Ấn chương và
truyền quốc ngọc tỷ.jpg)
.jpg)
Ấn chương
( 印章) mà ta vẫn thường gọi là con dấu, hay ấn tín; tuy chỉ là một
vật dụng nhỏ bé, nhưng lại mang tính thực dụng và nghệ thuật hết sức to lớn.
Vì thế, từ
hàng ngàn năm nay trong suốt lịch sử Trung Quốc, dù xẩy ra những biến đổi cơ chế
xã hội, nhưng tác dụng của ấn chương vẫn không thay đổi.
A- Nguồn gốc
của ấn chương.
Sự xuất hiện
ấn chương ở Trung Quốc, đã có một lịch sử lâu dài. Ấn chương có một sự quan hệ
mật thiết đối với sự phát triển giao hoán thương phẩm, vì ấn chương là bằng chứng
của sự giao hoán thương phẩm, hóa vật và là tín vật trao đổi vật phẩm cho nhau.
Các nhà
nghiên cứu văn hóa Trung Quốc, cho rằng "ấn chương" đã xuất hiện rất
sớm cách nay mấy ngàn năm. Ngay từ thời nhà Ân, người Tầu đã biết dùng vật nhọn
để khắc những bức hoạ tượng hoa vằn lên những hòn đá, thường thường là nhân vật,
động vật, thực vật, nhưng đó mới chỉ là sự manh nha của ấn chương, nhưng cùng với
sự mở rộng việc trao đổi thương phẩm và chế độ tư hữu chế dần dà được thiết lập,
ấn chương cũng mỗi ngày được sử dụng rộng rãi thêm.
Có người cho
rằng ấn chương xuất hiện ở vào thời kỳ Tây Chu và Chiến Quốc và Tây Hán chỉ là
loại "tiêu hình ấn 肖形印", tức những hình vẽ giống hình
vẽ cụ thể ở ngoài, còn những hoa vằn đồ án của tiêu hình ấn rất là phồn tạp.
1- Nhân vật
loại có các hình:
Săn bắn,
chăn nuôi, sinh sản mục sục, xe ngựa, âm nhạc, nhảy múa, hý kịch, quan lại, thần
thoại…
2- Phi cầm loại
có các hình:
Chim bồ câu,
con ngỗng, chim tu hú, chim nhạn, chim loan, chim hạc, chim phụng, chim khổng
tước, anh vũ, uyên ương, con vịt, con cò, chim ưng…
3- Tẩu thú loại
có các hình:
Con ngựa,
con dê, con bò, con lạc đà, con chó, con lừa, con thỏ, con mèo, con chuột, con
vượn, con hươu, con voi, con sư tử, con hổ, con báo, con hà mã…
4- Trùng ngư
loại có các hình:
Con cá, con
rắn, con rồng, con rùa, con ếch, con cóc, con rết, con nhện, con thạch sùng…
5- Các loại
khác như cái chén, cái bình, cái lọ, cái lư hương, cái đàn tì bà…
Nhưng
"tiêu hình ấn" vào thời Thương, Chu đa số là khắc mặt các con
thú vật quái lạ như quỳ long 夔龍, quỳ phụng 夔鳳 ,
bàn ly 蟠 螭 , thao thiết 饕餮…
như thế, khiến người ta nghĩ rằng hẳn những loại tiêu tượng ấn này có liên quan
mật thiết với những truyền thuyết thần thọai cổ đại và tín ngưỡng tôn thờ tô
tem.
Việc sử dụng
ấn chương càng ngày càng phát triển, chẳng những phổ biến trong giới tư nhân để
giao hoán hàng hóa, vật phẩm gọi chung là loại tư ấn, mà ấn còn được dùng làm
tượng trưng của hoàng đế, hay các cơ quan quyền lực quốc gia, gọi chung là quan
ấn.
Chất liệu được
sử dụng để cấu tạo ấn chương thường bằng vàng, bạc, đồng, đá, ngọc, xương, gỗ,
trúc…nhưng bằng gỗ thấy nhiều hơn cả. Còn về hình thức thì có loại phương hình,
viên hình, phương trường hình, tâm hình, đa biên…
B-Các danh
xưng của ấn chương
Thời Tiên Tần,
bất luận quan ấn hay tư ấn đều gọi là "tỉ 璽"
, hoặc "tỉ tiết 璽 節", không có sự phân biệt lớn
nhỏ, quý tiện, và cũng không thống nhất về mặt hình thức.
Tần Thủy
Hoàng quy định rằng "tỉ 璽 " là từ dành riêng để gọi ấn
của hoàng đế, và "tỉ" phải được chế và khắc trên ngọc, vì thế
nên được gọi là "ngọc tỉ", còn ấn ký hoàng đế được gọi là "tỉ
thư 璽書". Cho nên "tỉ thư" trở thành từ
ngữ chuyên môn để chỉ chiếu thư và sắc mệnh của hoàng đế.
Nhà Hán theo
lệ nhà Tần, cũng gọi "ấn" của nhà vua gọi là "tỉ 璽",
còn ấn của quan lại thì lại gọi là "chương 章", hoặc
"ấn 印", còn của tư nhân thì gọi là "ấn
tín 印信".
Theo truyền
thuyết, thì người đầu tiên sử dụng ấn đóng lên trên thư, họa là Lý Thế Dân, tức
Đường Thái Tông. Rồi do các quân vương các đời sau đề xướng, các văn nhân mặc
khách bắt chước theo, đều thích sử dụng ấn in trên tranh vẽ và thư pháp của
mình.
Từ hai triều
Thanh Minh cho đến hiện đại, một số lớn nhà hội họa, và các thư pháp gia như
Triệu Mạnh Phủ, Vương Miện, Thạch Đào đều coi ấn chương là một bộ phận trọng yếu
trong những tác phẩm thư họa của họ.
Sự kết hợp
giữa ấn chương với nghệ thuật thư họa, thúc đấy thêm sự phát triển về nghệ thuật
khắc ấn. Đồng thời, hình thành những môn phái khác nhau. Thời Minh Thanh khá nổi
tiếng có An Huy phái mà nhân vật đại biểu là Trình Thúy, Triết Giang phái có
Đinh Kính.
Ngày xưa ấn
và tỉ, ở phần dưới đáy được làm theo hình vuông, có khắc loại chữ triện, bên
trên có cái núm hình đầu rồng hay đầu hổ, gọi là "ấn nữu 印 紐".
Ấn nữu có một cái lỗ để cột dây gọi là "thụ 綬", ta dịch nghĩa là dây thao. Dây
thao đeo ngọc ấn của hoàng đế gọi là "tỉ thụ璽 綬". Còn dây đeo đồng ấn của
quan lại thì gọi là "ấn thụ 印 綬 ". Các quan lại mỗi khi đến
nhiệm sở, hay đi tuần ở xa, rất sợ bị mất ấn, nên thường đeo ấn vào vào bên
trong bụng và cột giây thao ở thắt lưng.
Ngày nay, những
nhà sưu tầm những ấn chương cổ thường dựa vào bốn phương diện chủ yếu dưới đây
để giám định thật giả.
Đó là tài liệu
đã tạo ra ấn. Hình trạng của ấn. Núm của ấn và ấn văn, tức chữ trên mặt ấn.
Về vật liệu
để làm ấn, như đã trình bầy ở trên, ấn có thể được làm bằng nhiều vật liệu khác
nhau: vàng, bạc, đồng, gỗ, xương, đá pha lê, hổ phách… Quan ấn thường được làm bằng
đồng. Trong dân gian, từ đời Nguyên, loại ấn làm bằng đá được phổ biến lưu hành
rộng rãi.
Trước thời
Chiến Quốc, "ấn nữu", tức núm ấn thường là tỵ hình, hình mũi, nên có
khi gọi ấn nữu là" ấn tỵ". Quan ấn to hơn, chữ trên mặt ấn khắc nổi.
Còn tư ấn nhỏ hơn, chữ trên mặt ấn đa số khắc chìm.
Đời nhà Tần,
chữ trên mặt quan ấn khắc chìm và thuộc loại chữ triện đời Tần. Bố cục của ấn
diện, tức mặt ấn là hình chữ điền 田 hay chữ nhật 日để làm
danh giố. Tư ấn đa số là trường phương hình (tức chữ nhật).
Thời Ngụy Tấn,
đứng về phương diện hình thức, tuy duyên tập theo nhà Hán, nhưng trông không
thanh bằng các ấn đời Hán. Ấn văn; tức chữ khắc trên mặt ấn lại có su hướng
phóng túng tự nhiên hơn.
Qua hai triều
Tùy Đường, ấn diện của quan ấn to hơn so với các triều đại trước. Văn tự, bút
hoạch trông uốn khúc vằn vèo, nổi hẳn trên mặt ấn, người ta gọi đó là loại chữ
"cửu điệp triện 九 疊 篆". Về cách gọi, Võ Tắc
Thiên đổi gọi "tỷ 璽" là "bảo 寶",
nên "tỉ" và "bảo" thông dụng lẫn nhau. Dưới thời nhà Đường
còn gọi ấn chương là "ký 記" hay "chu ký 朱 記 ".
C- Sự quan trọng
của ấn chương.
1- Mất ấn, đồng
nghĩa với mất quan.
Trong xã hội
phong kiến ngày xưa, quan ấn là tượng trưng cho quyền lực mà hoàng đế ban cho
quan lại, tuy chỉ là một vật nhỏ vuông vức không quá mộ tấc, nhưng từ vương
công đại thần đến hàng huyện lệnh, châu mục, đều cực kỳ trọng thị, bảo vệ, gìn
giữ. Ấn còn, quyền còn. Ấn mất, quan mất.
Trong
"Tây Du Ký" của tác giả Ngô Thừa Ân, người đời nhà Minh, ở hồi thứ
chín, tác giả có thuật câu chuyện về người cha của Đường Tam Tạng là Trần Ngạc,
còn có tên là Quang Nhị, đậu tiến sĩ được bổ nhiệm làm Thứ Sử Giang Châu. Ông
mang chiếc ấn do triều đình cấp cho, tức quan ấn, cùng người vợ là Ân Thị tới
nhiệm sở. Không ngờ trên đường đi, bị tên cường tặc là Lưu Hồng đánh chết rồi đẩy
xác xuống sông. Sau đó, Lưu Hồng lấy quần áo của Trần Ngạc để mạo danh Trần Ngạc,
mang theo quan ấn, cùng Ân Thị nghiễm nhiên đến nhiệm sở tựu chức.
Bấy giờ Ân
phu nhân đang có thai, vì muốn con sau này có thể báo được thù cho cha nó
nên buộc phải ngậm đắng nuốt cay, nhẫn nhịn sống với Lưu Hồng. Sau khi
sinh nở, Ân phu nhân đem con để trên một chiếc bè tre, rồi thả xuống dòng sông
Trường Giang. Đứa bé trôi đến Kim Sơn Tự ở Trấn Giang thì được một vị sư ở chùa
này vớt lên mang về nhà nuôi, sau cũng đi tu trở thành hòa thượng, tức Huyền
Trang. Khi Huyền Trang lên 18 tuổi mới cùng mẹ định kế, bẩm rõ với triều đình,
giết được tên đạo tặc Lưu Hồng, báo được thù cho cha.
