Biết bao thế hệ sau bắt đầu biết yêu
quê hương, biết cảm thụ
và học văn từ "Tôi đi học"
Bài thơ đầu tiên tôi viết là bài Đi học, năm lớp đệ ngũ, từ một làng quê:
Sáng mai nào đi học
Con bướm vàng xinh xinh
Bay trên đường tới lớp
Nhởn nhơ như đời mình
Xanh xanh bờ ruộng lúa
Tim tím hoa lục bình
Cao cao mây vấn lụa
Bồi hồi con bướm xinh
Đường làng sạch như lau
Trắng vàng em với bướm
Khi không mà tưởng tượng
Có ai nhìn theo sau
Em học bài đã thuộc
Lòng như rộn tiếng chim
Tiếng thầy cô bè bạn
Lao xao trong lòng mình
Cảm xúc bài thơ, trong vô thức mãi về sau này tôi mới hiểu ra rằng có lẽ bắt đầu
từ Thanh Tịnh:
“Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường”.
Đoạn văn mà tôi tin tất cả những học sinh thời chúng tôi đều thuộc lòng. Thuộc thơ thì dễ, thuộc văn thật khó. Vậy mà có đứa đọc vanh vách cả bài “Tôi đi học” của Thanh Tịnh khi đã vào tuổi sáu mươi.
Làng quê, con đường đất, lá mùa thu có rất nhiều trong thơ văn của Thanh Tịnh đã ghi vào lòng chúng tôi, dạy chúng tôi biết yêu thiên nhiên, con người, nhất là người mẹ quê cầm tay dắt đứa bé lên năm lên sáu lần đầu đến lớp học: “Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”. Một áng văn đẹp và nên thơ nhường nào. Cả một truyện ngắn dài 1374 chữ không hề thấy những từ như Quê hương, Tổ quốc. Vậy mà biết bao thế hệ bắt đầu biết yêu quê hương, biết cảm thụ và “học văn” từ truyện ngắn này.
Có lần trò chuyện với nhà văn Nguyễn Khải, Thanh Tịnh nói: “Viết chưa hay là do chưa tìm được cái mạch riêng của mình, chứ là người cầm bút ai mà chả có một chút tài”.
“Cái Mạch Riêng” trong “Tôi đi học” quả là tài tình. Thanh Tịnh viết rất ít so với các nhà văn cùng thời, nhưng mấy ai, chỉ với một truyện ngắn trên ngàn chữ, qua hơn bảy mươi năm vẫn sống động trong tâm hồn chúng ta khi nghĩ về ngày thơ, ngày đầu tiên đi học.
Sáng mai nào đi học
Con bướm vàng xinh xinh
Bay trên đường tới lớp
Nhởn nhơ như đời mình
Xanh xanh bờ ruộng lúa
Tim tím hoa lục bình
Cao cao mây vấn lụa
Bồi hồi con bướm xinh
Đường làng sạch như lau
Trắng vàng em với bướm
Khi không mà tưởng tượng
Có ai nhìn theo sau
Em học bài đã thuộc
Lòng như rộn tiếng chim
Tiếng thầy cô bè bạn
Lao xao trong lòng mình
“Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường”.
Đoạn văn mà tôi tin tất cả những học sinh thời chúng tôi đều thuộc lòng. Thuộc thơ thì dễ, thuộc văn thật khó. Vậy mà có đứa đọc vanh vách cả bài “Tôi đi học” của Thanh Tịnh khi đã vào tuổi sáu mươi.
Làng quê, con đường đất, lá mùa thu có rất nhiều trong thơ văn của Thanh Tịnh đã ghi vào lòng chúng tôi, dạy chúng tôi biết yêu thiên nhiên, con người, nhất là người mẹ quê cầm tay dắt đứa bé lên năm lên sáu lần đầu đến lớp học: “Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”. Một áng văn đẹp và nên thơ nhường nào. Cả một truyện ngắn dài 1374 chữ không hề thấy những từ như Quê hương, Tổ quốc. Vậy mà biết bao thế hệ bắt đầu biết yêu quê hương, biết cảm thụ và “học văn” từ truyện ngắn này.
Có lần trò chuyện với nhà văn Nguyễn Khải, Thanh Tịnh nói: “Viết chưa hay là do chưa tìm được cái mạch riêng của mình, chứ là người cầm bút ai mà chả có một chút tài”.
“Cái Mạch Riêng” trong “Tôi đi học” quả là tài tình. Thanh Tịnh viết rất ít so với các nhà văn cùng thời, nhưng mấy ai, chỉ với một truyện ngắn trên ngàn chữ, qua hơn bảy mươi năm vẫn sống động trong tâm hồn chúng ta khi nghĩ về ngày thơ, ngày đầu tiên đi học.
Nguyễn Đặng Mừng
Theo http://bichkhe.org/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét