Cạm bẫy người 2
VIII. Những thủ đoạn ngoài chương trình b…
"Mặc áo này mà đánh ống thì nhạy hơn cả! Này, thế ông thử
xem xét kĩ lưỡng cái áo này xem có gì là lạ không. Thử xem ông có tinh ý không
nào?"
Tôi đỡ lấy cái áo trắng dài do ông ấm trao cho để "xem
xét kĩ lưỡng". Nó có gì là lạ, một cái áo năm thân đủ tà, đủ gấu, đủ giải,
đủ khuy, một cái áo mới may còn cứng nước hồ. Tôi lần từng sợi một, mãi không
thấy cái "lạ" mà ông ấm bảo cố tìm cho ra; sau tưởng ông nói đùa phải
trao lại trả.
Ông ấm mặc áo vào, ngồi xuống ghế, để chống hai tay vào giường
lại hỏi:
- Thế bay giờ ông nhận ra chưa?
Ngắm qua, tôi vội đáp:
- Thấy rồi! Nó chỉ hơi lạ là khí dài hai tay…
Ông ấm gật đầu một cách rất hài lòng y như người ta đã bắt một
cậu bé rất bướng bỉnh dạ được một cái vậy.
Ông tiếp:
- Ông thử nắn hai cổ tay xem.
Tôi theo ý, nắn hai tay xong rồi đáp:
- Hai cổ tay, vải cũng… dày.
Ông ấm:
- Thì đã hẳn! Vì những ba lần vải kia. Phải thửa mới được đấy.
Cổ tay dày thì mới hụt bài để giấu vào trong được, chứ nếu áo tôi mặc cũng như
áo ông mặc thì hụt bài vào cẩn thận rồi, có khi nó lại cứ cố chui ra! Hai cổ
tay này cũng thuộc về việc làm của "xưởng chế tạo khí giới" nhưng nó
không phải là việc của Ba Mỹ Ký mà chỉ là việc của một bác thợ may xoàng. Ông cứ
nghiệm mà xem, phàm đã là dân b… ai cũng mặc cái áo có hai cánh tay dài như áo
lễ sinh, bịp hay không, mình chỉ thoáng liếc mắt nhìn qua hai cánh tay là đủ rồi.
Chơi lối đánh ống thì mặc thứ áo này… Nhưng không phải ai cũng áo ấy. Vũ ấy, hắn
còn có tài đến nỗi hắn có thể ra, vào nhanh như chớp được mà chỉ vận áo sơ mi!
- Thế thì anh nào thạo đến đâu cũng bị mất…
- Phải. Có lần, tôi bắt một con mòng đã vào tay chơi thạo,
trong cuộc đó có Vũ. Anh kia cứ "lên râu" mãi, cứ cắt nghĩa mãi rằng
mình chỉ nhìn qua tay áo các ông là biết ngay bịp hay không bịp, thế rồi ngồi
vào húc tài bàn với tôi, với Vũ, mà bị lột trần!
- Cứ như ý tôi thì mặc thứ áo riêng này như của ông, ra, vào
được cũng đủ đã khó. Lại còn mặc áo sơ mi mà cũng ra, vào được thì không biết
Vũ hắn làm ăn ra thế nào…
- Đó là tài riêng của anh ta. Mà nói đến cái tài thì thôi,
không ai cắt nghĩa được!
Chúng tôi đang nhỏ to câu chuyện kín đến đây, bỗng thấy một hồi
gót giày nện mạnh vào thang, làm chuyển cả sàn, rồi anh Vân tơi tả bước lên với
cái bộ mặt một người bị nạn cháy mà đang định kêu: "Ai cứu tôi với…"
vậy.
Anh Vân giơ hai tay ra bắt tay chúng tôi một cách thõng thẹo,
ném vật cái mũ xuống giường, ngồi xuống ghế đá thở hồng hộc, gãi đầu một cái,
cào cổ một cái, rối rút lỏng cái ca vát ra. Những cử chỉ lạ thường ấy, anh chưa
kịp cắt nghĩa mà chúng tôi cũng gan, cứ ngồi lặng im ngắm nghía chớ không ai hỏi
anh một câu nào.
Sau cùng, anh vừa thở vừa doạ một câu chẳng ăn thua đâu vào
đâu:
- Thôi…! Phen này tôi đến nhảy xuống sông Cái mất!
