Phát triển ngôn ngữ tiếng Việt
qua góc nhìn âm nhạc
Bước sang những năm đầu thế kỷ XXI, câu nói “Giữ gìn sự
trong sáng của tiếng Việt” không còn giá trị bởi tốc độ phát triển ngôn ngữ thế
hệ mới. Đọc báo ngày thường du nhập quá nhiều từ ngữ nước ngoài, viết tắt không
chú giải, từ lóng…Đặc biệt báo mạng, các bloog, facebook, Nick name, tuổi teen
còn ngụy tạo ngôn ngữ riêng, người ngoài không đọc nổi.
Chỉ qua mấy dòng vừa viết ra đã vay mượn nhiều từ nước ngoài,
đây là quy luật vận động ngôn ngữ trước bước tiến hội nhập xã hội thời đại mới.
Trong các công trình nghiên cứu thường sử dụng từ ngữ nước ngoài, một số thuộc
về chuyên môn, số khác lấy từ ngữ các nhà báo. Phải công nhận ngay khi có chữ
quốc ngữ, các nhà báo những người tiên phong phát triển ngôn ngữ nhanh, góp nhiều
từ dân tộc khái niệm mới cả tiếng ngoại lai. Vào năm 1865, tờ Gia Định báo phát
hành số đầu tiên, tiếp các báo tư nhân nhiều nhà báo viết về nội dung xã
hội nghệ thật phát triển ngôn ngữ mới như các từ: Tài tử, Ca ra bộ, Cải
lương…đưa vào cả từ Pháp vay mượn Ca ra bo, opera, comedi… các đường phố tràn
ngập tên tiếng pháp: Rạp hát Modera- cunera, có gánh cải lương lấy tên Vergue
Sa Dec… Ngôn ngữ Việt khi mở ra thế giới phương Tây pha trộn, vay mượn nhiều từ
nước ngoài. Ngày nay, đọc báo nhan nhản từ tiếng Anh, nếu thời thuộc Pháp đọc
báo thường gặp từ Pháp Việt, bây giờ Anh Việt. Người Hà Nội xưa quen giao tiếp,
nói tiếng Việt lại đá một câu tiếng Pháp, còn biểu hiện hành động văn hóa Pháp:
Nhún vai, mỉm cười… Tôi không quên ấn tượng nhìn ông Nguyễn Cao Kỳ khi nói chuyện
kiểu cách: Nhún vai, giơ tay… thấm nhuần sâu sắc hành động văn hóa Pháp. Ngày
nay, giới trẻ sử dụng nhiều vốn từ Anh nhưng chưa ngấm hành động con người văn
hóa Mỹ. Vì sao giới trẻ xính tiếng Anh bởi họ tiếp xúc thường xuyên, các báo
xính sử dụng từ Anh… Nguyên nhân từ ngữ Việt viết quá dài, còn nhiều từ chưa thể
bao quát hết ý nghĩa buộc phải vay mượn sử dụng gọn hơn, nhiều từ tiếng
Việt không thể thay thế. Nhưng khốn khổ cho mỗi lần đọc báo hay gặp từ ngữ Anh,
nhiều độc giả bỏ qua, gặp chữ viết tắt, tiếng lóng đành “bắc thang lên hỏi ông
trời”. Đến đây phần giải nghĩa từ ngữ Anh gồm một số từ phổ biến trong âm nhạc
như Điva, Tophits, nhạc DJ, nhạc Đance…
Các nhà báo xính sử dụng từ Diva trong các bài viết âm nhạc,
thậm chí còn khởi xướng bình chọn phong tặng danh hiệu một số ca sĩ xếp hạng
Diva. Ý nghĩa tích cực là tôn vinh ca sỹ dòng ca nhạc đại chúng, tuy vậy lại
người nhận, người từ chối. Vì sao nảy sinh hiện tượng tôn vinh bị khước từ?
Có lẽ ca sĩ hiểu tính hai mặt của danh từ này, hay cho mình ở thứ bậc cao
hơn thuộc dòng âm nhạc khác? Riêng các ca sĩ phương Tây, họ bị sok khi ai gọi
mình là Diva vì những biến nghĩa hai mặt của từ.
Nguồn gốc từ diva theo các nhà nghiên cứu lúc đầu tiếng Ý,
diva là “Nữ thần”. Danh từ này dành phong tặng các nữ, nam ca sĩ opera hàng đầu
giọng hát: Soprano, terno. Khoảng năm 1883, tiếng anh sử dụng khái niệm diva,
sang những năm đầu thế kỷ XX trở thành phổ biến dành tặng những ca sĩ hàng đầu
dòng nhạc đại chúng. Sau này, khái niệm diva phong tặng cho bất cứ ai tài giỏi
trong thể thao, nhảy múa… Đến những năm đầu thế kỷ XX, chữ diva nhiều biến
nghĩa: “Người đàn bà khinh ghét, con điếm (tiếng lóng dân chơi Anh).Hiện nay tại
xã hội Mỹ, châu Âu những năm đầu thế kỷ mới, chữ diva thường bị hiểu theo nghĩa
xấu xa về thái độ ứng xử, tính ganh ghét đố kỵ tài năng, ích kỷ nhỏ nhen trong
giới ca sĩ diễn viên. Là nghệ sĩ thế kỷ XXI, ai nhận danh hiệu “Diva” thật thảm
họa, phải chăng Mỹ Linh sợ quá! không dám nhận danh hiệu người đàn bà Điva.
Những thuật ngữ đĩa nhạc theo nhà nghiên cứu sản xuất đĩa nhạc,
các từ khóa: CD, VCD, DVD, DVD Digitan… Thường hiểu đơn giản đĩa CD-đĩa nhạc
không hình, viết đầy đủ: Audio CD. Đĩa VCD là loại đĩa nhạc hình ảnh, ghi là:
VCD-Video compact. Đĩa DVD là Digitai Video Disc, loại đĩa nén nhiều bản nhạc,
hình ảnh độ nét cao.
Top hit, những bản nhạc nhiều người nghe, nhiều người yêu
thích…Top hit còn nghĩa bước ngoặt bất ngờ, điểm nhấn của bài hát, hay một
Abum… Nghĩa là theo ngữ cảnh khi nói, vận dụng cách hiểu. Như thế chỉ viết một
từ gồm hai chữ chứa đựng đa nghĩa, sử dụng tiếng Việt tốn nhiều từ. Đây là điều
báo chí hay nhiều văn bản, cả công trình nghiên cứu ngày nay vận dụng nhiều từ
vay mượn tiếng Anh như phải bảo tồn nghệ thuật cổ dưới dạng logictic, hoặc xây
dựng cầu cảng theo logictic…
Nhạc Dance: Nhạc nhảy điện tử sterio, xuất hiện vào năm 1970
tại các câu lạc bộ, vũ trường châu Âu, do các DJ điểu khiển âm thanh điện tử.
Nhạc Dance là nhạc vũ trường âm thanh điện tử sterio, thay thế các ban nhạc sống
âm thanh mo no.Tuy nhiên nhạc Dance-nhạc nhảy nhiều thể loại.
Cover, Phối khí, dàn dựng lại, ghi âm lai một bài hát, dàn nhạc
trước đó đã ghi âm coi là bản gốc, nay Cover làm lại. Cover nghĩa là
trình diễn theo cách làm mới tác phẩm ban đầu…Theo nghĩa này, cover nhiều cấp độ
khác nhau, cover phối khí lại tác phẩm thay đổi màu sắc hòa thanh, nhưng giữ
nguyên nhịp điệu tiết tấu, biểu diễn gần nguyên tác. Ngược lại cover thay đổi
hoàn toàn hòa thanh phối khí, nhịp điệu tác phẩm từ giai điệu dân ca chuyển
sang pop hay rock, hip hop, trình diễn múa nhảy hiện đại. Nghĩa cover làm lại
tác phẩm âm nhạc, không như bản gốc, đây là phiên bản. Nghệ thuật ca nhạc thế
giới xuất hiện nhiều phiên bản cover, nổi tiếng hơn tác phẩm ban đầu.
Nhạc DJ, là nhạc gì? Năm 2006, tôi mở sàn nhảy cổ điển tại tầng
II khu nhà Triển lãm Giảng Võ-Hà Nội. Ngày ấy thuê một DJ hạng bét, giá dao động
từ 6 đến 8 triệu đồng/tháng. DJ hạng hai từ 12-15 triệu đồng/ tháng, hạng nhất:18-20
triệu đồng, khi đó một vũ công dẫn khách nhảy 03 ca/ngày, lương cả tháng 0-3
triệu đồng. Nhưng vũ công ăn khoản bo khách hàng, một lần dẫn nhảy khách bo từ
20 ngàn đến 50-100 ngàn đồng. Một số cô, bà nhìn ngon mắt bo vũ công xe SH, tiền
mua nhà đất.
Nhạc DJ chỉ là DJ, sau hậu trường chẳng ai biết, chẳng ai bo.
Nên người phụ trách nhạc DJ trả lương quá cao, bởi không có anh ta miễn nhảy.
Phải nói ngày xưa hầu hết các sàn nhảy đánh “nhạc sống” tạo không khí vui hơn,
vào những năm cuối thế kỷ XX, công nghệ ghi âm phát triển cao, các gã “Đi Giây”
lại lựa chọn, kết nối, chỉnh sửa những bản nhạc nhảy thành kỹ nghệ âm thanh đỉnh
cao, giết chết ban “nhạc sống”. Các vũ trường thay thế nhạc công bằng người “Đi
Giây”. Đây là thuật ngữ dân làm sàn gọi để chỉ những người phụ trách âm thanh,
ánh sáng ca nhảy. Những người chơi nhạc vũ trường, các ban nhạc nhảy ra đời vào
năm 1930, kéo dài thịnh hành thống trị suốt đến những năm 1970 thế kỷ XX, khi
công nghệ ghi âm phát triển họ bị rơi ra ngoài quỹ đạo sàn nhảy vũ trường. Dù
công nghệ DJ đến muộn ở nước ta sau năm 1980, nhưng hiện nay nó thống trị các
vũ trường, nhiều người gọi là một thể loại nhạc DJ. Nhạc DJ, nói về lịch sử nó
xuất hiện cùng thời với các ban nhạc vũ trường, nhưng thường thấy ở đài phát
thanh chưa tiến vào các sàn nhảy.
Bây giờ do cách gọi quen thành thể loại nhạc DJ, cách gọi và
giải thích này không đúng? Bởi những “người DJ”, không phải nhạc sĩ sáng tác nhạc,
không tạo ra một hình thức thể loại âm nhạc riêng. Họ là người có công chọn cắt,
chỉnh sửa, hòa trộn nâng cao chất lượng kỹ thuật âm thanh những bản nhạc nhảy,
còn nguyên tác vẫn là của nhạc sỹ. Nên gọi nhạc DJ là nhạc vũ trường, không có
nhạc DJ, chỉ có “người DJ” theo cách gọi dân làm sàn.
Mới lướt qua một số thuật ngữ tiếng anh sử dụng vào âm nhạc
biểu hiện phong phú, đa nghĩa, đòi hỏi người thưởng thức ca nhạc thế kỷ XXI mất
nhiều công tra cứu từ khóa tiếng Anh. Thời nay nhờ Google muốn gì được ấy, giảm
bới thư viện sách tra cứu mất nhiều thời gian, bằng không hãy học Anh ngữ.
.
Hà Nội, 25-10-2014Tuấn GiangTheo https://vanchuongviet.org/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét