Chuột trong đời sống và khoa học
Mùa xuân lại trở về, bên Việt Nam đã và đang đón Xuân, theo
phong tục từ 23 tháng chạp ông Táo về trời, những chợ hoa bắt đầu bán đủ các loại
hoa nở đẹp dưới nắng heo vàng dễ chịu. Nhiều người Việt nước ngoài kéo nhau về
Việt Nam ăn Tết, tìm lại không khí của những ngày xuân đầm ấm xa xưa, ngược lại
những người giàu trong nước thì đi du lịch nước ngoài! Mùa xuân ở Việt Nam thời
tiết ấm áp, nhưng Âu Châu mùa đông giá lạnh, nhiệt độ có ngày -10 đến -20 độ C,
các hồ nước đóng băng, ngoài trời tuyết phủ trắng cỏ cây. Ở Đức khó tìm thấy
không khí ấm áp của Xuân. Tết đến rồi đi trong lặng lẽ.
Đón Xuân nơi xứ lạ
Cành mai giả màu vàng
Ngoài trời tuyết phủ trắng
Những giấc mơ muộn màng...
Lý Lạc Long
Mỗi năm theo Thập Nhị Đại Can tức: Tý, Sửu, Dần, Mẹo Thìn, Tỵ,
Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. chiếu theo cung Hoàng đạo, chuột đứng đầu 12
con giáp. Năm 2008 theo Thiên can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân,
Nhâm, Quý) tuổi chuột năm nay thuộc Mậu Tý. Tháng Tý là tháng 11, giờ Tý từ 23
giờ đến 1 sáng. Tôi sưu tầm tài liệu viết tản mạn về chuột.
Đời sống tập tính của dòng họ chuột trong khoa học
Chuột sống gần với loài người gọi là chuột nhà Hausmaus/ Mus
musculus. Theo tài liệu thời tiền sử từ 10.000 năm trước công nguyên chuột ở Ấn
Độ từ đó đến các vùng các vùng Trung đông Ai Cập 4000 trước CN, Hy Lạp Tây Ban
Nha 1000 trước CN và theo tàu buôn hay theo các cây trôi đến các lục điạ khác
như Nam Mỹ, Phi châu và Úc Châu. Bởi vậy có nhiều giống được phân chia nhiều lục
địa:
Ưstliche Hausmaus/ Mus musculus musculus
Westliche Hausmaus/ Mus musculus domesticus
Asiatische Hausmaus/ Mus musculus bactrianus
Mandschurische Hausmaus/ Mus musculus manchu
Wagner-Hausmaus/ Mus musculus wagneri
(Trích nguyên gốc tiếng Đức)
Trong khoa học chuột được chia nhiều dòng họ chuột để dễ nghiên
cứu và trong dân gian người ta gọi các loại chuột như: chuột nhắt, chuộc cống,
chuột chù, chuột đồng, chuột lang, chuột nước, chuột túi, chuột sao, chuột nhảy,
chuột lùn, chuột tuyết, chuột Na Uy (rattus Noruegicuc). Chuột ở Mông cổ
Mongolische/ Merionesunguiculatus có thể sống với nhiệt độ lạnh - 40 độ C nóng
50 độ C. Giống Rennmaus/ Gerbilinae có hàng trăm loại khác nhau ở vùng khô làm tổ
trên cây, dòng họ chuột thì rất nhiều loại khác trên thế giới. Theo các thống
kê có hàng tỷ con chuột sống trên trái đất này.