Một tên cường
đạo, chỉ vì ăn cắp được quan ấn mà trở thành một trưởng quan của một châu trong
suốt mười tám năm, đây thật là một việc khôi hài, nhưng đã thực sự xẩy ra.
Tuy Tây Du
Ký chỉ là một tác phẩm văn học, viết theo lối thần thoại tiểu thuyết, cố sự
mang nhiều tính chất hư cấu, nhưng đã cho người đọc thấy rõ cái tập tục trong
sinh hoạt quan trường dưới xã hội phong kiến ngày xưa là người làm quan
chỉ được công nhận khi có ấn tín cầm tay, mà không cần biết đến người làm quan
là thực hay người giả.
Thật là một
tập tục kỳ quái.
Ấn còn thì
quyền còn, mất ấn thì mất quan, mất quyền, thậm chí mất cả tính mệnh, như trường
hợp của Trần Ngạc, cha của Đường Tăng trên đây. Nên đối với quan lại, việc bảo
vệ, gìn giữ ấn chương là một việc ưu tiên hàng đầu phải nghĩ tới khi ra lam
quan.
Trên đây, người
viết có trích câu "Hoài kim chi ấn, kết tử thụ vu yêu 懷 黃 之 印 結 紫 綬 于腰".
Chữ "hoài 懷" trong câu này là một chữ
hội ý, vốn có nghĩa là bao tàng, cất dấu một vật gì vào bên trong áo với thái độ
thận trọng, đã được Tư Mã Thiên xử dùng để mô tả thái độ của Phạm Tuy cất giữ ấn
chương của mình vào bên trong áo, chỉ để lộ cái giây thao mầu tím đeo ở ngoài
cho người ta thấy sự quyền quý đẳng cấp của mình thôi.
Có một lần
viên Thái Thú Cối Kê phải lên kinh thành Trường An để làm đối sách cho triều
đình. Chu Mãi Thần được cho đi theo để sai bảo. May thay, Thần gặp được viên đại
quan người đồng hương là Nghiêm Trợ. Trợ thấy Chu Mãi Thần học rộng uyên bác,
bèn tiến cử lên Hán Võ Đế và được Hán Võ Đế bổ nhiệm làm Thái Thú Cối Kê, rồi
cho về quê thăm gia đình. Khi trở về Cối Kê (nay thuộc thành phố Thiệu Hưng, tỉnh
Triết Gian), Chu Mãi Thần vẫn ăn mặc y nguyên áo quần như lúc còn hàn vi, còn
chiếc ấn có bốn chữ "Cối Kê Thái Thú", Chu Mãi Thần bọc kỹ vào trong
áo, sau đó xuống xe đi thẳng đến vào trong cửa nha môn quận Cối Kê.
Chính lúc đó
bọn quan lại nha dịch trong quận đang yến ẩm vui đùa, chẳng một ai để ý nhòm
ngó gì đến tên tiểu tốt Chu Mãi Thần cả. Còn Chu Mãi Thần cứ đi thẳng vào sau hậu
đường, gặp viên tiểu lại trước đã từng cho Chu Mãi Thần ăn nhờ ở nhờ. Viên tiểu
lại cũng không hề biết là Chu Mãi Thần đã được Hán Võ Đế bổ nhiệm làm Thái Thú
Cối Kê, cứ quen lệ, đem cơm ra mời Chu Mãi Thần ăn cùng. Sau khi cơm nước no
nê, Chu Mãi Thần mới bèn cởi áo ra để hóng chút gió cho mát, vô tình để lộ giây
thao đeo ấn lòi ra ngoài. Viên tiểu lại, thoạt nhìn thấy, lấy làm kỳ lạ, dùng
tay cầm lấy giây thao mà kéo, nào ngờ kéo tuột luôn cả chiếc ấn của Chu
Mãi Thần rơi xuống. Viên tiểu lại nhìn thấy bốn chữ "Cối Kê Thái Thú"
sáng chói cả mắt khắc trên quả ấn thì sợ hãi thất sắc, vội vàng chậy ra ngoài
tiền đường, hô hoán gọi mọi người. Những quan lại nha dịch trong quận lúc đó
đang uống say, chẳng một ai tin là thật, đều lên tiếng mắng viên tiểu là khoác
lác, láo lếu.
Viên tiểu lại
lới nói:
-Ai không
tin, cứ vào sẽ thấy ấn tín!
Những người
trước đây vốn khinh thường Chu Mãi Thần, bèn xô nhau vào trong hậu đường để
xem. Chỉ mới nhác thấy quả ấn, đều đã quay đầu chạy ra, hô hoán bảo nhau: "Đúng thật! Đúng là Thái Thú thật".
Rồi tỉnh rượu,
tranh nhau sắp hàng thành tề chỉnh đứng dưới thềm tiền đường, chờ đợi bái kiến
Chu Mãi Thần.
Một lát sau
Chu Mãi Thần đi ra, tiếp nhận những chào mừng bái kiến của các quan viên thuộc
hạ. Sau đó lên xe tứ mã của triều đình đi về quê nhà ở Ngô huyện.
Trên đường
đi, đi đến đâu Chu Mãi Thần cũng được quan lại các huyện tranh nhau nghênh đón
chúc mừng.
Câu chuyện
trên đây về Chu Mãi Thần, cho thấy vai trò quan trọng của ấn tín trong sinh hoạt
quan trường phong kiến ngày xưa : Ai có ấn người là quan.
Vì thế, dù
chỉ là một vật nhỏ bé, nhưng "ấn" và "tỉ" có một tác dụng hết
sức trọng đại. Người nắm giữ được "ngọc tỷ" và "tỷ
thư" có khả năng quyết định vận mệnh của cả một quốc gia, làm đảo lộn cả một
vương triều.
Năm 210 trước
Công Nguyên, tức năm Tần Thủy Hoàng chấp chính tam thập thất niên, Tần Thủy
Hoàng đông tuần, tùy hành có thiếu tử Hồ Hợi, Tả Thừa Tướng Lý Tư, và Trung Xa
Phủ Lệnh Triệu Cao. Trên đường trở về, đi đến Sa Khâu (nay thuộc Bình Hương tỉnh
Hà Bắc), Tần Thủy Hoàng bị trọng bệnh, lúc lâm chung mới viết "tỉ
thư" ra lệnh cho công tử Phù Tô, khi đó đang giám quân ở biên giới phía bắc,
phải lập tức trở về kinh đô Hàm Dương để lo liệu hậu sự và kế thừa hoàng vị.
Nhưng "tỉ thư" chưa kịp gửi đi thì Tần Thủy Hoàng qua đời. Bấy giờ có
mặt của cận thần của Tần Thủy Hoàng là Triệu Cao. Cao vốn là người coi về xa mã
và chưởng quản về các việc tỉ, ấn, văn thư, lại là thầy dậy pháp luật cho người
con thứ mười tám của Tần Thủy Hoàng là Hồ Hợi. Sau khi Tần Thủy Hoàng chết, Triệu
Cao thông đồng với Hồ Hợi ép Thừa Tương Lý Tư ngụy tạo "tỉ thư" của Tần
Thủy Hoàng, lập Hồ Hợi làm Thái Tử, và làm giả thêm một "tỉ thư" khác
vu cho Phù Tô và tướng quân Mông Điềm cái tội bất trung và phỉ báng hoàng đế, rồi
sai người mang "tỉ thư" lên biên giới phía bắc bức Phù Tô tự sát, đồng
thời bắt Mông Điềm. Đợi cho đến khi về đến Hàm Dương Triệu Cao mới công bố là Tần
Thủy Hoàng qua đời, rồi lập Hồ Hợi làm Tần Nhị Thế Hoàng Đế.
Trong chiều
dài lịch sử 2133 năm của các vương triều tại Trung Hoa, từ Tần Thủy Hoàng thống
nhất lục quốc đến cuối nhà Thanh, người ta đã thấy xẩy ra nhiều lần những chuyện
dùng "tỷ thư"giả để âm mưu tranh đoạt đế vị, và rất coi trọng sự chiếm
hữu được ngọc tỉ.
D-Sự ra đời
của Truyền Quốc Ngọc Tỉ ( 傳 國 玉 璽 )
Viên ngọc tỉ
này vuông vức bốn tấc, phía trên khắc hình con rồng cuộn khúc, thập phân tinh xảo
khéo léo, phía dưới khắc tám chữ triện, do chinh tay Thừa Tướng Lý Tư viết chiếu
theo ý của Tần Tủy Hoàng là:" Thụ mệnh vu thiên, ký thọ vĩnh
xương 受 命 于 天 既 壽 永 昌 ", có ý nghĩa là
ngôi hoàng đế của Tần Thủy Hoàng là do "thiên thụ", trời ban cho;và sẽ
tồn tại mãi mãi đến Nhị Thế, Tam Thế, Tứ Thế…muôn đời sau .
Tần Thủy
Hoàng trong lòng ôm mộng dùng viên ngọc tỉ này, để lưu truyền lại cho con cháu
mãi mãi thiên thu vạn đại về sau, cũng như ông từng ôm hy vọng tu sửa, nối liền
Vạn Lý Trường Thành để có thể ngăn chặn vĩnh viễn sự xâm lăng của rợ Hồ phương
bắc. Nhưng lịch sử Trung Quốc đã chứng minh rằng đó chỉ là giấc mơ hão huyền, Tần
vương triều đã không tồn tại được mãi mãi như ý nguyện của Tần Thủy Hoàng, mà
chỉ truyền được có hai đời, đến Tần Nhị Thế Hoàng Đế Hồ Hợi thì bị diệt
vong.
Từ đó, viên
"Truyền Quốc Ngọc Tỉ" trở thành tượng trưng ngôi vị, quyền lực
của các hoàng đế. Ngôi Hoàng đế là do trời thụ dữ. Các vua mới lên ngôi,
điều trước hết là cố tìm cách chiếm hữu cho được "Truyền Quốc Ngọc Tỉ",
để chứng minh tính cách thần thánh của mình với dân chúng, và mình là người
"thụ mệnh vu thiên".
E-Sự luân lạc
của "Truyền Quốc Ngọc Tỉ" trong lịch sử Trung Quốc.
Năm 207 trước
Công Nguyên, Triệu Cao âm mưu với con rể là Hàm Dương lệnh Diêm Nhạc, bức tử Tần
Nhị Thế Hồ Hợi ở Vọng Di Cung, giết Lý Tư ở ngoài chợ. Sau đó, Cao lập người
cháu của Tần Thủy Hoàng là Tử Anh lên thay. Tử Anh vốn được tiếng là người nhân
ái, cần kiệm. Cao đưa Tử Anh lên ngôi là có ý muốn nhờ vào danh vọng của Tử Anh
để hòa hoãn với những cuộc nổi dậy chống đối mình, và để soa dịu sự căm phẫn của
dân chúng đất Quan Trung.
