Hát nhạc Trịnh cũng là cách tự ru mình

Hát nhạc Trịnh cũng là cách tự ru mình

Hơn 40 năm trước khi còn học trung học tôi đã say mê bài hát Diễm Xưa. Một bài hát mênh mang sương khói cuộc tình ”Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ. Dài tay em mấy thuở mắt xanh xao... Chiều nay còn mưa sao em không lại. Nhớ mãi trong cơn đau vùi. Làm sao có nhau…”
Ôi chao! những lời nhạc trên của anh chinh là những lời thơ xuất thần, là thi ca bay bổng trong suối nguồn âm nhạc.
Tôi càng mê man, sửng sốt hơn, bất ngờ hơn khi nghe câu cuối của bài Diễm Xưa vì bắt gặp một trời yêu thương nhân ái:
Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau…
Sỏi đá, muông thú cũng cần có nhau, thì con người làm sao mà không cần nhau được? Hồi ấy tôi đã tự thoại như thế mỗi khi Khánh Ly chấm dứt bài ca một cách ngậm ngùi, nao lòng… muốn khóc đi được.
Bài Diễm Xưa là tâm tình riêng của nhạc sĩ nhưng đã nhanh chóng trở thành “Diễm Xưa” của mọi người - nhất là thế hệ thanh niên chúng tôi hồi đó - Vì khi nghe bản tình ca này, chàng nào cũng ngờ ngợ đến một Diễm đã xưa, đang xưa hoặc sắp xưa của mình.
Sau đó tôi còn được nghe những tình khúc bùi ngùi ray rức” Chiều một mình qua phố. Âm thầm nhớ nhớ tên em.Gió ơi, gió ơi bay lên, để bụi đường cay lòng mắt… Hoặc: “ Tình ngỡ đã quên đi.nhưng tình bỗng lại về.Người ngỡ đã xa xăm. Nhưng người vẫn quanh đây… Rồi thì:” Từng người tình bỏ ta đi. Như những dòng sông nhỏ… Và: Ôm lòng đêm. Nhìn vầng trăng mới về. Nhớ chân giang hồ…” v.v…
Hằng trăm tình khúc của Trịnh Công Sơn là hằng trăm bài thơ tuyệt vời. Phải là một thi nhạc sĩ tài hoa mới có thể có những ca từ, những giai điệu đẹp như thế. Phải chăng nhạc của anh đã đẩy cảm thức của tôi chạm đến tận cùng Hoan Lạc và Khổ Đau? Và tôi nghĩ, trong sáng tạo chắc anh đắm đuối tận đáy biển hân hoan hoặc ở trên chót vót của nỗi cô đơn kinh khiếp mới hiến dâng cho đời những tình ca bất hủ như thế.
Hồi đó, yêu nhạc của anh tôi cứ mong được một lần gặp gỡ. Nhưng rồi chiến tranh xô đẩy tôi đi biền biệt. Chỉ còn những lời ca của anh tôi mang theo bên đời.Mỗi lần ưu phiền, gian nan tôi tự hát để ru mình.
Sau năm 1975, tôi mới có dịp ngồi với anh đôi lần. Cũng chỉ là những phút giây thoáng qua rồi thôi.Lúc này anh đã ở vào tuổi bất hoặc… Và đôi lần tôi thấy anh ôm đàn tự hát những tình khúc của mình. Và gần đây tôi tình cờ được nghe anh và Khánh ly hát chung trong một băng nhạc: ”Vẫn thấy bên đời còn có em. Mái nhà năm xưa tóc em còn bay. Gặp nhau… Nói gì bâng khuâng níu chân hoài…” Hoặc: “Nhớ gì mà nắng vàng cánh rừng. Thương ai mà sương đêm vội vàng buông. Và tôi còn được nghe lời ru mới: ”Ru em ngồi yên nhé. Anh bày cuộc tình cho…” 
À thì ra em xưa, Diễm Xưa vẫn là Thánh Nữ-là sương khói mênh mang trong “cõi đi về“ Là nhớ thương, là mong ngóng trong tâm tưởng người tình tưởng đã phôi pha…
Trong hành trình sáng tạo của Trịnh Công Sơn không chỉ là tình ca được hàng triệu người yêu thích mà còn những ca khúc viết về thân phận con người, tình quê hương dân tộc cũng đã làm xao xuyến, bồn chồn biết bao con tim.Riêng tôi, tình ca vẫn là nỗi ám ảnh khôn nguôi, là sóng vỗ bờ không dứt trong tâm hồn tôi mỗi khi nghe nhạc Trịnh bởi lời nhạc ăm ắp ngôn ngữ thi ca, chan chứa nỗi niềm của thi sĩ…
Với Trịnh Công Sơn, có nghĩa là thân xác gầy guộc, phiêu bồng ấy nhưng chốn tâm linh là bất hủ bởi anh đã là người của trăn năm, của ngàn năm. Anh đã vượt lên trên cái hữu hạn của kiếp người để đến nơi vô hạn, vô cùng bằng sức sáng tạo mãnh liệt và phi thường của mình để tận hiến cho đời nhiều tình khúc, thân phận khúc vượt thời gian.
Tôi cũng rất tâm đắc khi nghe anh nói với người con gái tóc dài ngày nào: Sống trong đời, ta luôn phải sống với một tấm lòng, dù không để làm gì cả, dù chỉ để gió… cuốn đi”
Vâng, sống ở đời rất cần một tấm lòng. Và sống tử tế để nghe ra, cảm ra:
Ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau…

1/4/2017

Trần Dzạ Lữ

Theo https://vanchuongviet.org/