Chuột thuộc loại động vật có vú, đuôi dài 7-10 cm, mũi nhọn
và lỗ tai dựng đứng, mắt không nhìn thấy xa, không phân biệt được màu sắc, bù lại
chuột có khả năng cảm nhận mùi vị, thức ăn rất tốt mà không cần ngậm trong miệng,
rất thính tai, do đó khi nghe một tiếng động nhỏ, chuột chạy trốn ngay, các
răng cửa dài cứng bé nhọn để gặm nhấm, thân dài từ 7 đến 11 cm nặng 20-25 g,
lông thường màu xám nâu, tuy nhiên cũng có loại lông trắng gọi là chuột bạch. Đời
sống chính của loài chuột vào ban đêm đi tìm thức ăn, ban ngày lẩn trốn ở trong
hang hay chỗ kín. Ngoài thiên nhiên chuột sống từng đàn, chuột leo trèo nhanh
có thể bò ngược trên trần nhà, nhảy vọt, chạy nhanh và bơi lội và có tài đào đất
làm hang để ở, hay làm tổ trên cây, trong các bụi rậm, thuộc loại ăn tạp, ăn
các loại ngũ cốc, rau cỏ non, côn trùng, cua, cá và bánh kẹo. Chuột có tính đa
nghi, thường di chuyển trên đường mòn, hay men theo bờ, nghi ngờ chỗ lạ, thức
ăn lạ, chuột nếm thử thức ăn trước khi ăn nhiều, chuột cũng khôn ngoan, ngậm vào
đuôi nhau để qua sông, chuột ăn cắp trứng gà, phải dùng bốn chân ôm qủa trứng nằm
ngửa để con chuột khác ngậm đuôi mình khéo về hang ... Chuột cái có chửa trong
vòng 3 tuần đẻ đến 10 con, lúc sinh chuột con chưa mở mắt, điếc, da trần truồng
màu hồng, khoảng 10 ngày sau chuột con mọc đủ lông, 15 ngày mở mắt, nhưng còn nằm
trong ổ bú sửa mẹ. Từ 21 ngày chuột con rời bỏ mẹ, tự đi tìm thức ăn, sức nặng
khoảng 6 g. Sau 6 - 8 tuần tuổi chuột cái có thể tiếp tục sinh sản. Chuột sinh
sản rất mau, chuột luôn gặm nhấm để mài răng, cắn phá làm hư hại mùa màng, mỗi
ngày một con chuột cống ăn hết 100g, nếu 1 triệu con ăn như vậy thì hao tốn
hàng chục tấn thực phẩm! Theo quy luật tự nhiên về cân bằng sinh thái, nên phải
có các loại khác sinh ra để trừ khử bớt chuột đó là: mèo, chim cú, quạ, rắn, diều
hâu.. bởi vì những con này thường săn chuột làm mồi.
Các nhà khoa học cấy giống đổi gen, các giống chuột, Loại chuột
bạch thường dùng trong phòng thí nghiệm. Nhà khoa học Nhật Bản và Hàn Quốc còn
tuyên bố tạo ra thành công động vật có vú đầu tiên mà không cần tinh trùng. Con
chuột mới sinh là kết quả "giao phối" của hai con chuột cái. Việc thí
nghiệm này là hoàn toàn mới lạ, vì động vật có vú không bao giờ sinh sản đơn
tính như các loài ong, kiến và một số loại cá. Chúng phải thừa kế một bộ nhiễm
sắc thể từ mẹ và một từ cha để phát triển bình thường. Nếu phôi chỉ chứa nhiễm
sắc thể của mẹ thì sẽ chết ngay trong tử cung, còn nếu chỉ mang nhiễm sắc thể của
cha thì sẽ phát triển bất thường. Do vậy, sự ra đời của con chuột không cha là
một kết quả tốt thành công mới lạ.
Nhóm nhà khoa học tại Trung tâm Ung thư Quốc gia Tây Ban Nha
cho biết loại chuột này có ba thay vì hai bản sao các gen kiểm soát sự sinh sản
của tế bào. Trong tương lai có thể bào chế một loại thuốc có cùng một hiệu quả như thế trong việc chống lại bệnh ung thư. Việc phát triển và phân chia tế bào
thông thường được kiểm soát bởi một nhóm gen gác cổng gọi là gen ức chế khối u.
Bác sĩ Manuel Serrano dùng kỹ thuật DNA để lai tạo chuột có một bản sao phụ trội
các gen kèm chế khối u gọi là Ink4a/ ARF. Gen này kiểm soát việc sản xuất hai
protein nhằm ngăn chận phần lớn sự phát triển các tế bào ung thư. Những con
"siêu chuột" này tỏ ra rất kháng lại những thứ kích hoạt chứng ung
thư, gọi là các carcinogen, nơi những con chuột bình thường. Khi chuột này được
cho tiếp xúc với nhiều lọai carcinogen, chúng phát triển những khối u với tốc độ
chậm hơn nhiều so với bình thường. Ngoài ra, sự có mặt của bản sao phụ trội này
và sức đề kháng lại ung thư cao không có. Chuột có khoảng 1.000 gene cảm thụ
mùi, trong khi con người chỉ có 400 gene hoạt động, và khoảng 800 gene là bất
hoạt.
Các loại chuột nuôi làm kiểng như chuột hamsters, gerbils,
chuột nhắt, và chuột lang guinea pigs. Trẻ con phải cẩn thận, chuột truyền vi
trùng Streptobacillus moniliformis hay Spirillum minus khi cắn, cào hay vi
trùng thấm vào nước trong đồ ăn. Từ 3 tới 10 ngày sau sẽ gây nóng, lạnh, nhức đầu
đau nhức mình mẩy. Phân nửa bệnh nhân bị phong thấp nhiễm trùng, viêm màng
trong tim (endocarditis), viêm màng ngoài tim (pericarditis), làm mủ, và đôi
khi sinh khi biến chứng vào ruột và phổi. Phân guinea pigs gây bệnh thương hàn
(Salmonella), hay truyền những vi trùng khác như Yersinia pseudotuberculosis,
Yersinia enterocolitica, hay Trixacarus caviae. Ở thế kỷ thứ 20 từng xảy ra nạn
hạch chuột. Làm chết người, nhưng nhờ sự tiến bộ của y khoa đã chế thuốc chữa
trị kịp thời ngăn chận sự truyền bệnh. Những trung tâm thí nghiệm, các nhà khoa
học đã dùng chuột nhiều hơn thỏ hay cừu, nên hàng triệu con chuột được thí nghiệm
tìm ra nhiều kết quả hữu ích cho Y học.
Một nhóm nghiên cứu của trường đại học ở Washington, đại học
St Louis, sau khi nghiên cứu thấy rằng chuột đực phát các tiếng kêu siêu âm khi
ngửi được nước tiểu của chuột cái và cặp chuột này đã "song ca" những
ca khúc trữ tình. Các nhà khoa học từ lâu biết rằng chuột có khả năng phát ra
các tiếng siêu âm ở một tần số mà tai con người không thể nghe được, tuy nhiên
hai nhà nghiên cứu thuộc trường đại học này Tim Holy và Zhongsheng Guo, chứng
minh có thể thâu âm thanh đó để nghe được.
Các loại cây và trái mang tên Chuột
Trong sách thuốc có nhắc đến 2 loại cây thuốc: cây chóc chuột/ Typhonium triobatum schott và cây sầu đâu cứt chuột/ Brucea Javanica. Mỗi cây
đều có chứa những tính chất dược thảo riêng để trị bệnh... Loại dưa chuột còn gọi
là: hoàng qua, thích qua, ngũ qua... Vị ngọt, tính mát, có công dụng thanh nhiệt
chỉ khát, lợi thủy tiêu thũng, thanh hỏa giải độc, thường được dùng để dưỡng
da, làm sáng da và phòng chống vết nhăn. Cách dùng: Đơn giản nhất là dùng dưa chuột
rửa sạch, giã nát, ép lấy nước, xoa lên da mặt nhiều lần trong ngày, cũng có thể
thái thành những lát mỏng rồi dán lên mặt
Chuột trong đời chuyện cổ tích văn học dân gian
Theo chuyện cổ tích, chuột là con vật linh thiêng ở trên
thiên đường, Nhà Trời giao cho nó giữ chìa khóa trông coi kho lúa. Nhận nhiệm vụ
có chìa khóa mở kho rủ nhau vào ăn hết lúa, Trời biết giận quá đuổi chuột xuống
hạ giới để trừng phạt vì thói quen lười biếng tiếp tục lén vào kho của nhân
gian ăn hết lúa, nên người ta phải than:
Chuột kia xưa ở nơi nào?
Bây giờ ăn lúa nhà tao thế này!
Việc trong nhà ông Táo (gồm có 2 ông một bà) chứng kiến và
chia sẻ đời sống hàng ngày với gia chủ. Ngày 23 tháng Chạp hàng năm Táo quân
thường về Trời để tâu chuyện nhân gian, không quên tâu chuyện
- Chuột nhà trời xuống hạ giới ăn lúa phá hại đủ thứ, người
ta phải làm bẩy chế thuốc diệt chuột cũng không ngăn ngừa hết được sự sinh sản
của loài chuột. Xin Thượng Đế bắt chúng nó trở lại.
-Thượng đế phán: "không được, chúng vô kỷ luật ta đã đày
xuống hạ giới tính nào vẫn tật đó, ta không thể cho nó trở lại Thiên đình thơ mộng
nầy. Ta có một cách giúp nhân gian là cho loài mèo xuống hạ giới, để mèo bắt
chuột, còn khi nào nó không muốn bắt chuột thì nó kêu "ngau, ngau"
chuột cũng sợ bỏ chạy.
Mèo sống thư thả trên thiên đình, nhưng bị Táo quân tâu trình
chuyện chuột ở hạ giới, nên mèo phải xuống giúp nhân gian. Đời sống nhân gian bận
rộn cực nhọc, mèo ngồi nghĩ lại lấy làm giận Táo quân, nên thỉnh thoảng vào đống
tro bếp để phóng uế. Vấn nạn ngày nay ở Việt Nam có nhiều nơi ăn thịt mèo, đánh
chén, cũng như ăn các loại rắn. Nếu một ngày nào đó hết mèo, rắn? Thì rất tai hại
đối với loài chuột phá hại mùa màng! bởi chuột có tuổi thọ trung bình là hai năm
rưỡi.
Trong thi ca bình dân thường nhắc đến chuột, tranh đám cưới
chuột, các truyện cổ tích hay hấp dẫn như: truyện Trinh thử, Mèo lừa chuột, Con
cóc và con chuột...
Chuột kêu chút chít trong rương
Anh đi cho khéo đụng giường mẹ hay
Chuột kêu chút chít trong vò
Lòng em có muốn thì bò qua đây
Hay:
Con mèo trèo lên cây cau
Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà
Chú chuột đi chợ đường xa
Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo
Chuột chù chê khỉ rằng hôi,
Khỉ lại trả lời: cả họ mầy thơm
chuột chê xó bếp chẳng ăn
Chó chê nhà dột ra nằm bụi tre.
Thế giới Điện toán tạo ra có con chuột để điều khiển
Computer, ngoài ra còn nhiều cụm từ nói đến chuột, nhưng ẩn ý khác nhau: chuột
sa hủ gạo, ướt như chuột lột, miệng nhọn như mõm chuột, hôi như chuột chù, chuột
gặm chân mèo, tóc đuôi chuột, pháo chuột, đầu voi đôi chuột, nhí nhắt như chuột
nhắt, mèo chuột, cháy nhà mới ra mặt chuột, hội đồng chuột...
Trong tác phẩm Từ Hi Thái hậu (1) đầu bếp phải biến chế nhiều
thức ăn bổ khoẻ cho Thái hậu. Các nhà đầu bếp bắt chuột trắng trên núi Ngự Hằng
về nuôi lúc mới đẻ con, họ đem nuôi trong lồng kính cho ăn toàn sâm thượng hảo
hạng và uống nước suối, đến khi đẻ ra con thì lấy những con đó nuôi riêng cũng
theo cách thức đó để sinh ra một lớp chuột mới, nhưng lớp chuột mới này vẫn
chưa dùng được. Cứ nuôi như thế đến đời thứ ba, chuột mới thực là "thập
toàn đại bổ", người ta lấy những "con chuột bao tử" của thế hệ mới
này ra ăn và ăn như thế tức là ăn tất cả cái tinh hoa có tính chất cải lão hoàn
đồng, cải tử hoàn sinh, tráng dương bổ thận, Dù Thái hậu đã ăn các loại chuột
đó, nhưng bà đã không vượt qua quy luật của tạo hóa.