Nhưng Cao lại
cho rằng nhà Tần vốn là chỉ là một vương quốc, khi Tần Thủy Hoàng làm vua nắm
trọn thiên hạ trong tay, nên mới xưng là Hoàng Đế, đến nay lục quốc tự tái lập
lại, thiên hạ của Tần Thủy Hoàng sụp đổ, cương thổ nước Tần vì thế thu nhỏ lại,
vua Tần không thể xưng là Hoàng Đế được nữa, mà chỉ nên xưng là
"vương" như trước thôi, vì thế Tử Anh chỉ có danh xưng là Tần Vương.
Tháng chín
cùng năm, Triệu Cao dụ Tử Anh trai giới, để tế tự tổ miếu và sẽ trao "
Truyền Quốc Ngọc Tỉ" cho.
Nhưng Tử Anh
thấy Triệu Cao đã sát hại Tần Nhị Thế, sợ sẽ giết nốt mình cùng các tông tộc
nhà Tần vào ngày tế tự tổ miếu, nên đã ước định với Hạng Vũ chia đất Quan Trung
mà xưng vương, nhân thế, Tử Anh bàn với hai người con, lấy cớ là bệnh không đến
lễ tổ miếu được, và muốn Triệu Cao đến nhà mình rồi tìm cách mà giết đi.
Cho đến năm
8 Công Nguyên, Hán Thiếu Đế Lưu Anh bị ngoại thích là Vương Mãng làm chính biến
cướp Quả nhiên, Triệu Cao sau nhiều lần cho người mời Tử Anh không được, bèn tự
đến phòng trai của Tử Anh nên bị Tử Anh sai người đâm chết.
Tháng mười
năm 206 trước Công Nguyên, khi Lưu Bang tiến quân vào Hàm Dương, Tần Vương Tử
Anh đi tố xa, ngựa trắng, dùng giây đeo ấn của mình buộc vào cổ, niêm phong ngọc
tỉ và phù tiết, đứng ở quỹ đạo chờ dâng cho Lưu Bang để xin hàng.
Nhà Tần
chính thức bị diệt vong từ đấy.
Và cũng từ đấy,
viên "Truyền Quốc Ngọc Tỉ" của nhà Tần rơi vào tay nhà họ Lưu, trải
qua 214 năm và 12 vị Hoàng Đế nhà Tiền Hán. Song trên thực tế, viên "Truyền
Quốc Ngọc Tỉ" này được nhà Hán coi là báu vật, trịnh trọng trân tàng trong
cung ở Trương An, tượng trưng hoàng quyền, còn sử dụng thì lại dùng sáu loại ngọc
tỉ khác nhau :
1-Hoàng Đế
Hành Tỉ 皇 帝 行 璽
2-Hoàng Đế
Chi Tỉ 皇 帝 之 璽
3-Hoàng Đế
Tín Chỉ 皇 帝 信 璽
4-Thiên Tử
Hành Tỉ 天 子 行 璽
5-Thiên Tử
Tín Tỉ 天 子 信 璽
6-Thiên Tử
Chi Tỉ 天 子 之 璽
Các vương
triều từ nhà Tùy trở về trước, duyên theo chế độ Hán nên sử dụng 6 thứ ngọc tỉ
như nhà Hán, nhưng từ nhà Tùy, và các vương triều Đường, Tống gia tăng thêm
"Thần Tỉ 神璽" và "Thụ Mệnh Tỉ 受命璽 "
Cho đến năm
8 Công Nguyên, Hán Thiếu Đế Lưu Anh bị ngoại thích là Vương Mãng làm chính biến
cướp ngôi xưng đế, Mãng cũng muốn chứng tỏ với thiên hạ là ngôi vị và quyền lực
của mình là do "thiên thụ", trời ban cho, bèn sai người em là An
Dương Hầu Vương Thuấn vào trong hậu cung ép Thái Hoàng Thái Hậu Vương Chính
Quân, mẹ của Hán Thành Đế và là cô ruột của Mãng, trao "Truyền Quốc Ngọc Tỉ"
cho mình, nhưng chẳng những bị Vương Chính Quân từ chối và còn dùng những lời lẽ
gay gắt mắng Vương Thuấn:
- Anh em nhà
mày đã mấy đời thụ ơn Hán triều, được giầu có sang trọng, chẳng biết báo đáp,
phụ cái công phó thác, lại nhân lúc vua còn trẻ không nơi nhờ cậy, mà
soán đoạt hoàng vị, vong ân phụ nghĩa có khác chi loài chó loài heo. Bọn ngươi đã
cho rằng "thiên thụ" cho ngôi báu, thì sao không tự đúc "ngọc tỉ"
mà dùng, việc gì mà phải cầu đến viên ngọc tỉ vong quốc này làm gì ? Ta là gái
góa nhà Hán, sớm muộn gì cũng chết, nhưng ta nhất quyết chết cùng với
viên ngọc tỉ này. "
Nói xong, rồi
nổi cơn tức giận, cầm viên truyền quốc ngọc tỉ ném mạnh xuống đất, khiến cho
viên ngọc tỷ này bị sứt một góc.
Sau Vương
Mãng phải dùng loại vàng thuần chất để khảm lại.
Ít lâu sau,
Vương Mãng bị quân khởi nghĩa đánh bại. Trước khi chết, Mãng đeo viên
"Truyền Quốc Ngọc Tỷ" này trên cổ. Một viên quan quân khi chặt đầu
Mãng tìm được, đem dâng cho lãnh tụ của mình là Lưu Huyền. Huyền lại đem dâng
cho lãnh tụ của Xích Mi Quân.
Đến năm 25
Công Nguyên, khi Lưu Tú, một hoàng tộc họ xa của nhà Hán, nổi lên đánh bại Xích
Mi Quân, lập ra nhà Đông Hán, viên truyền quốc ngọc tỉ lại trở về nằm trong tay
nhà họ Lưu thêm gần hai trăm năm nữa, đến khi xẩy ra cái loạn "Thập Thường
Thị", một tập đoàn những tên hoạn quan do Trương Nhượng cầm đầu, chuyên
hoành bạo ngược, thao túng chính quyền cuối thời nhà Đông Hán, vào năm Trung
Bình lục niên, tức năm 189 Công Nguyên, vua Hán Linh Đế qua đời, Đại Tướng Hà
Tiến mưu giết bọn hoạn quan, nhưng âm mưu bị phát giác, Hà Tiến bị bọn hoạn
quan Trương Nhượng và Đoàn Khuê giết. Viên Thiệu và Tào Tháo vào quân tim bắt bọn
Nhượng. Nhượng bèn ban đêm ép vua mới lập là Thiếu Đế Lưu Biện cùng Trần Lưu
Vương trốn ra khỏi hoàng cung ở Lạc Dương, chạy đến Tiểu Bình Tân, bị bọn Viên
Thiệu đuổi theo truy lùng, tìm được Thiếu Đế rước về cung, nhưng viên truyền quốc
ngọc tỉ bị ném xuống giếng "Chân Cung Tỉnh" ở Lạc Dương, mà không ai
hay. .
Câu truyện
này cũng được La Quán Trung thuật lại trong "Tam Quốc Chí Diễn
Nghĩa".
Sau này, Đổng
Trác dẫn binh Tây Lương vào cướp pháp và tàn sát dân chúng Lạc Dương, khiến cho
các chư hầu vùng Quan Đông (chỉ vùng đất phía đông Đồng Quan, nay thuộc
huyện Đồng Quan tỉnh Thiểm Tây) nổi lên thảo phạt Trác.
Năm Sơ Binh
nguyên niên đời Hán Hiến Đế, tức năm 190 Công Nguyên, Trường Xa Thái Thú là Tôn
Kiên, cùng với các Thái Thú và Châu Mục nổi lên liên minh thảo phạt Đổng Trác,
tác chiến vô cùng dũng mãnh, nhiều lần đánh bại quân Đổng Trác, khiến cho Trác
phải e ngại lo sợ rút quân về Trường An, rồi sai Lý Thôi đến đề nghị hòa thân với
Kiên, nhưng bị Kiên từ chối, đem tiến quân vào Lạc Dương, cho người tu sửa miếu
đường lăng tẩm của các vua nhà Hán bị quân Tây Lương đốt phá, nhân thế mới tìm
được viên truyền quốc ngọc tỉ đựng trong một chiếc hộp khóa vàng và bao trong một
cái túi gấm, đeo trên cổ thi thể của một cung nữ mò từ dưới giếng lên.
Năm Sơ Bình
nhị niên, tức năm 191 Công Nguyên, Tôn Kiên nghe lời Viên Thuật đem quân tiến
đánh Kinh Châu, chinh phạt Lưu Biểu. Biểu sai Đại Tướng là Hoàng Tổ, đi
ngược về Phàn Thành và Đặng Huyện để đánh Kiên, nhưng bị Kiên phá vỡ, đuổi chạy
đến Hán Thủy và vây Tổ ở Tương Dương, khi Kiên đơn thương độc mã một mình qua
núi Hiện Sơn thì bị phục binh của Tổ bắn chết.
Viên Thuật
em Viên Thiệu, vốn ôm dã tâm xưng đế từ lâu, nay nghe tin Tôn Kiên chiếm hữu được
Truyện Quốc Ngọc Tỉ, Thuật bèn lợi dụng cơ hội vợ Kiên là Ngô thị đem quan tài
chồng về quê, bắt giữ lại và cướp đoạt Truyền Quốc Ngọc Tỉ rồi xưng đế ở vùng
Thọ Xuân, nhưng Thuật tuy là người có "đại chí" nhưng mật nhỏ
như chuột, chỉ nhờ tài của Kiên mà cát cứ một vùng, tính lại hoang dâm xa xỉ,
hoành chính bạo ngược, khiến cả vùng Giang Hoài bị tàn phá, dân chúng đa số bị
chết đói, sau Thuật bị Tào Tháo và Lã Bố đánh cho nhiều trận thất điên bát đảo,
đến năm Kiến An tứ niên, tức năm 199 Công Nguyên, Thuật bị thổ huyết mà chết.
Lúc đó thủ hạ của Thuật có người tên là Từ Lục, biết Tháo đang ép Hán Hiến Đế dời
đô đến Hứa Xương, bèn đem Truyền Quốc Ngọc Tỉ dâng cho Tháo.
Tuy nắm được
truyền quốc ngọc tỉ, nhưng Tháo là kẻ gian hùng, không dám xưng đế, phải đợi đến
năm 220 Công Nguyên, khi Tào Phi phế vua Hiến Đế lập ra nhà Ngụy, viên truyền
quốc ngọc tỉ mới chính thức thuộc về họ Tào.
Đến cuối đời
nhà Ngụy, Tư Mã Viêm ép vua Nguỵ là Tào Hoán phải nhường ngôi cho, viên truyền
quốc ngọc tỉ lại rơi vào tay dòng họ Tư Mã.
Nhà Tây Tấn
do Tư Mã Viêm kiến lập, trải qua 52 năm, bốn đời vua, thì bị diệt vong, Truyền
Quốc Ngọc Tỉ bị luân lạc trong tay các các chính quyền cát cứ Thập Lục Quốc ở
phương bắc.
Năm 352 CN,
nước Nhiễm Ngụy, một chính quyền cát cứ non yểu trong Thập Lục Quốc bị diệt,
viên Thái Thú Bộc Dương của nước này là Đái Thi đem truyền quốc ngọc tỉ hiến
cho hoàng đế nhà Đông Tấn.