Rồi anh lắc đầu, lắc đầu. Tôi nhìn ông ấm, ông ấm nhìn tôi, rồi
không thể nào nhịn được trước cái dáng điệu khôi hài của anh, chúng tôi bật ra
cười rũ rượi.
Anh Vân ngước mắt nhìn tôi ra ý kêu nài rằng "không nên
thế…" đoạn nói tiếp:
- Tôi vừa mới thua ba chục!
Chúng tôi lại cười già hơn trước, vì rằng anh thua ba chục rồi
sẽ nhảy xuống sông Cái hay không nhảy xuống sông Cái thì đó là việc riêng của
anh chứ có can thiệp chi đến chúng tôi mà anh doạ…?
Anh Vân lại buông sõng một câu nữa:
- Đánh xì.
Đã hết cơn muốn đem sự im lặng ra trêu mãi một con "chim
mồi" có giá trị của mình, ông ấm nghiêm bộ mặt lại rồi hỏi:
- Thế thua xì ở đâu?
- Ở một nhà tại phố Khâm Thiên.
- Nhà ai thế?
- Nhà một người không biết có phải tên là Sinh không.
- Sinh à? Người ngợm thế nào?
- Răng vàng… mặt trông chơi bời lắm.
Nghe đến đây, ông ấm ngẩn người ra một phút và lẩm bẩm:
"Thôi không khéo thì…" Anh Vân lấy làm ngạc nhiên, giương tròn hai
con mắt…
Ông ấm lại hỏi nữa:
- Chính thị tên là Sinh mà có răng vàng à?
- Phải.
- Thế ai dắt mà lại đến chơi nhà ấy?
- Một người quen của tôi…
- Thì ai chứ?
- Một… mẻng của tôi.
- Một mẻng à? Thị nào thế? Có phải… Dung không?
Đến lượt anh Vân ngẩn ra:
- Sao cụ biết rõ thế?
- Chứ gì! Vì tôi biết độn Gia Cát!
Anh Vân hỏi theo một cách ngớ ngẩn và có vẻ thán phục:
- Thế kia à?!
Ông ấm cười rộ một hồi dài nữa, vỗ vai anh ta rồi nói:
- Khỉ ơi là khỉ!!! Bị xiếc rồi.
Anh Vân tái mặt:
- Thế nào? Vào xiếc… nghĩa là bị bịp ấy à?
- Bẩm vâng ạ…
Có ai trông thấy anh Vân lúc này thì mới thấy cái sự khôi hài
của anh ta, vì anh ta so vai một cái, gân ngay cổ lên cãi:
- Tôi bị bịp?… Thôi đi!…
Ông ấm lườm anh Vân xong, quay mặt nhìn ra chỗ khác làm bộ dỗi.
Anh Vân kể lể:
- Đến tôi mà còn bị bịp thì cụ bảo tôi tin ngay thế nào được?…
Bao nhiêu ngón cụ đã chỉ cho rõ như thế, tôi còn lạ gì. Giác mùi, giác bóng,
bài mẫu tử, đòn Vân Nam tôi còn nhớ rõ mồn một. Tôi chắc là tôi đen đấy chứ chẳng
phải là bị bịp đâu.
- Ừ, thế ông kể rành mạch lúc đánh chác cho tôi nghe xem thế
nào nào.
- Lúc ngồi vào, bắt đầu tôi chọn từng cây bài ngắm nghía xem
có giác mùi, giác bóng hoặc có quân nào bị gọt sườn như nghĩa mẹ con, mẫu tử gì
không đã. Quả thật là một cỗ bài mới, tôi mới đánh và chỉ những được là được.
Tuy được nhưng chưa đến nỗi ngốt, tôi vẫn để ý xem có ai định cản, bò nhoài ra
xin cái điếu hay gói thuốc gì đấy để một người khác giở đòn Vân Nam không. Cũng
không nốt! Thế rồi tôi thua!… Có hai lẽ rằng tôi không bị bịp. Lẽ thứ nhất là tôi
cũng chẳng phải là một thằng hớ, với lẽ thứ hai: nhân tình của tôi dắt tôi đến
nhà một người quen để dậy hoá, chỉ những muốn cho tôi được để hòng tôi sắm cho
cái này, cái khác mà lại bảo là để dắt tôi đến một chỗ cho người ta bắt tôi vào
xiếc thì có lí nào?
- Này ông phải biết: Sinh là một ông chủ cô đầu và là… đồng
chí của tôi. Còn con Dung là một con mấy lần lại vào ở cô đầu sau mấy lần đã bước
ra ngoài vòng cô đầu, là một tay săn mòng của Sinh.
Nghe câu này, anh Vân tái mặt đi.
Ông ấm lại hỏi:
- Thế ông thử nhớ kĩ lại xem, trước khi ông thua bọn kia có
những cử chỉ gì lạ không đã.
Anh Vân cau mày nghĩ ngợi một lúc rồi đáp:
- Chỉ có trước khi tôi thua thì Sinh ra một cái bàn, mở ngăn
lấy thêm tiền bỏ túi rồi lại vào bàn, cầm bài chia ngay.
- Lúc cầm bài thì hắn đứng, mà lúc chia cho ông thì hắn đã
vén áo ngồi lên giường một cách chễm chệ rồi chứ?
- … Có lẽ thế thì phải.
Ông ấm nói một cách sung sướng:
- Thôi thế thì đích rồi!
- Đích rồi à? Có ai… bò nhoài ra đâu?
- Cứ gì phải có người bò nhoài ra mới đánh đòn Vân Nam được!
Đây, tôi diễn lại kịch ấy là ông hiểu ngay.
Nói thế, ông ấm lấy ra hai cỗ xì, cho chúng tôi nhận rõ là mới
nguyên cả. đoạn ông để một cỗ vào đĩa, quay ra một góc phòng rồi quay lại, vừa
cười vừa hỏi: "Chang kĩ chưa? Đến lượt tôi chứ?" Rồi ông đến đứng cạnh
giường, cầm cỗ bài ở đĩa vào tay, vén tà áo cho gọn, bước lên ngồi giường. Ông
lại chang một thôi một hồi rồi chia ngay. Đoạn ông nâng vạt áo ở trước mặt lên:
một cỗ bài đã nằm gọn trong lòng ông từ bao giờ ấy!
Xem chừng anh Vân vẫn chưa hiểu, ông ấm lại phải cắt nghĩa rằng:
- Đó cũng là cách tráo bài lối Vân Nam nhưng táo bạo hơn nhiều
lối có người bò nhoài ra cản. Khi người ta cầm cỗ bài xong mới vén áo bước lên
ngồi giường thì người ta đã tráo giữa cái lúc vén áo vậy. Mình thấy người ta,
trước khi chia còn chang lại thật kĩ mà tưởng thế là thật là nhầm. Đó chỉ là lối
chang bài "che mắt thế gian" vì cỗ ấy, người ta xếp lớp sẵn rồi, thì
chang nghĩa là chỉ vỗ đồm độp phần bài trên vào phần bài dưới chứ có chang thực
sự đâu! Rồi người ta chia, nhốt mình… vào xiếc là thế!
Anh Vân gật gù:
- Tôi hiểu rồi… có lẽ đã vào xiếc thật.
Ông ấm cười:
- Thôi, chiều ta lại xuống chơi dưới ấy rồi tôi bảo Sinh hắn
trả lại. Không phải nhảy xuống sông Cái đâu!
Anh Vân cười nhưng cái cười giấu vẻ căm giận.
Việc ông ấm sẽ đòi hộ lại tiền chẳng đủ "chiêu hồn"
cho anh.
Ngồi trầm ngâm với bộ mặt một người đi đưa đám ma, anh chỉ gượng
nói, gượng cười. Có lẽ anh đang nghĩ đến mẻng của anh chẳng ngờ lại là một
"chim mồi" của một người bạn của ông ấm B… là Sinh.
Thấy vậy, tôi tìm lời khuyên giải:
- Đó cũng là do cái luật thừa trừ của tạo vật. Anh còn nỡ thịt
cả ông cụ để lấy tiền nuôi gái thì gái nó rất có thể thịt anh là nhân tình để lấy
tiền nuôi thân…
Sự xảy ra này đã khiến ông ấm B… chốc chốc lại nhìn trộm anh
Vân để mỉm cười. Muốn đánh tan cái đau đớn của một anh chàng bị gái lừa, ông lại
thuật hai chuyện thú vị hơn.
