Tháng sáu - “Mưa gieo”

Tháng sáu - “Mưa gieo”

Tháng sáu - tháng giữa mùa hạ. Thi thoảng những cơn mưa rào bất chợt kéo về kèm theo sấm chớp rền vang như xé trời chiều hạ. Thế nên người ta còn gọi với tên khác “mưa giông”. Với người dân ở vùng canh tác lúa gieo dựa vào nước trời lại gọi với cái tên thân thương “mưa gieo”.

Mùa hạ miền Trung nắng như đổ lửa. Cây cỏ quắt queo ngước đợi nước trời. Khi mặt trời vừa nhu nhú sau lũy tre làng thì thời tiết đã oi nồng. Còn nói chi đến cái nắng chang chang giữa trưa. Vậy đấy, nắng tháng sáu ở miền Trung thật nghiệt ngã. Nắng như thiêu như đốt làm cây cỏ, súc vật và con người như chững lại. Chỉ có tiếng ve vẫn réo rắt ngân hoài đến thắt ruột, thắt gan. Và những vòm phượng vĩ vẫn vô tư hứng nắng hạ mà cháy hết mình cho một góc trời rực đỏ sắc hoa.

Như quy luật bù trừ tự dưỡng của tạo hóa để làm dịu đi cái nắng hừng hực thiêu đốt ấy, những cơn mưa rào lại bất chợt đổ nước ào ạt vào độ mặt trời ngả bóng xế tà.

Mưa tháng sáu là nỗi mong chờ của con người và vạn vật trên dải đất miền Trung. Trời đang chang chang nắng bỗng dưng nắng nhạt đi, bầu trời râm mát. Gió từng cơn thông thốc thổi, xô nghiêng tàng cây, bụi rậm rồi lắc lay với biên độ mạnh. Những đám mây đen trĩu nước cuồn cuộn trên bầu trời. Những tia chớp nhấp nháy đằng xa kéo theo chuỗi sấm rền vang. Trời bắt đầu mưa. Những hạt mưa to lộp độp rơi lèo xèo trên mặt đất khô khốc lâu nay. Rồi trời mưa xối xả, mưa ào ạt trắng trời. Trong mưa, những tia chớp loằng ngoằng chói rực như gần hơn. Tiếng sấm rền vang inh tai cũng gần hơn. Mọi người cũng kịp trú mưa. Họ khép mình dưới hiên nhà hàng xóm, dưới quán nhỏ ven đường mà hớn hở reo vui. Họ ngước lên bầu trời đầy mưa mà lẩm nhẩm: “Mưa… mưa đi “ông”!”. Câu nói dân dã chất phác ấy đối với người dân vùng khô hạn quê tôi sao mà thiết tha quá đỗi. Họ như muốn kéo hạt mưa dày thêm, to thêm để thỏa lòng mong đợi. Vì mùa màng, hoa trái của họ trong ngày nắng hạ chỉ cầu mong vào hạt nước trời.

Trở lại với tên gọi “mưa gieo”. Đối với những ai sống ở vùng quê ven sông, ven suối đủ nước tưới tiêu quanh năm không phụ thuộc vào nước trời thì nghe hai tiếng “mưa gieo” tưởng chừng xa lạ. Và thế hệ trẻ bây giờ đang sinh sống ngay cả trên quê “đồng gieo” thuở ấy cũng thành xa lạ. Bởi ngày nay, hệ thống thủy lợi đã gần như phủ khắp, nhờ đắp đập ngăn sông, nhờ hồ chứa nước. Nếu không, lại nhờ giếng đào, giếng khoan rồi gắn máy bơm bằng động cơ điện, động cơ nổ mà chủ động nước tưới cho cây trái ruộng đồng quanh năm. Thế nên tên gọi “mưa gieo” đã dần đi vào quên lãng. Không còn là niềm khát khao mong đợi như xưa. Cánh đồng ngước đợi “mưa gieo” đem lại giai điệu rộn ràng sinh sôi của vùng quê “đồng gieo” chỉ còn trong kí ức vời xa, trong tâm tưởng không phai của những người giờ đang độ tuổi trung niên trở lên…

“Mưa gieo” thường kéo về vào ba buổi chiều liên tiếp và trở thành thông lệ của thời tiết tháng sáu. Vì vậy người dân quê tôi thường gọi tắt “mưa ba chiều” và vụ lúa gieo cũng bắt đầu từ đây. Trong ký ức của tuổi thơ quê tôi, những cơn “mưa gieo” bất chợt ngày xưa như luôn trú ngụ trong miền sâu thẳm tâm hồn. Bởi những cơn mưa ấy không những là niềm hân hoan, chờ đợi của quê nhà mà còn là niềm vui khó tả, là kỷ niệm ngọt ngào của tuổi thơ khi được tắm mưa mùa hạ với những trò chơi dân dã trong mưa nơi chốn quê. Giờ ai đã ly hương vì kế sinh nhai thì những hạt “mưa gieo” thuở xa xưa chắc sẽ rơi hoài trong tâm tưởng. Và trong cơn mơ nhớ về cố xứ chắc không quên gọi thầm: “Thuở ấy đâu rồi? Thuở ấy đâu rồi?”.

“Mưa gieo” bất chợt đến. Bất chợt tạnh. Để lại bầu trời xanh thẳm yên bình. Sau mưa không gian thật tĩnh lặng mát rượi và ta ngỡ không gian như dãn ra bởi trời trong veo trải nắng vàng ươm cho ta cái nhìn thăm thẳm trời chiều. Mơ hồ ta nghe cây lá cựa mình dưới vạt nắng chiều nghiêng nghiêng xuyên qua tán lá, xuyên qua giọt nước mưa đọng trên ngọn cỏ lối đi mà lung linh đa sắc.

Đâu đây từ bờ tre hay tán cây bụi rậm tiếng cuốc kêu vang vọng. Tiếng cuốc ngân dài giai điệu sinh sôi, hân hoan và đằm thắm như kéo tâm hồn con người trở về với hoài niệm xa xăm. Hoàng hôn chầm chậm buông. Hơi nước sau mưa bồng bềnh dày đặc như sương giăng của tiết trời đầu xuân. Mùa trăng cũng đã về. Đêm nay trăng sẽ sáng hơn, ánh trăng sẽ vàng hơn giữa đất trời mênh mang. Để hồn quê lâng lâng chút tình thổn thức.

Như điều hẹn ước, cánh đồng làng đã được dọn sạch. Hẹn ngày xuống giống. Và ngày ấy sẽ là ngày sau các buổi “mưa gieo” đúng đủ “ba chiều”. Vụ mùa lúa gieo cũng bắt đầu. Khác với những vụ mùa lúa cấy bằng mạ non lao xao cùng khúc ca dao “Trên đồng cạn, dưới đồng sâu/ Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa”. Khúc ca dao ấy không vọng âm từ cánh đồng lúa gieo. Mà sau những lần “mưa gieo”, sau những đường cày của cha là bàn tay gieo hạt nhịp nhàng của mẹ. Những hạt giống được vung ra từ bàn tay mẹ sẽ nẩy mầm thành cây lúa non chịu hạn dưới nắng trời mùa hạ. Rồi hít thở khí trời, tựa mình vào giọt sương đêm mà tồn tại đợi giọt mưa thu mà phát triển, mà ngậm đòng, mà cho hạt.

Không như các vụ mùa khác, tuy năng suất thấp nhưng vụ mùa lúa gieo là mùa thi vị. Bởi người nông dân không bắt đầu ra đồng từ buổi sáng tinh mơ mà bắt đầu khi bóng tà dương ẩn mình sau rặng núi xa xa và kéo dài đến bảy tám giờ đêm. Cánh đồng sau mưa mát rượi, mơn man gió nồm nâng cánh diều vi vút. Mùa trăng  vành vạnh, sóng sánh dắt lối đường cày. Trăng mơ màng, sương lãng đãng, gió vi vu… Tiếng đêm như trải lòng giao hòa thân thiện giữa con người, đất trời, gia súc và càng làm tăng nghĩa tình làng xóm qua bát nước chè trong buổi gieo đêm, hay buổi cơm chiều cùng nhau quây quần nơi đồng gieo qua những gánh cơm chiều mộc mạc chốn quê.

Đằng sau những hạt mưa gieo tháng sáu quê tôi là vậy. Giờ đã thành hun hút vời xa. Trong tôi tiếng “mưa gieo” cứ vọng hoài nỗi nhớ.

13/10/2016

Bùi Huyền Tương

Nguồn: Tạp chí Cửa Việt số 263, 8/2016

Theo http://www.tapchicuaviet.com.vn/