Năm 420 Công
Nguyên, vua Cung Đế nhà Đông Tấn bị Lưu Dụ ép truyền ngôi, nhà Đông Tấn mất ,
Lưu Dụ chiếm được viên truyền quốc ngọc tỷ, lên ngôi hoàng đế lập ra nhà Tống, (thường
được các sử gia gọi là Nam Triều Tống, để khu biệt với nhà Nam Tống do
Triệu Cấu kiến lập ở Nam Kinh vào năm 1127 Công Nguyên), cũng từ đây, viên
truyền quốc ngọc tỉ này bắt đầu một cuộc luân lưu thay đổi chủ nhân tại các
vương triều phía nam như Tống, Tề, Lương, Trần.
Năm 589 Công
Nguyên, vua Hậu Chủ nhà Trần, một ông vua Nam Triều, có đời sống sa hoa phóng
túng, ngày ngày chỉ cùng phi tần, văn quan yến ẩm, ngâm thơ tác phú, không lo
việc triều chính, khi Tùy Văn Đế Dương Kiên đem chinh phạt, bị bắt cầm
tù, nhà Trần vong, viên truyền quốc ngọc tỉ lạc vào tay nhà Tùy.
Cuối đời nhà
Tùy, năm 618 Công Nguyên, Tùy Dạng Đế bị Vu Văn Hóa Cập và Tư Mã Đức Kham phát
động chính biến giết và chiếm được truyền quốc ngọc tỉ. Vu Văn Hóa Cập xưng đế,
lập ra nước Hứa, nhưng chính quyền này chỉ tồn tại có một năm sau bị Đậu Kiến Đức
đánh bại, bắt và giết ở Liêu Thành.
Năm 621 Công
Nguyên, Đậu Kiến Đức thua trận bị giết ở Trường An, người vợ đem truyền quốc ngọc
tỉ hiến cho Đường Cao Tổ Lý Uyên, nhân thế nhà Đường làm sở hữu chủ của viên
truyền quốc ngọc tỉ này ba trăm bẩy mươi năm.
Cuối cùng,
năm 907 Công Nguyên, viên ngọc tỉ lại rơi vào tay Chu Ôn.
Ôn vốn là một
bộ tướng của Hoàng Sào nổi lên chống nhà Đường, sau phản Hoàng Sào đầu hàng Đường,
được vua Đường đổi tên là Chu Toàn Chung, nhưng sau lại phản nhà Đường, âm mưu
ép vua nhà Đường là Ai Đế trao cho truyền quốc ngọc tỉ và nhường ngôi, lập ra Hậu
Lương.
Sau khi nhà
Hậu Lương do Chu Ôn kiến lập bị diệt, viên "Truyền Quốc Ngọc Tỉ " rơi
vào tay Lý Tồn Úc, người lập ra nhà Hậu Đường.
Năm 936 Công
Nguyên, Thạch Kính Đường cấu kết với người Khiết Đan là Da Luật Đức Quang tấn
công Lạc Dương, vua Phế Đế nhà Hậu Đường là Lý Tòng A thấy thế nước không còn
giữ nổi, mới ôm truyền quốc ngọc tỉ leo lên lầu Huyên Võ Lâu và tự thiêu.
Từ đấy truyền
quốc ngọc tỉ bị thất tung, không ai biết ở đâu.
Sau đấy, xẩy
ra không ít những giai thoại và những truyền thuyết liên quan đến viên truyền
quốc ngọc tỉ này.
Mãi đến đời
nhà Minh, có một người chăn dê ở ngoài đồng, thấy có một con dê cứ dùng móng
chân mà cào mãi ở trên một khoảng đất, người chăn dê lấy làm lạ, mới đào chỗ đất
ấy lên, thì phát hiện được một viên ngọc tỉ rất là tinh mỹ nằm ở dưới đất. Ông
ta biết là vật báu, mới đem hiến cho một người hậu duệ của Nguyên Thuận Đế
là Bác Thạc Khắc Đồ Hãn, tin tức này được truyền đến một người hâu duệ khác của
Thành Cát Tư Hãn là Lâm Đan Hãn. Ông này cho rằng viên ngọc tỉ thuộc về
ông ấy, bèn dùng võ lực đến đánh Bác Thạc Khắc Đồ Hãn để chiếm lấy.
Cuối cùng, đến
đầu đời nhà Thanh, viên ngọc tỉ của người chăn dê lọt vào tay Hoàng Thái Cực, tức
Thanh Thái Tông sau này. Lúc đó, Hoàng Thái Cực mới phát hiện trên viên ngọc tỉ
này có khắc mấy chữ : " Chế Cáo Chi Bảo 制 誥 之 寶 ",
không phải là viên truyền quốc ngọc tỉ của Tần Thủy Hoàng. Nhưng vì, Hoàng Thái
Cực thường tuyên dương chiếm được thiên hạ là do "mệnh trời qui về
mình". Vì thế, năm 1636, khi Hoàng Thái Cực lên ngôi hoàng đế kế vị cha là
Nỗ Nhĩ Cáp Xích, thừa nhận viên ngọc tỉ đó là "Truyền Quốc Ngọc Tỉ",
rồi cải tộc danh Nữ Chân thành Mãn Châu, và cải quốc hiệu Hậu Kim là Đại Thanh.
Cho đến khi
xẩy ra cuộc Cách Mạng Tân Hợi năm 1911, ông vua cuối cùng của nhà Thanh là Phổ
Nghi bị lật đổ, phải xuống chiếu thoái vị như vua Bảo Đại ở nước ta, rồi bị trục
xuất ra khỏi hoàng cung, nhưng vua Phổ Nghi cũng không quên mang theo viên
"Truyền Quốc Ngọc Tỉ" có bốn chữ "Chế Cáo Chi Bảo" này.