Ngày nay ở Trung quốc trong giới bình dân tại tỉnh Quảng
Đông, người ta thường ăn thịt chuột. Mặc dầu cơ quan Phòng Ngừa Dịch tại
Shenzhen đã cảnh báo rằng chuột tuyệt đối không thích hợp để ăn, bởi vì chúng
mang nhiều thứ vi trùng và ký sinh trùng, mà vẫn thấy bán ở nhà hàng tại
Shenzhen. Một thông tín viên của Jinbao ở Shenzhen đã đến chợ Hubei tại Dongmen
còn thấy người ta vẫn bán chuột, vì nhiều người thích ăn chúng. Riêng người Việt
chỉ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, thường ăn các loại chuột đồng/ Microtus vì
loại chuột nầy chỉ ăn lúa, ốc cua ngoài đồng, mập sạch thịt thơm ngon, khác với
chuột ở thành phố vì dơ bẩn ở hang cống nhiễm bệnh, những dân tộc thiểu số cũng
đi săn chuột vào ban đêm khi chuột ăn trái cây trên núi. Trung Quốc, Đại Hàn có
bán loại rượu ngâm những con chuột con.
Về phim hoạt họa của Walt Disney (1901-1966) với hàng trăm
nhân vật do ông dựng nên. Trong số đó, có khá nhiều chó, mèo. Riêng chú chuột
láu lỉnh Mickey dễ thương này được tạo ra năm 1928 bởi họa sĩ Ub Iwerks và ông
Walt Disney lồng tiếng. Hãng phim Walt Disney ấn định ngày sinh của chú chuột
này là ngày 18 tháng 11, thời điểm tung ra (năm 1928) bộ phim Steamboat
Willie ở New Yorker. Sau sự thành công đó các phim ra đời. Mickey
and the Beanstalk-Mickey's Christmas Carol. Micky, Donald & Goofy im
Märchenland. Walt Disney lồng tiếng cho Mickey từ năm 1928 đến 1946, sau đó
chuyên gia hiệu ứng âm thanh James G. MacDonald đảm nhiệm vai trò này. Hiện
nay, giọng nói của Mickey được thể hiện bởi Wayne Allwine. Disneyland không thể
vắng bóng chú chuột dễ thương chào đón quan khách.
Cuối năm 2007 phim hoạt họa Animationsfilm: Ratatouille/Le
Festin/ Ratte mit Geschmack. Tác giả Bard Bird cũng là đạo diễn, người lồng tiếng
cho Remy là Patton Oswalt, nhưng chuyển sang tiếng Đức là Axel Malzacher(2). Phim
chiếu trong 6 tuần lễ hơn 5 triệu trẻ em và người lớn đến xem. Vai chính là chú
chuột Remy có bộ lông màu xanh rất dễ thương trong chuyến phiêu lưu Paris. Remy
luôn mơ ước trở thành đầu bếp giỏi và sành điệu các món ăn ngon. Khác với cha
và anh của Remy chỉ quan niệm là ăn cho đầy bụng. Remy phân biệt được mùi vị
nên biết được thức ăn nào có thuốc độc. Trong một lần Remy tìm kiếm cây rau nghệ
tây và một loại nấm quý hiếm cho công thức món ăn đặc biệt, Remy làm phiền người
trong bếp nên nhiều lần bị truy đuổi. Từ đó chạy trốn sang Paris. Đến nhà hàng
Auguste Gusteau danh tiếng ở kinh thành ánh sáng. Remy làm thân với chàng
Linguini phụ bếp rửa chén bát cho nhà hàng, có một lần được sự giúp đỡ của Remy
chàng Linguini phải sửa lại món soup chính anh làm hư, món ăn đã trở thành ngon
tuyệt vời, hương vị làm cho thực khách yêu thích. Remy giúp Linguini trở thành
đầu bếp chính hàng đầu ở Paris. Nhưng Remy vẫn là chú chuột không thể trở thành
người đầu bếp danh tiếng, nhưng đã học được những bài học quý giá về tình bạn,
về gia đình, không có sự chọn lưạ nào khác hơn là trở về với chính mình.(3)
Những người sinh năm Tý theo tử vi hợp tuổi tác trong vấn đề
kinh doanh:
Tuổi Tý hợp và khắc các tuổi sau:
Tam Hợp: Tý - Thìn - Thân
Tứ xung: Tý - Mẹo - Ngọ - Dậu
Tuổi Giáp Tý: Nam hợp với tuổi Bính Dần, Kỷ Tỵ, Nhâm Thân
Nữ hợp với các tuổi Bính Dần, Kỷ Tỵ
Tuổi Bính Tý: Nam hợp với tuổi Tân Tỵ, Ất Dậu
Nữ hợp với tuổi Tân Tỵ
Tuổi Mậu Tý: Nam hợp với tuổi Nhâm tý, Kỷ Sửu, Quý Tỵ
Nữ hợp với tuổi Quý Tỵ, Ất Mùi
Tuổi Canh Tý: Nam và Nữ đều hợp với tuổi Tân Sửu, Giáp Thìn, Đinh Mùi
Tuổi Nhâm Tý: Nam hợp với tuổi Bính Thìn, Giáp Dần, Canh Thân
Nữ hợp với Bính Thìn, Giáp Dần, Canh Thân, Nhâm Tuất
Những năm Tý các công ty ra đời thành công
Công ty Honda thành lập năm 1948 (Mậu Tý) là chế tạo xe. Năm
1991 có số vốn hơn 19 tỷ $, doanh số bán hàng đạt tới hơn 31 tỷ $ tiền lời thu
được 552 $. Công ty Sharp thành lập năm 1912 (Nhâm Tý), năm 1989 đứng thứ
253/500 xí nghiệp lớn trên thế giới, tiền lời thu hàng năm lên 10 tỷ.
Những ngày cuối năm, người Việt thường lo sửa soạn bàn Thờ để
đón Xuân, người Tây phương không có tục lệ thờ cúng, nên không có bàn thờ tổ
tiên trong nhà như người Việt. Thế hệ con cháu ở hải ngoại ảnh hưởng đời sống
Tây phương, trong tương lai có duy trì được cái Tết cổ truyền của người Việt?
Mong rằng con cháu mình giữ được văn hoá cội nguồn của dân tộc Việt Nam.
Xuân đến rồi đi, mái tóc thêm bạc màu, đời người già nua theo
năm tháng. Năm cũ đủ thứ thiên tai, bão lụt, cháy rừng, thời tiết thay đổi vì
môi trường ô nhiễm. Năm 2008 cầm tinh con chuột (Mậu Tý). Mong Thế giới hòa
bình cùng nhau bảo vệ môi sinh, để đời sống con người yên vui, thắm đậm tình
người như chúng ta mong đợi.
"Tân niên hạnh phúc bình an tiến,
Xuân nhật vinh hoa phú quý lai.
Tài liệu tham khảo:
Thành thật cảm ơn và mạn phép các tác giả trích một số tài liệu
Cũng như hình cho bài viết này. Kính
1/ Die Kaiserinwitwe Cixi
2/ Der Spiegel số 47/ 2007-12-05
3/ http://www.youtube.com/
http://www.spiegel.de/.
4/ Tài liệu về Tử vi, Tướng số của nhiều tác giả đã phổ biến trên Internet.
- The Public Library of Science Biology.
- Tự điển Y Dược.
- Tiere Dieser Welt Tác giả Martin Walters - Jinnny Johson.
Cuối năm 2007Nguyễn Quý ĐạiTheo http://chimviet.free.fr/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét