Về tiếng kêu của những đêm mùa hạ

Về tiếng kêu của những đêm mùa hạ

Trong những âm thanh đồng vọng của cuộc sống, có lẽ tiếng cuốc là thanh âm ám ảnh với tôi nhất.

Hôm nay, tôi lại về đây, ngôi làng bé nhỏ, thân yêu của mình, để được đắm chìm trong những ký ức của tuổi thơ đói nghèo, lam lũ mà tràn đầy ước vọng, yêu thương. Và đặc biệt, tôi về quê là tìm về sở thích thời thơ bé của mình: được nghe tiếng cuốc kêu vào những trưa hè. Đã lâu lắm rồi, tôi mới lại được nghe những thanh âm thân thương đến thế. Ở thành phố, tôi thường phải chịu đựng những âm thanh inh tai nhức óc của tiếng còi xe máy ô tô, những thanh âm chát chúa của những thiết bị âm thanh... Chỉ có về quê, tôi mới tìm được cảm giác thật sự thanh bình, bỏ lại đằng sau những mệt mỏi, bon chen với cơm áo gạo tiền nơi phố thị. Về quê, tôi được đắm mình trong bầu không khí trong lành, thanh khiết của đất trời. Về quê, tôi được sống trong tình đất, tình người hồn hậu. Ngày đó, những trưa hè như trưa hôm nay, tôi thường ra bờ ao, ngồi dưới bụi tre già để được nghe cho thật rõ tiếng chim cuốc kêu. Trưa hè ở miền quê thật tuyệt. Cả không gian chìm đắm trong bầu không khí thanh bình, quyến rũ của mùa hè. Có lẽ không có thứ âm thanh nào làm lòng ta khắc khoải hơn tiếng cuốc. Chúng như những ca sĩ vô danh cất lên cho đời những âm thanh đến nao lòng. 

Gió thổi lồng lộng, mát rượi, chẳng cần quạt hay điều hòa cũng thấy vô cùng sảng khoái. Xa xa, trên cánh đồng, đàn cò trắng bay rợp bầu trời. Thảm lúa xanh rì rào trong gió. Thỉnh thoảng, những cơn gió lớn lại tạo ra những con sóng bồng bềnh trên những ruộng lúa. Những chú chuồn chuồn thỉnh thoảng lại liệng xuống mặt nước tạo thành những vòng sóng động dưới mặt cầu ao. Đặc biệt, tôi như bị cuốn hút với dàn đại âm thanh thú vị của buổi trưa hè. Tiếng ve kêu râm ran, tiếng chim lảnh lót, tiếng cá quẫy đuôi dưới sông và đặc biệt là tiếng cuốc kêu trong lau lách bãi bờ. Những tiếng cuốc kêu nghe thật buồn, thê thiết và có sức ám ảnh ghê gớm. Để rồi qua bao nhiêu năm, ta vẫn luôn khắc khoải bởi những tiếng cuốc kêu. "Ai xui con cuốc gọi hè", chim cuốc gọi mùa hè đổ lửa về. Tiếng cuốc đã đi vào thơ ca, nhạc họa. Chim cuốc đã trở nên quen thuộc trong đời sống của bao thế hệ người Việt Nam. Có lẽ bất cứ ai khi sinh ra và lớn lên ở làng quê đều mang trong mình hình ảnh về loài chim đáng yêu này. Chim cuốc (còn được gọi với những cái tên Hán Việt rất trìu mến như: đỗ quyên, đỗ vũ, tử quy) là loài chim hiền lành đến nhút nhát. Cứ thấy người là chúng lủi rất nhanh. Vì thế, dân gian có câu: "Lủi như cuốc". Quanh năm, cuốc chỉ sống lầm lũi trong bờ cây, bụi rậm bên bờ nước, luồn lách kiếm ăn và sinh con đẻ cái. Loài chim này không bao giờ làm hại đến ai. Vì thế, nhiều người yêu quý chúng và coi chúng là bạn. Cuốc kêu quanh năm nhưng kêu nhiều nhất là vào mùa sinh sản. Tháng tư là thời điểm bắt đầu mùa sinh sản của chúng. Mùa sinh sản, cuốc kêu suốt ngày đêm. Khi nghe tiếng cuốc kêu là lúc nó sắp đẻ. Vào thời điểm này, những tên săn cuốc đã lợi dùng đặc tính này để đi bẫy cuốc. Có phải thế chăng mà tiếng kêu của chúng trở nên ai oán, bi thương?

Có lẽ không có thứ âm thanh nào làm lòng ta khắc khoải hơn tiếng cuốc. Chúng như những ca sĩ vô danh cất lên cho đời những âm thanh đến nao lòng. Tiếng cuốc còn mang trong nó nhiều thông điệp. Ông tôi bảo, nghe tiếng cuốc kêu, người am hiểu về đồng ruộng có thể biết được vụ này được mùa hay thất bát. Tiếng cuốc còn mang nhiều ý nghĩa. Cùng là tiếng cuốc, nhưng mỗi lúc người nghe cảm nhận một ý nghĩa khác nhau. Tiếng cuốc vào ngày mùa dường như rộn ràng hơn. Còn mỗi khi làng có người chết, tiếng cuốc trở nên bi ai hơn. Tôi đặc biệt ám ảnh với tiếng cuốc lúc đêm khuya. Trong đêm khuya tĩnh mịch, u sầu, tiếng kêu của chim cuốc nghe thật đáng thương. Nó dường như da diết, thảm thiết hơn. Nghe tiếng kêu, người ta có thể cảm nhận chúng đang rất lạc lõng, cô đơn. Tôi từng là người lính đi chiến đấu ở chiến trường Miền Nam. Trong những năm còn chiến tranh, những khi nghe thấy tiếng cuốc, nhất là những đêm u tịch, tôi lại càng da diết nỗi nhớ thương nước nhà trong cảnh chia ly, loạn lạc. Trong tôi lúc đó, luôn vang vọng lời thơ của Bà Huyện Thanh Quan: "Nhớ nước, đau lòng con quốc quốc Thương nhà, mỏi miệng cái gia gia. Dừng chân, ngoảnh lại trời non nước Một mảnh tình riêng ta với ta". "Con quốc quốc" ở đây phải chăng là con cuốc cuốc? "Con quốc quốc" cất lên tiếng gọi đau thương trong cảnh nước mất nhà tan. Trong đêm khuya tịch mịch, tiếng kêu càng ai oán, xót xa. Nó nhắc nhở chúng ta về tình yêu quê hương, đất nước. Có thể nói, tiếng cuốc góp phần tạo nên hồn cốt quê nhà. Thế mà giờ đây, loài vật yêu quý này đang bị săn bắt một cách ráo riết. Có người bẫy cuốc để tiêu khiển, song nhiều người xem bẫy cuốc là một nghề kiếm sống. Số lượng chim cuốc ngày càng ít đi. Những tiếng cuốc kêu cũng dần trở nên thưa vắng. Nếu như trước đây, người ta chỉ bắt cuốc bằng bẫy lỗ, bẫy lồng... thì giờ đây nhiều người đã biết sử dụng cả công nghệ bẫy lưới để bẫy được nhiều cuốc hơn. Người ta ghi âm tiếng chim cuốc vào máy cassette rồi mang ra đồng mở máy... Khi nghe tiếng đồng loại trong máy kêu, chim cuốc sẽ lũ lượt bay về, rồi bị sa vào lưới. Thật là một hành động tàn ác. Với công nghệ bẫy lưới này thì chẳng mấy chốc loài cuốc sẽ bị tận diệt. Hãy cứu lấy loài chim hiền lành, đáng thương này.

Theo https://baomoi.com/