắng
Gọi búp hồng lên hương
Ngày chắt chiu yêu thương
(Đợi hoàng hôn thắp lửa)
Em bỏ quên tháng Mười hai
Trái tim tháng Giêng lỗi nhịp
Gỡ đúp tờ lịch. Nhân đôi ban mai xanh
Order chiếc vé mùa xuân đêm khuya nghẽn mạng
Em thả icon “thương thương” làm giấy thông hành
(Xoay kim đồng hồ về chuyến tàu anh)
Vẫn là người đàn bà yêu thương con vô hạn, lo lắng thương nhớ khi con đi xa: Bay ngược kim đồng hồ cùng con đón bình minh/ Bên này hết ngày dài, nối bên kia ngày mới/ Khoảng cách khứ hồi nhờ nỗi nhớ truyền tin (Ngược chiều kim đồng hồ) nhưng trong thơ Thư có nỗi đau của cá nhân trong nỗi đau của nhân loại, trước những thảm họa mà cả thế giới phải đối mặt. Đến giờ, không ai dám nhắc lại những ngày tất cả gồng mình trước Covid. Tôi có những chiếc áo dài mới may cất trong tủ, thỉnh thoảng mở tủ ngắm nhìn, thở dài. Hay nhiều đàn bà khác ăn mặc trang điểm lồng lộn chỉ để đi chợ theo tuần và đi đổ rác. Tôi đồng cảm với những câu thơ thật là đàn bà:
Ước một ngày thế giới không còn Covid
Chúng mình miên du hoàng hôn
Rực rỡ váy không dây căng phồng gió biển
Sóng tóc tự do bỏ quên bờ vai trắng
(Này chiếc váy bị bỏ quên trong tủ) 
Covid đảo lộn cuộc sống, thay đổi cả những điều thế giới đang tưởng là chân lý. Hình ảnh người mẹ đau đáu nỗi lòng khi chứng kiến buổi lễ đánh dấu trưởng thành của con mình, sự tương phản giữa cái ảo và cái thực:
Mẹ dự lễ tốt nghiệp online của con
Yêu thương chỉ được chạm bằng nỗi nhớ
Những cái nắm tay, những nụ cười tươi, ánh nhìn trìu mến
Phút giây đón tấm bằng thầy trao… chỉ là ảnh hình trực tuyến
Nhưng giọt mắt mẹ dâng soi khuôn mặt con rất thật. Lúc này…
(Có thể nào cách ly cảm xúc)
Có nỗi sợ hãi ẩn chứa trong nội tâm khi đối diện với khủng hoảng: Chiếc khẩu trang hay bản tin mỗi ngày rào kín mọi giác quan/ Có phải Covid khiến ta không còn cảm thấu cái đẹp giữa những ngày nhân loại sống phấp phỏng trong bất ổn, khi mà:
Cơn giông lốc đêm cuối tháng Bảy
Bật tung bản lề âu lo
Gió thốc vào những số đếm tăng dần mỗi ngày. Cuộn xoáy
Thêm mười bốn ngày thành phố giãn cách
(Em đang dỗ giấc ngủ đây anh)
Người với người – không vạch sơn nào mà thăm thẳm cách chia
(Giới hạn đường biên chao đảo cuộc người)
Rớm lệ ảnh hình dòng người đùm túm hồi hương
Những bánh xe lăn dặm trường nóng lòng neo bến Mẹ
(Hà Nội ngày thứ tám giãn cách)
Tâm hồn trong veo nhạy cảm trước cái đẹp, sự yêu thương nhân hậu đã dẫn đường vượt qua mọi thử thách của cuộc đời. Những ngày tháng đằng đẵng cái chết rập rình nhân loại ấy, Thư vẫn nhận ra:
May mà quỳnh da diết đơm hương. Đêm nay. Em vừa kịp…
(Đừng bỏ lỡ nhé anh)
Kháng thể yêu thương không ai đo đếm lặng lẽ nhân lên
(Những con số tịnh tiến vào đêm)
Chân lý giản đơn của cuộc đời sau những câu thơ Thư viết về thời Covid, chỉ có lòng bao dung mới đủ xoa dịu những đau thương mà con người gánh chịu. Cái đẹp luôn ở bên cạnh ta ngay cả những thời khắc nghiệt ngã nhất, chỉ là ta có đủ nhân từ để nhìn thấy nó không thôi.
Viết về những câu thơ của Thư còn nhiều điều lắm. Người-Đàn-Bà-Trong-Veo còn rất nhiều góc khuất của tâm hồn, mà ưu tư đâu đã được bày tỏ hết. Người đàn bà yêu cuồng nhiệt như “Hoa sữa tháng Mười rưng rưng phím dương cầm”. Những nồng nàn chẳng biết giấu vào đâu/ Lỡ một ngày vì yêu ngộp thở.
Tôi biết chặng đường thơ của Thư vẫn còn đang ở phía trước, dù tình yêu dành cho thơ đủ lớn, đâu đó vẫn canh cánh nỗi truân chuyên.
Những vần thơ chống mắt xuyên đêm gọi nhau vượt sóng
Miết mải tay chèo bến chữ vẫn mờ xa
(Những câu thơ mất ngủ)
Nhưng tôi mong Thư kiên định với tình yêu thơ của mình như “Chữ nghĩa ân tình mắc nợ tháng năm”. Và cuối con đường Thơ đầy chông chênh, sẽ là “Khoảnh khắc thăng hoa đền đáp luống cày ngữ ngôn nhọc nhằn”.
Tôi tin Vũ Trần Anh Thư sẽ thành công.
23/8/2025
Phạm Thị Xuân
Theo https://vanhocsaigon.com/