Sau, trải
qua những năm cải tạo tù đầy dưới triều đại của Cộng Sản Trung Quốc, do sự dụ dỗ
và đe dọa của cán bộ quản giáo, vua Phổ Nghi mới lấy viên "Truyền Quốc Ngọc
Tỉ " giả này, được bí mật cất dấu trong một chiếc hòm hai đáy, giao cho
nhà nước Cộng Sản Trung Hoa.
Kết cục về
viên ngọc tỉ do người chăn dê đào được ở ngoài thảo nguyên thì như thế.
Còn một truyền
thuyết về một viên ngọc tỉ giả khác nữa, cũng xin ghi lại ra đây:
Vào thời
vương triều nhà Tống, không rõ vào năm nào, có một người nông phu ở Hàm Dương
ra ngoài cánh đồng làm việc, trong khi cầy ruộng thì phát hiện một viên ngọc ấn,
trên ngọc ấn có khắc tám chữ :"Thụ Mệnh Vu Thiên Ký Thọ Vĩnh Xương",
y hệt tám chữ viết Truyền Quốc Ngọc Tỉ của Tần Thủy Hoàng. Tể tướng nhà Tống
lúc đó là Sái Kinh, sau xem xét và khảo nghiệm mới tuyên bố đó là ngọc tỉ truyền
quốc thật của Tần Thủy Hoàng, việc đó từng làm kinh động một thời.
Sau đó, trải
qua nhiêu năm tháng, không biết do đâu viên ngọc tỉ này lại trở thành vật sở hữu
của một viên tướng Quốc Dân Đảng Trung Quốc cư trú nhiều năm tại Mỹ quốc. Vào
thời kỳ xẩy ra cuộc cách mạng văn hóa ở Trung Cộng, viên tướng Quốc Dân Đảng có
ý muốn đem viên ngọc tỷ này ra bán ở Áo Môn. Một nhân sĩ thân Trung Cộng ở
Hương Cảng biết tin đó, muốn bỏ tiền ra mua về cho nước mình, nhưng không
biết chắc chắn viên ngọc tỉ này là thật hay giả, mới cậy nhờ một chuyên gia trứ
danh về đồ cổ ở lục địa là Phó Đại Dữu, đến khảo sát. Sau khi đích thân xem
xét, chuyên gia đồ cổ này xác nhận đó là ngọc tỉ truyền quốc giả.
Gần đây nhất,
học giả Chung Thế Kiệt ở Hương Cảng cho biết ông tìm được viên ngọc tỉ truyền
quốc làm bằng ngọc họ Hòa từ một người bạn Nhật Bản. Tháng 10 năm 1991, học giả
họ Chung có mở một hội nghị tọa đàm ở Tây An và Bắc Kinh, với học thuật giới để
thảo luận về viên ngọc tỉ truyền quốc họ Hòa này. Nhưng không ít học giả tỏ ra
hoài nghi về sự xác thực viên ngọc tỉ này.
Bởi vậy, cho
đến nay, tung tích viên "Truyền Quốc Ngọc Tỉ" của Tần Thủy
Hoàng vẫn không ai biết đích xác là ở đâu. Nhưng căn cứ theo sự nghiên cứu của
các chuyên gia thì ngọc họ Hòa dùng đế điêu khắc và chế tạo ngọc tỉ truyền quốc
là loại thạch ngọc, thuộc "Trụ Trường Thạch", có thể chịu một độ nóng
đến 1300 độ, sức nóng của loại lửa thường không đủ sức thiêu hủy nó được.
Từ đó suy
ra, viên "Truyền Quốc Ngọc Tỉ" của Tần Thủy Hoàng khó có thể
tiêu tan đi cùng với vua Phế Đế nhà Hậu Đường khi ông này leo lầu Huyền Võ ở Lạc
Dương để tự thiêu.
Trong khi ở
phương bắc, họ Lưu nhà Hán, làm chủ nhân của viên "Truyền Quốc Ngọc Tỉ"
và tôn quý là quốc bảo, đồng thời tạo ra 6 viên ngọc tỉ khác để dùng vào nhưng
công việc khác nhau của vương triều nhà Hán, thì tại phương nam, nước Nam Việt,
họ Triệu cũng chế tạo những viên ấn tỉ riêng xử dụng cho nước mình, trong đó có
viên "Văn Đế Hành Tỉ" thuộc loại kim ấn, được các sử gia và các nhà
khảo cổ coi là "bảo trung chi bảo", "trọng trung chi trọng"
mà người ta đã khai quật được trong ngôi mộ của Triệu Văn Đế, vua đời thứ hai của
nước Nam Việt vào năm 1983 ở thành phố Quảng Châu trên núi Tượng Cương Sơn.
Bài viết này
không mang tính cách một bài nghiên cứu, chỉ dành mua vui cho bạn bè bằng hữu
trong lúc đông sang cảnh muộn, một đèn hiu hắt, và xin dành một bài viết
khác về viên "Văn Đế Hành Tỉ 文帝行璽"
của Triệu Văn Vương khi có dịp.
1- Trung Quốc
văn hóa sử 500 nghi án 中 國 文 化 史 500 疑 案
2- Trung Quốc
lịch sử bí văn dật sự 中 國 歷 史 文 軼 事
3- Vạn sự do
lai 萬 事 由 來
4- Trung Quốc
văn hóa tri thức tinh hoa 中 國 文 化 知 識 精 花.
5- Từ Hải 辭 海.
26/11/2006Phạm Xuân HyTheo
http://chimviet.free.fr/.jpg)
.jpg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét