Phạm Duy Mẹ Việt Nam

Phạm Duy Mẹ Việt Nam  

(Trích HỒI KÝ III)

... Tình hình ở Việt Nam trong hai năm 63-65 còn là sự  chia rẽ lớn lao với những cái trục "người Nam-người Bắc", "Công Giáo-Phật Giáo" chưa kể cái trục "dân sự-nhà binh". Rồi thêm cái trục sâu xa bên dưới nữa là "quốc gia-cộng sản" - còn có cả cái trục "người già người trẻ" nữa - cho nên ai cũng muốn đi tìm một mẫu số chung, ai cũng muốn mọi người ngồi lại với  nhau với  mong ước: Hãy là người Việt Nam đi đã! Ai cũng muốn đặt vấn đề Tổ Quốc, Đồng Bào, Con Người, Nhân Đạo lên trên.

Vào lúc này, tôi còn nhận thấy tình hình âm nhạc nói chung có vẻ suy đồi với loại nhạc chỉ có tính cách biểu diễn cho mọi người ngồi nghe, dùng những ca sĩ mặt hoa da phấn với lời ca ngon ngọt để xoa dịu lòng người. Tôi bèn vác máy tape recorder có sẵn ampli, speaker hiệu AKAI (là loại tốt nhất lúc đó) và băng nhạc CON ĐƯỜNG CÁI QUAN tới sinh hoạt với sinh viên và thanh niên. Đây là lần đầu tiên giới trẻ được tham gia mạnh mẽ vào các cuộc ca hát. Khi chế độ cũ ra đi thì trong nước tương đối có tự do, sinh viên cũng như tất cả mọi người bắt đầu có sự tự do sinh hoạt. Trước hết tuổi trẻ họp nhau lại, cùng hát chung những bản hùng ca cũ của ngày xưa.  Bây giờ tôi đem tới cho họ bản trường ca CON ĐƯỜNG CÁI QUAN và cho in ronéo lời ca để phát cho các bạn trẻ, mời mọi người hát theo với ca sĩ trong băng nhạc. 

Dù sao thì những anh hùng ca hay bản trường ca này là những bài hát mà thanh niên đã biết tới rồi. Muốn lôi cuốn tuổi trẻ, tôi cần phải có cái gì mới để cung cấp cho họ. Như đã nói ở trên, trong tình trạng xáo động và chia rẽ của thời này, ai cũng muốn đi tìm mẫu số chung. Không cần tìm ở đâu xa xôi, tôi thấy ngay rằng: Mẫu số chung là Mẹ Việt Nam vậy! Muốn tìm lại tổ quốc, đồng bào, con người, nhân đạo, phải tìm đến Mẹ Việt Nam. Tôi bèn soạn trường ca MẸ VIỆT NAM. 

Sau khi thu thanh với giọng hát và với nhạc sĩ trong  ban nhạc HOA XUÂN của tôi ở Đài Phát Thanh, tôi lại xách bộ máy AKAI để phổ biến bản trường ca rất hợp thi này. Cũng nên nhắc lại sự ích lợi của kỹ thuật trong việc phổ biến âm nhạc vào thời này, nếu không có bộ máy AKAI, chưa chắc MẸ VIỆT NAM. đã được nhiều người biết tới. 

Khi nhạc phẩm này đươc in ra, tôi có những lời mở đầu như sau: Nếu CON ÐƯỜNG CÁI QUAN là một hành ca ghi lại bước tiến của dân tộc ta trên một sinh lộ nhất quyết không chịu chia cắt thì MẸ VIỆT NAM là một âu ca, ca tụng Mẹ Tổ Quốc và những Mẹ điển hình trong truyền kỳ lịch sử nước nhà, đề tài và cảm hứng nhắm dựa vào Tình Thương Yêu và Tính Hiếu Hòa, tính tình này đã sinh tồn mạnh mẽ trên đất ta và phải được truyền đi trong thế giới tàn nhẫn hiện tại.  Đây là một Trường Ca trong đó, lúc trẻ tuổi, Mẹ Việt Nam được biểu tượng bằng ĐẤT MẦU tươi tốt, đa tình, nền tảng của gia đình, ruộng nương, làng nước. Khi đứng tuổi, MẸ hiện thân là NÚI NON sắt đá, trong sự hi sinh ròng rã, vẫn bền bỉ đợi chờ và che chở người chinh phu chưa hết nợ đao binh. MẸ còn âm thầm xót thương lũ con SÔNG NGÒI, có những đứa dại dột, hiếu thắng, phản bội MẸ vì sự tranh giành lẫn nhau, gây oán hận phân chia, làm nát tan lòng MẸ. Vào lúc tuổi già, MẸ trở thành BIỂN CẢ đại lượng bao dung, kêu gọi và ôm đón đàn con giang hồ, thành công hay thất bại. Nước mắt vui mừng của MẸ lúc gặp con bốc lên trời cao làm mây đầy đặn và ấm áp, bay đi rửa sạch địa cầu bằng ơn mưa móc, nối chặt chu kỳ trường ca MẸ VIỆT NAM. 

Mấy năm trước, vì CON ÐƯỜNG CÁI QUAN mang tính chất tả thực (réaliste) nên được xây dựng trên âm giai LA MAJEUR nghĩa là với những nốt nhạc có dấu thăng (dièse). Tôi muốn MẸ VIỆT NAM mang tính chất tượng trường (symbolique) nên bây giờ tôi dùng âm thể MIb với những nốt nhạc có dấu giảm (bémol). Tôi cũng làm cái trò đối thoại với huyền sử hay dã sử khi soi bóng người Thiếu Phụ Nam Xương trên bờ đê (hơn là trên tấm vách) và cho rằng sự hoá đá của Mẹ Việt Nam không do bởi Mẹ đứng đợi người tình. Mẹ hoá đá vì quá mong chờ ngày hạnh phúc của dân tộc. Tôi soạn trường ca này vào lúc mà nước Việt đang  trong hoàn cảnh khốn khó nhất. Trong bất cứ giai đoạn gay go của một nước nào, người nghệ sĩ của nước đó thường cất cao tiếng nói của tâm thức dân tộc. Ở Việt Nam, vào thời gian mọi người sống trong chia rẽ, khinh thị và kinh hoàng, với trường ca này, tôi cho rằng chúng ta chỉ có thể được cứu rỗi bởi một Tình Yêu Chung, hướng về Mẹ Tổ Quốc. 

Trường Ca về MẸ được mọi người yêu mến vì ra đời đúng lúc. Rồi bởi cớ nước ta vẫn chưa ra khỏi số phận lạc loài, trường ca này lúc nào cũng có thể là bài hát hợp thời.  Vào những năm cuối cùng của cuối thế kỷ, vẫn còn quá nhiều lũ con lạc lối đường xa, mà chưa hề có con nào nhớ Mẹ ta mà về... Đoạn kết của trường ca, đoản khúc VIỆT NAM VIỆT NAM là một bài ca hầu hết người Việt Nam thuộc lòng. Có những người yêu nó, muốn nó trở thành bài quốc ca. Tôi xin nhũn nhặn thưa rằng: một tác phẩm văn nghệ được tung ra quần chúng rồi là nó tuột khỏi tầm tay của tác giả. Ai muốn dùng bài hát để làm gì cũng được nhường phải xin phép tác giả. 

Soạn xong và hát lên hai bài trường ca vào thập niên 50-60, vài chục năm sau, tôi rất lấy làm vui mừng vì những giấc mơ tôi vẽ ra trong hai tác phẩm đó đều đã được thực hiện: Trong CON ÐƯỜNG CÁI QUAN, lữ khách mơ ước có ngày đường tan ranh giới để người được mãi mãi đi trong một duyên tình dài,  trên con đường thế giới xa xôi, trong lòng dân chúng nơi nơi. Trong MẸ VIỆT NAM, tôi ước mơ có ngày được đem ngọn lửa thiêng của Việt Nam đi soi toàn thế giới. Những giấc mơ đó đã thành sự thực. Hai triệu người Việt Nam đang có mặt trên gần 50 quốc gia trong hoàn cầu. 

Đầu năm 1990, tôi hoàn tất một trường ca khác (mà tôi phải bỏ ra 15 năm để thai nghén, sáng tác và tu chỉnh): tổ khúc BẦY CHIM BỎ XỨ. Nửa phần đầu của Tổ Khúc này là một cơn ác mộng, nửa phần sau là một giấc mơ hồng. Giấc mơ cái tổ chim êm đềm (hay là tổ quốc cũng thế) đã có lúc bị vỡ tan khiến cho một bầy chim phải lìa tổ bay đi, đã tới lúc tất cả loài chim phải đồng lòng với nhau để xây dựng lại tổ chim đó.  

Không biết giấc mơ này có thể trở thành sự thật như những giấc mơ trong hai bài trường ca trước hay không?

Trường Ca MẸ VIỆT NAM (kính dâng Mẹ, tặng tuổi trẻ nước tôi) 

Nếu CON ÐƯỜNG CÁI QUAN là một hành ca ghi lại bước tiến của dân tộc ta trên một sinh lộ nhất quyết không chịu chia cắt thì MẸ VIỆT NAM là một âu ca, ca tụng Mẹ Tổ Quốc và những Mẹ điển hình trong truyền kỳ lịch sử nước nhà, đề tài và cảm hứng nhắm dựa vào tình thương yêu và tính hiếu hòa, tính tình này đã sinh tồn mạnh mẽ trên đất ta và phải được truyền đi trong thế giới tàn nhẫn hiện tại. Ðây là một trường ca trong đó, lúc trẻ tuổi, mẹ Việt Nam được biểu tượng bằng đất mầu tươi tốt, đa tình, nền tảng của gia đình, ruộng nương, làng nước. Khi đứng tuổi, mẹ hiện thân là núi non sắt đá, trong sự hi sinh ròng rã, vẫn bền bỉ đợi chờ và che chở người chinh phu chưa hết nợ đao binh. Mẹ còn âm thầm sót thương lũ con sông ngòi, có những đứa dại dột, hiếu thắng, phản bội mẹ vì sự tranh giành lẫn nhau, gây oán hận phân chia, làm nát tan lòng mẹ. Vào lúc tuổi già, mẹ trở thành biển cả đại lượng bao dung, kêu gọi và ôm đón đàn con giang hồ, thành công hay thất bại. Nước mắt vui mừng của mẹ lúc gặp con bốc lên trời cao làm mây đầy đặn và ấm áp, bay đi rửa sạch địa cầu bằng ơn mưa móc, nối chặt chu kỳ trường ca MẸ VIỆT NAM.

Trường Ca MẸ VIỆT NAM chia ra bốn phần: 
Phần I. - ÐẤT MẸ 
Phần II. - NÚI MẸ 
Phần III.- SÔNG MẸ 
Phần IV. -BIỂN MẸ 
Gồm 21 ca khúc hát liên tục và một chung khúc (finale). 
Phần I. ÐẤT MẸ  
1. MẸ TA  2. MẸ XINH ÐẸP 
Mẹ Việt Nam, không son không phấn 
Mẹ Việt Nam, chân lấm tay bùn 
Mẹ Việt Nam, không mang nhung gấm 
Mẹ Việt Nam, mang tấm nâu sồng.
Ðôi má tươi hồng, má tươi hồng, với bàn tay trắng 

Nhỏ người vai lẳn, vú căng tròn, tròn lưng ong 
Mẹ nằm phơi gió trăng  
Ôi Mẹ Việt Nam 
Nghiêng mắt xanh chải tóc mây ngàn 
Mẹ Việt Nam 
Bên bờ đại dương 
Mẹ duỗi chân dài chờ mưa tuôn 
Mẹ Việt Nam 
Mẹ mong, mong chồng  
Cũng như là ruộng sâu nông 
Ruộng cứng hay mềm 
Cũng êm đềm đón lưỡi cầy tìm da thơm 
Mẹ cười trong gió sương 
Ôi Mẹ Việt Nam 
Dâng tấm thân nhuộm nắng nâu ròn 
Mẹ Việt Nam 
Ðây ruộng đồng trinh 
Mẹ khát khao mầm, mầm tươi ngon 
Mẹ Việt Nam 
Trời Ðông ánh dương hồng 
Cũng như chiều vàng mênh mông

Có đàn chim én lượn trên đất xinh 
Chứa chan tình, là tình mong chờ  
Mẹ Việt Nam.

3. MẸ CHỜ MONG - 4. LÚA MẸ  
Mẹ chờ mong ngày trông tháng đợi 
Ðợi Thần Trai đội đá vá trời  
Với hồn Nữ Oa 
Mẹ giơ tay đón 
Với tình nước non 
Mẹ còn chờ mong.

Yêu nhau khi lúa chưa mòng 
Thương nhau khi nắng khô đồng 
Ôm nhau nghe nước mưa ròng 
Chảy vào lòng cập tình nhân 
Bên nhau khi lúa xanh rờn  
Chia nhau bông chĩu thơm vàng 
Ðem nhau ra giữa sân làng  
Nhìn đèn trăng kể truyện xưa 
Xinh xinh bãi lúa xanh rì 
Ngoan như cơn gió đêm hè 
Nghe hơi dưới đất vỗ về 
Một lời thề nặng tình quê. 
Vươn vai lúa nhớn dậy thì 
Mưa thu cưới lúa đem về 
Nâng niu lúa chín tới kỳ  
Kỳ nở hoa, đẹp lòng ta.

5. MẸ ÐÓN CHA VỀ  
Mẹ đón cha về, đón cha về 
Duyên thề chắp nối 
Cuộc đời trôi nổi, vẫn tươi cười vì lòng vui  
Ðời nghèo nhưng có đôi. 
Ôi Mẹ Việt Nam 
Năm tháng lo gạo gánh nuôi chồng, mẹ Việt Nam 
Ðêm ngày thầm mong  
Lửa bếp thơm nồng tình uyên ương, mẹ Việt Nam

Mẹ yêu, yêu chồng có khi Mẹ là Châu Long  
Nợ trả thay chồng vẫn giữ lòng  
Trắng như ngần và sạch trong. 
Mẹ là tiểu Kính Tâm 
Lên chùa giải oan  
Ôi sót thương trẻ khóc trong vườn, trẻ con hoang 
Ôi Mẹ từ bi 
Giọt máu rơi này, Mẹ nhận là con, mẹ Việt Nam. 
Việt Nam có anh hùng, mắt nhung và môi son  
Giữa mùa Xuân giết giặc 
Yêu nước non, hé môi cười  
Nụ cười thanh bình 
Mẹ Việt Nam.

Phần II. - NÚI MẸ  
6. MẸ HỎI - 7. MẸ BỎ CUỘC CHƠI  
Lính vua! Lính chúa! Lính làng! 
Trời ơi! Giết bao nhiêu giặc  
Cho chàng, chàng phải đi?

Gió mùa Xuân, Mẹ bâng khuâng hỏi: 
Hoa trên đồi, hoa trên đồi sớm tối còn tươi  
Giữa ngày xuân mới, giữa hội mùa vui 
Sao vắng tiếng cười?  
Sao vắng bóng người? 
Tiếng trống, trống năm xưa, trống đổ, đỏ đêm khuya  
Trên trường thành trăng ngả, cho tàn cuộc vui nhỏ 
Cho ai tiễn đưa người  
Ra đi chốn xa vời, hỡi ai. 
Gió hè qua, Mẹ ra con hỏi  
Khi trên đồi, khi trên đồi nắng quái chiều hôm  
Có phải chàng Trương gốc miền Nam Xương  
Xa vắng xóm làng vì cha ở chiến trường  
Nắng sẽ sẽ không đi, bóng Mẹ ngả trên đê 
In hình người chiến sĩ, cho Mẹ nhìn con trẻ 
Con ơi hỡi cha kìa 
Mau ra đón cha về với con.

8. MẸ TRONG LÒNG NGƯỜI ÐI  
Ðồi cao, cao núi cao 
Rừng sâu, sâu rú sâu  
Cũng có, có lối leo đường trèo 
Ðường treo, treo giữa đèo 
Ðường dẫu, dẫu hiểm nghèo 
Ðường ta, ta vẫn có lối theo  
Ðường lên, lên núi Lam 
Ðường sang, sang Thất Sơn 
Ðường tới những chiến công ngọn nguồn 
Hoành Sơn nghiêng dẫy nằm 
Vạn kiếp chốn dung thân 
Ðường đưa ta đến với người thương. 
Ra đi còn nhớ ngày nao  
Nuôi con Mẹ vẫn nguyện cầu 
Người sinh ra có nhau 
Phải thương nhau mến nhau  
Nhưng đã có biết bao phen khổ đau 
Giặc xâm lăng nước nhà 
Phải cứu ấy dân ta  
Thì ta lên núi với Mẹ già 
Anh ơi! Phải lính thì đi  
Nơi quê em gìn giữ lời thề 
Vườn dâu em đốn sâu 
Trẻ thơ khôn lớn mau 
Cho chiến sĩ bước theo tiếng Mẹ kêu  
Mẹ giơ tay đón chào 
Gìn giữ lũ con yêu 
Vì yêu, con chiến đấu dài lâu.

9. MẸ TRẢ LỜI - 10. MẸ HOÁ ÐÁ  
Giữ dân! Giữ nước! Giữ làng! 
Giữ thân cho Mẹ! 
Cho nàng dậy con.

Gió mùa Thu, Mẹ ru con ngủ 
Con vẫn chờ bóng cũ người xưa 
Bốn nghìn năm qua, bóng về rồi đi 

Bóng ngã chiến trường làm phân bón cánh đồng 
Tóc núi đã phơi xương, máu nhuộm cả vai non 
Ai làm dòng sữa cạn? 
Xin mời Mẹ lên ngọn  
Nghe tin nước vui mừng 
Cho nên Mẹ ứa đôi dòng sữa ngon. 
Gió mùa Ðông, Mẹ không thấy mỏi 
Ðứng trông về, đứng trông về bốn cõi trời xa  
Sót người nông phu chắp từng manh áo  
Thương gái gánh về thùng bánh ế cuối ngày 
Biết mấy nỗi thương vay, thấy trẻ nhỏ giơ tay 
Con ngựa người vất vả, xe nặng nề qua ngõ  
Thương thi sĩ hay buồn  
Cho nên Mẹ hóa ra hòn núi cao. 
Phần III. - SÔNG MẸ  
11. MUỐN VỀ QUÊ MẸ - 12. SÔNG CÒN MẢI MÊ  
Chiều chiều ra đứng bờ sông 
Muốn về quê Mẹ  
Muốn về quê Mẹ  
Mà không có đò! 

Khoan hời hò khoan, ơi khoan khoan hò hò khoan  
Ai bảo là sông, ơi sông không có đò ngang 
Khoan hời hò khoan, ơi khoan khoan hò hò khoan 
Ai bảo là sông, ơi sông không chờ người sang 
Sông Hồng cuộn sóng lôi cuốn Sông Lô 
Sông Ðà, Sông Ðuống trôi xuống Sông Cầu 
Nghe Bạch Ðằng Giang chôn bao nhiêu xác quân Tầu 
Sông nào cũng muốn đến trước tranh lấy công đầu  
Khoan hời hò khoan 
Sông còn ngổn ngang cho nên chưa được bình an  
Khoan hời hò khoan 
Sông còn mải mê cho nên chưa về Mẹ quê  
Khoan hời hò khoan Khoan hời hò khoan

13. SÔNG VÙI CHÔN MẸ  
Nhớ xưa, nhớ Mẹ, nhớ Mẹ xưa

Mẹ xuống sông rửa nhục anh hùng  
Mẹ trôi trên dòng sông Hát 
Nước ngược xuôi đưa Mẹ đi muôn nơi  
Nhớ chăng, nhớ Mẹ, nhớ Mẹ chăng? 
Chôn đáy sông mối hận yêu chồng 
Chàng Trương có buồn thương khóc 
Rước Mẹ lên, nước thiêng sẽ giải oan 
Nhớ Mẹ, nhớ Mẹ 
Yêu đàn con, thương đàn con  
Nên trao thân cho nước ngoan. 
Nhớ Mẹ, nhớ Mẹ 
Trên trường giang mong đàn con  
Sông trôi suốt đời trong trắng 
Hỡi ôi! Có ngày, có Mẹ vui  
Ôm sóng bơi, vớt củi sông dài 
Ngờ đâu sông đảo điên say máu 
Nước cuộn mau khiến cho Mẹ chìm sâu.

14. SÔNG KHÔNG ÐƯỜNG VỀ  
Khoan hời hò khoan, ơi khoan khoan hò hò khoan  
Ai bảo là sông, ơi sông không dìm Mẹ oan 
Khoan hời hò khoan, ơi khoan khoan hò hò khoan  
Ai bảo là sông, ơi sông không đổi mầu luôn 
Sông đỏ như máu tranh đấu sông nâu 
Sông vàng xanh yếu kêu cứu sông giầu 
Sông nhuộm vàng mau chia nhau uốn khúc khoe mầu  
Sông rồng lôi kéo lũ rắn đi cắn sông đào 
Khoan hời hò khoan 
Sông tìm vẻ vang cho nên quên lời Mẹ khuyên 
Khoan hời hò khoan 
Không tìm tình thương cho nên không đường về tim  
Khoan hời hò khoan  
Khoan hời hò khoan.

15. NHỮNG DÒNG SÔNG CHIA RẼ  
Nước đi là nước không về 
Chia đôi dòng nước chia lìa dòng sông 
Chia đôi bên bờ bến lạnh lùng 

Cho Ngưu Lang và Chức Nữ ngại ngùng  
Chia đôi dòng sông Thương 
Nước bên đục bên trong  
Nước ân tình đổi thành ra nước căm hờn 
Chia sông Gianh phân tranh mộng đồ vương 
Chia con sông Bến Hải buồn thương  
Nước yên vui từ nguồn  
Bỗng gây nên điều buồn 
Dòng lệ tuôn thành sông không có linh hồn 
Chia anh em vì quên tiếng gia đình 
Chia tay chân và cắt đứt ngang mình 
Chia thân hình yêu đương  
Cắt da thịt chia xương  
Trái tim buồn còn hằn in vết thương lòng 
Sông tang thương trôi nghiêng nhịp cầu sương  
Cho thê lương điếm cỏ Hiền Lương  
Nước sông trôi bềnh bồng  
Thiếu bao nhiêu mặn nồng  
Vì dòng sông, dòng sông chia rẽ đôi đường 
Lũ con lạc lối đường xa  
Có con nào nhớ Mẹ ta thì về.  
Phần IV. - BIỂN MẸ  
16. MẸ TRÙNG DƯƠNG  
Sóng vỗ miên man như câu ru êm của Mẹ dịu dàng  
Nước biếc mênh mông như đôi tay ôm của Mẹ trùng dương 
Mẹ Việt Nam cho quê hương muối trắng  
Thêm thơm mâm cơm mặn nồng  
Me còn cho con  
Luôn luôn tôm to cá lớn tươi ngon đầy thuyền  
Mẹ hiền không lên bão tố  
Mẹ già không đem nỗi khó 
Mẹ là mẹ nhà cho mưa với gió hiền khô 
Ngày ngày vươn vai  
Ra khơi đón ánh dương soi con tim bồi hồi  
Chiều chiều chơi vơi  
Không nguôi thương thương nhớ nhớ con trong cuộc đời  
Mẹ tìm con trong gió Bắc 

Mẹ về phương Nam nắng gắt 
Tình nhà mở cửa đem ra góp với bao la 
Sóng vỗ êm êm như khuyên con nên trở lại Mẹ hiền  
Gió rít thông reo như kêu con mau trở về Mẹ yêu.

17. BIỂN ÐÔNG SÓNG GỢN  
Hà à a hơ ơ hờ  
Biển là biển Ðông sóng gợn  
Hà à a hơ ơ hờ  
Biển là biển Ðông sóng gợn  
Biển Ðông gợn sóng tư bề 
Gọi thuyền viễn xứ quay về Biển Ðông  
Hà à a hơ ơ hờ  
Hà à a hơ ơ hờ  
Sông ra đi từ khi non dại 
Từ miền ngoài sông lại Việt Nam  
Có từ Hy Mã Lạp Sơn 
Cũng về biển Mẹ thành con một nhà 
Hà à a hơ ơ hờ  
Hà à a hơ ơ hờ

18. THÊNH THANG THUYỀN VỀ  
Buồm căng, buồm căng, lộng gió, lộng gió thênh thang  
Thênh thang thuyền về 
Trên sóng trường giang, thênh thang thuyền về  
Thuyền về trên lớp sóng vui, trên sóng vui Thuyền về trên lớp sóng vui, vui vui vui là vui 
Ðàn con về với, với, với biển khơi, khơi 
Mẹ già Mẹ già đang đón chờ ta, đang đón ta 
Mẹ già đ ang đón chờ ta, đang đón ta 
Có đàn chim én, én, én từ xa về rồi  
Quê ta đẹp lắm Mẹ ơi, ơi Mẹ ơi!  
Quê ta đẹp lắm Mẹ ơi, ơi Mẹ ơi! 
Biển êm sóng lặng, lăng, lắng nước nôi, nôi hiền lành 
Về đây xây đắp mối tình, một mối tình  
Về đây xây đắp mối tình ôi tình Việt Nam  
Yêu nhà yêu nước, nước, nước và thương thương mọi người
Tình tính tang tang tính tình, yêu Mẹ già, thương Mẹ ta

Ðàn con nhớ, nhớ yêu nhau  
Ðàn con nhớ, nhớ thương nhau. 

19. CHỚP BỂ MƯA NGUỒN  
Ðêm qua chớp bể mưa nguồn  
Ðể người trong nước hết buồn lại vui  
Vui buồn chút lệ rơi  
Vui buồn khóc lại cười 
M ẹ cười Mẹ bốc thành hơi  
Mây từ biển quý lên ngôi trời già 
Mây về khắp cõi đời  
Mưa rửa lỗi con người.

20. PHÙ SA LỚP LỚP MÂY TRỜI CUỘN BAY  
Triều dâng, triều dâng, ngọn sóng, ngọn sóng theo trăng 
Theo trăng vào bờ, ôm lớp phù sa, theo trăng vào bờ 
Ngọn triều dâng sóng nhấp nhô, sóng nhấp nhô 
Ngọn triều dâng sóng nhấp nhô, xa xa xa là xa 
Ðồng chua rộng nới, nới, nới thành ra, ra ruộng mềm  
Ðền bồi cho máu về tim, lên cõi tim  
Ðền bồi cho máu về tim, lên cõi tim  
Có đàn cháu bé, bé, bé nhìn chim, chim ngoài trời 
Mây bay đẹp lắm Bà ơi, ơi Bà ơi! 
Mây bay đẹp lắm Bà ơi, ơi Bà ơi!  
Làn mây trắng cuộn, cuộn, cuốn khắp nơi, nơi đợi chờ 
Làn mây che nắng bốn mùa, cả bốn mùa 
Làn mây che nắng bốn mùa, bốn mùa mộng mơ 
Hay là cho nước, nước, nước Mẹ mưa, mưa ngọt bùi 
Tình tính tang tang tính tình  
Cho đời người thêm đẹp tươi  
Vì đã biết, biết yêu nhau 
Vì đã biết, biết thương nhau.

21. MẸ VIỆT NAM ƠI - 22. VIỆT NAM VIỆT NAM  
Mẹ Việt Nam ơi! Mẹ Việt Nam ơi! (2 lần) 
Chúng con đã về khát khao hơi Mẹ 
Chúng con xin thề giữ thơm quê Mẹ  
Cuộc đời rồi phai tàn sau thế giới 
Chỉ còn tình yêu của Mẹ mà thôi 
Ôi! Mẹ Việt Nam! (2 lần) 
Việt Nam, Việt Nam, nghe tự vào đời  
Việt Nam, hai câu nói 
Bên vành nôi: Việt Nam, nước tôi  
Việt Nam, Việt Nam, tên gọi là người  
Việt Nam, hai câu nói  
Sau cùng khi lìa đời 
Việt Nam đây miền xinh tươi 
Việt Nam đem vào sông núi 
Tự Do, Công Bình, Bác Ái muôn đời 
Việt Nam không đòi xương máu 
Việt Nam kêu gọi thương nhau 
Việt Nam đi xây đắp yên vui dài lâu 
Việt Nam trên đường tương lai 
Lửa thiêng soi toàn thế giới 
Việt Nam ta nguyền tranh đấu cho đời 
Tình Yêu đây là khí giới 
Tình Thương đem về muôn nơi 
Việt Nam đây tiếng nói đi xây tình người 
Việt Nam! Việt Nam 
Việt Nam quê hương đất nước sáng ngời 
Việt Nam! Việt Nam! 
Việt Nam muôn đời!

Khởi soạn tháng 11/1963 Kết thúc tháng 5/1964. 
Với lòng tin yêu Mẹ càng ngày càng sâu đậm.

Phạm Duy

Nguồn: Pham Duy’ Study 2007

Theo https://phamduy.com/