XXXLàm biên tập viên talawas dễ như vô bếp chiên khoai

Làm biên tập viên talawas dễ
như vô bếp chiên khoai!

Thế này nhé: Dù không phải là "chuyên gia" trong bất kỳ lãnh vực nào, nhưng là một biên tập viên talawas, bạn cũng sẽ lần lượt được giao cho việc hiệu đính một bài viết có liên quan đến chính trị, kinh tế, văn hoá, lịch sử, văn học-nghệ thuật, ngôn ngữ-dịch thuật… Tha hồ mà làm giàu thêm kiến thức bản thân. Chỉ cần vài "điều kiện cần và đủ" là một biên tập viên talawas có thể hành nghề: biết tiếng Việt và biết một ngoại ngữ, sử dụng được bộ chữ Việt Unicode trên Word/Computer, có bên cạnh một cuốn tự điển tiếng Việt, một cuốn chính tả tiếng Việt và "bản quy định việc biên tập bài vở cho talawas". Quên, thêm tí thì giờ rảnh trong ngày, thường là khoảng thời gian từ mười đến mười hai giờ đêm, đôi khi trễ hơn một chút. Có gì khó khăn, nhiêu khê đâu, phải không nào?

Coi dzậy chớ hổng phải dzậy!
Gặp hên, bạn sẽ nhận được một bài viết với nội dung súc tích, bố cục rõ ràng, văn phong mạch lạc. Như một chiếc bánh ngọt mà người viết khéo tay hào sảng gửi tặng, kèm theo cả cách hướng dẫn thực hiện. Bạn mừng hơn trúng số: vừa học hỏi thêm được nhiều điều bổ ích, vừa đỡ mất thì giờ soạn sửa, chỉ việc tu bổ lại bài viết chút đỉnh cho đúng theo quy định kĩ thuật của talawas rồi đưa bài lên mạng. Nhiệm vụ hoàn thành. Như một hướng đạo sinh, bạn có thể hân hoan thơ thới làm việc riêng của mình và cảm thấy… cuộc đời hồng tươi vì đã thực hiện được ít nhất một điều tốt trong ngày!
Gặp hên hơn, bạn thấy trong hộp thư của mình một bài viết tròn trùng trục như củ khoai, đọc tới đọc lui, đọc xuôi đọc ngược xong, tự hỏi: bài này nói gì đây ta? Bóc vỏ củ khoai, sắp xếp lại câu cú, lên hàng, xuống dòng, phân đoạn, chia chương đâu đó xong xuôi, bạn bắt đầu xoáy mũi dao mổ vào từng con chữ. Sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, C, T, có G, không G, có H, không H… , mấy quyển tự điển tiếng Việt và tự điển chính tả tha hồ mà "lên lớp" về "trình độ chính tả cấp một" của người viết bài và người sửa bài! Tưởng có thể thở phào sau cú moral… Gượm đã, xong đâu! Tiếp theo, một màn sới vật với các dấu: chấm, phẩy, chấm-phẩy, hai chấm, ba chấm, gạch ngang, gạch chéo, ngoặc đơn, ngoặc kép… được dùng loạn cào cào, bạ đâu bỏ đó, hỗn loạn kinh hoàng! Thêm các kiểu chữ viết nghiêng, chữ in đậm tung tăng chen vai thích cánh, không với một lý do rõ rệt nào cả. Lần này thì bạn… bơ vơ, không có ông thầy tự điển nào kè bên để giúp đỡ. Dựa vào "bản quy định" một chút, dựa vào kinh nghiệm bản thân một chút, dựa vào cách trình bày của sách ta, báo Tây nhiều chút, rốt cuộc, bạn cũng cắt được củ khoai ra thành những lát mịn màng, không còn mắt, chẳng vết hà ăn, hết luôn cả sượng, sùng. Vào bếp, bắc chảo dầu, bạn xắn tay áo, chuẩn bị chiên. Trời đất, gì nữa thế này, lại sót lỗi chính tả, mà là chính tả… Tây! Nhiều người viết có thói quen chêm thêm chữ ngoại quốc vào bài, lại viết theo trí nhớ thính-thị, nên sai cả tên riêng lẫn từ chung. Tự điển tiếng Anh, tự điển tiếng Pháp trong nhà lại được lôi ra, không an tâm thì leo vào Google đối chiếu. Sông Vú (Sein) trở lại thành dòng Seine, Washington - ông tổng thống đầu tiên của nước Mỹ - được hoàn trả chữ G để không phải khập khiễng chống nạng bước lên mạng và chú "chó bò tót" bull-dog ngúc ngoắc đuôi cụt nhất định đòi đổi chữ N lạ hoắc lạ huơ để lấy lại hai chữ L thân thuộc của mình.
Yên tâm rồi nhé. Bạn lên internet, vào hộp thư toà soạn, gửi bài đã hiệu đính đến tác giả bài viết, với chú thích rõ ràng về những đề nghị sửa, đổi, thêm, bớt. Chờ phản hồi của tác giả. Dầu cũng vừa sôi tới, reo xeo xeo trong chảo. Bạn cho từng lát khoai mỏng trong veo vào. Khoai bềnh bồng chen đẩy, phồng rộm lên, vàng ròn. Vớt ra đặt lên đĩa sứ có lót giấy thấm. Bạn cẩn thận lật tới lật lui lát khoai cho giấy thấm sạch dầu. Coi chừng đấy, sơ sẩy là lát khoai mỏng tang sẽ vỡ đôi, lại công toi! Mà có khi công toi thật! Tác giả không đồng ý với sửa đổi, trả lời bằng những e-mail phản hồi dữ dội: dằn dỗi, trách giận, tẩy chay, thậm chí thoá mạ hay đe dọa (con cái rứt ruột đẻ ra, sao nó lại dám bẻ đầu, sởn tóc, sơn phết, tiả tót lạ lùng quái gở đến thế?) Tác giả đồng ý với sửa đổi, nhưng cũng cho biết thêm là vừa "lỡ" đưa chính bài viết lên một trang báo mạng khác, hoặc, sửa vài chữ, thêm vài câu vào cái nguyên bản củ-khoai-chưa-lột-vỏ chứ không thèm ngó ngàng gì tới đĩa khoai chiên cháy bén cạnh đang gọi mời bên bếp. Bạn loay hoay gãi đầu gãi tai. Phải làm sao bây giờ? Bỏ thời thương, vương thời tội… Thôi, đành cho vào tủ đông lạnh… để dành!
Cũng may, các tác giả viết cho talawas phần đông là người-tử-tế, những trục trặc kỹ thuật ở phút chót cũng ít khi xảy ra, nên sáng sáng, biên tập viên còn có dũng khí và cơ may rắc chút muối mịn lên mặt từng lát khoai, mở cửa bếp và mời người đọc, đã ngồi ngay ngắn trên ghế, sẵn sàng tay dao tay nĩa, khăn ăn quấn quanh cổ hay phủ trên đùi, thưởng thức món điểm tâm thơm lừng, béo ngậy, giòn tan của mình.
Mời bạn vào làm biên tập viên cho talawas nhé! Dễ ợt như vô bếp chiên khoai ấy mà!. 

4/11/2006

Cổ Ngư

Theo http://www.talawas.org/