- Cái đòn của Sinh đấy cũng là một cách quyền biến khôn ngoan
lắm. Kể ra, những thủ đoạn trong những lúc "chấp kinh tòng quyền"
không có nói sẵn trong chương trình b… còn nhiều lắm. Xin kể hai trường hợp đặc
biệt để các ông nghe.
Một bữa kia, không ai nhớ được rõ ngày tháng: Tham Ngọc với
hai đồng chí nữa, rủ nhau săn một con mòng. Con mòng này không quých một tí nào
cả. Thua, nó cũng không cay, được nó chẳng ngốt: hai mắt nó lúc nào cũng như mắt
rắn ráo khiến cho cả ba anh không ai giở được ngón gì.
Thói thường, những ông bịp mà không giở được ngón cứ phải ngồi
đánh siệng là chỉ có một thua thôi. Theo bộ từ điển của làng b… định bịp mà
không giở được ngón để đến nỗi thua, thế gọi là sa hố.
Vậy thì, Ngọc và hai đồng chí, trong những cuộc săn con mòng
hắc búa kia, tối đầu sa hố. Ba người đã bàn nhau định giở đến một ngón đặc biệt,
khốn thay! Lại sa hố nốt cả tối thứ nhì.
Đến tối thứ ba…
Ta nên biết rằng đến ba người đi chinh phục đất để thịt có một
người, nếu không thành công thì cả ba còn mặt mũi nào về tạ lỗi với… quân sư nữa?
Vả chăng, lẽ thứ hai lại càng khó xử: quân sư đã phải vay "binh khí"
tận bên… Trung Quốc (ông Cả Ủn) thì những số thiếc mà mình đánh mất, chẳng lẽ lại
để riêng quân sư è cổ ra đền! Cho nên trước khi ngồi vào bàn, cả ba sắp sẵn mưu
một cách quỷ quyệt…
Con mòng được nước cứ việc vơ giấy bạc bứa bừa. Hốt nhiên đến
ván ấy, một ông kêu thiếu bài. Hai ông kia hưởng ứng ngay: xin khám. Phải rồi,
thiếu bài là khám, lẽ ấy rất cố nhiên.
- Nào thế các ông đứng dậy hộ một tị.
Ba người đứng phắt dậy, còn mòng, vô tình, cũng vững tâm đứng
ngay lên.
- Cái gì thế kia? Hở?
- Chơi lối thế à???
- Có thật muốn giở ngón cờ gian bạc lận ra với chúng ông
không?
Mòng bị cả ba anh sừng sộ, tái mặt lại, run đây đẩy, nhìn xuống
chỗ chiếu mình ngồi. Giời hỡi! Đất hỡi! Có ông thánh nào thiêng, có ông thần
nào linh, xin chứng giám cho nỗi oan này!… Mê ngủ hay vẫn thức? Mòng bàng hoàng
giụi mắt nhìn, vẫn chưa tin, lại giụi mắt lần nữa. Lạ thật! Quái thật! Kì thật!
Vô phúc thật! Nào mình có giở ngón cờ gian bạc lận ra bao giờ, cớ sao bài lại
thiếu, mà cớ sao ở chiếu chỗ mình ngồi lại có một, hai quân bài nằm lù lù thế
kia?
- Có thật anh chơi lối thế không???
- Anh phải biết, hả!…
Đã hai người xắn tay áo, sừng sộ, chực choang rồi. Còn một
người, nhân từ hơn (Cái nhân từ của người này, mòng sẽ chịu ơn đến chết!) gạt
hai người quá nóng ra:
- Thôi các ông, tôi xin. Việc này xảy ra thật đáng tiếc,
nhưng nếu vì thế mà phải đánh đạp người ta, ầm ĩ hàng phố lên, kể cũng phiền. Để
tôi thu xếp…
Rồi người ấy quay lại bảo mòng:
- Đấy nhé, tôi đã can các ông ấy rồi. Vậy ông xử thế nào cho
phải thì xử đi…
- Ô hay, nào tôi…
Mòng chưa kịp mở mồm, một người kia đã vội:
- Này, đừng chực già họng nhé! Ông lại giã cho lìa phụ mẫu
bây giờ… Chứng cớ lù lù ra kia, còn chực cãi cái thá gì nữa???
Người khác:
- Biết điều thì được bao nhiêu tiền phải trả cả cho chúng ông
đi!
- Vâng, vâng, rõ thật chẳng may cho tôi. Đây tôi xin trả lại
các ngài vậy.
Rồi mòng lôi cả đống giấy bạc trong túi ra:
- Thưa đây ạ: tối hôm thứ nhất, tôi được của các ông tất cả 50
đồng; tối thứ hai tất cả 42 đồng… còn tối hôm nay, để tôi xin trừ cái vốn của
tôi là đúng tám chục thì các ông thua bao nhiêu sẽ rõ…
- Anh nói cái gì thế?
- Tôi cứ biết là tôi, tôi đã mất tám chục…
- Tôi cũng hơn bảy chục…
- Còn tôi hơn bốn chục nhưng cứ cho là bốn chục.
Mòng cãi bằng giọng ngọt:
- Có đâu quá thế?…
- Cái gì mà quá?
- Thì tôi được bao, vẫn còn nguyên đây tất cả…
- Thôi đi, anh nói khó nghe lắm. Anh được thì ít ra anh cũng
phải chén, phải đưa về cho vợ, phải trang trải mọi công nợ chứ có đời thuở nào
có một thằng được bạ lại vẫn đem nguyên cả số tiền được ấy đi đánh, để nhỡ rồi
thua mẹ nó cả đi!
- Cả chỗ ấy cũng chưa đủ số tiền chúng tôi thua, anh nghe ra
chưa?…
- Tôi xin thề là nếu tôi đã tiêu hơn hai đồng vào đây thì tôi
cứ làm giống chó!
- Ấy đấy, rõ tiền hậu bất nhất chưa… Trước bảo chưa tiêu, sau
lại thú đã tiêu hai đồng!
- Biết điều thì để cả lại trả các bố!
Đứng trước cái sừng sộ của ba người chực đánh một, kém thế,
mòng đành lui.
Thế là mòng bỏ vào túi cái ví dạ lép kẹp rồi đỏ mặt bước ra,
mất cả tiền lưng lẫn tiền được.
Mòng không bao giờ nghĩ được ra rằng trong canh bạc, chính giữa
lúc nhoài ra với lấy bao diêm, một ông trong ba ông kia đã thừa cơ nhét hai
quân bài dưới đũng quần mình.
° ° °
Lại một lần khác.
Ông ấm đang ngồi tính việc phái tay này đi phố này, tay kia
đi phố khác, thì một bà cô ruột, một bà cụ đã ngót 70 tuổi, đến mếu máo:
- Anh làm thế nào chớ con tôi nó giết tôi rồi, hỡi giời cao đất
dày ôi!…
Ông ấm cuống:
- Cái gì thế bà? Cái gì thế bà?
Bà cụ:
- Ông em anh đã đem số tiền ba trăm bạc tôi sắp chồng họ cho
người ta đi nướng hết ở sòng Hai Ve rồi… Ới giời đất cha mẹ ơi!!…
Ông ấm sa sầm nét mặt:
- Cái thằng mặt chó! Thế bây giờ nó ở đâu?
- Nó đang nằm ăn vạ ở nhà ấy.
- Bà về bảo nó lại ngay đây, tôi dắt đi gỡ…
- Gỡ gì??? Gỡ lấy cái chết nữa ấy à? Hu! Hu!!…
- Khổ lắm, thì bà biết gì nào? Bà có về bảo nó lại ngay đây
cho tôi hay không thì bảo…
Bà cụ lại mếu máo rồi, như một cái máy, lại quay về.
Ông ấm vứt ra hào bạc, sai con giai:
- Đi mua cho tao một cái "toe toe"!
Rồi ông bảo con sen:
- Bắt lên đây cho tao con vịt…
Con giai ông mua bong bóng về. Con đòi cũng đã bắt vịt lên.
Ông vắt nửa quả chanh vào bát, chọc tiết vịt. Vừa xong thì một cậu trẻ tuổi, mặt
xanh nhợt cũng vừa bước vào, ông ấm liền bảo:
- Rõ ràng mặt mẹt chửa! Lại gần đây!!!
Cậu kia để tay lên má sẵn, rón rén lại gần.
- Nhanh lên! Ai đánh mà mày sợ.
Rồi ông nói thầm hồi lâu với cậu. Cậu mỉm cười.
Ông dặn một câu to:
- Phải khéo lắm đấy!
Đoạn ông cởi trần ra, lấy miếng sắt tây để vào ngực. Ông đưa
dây gai để cậu kia buộc rõ chặt nó lại, đoạn đổ bát tiết vào cái bong bóng
"toe toe". Ông buộc bong bóng ngoài miếng sắt tây, xong lại vận vào
áo. Rồi ông mở tủ, đưa cho cậu kia một tập giấy bạc, móc túi đưa ra cả một con
dao dài gần một tấc và bảo: "Đi trước đi!" Sau cùng, ông xỏ chân vào
đôi giày Tàu và với lấy một cái cát két, rồi cũng đi nốt. Người nhà, đầy tớ chẳng
ai đoán nổi ông đi đâu thế và việc mổ vịt kia, ông định để tiếp khách nào.
Đến cảnh bài trí khác: sòng bạc xóc đĩa. Nửa trăm người rì
rào một cách khó chịu vì người này cũng chẳng nói khẽ mà lại cứ mắng người nọ
là nói to. Bác hồ lì thỉnh thoảng lại kêu:
- Tôi lạy các ngài, các ngài khe khẽ một tí…
Một tên tạ dắt một cậu bé trẻ tuổi vào. Mười lăm phút sau,
tên tạ khác lại dắt một người đi giày Tàu, đột cát két, đã có tuổi, vào…
Người xóc cái hô:
- Bán chẵn bốn chục!
Cậu trẻ tuổi với người già cùng giơ tay:
- Tôi…! Tôi…!
- Không, tôi kia!
- Thôi, hãy để tôi lần này…
Mở bát, người xóc cái reo: chẵn! Cậu trẻ xô lại thì bị người
già đẩy ra một cái. Cậu trẻ tuổi sừng sộ: "Có thật mày ăn chặn
không?" Tức thì một mũi dao tuột ra, phóng ngay vào ngực người già. Người
già loạng choạng, ôm ngực ngã vật xuống chiếu. Cả làng cướp tiền nhau tán loạn;
cậu trẻ thừa lúc hỗn độn đã chuồn được ngay. Người ta nhao nhao lên: "Bắt
lấy nó! Nó đấy!" mà chỉ người này vồ nhầm người khác. Rồi cãi nhau, chửi
nhau, xô nhau. Rồi ông chủ sòng, mặt tái mét, chạy lên, đỡ người già dậy. Trên
chiếu bạc, một vũng máu. Người già ôm chịt lấy ngực, hổn hển nói:
- Tôi không chết đâu nhưng bị chúng nó cướp cả bốn trăm bạc rồi.
Ông chủ hấp tấp lấy ra năm cái đỉnh 1:
- Thôi đây, xin đền ngài và biếu ngài một trăm. Lạy ngài,
ngài chữa ở nhà, đừng vào nhà thương mà chúng tôi khốn mất!
Rồi hai tên tạ vội xốc nách người già ấy ra cửa sau, thuê xe
bảo phu kéo về nhà. Ông chủ bảo một người tạ khác:
- Mau đem cái chiếu này xuống cọ sạch, tức khắc đi!…
--------------------------------
|
Giấy bạc một trăm đồng có in cái đỉnh là giấy bạc cao nhất
thời ấy. |
IX
Một cuộc vận động tự trị
- Được lắm! Nếu anh đã muốn có sự chia rẽ trong anh em, nếu
anh có thể đi ăn mảnh được thì cứ việc… nhưng những khi đến đằng Cả Ủn lấy tiền
đừng có mượn tên tôi ra mà xoay…!
- Không, cụ nóng quá, để tôi trần tình đầu đuôi cụ hiểu…
Ông ấm B… mặt đỏ bừng như quả gấc chín ngồi giữa giường, xếp
chân bằng tròn như một tượng Phật, bình tĩnh nói ray rứt bác "Tham Ngọc"
đương ngượng nghịu trên một chiếc ghế, mặt tái hẳn đi như con gà bị cắt tiết.
Còn tôi, giữ địa vị bàng quan để xét đoán một cách trung lập
cuộc đấu khẩu ấy, không có việc gì, ngồi cắm mặt xuống bàn, buồn tình, bẻ nát mấy
đóm… chơi!
"Tham Ngọc" đấu dịu, xin trần tình. Ông ấm làm ra vẻ
không buồn nghe nữa. Vẫn ngồi xếp bằng tròn như tượng Phật giữa một người rất
thâm. Chẳng lẽ có tôi mà ông lại vùng đứng lên để hoa tay, múa chân, sừng sộ với
kẻ địch buộc chia rẽ ông, hoặc bóp cổ nó hay cho nó… một nhát dao vào bụng! Làm
thế nào có thể lộ mình là kẻ tiểu nhân, ông không làm. Dù tức đến chết, ông vẫn
phải ngồi yên.
Độc giả chắc còn nhớ rõ tới cái buổi hội diễn của người giữ
cái két lớn nhất của làng b… với mặt ấy, Cả Ủn đã nói rằng: "Tham Ngọc"
có đến lấy bốn chục và đã trả đủ rồi. Ông ấm dặn rằng: "Lần sau có chữ của
tôi thì hãy nên bỏ thiếc vì rằng hắn lấy tiền không do tôi sai đi là chỉ để đi
ăn mảnh". Lẽ tự nhiên: ông ấm không thể nào bảo đảm những số tiền do Cả Ủn
trao cho "Tham Ngọc" đi ăn mảnh. Lại một lẽ tự nhiên nữa: đã là đồng
đạo mà một đệ tử mình lại nỡ tính cuộc chia rẽ anh em bằng cách đi ăn mảnh, ông
ấm phải bất bình!
Ai phải? Ai trái? Cái cuộc chia rẽ trong làng b… mà tôi ngẫu
nhiên được mục kích đây thực là một vấn đề… xã hội rất quan trọng vậy.
Tình đồng đạo của "Tham Ngọc" với ấm B… không bởi lẽ
"Tham Ngọc" đi ăn mảnh mà bị thương tổn được, vì nếu ông ấm tự coi là
thầy "Tham Ngọc" thì bổn phận của một ông thầy đối với học trò là phải
tìm cách cho học trò được tự lập nếu học trò mình đến lúc đủ tư cách dọn hàng
riêng. Vậy "Tham Ngọc" đã đủ tư cách "dọn hàng riêng" chưa?
Những cuộc săn mòng bên Bắc Ninh đã đủ đáp lời cho câu hỏi
đó. Không cho học trò tự lập, ông ấm đã lỗi đạo làm thầy.
Những lí luận cãi cho "Tham Ngọc" này, khốn thay, lại
bị một lí mạnh hơn, cứng hơn, là nghề b… không phải là nghề đạo lí, mà làng bịp
xử lí với nhau cũng chẳng có tình nghĩa gì. Dám hoặc có khi họ cũng thuỷ chung
với nhau, trong mọi cuộc săn mòng, nhưng đó chỉ là cái nhân nghĩa quân đạo tặc
mà thôi! Cho nên trái lại, chính "Tham Ngọc" là lỗi đạo. Đã thế thì:
nếu đi ăn mảnh, anh không có quyền lấy tên thầy đến xoay tiền người ta.
Nhưng ta hãy yên, nghe "Tham Ngọc" trần tình:
- Cái lần tôi vay đằng Cả Ủn bốn chục, tôi xin nhận lỗi là đã
mạn phép cụ, nhưng không phải vay tiền để đi ăn mảnh như cụ tưởng mà để tiêu
vào một việc quan hệ tới… gia đình, để tiêu riêng. Tuy mạn phép cụ, tôi cũng trả
hết người ta chứ không hề để liên luỵ cho cụ…
- Ông bảo ông đã tiêu vào việc gia đình?
- Phải.
- Thôi đi, tôi không phải là thằng ngốc. Nếu chính mắt tôi
không trông thấy việc ông tiêu thì đã có nhiều người khác trông hộ tôi. Nếu
chính tai tôi không nghe thấy thì cũng có vô số người nghe hộ… Nói dối tôi
không được, ông nghe ra chưa?
- Nếu thế thì thôi, tôi không biết nói thế nào nữa…
- Ông nói thế nào? Ông nói thế nào? Số bốn chục ấy, nếu không
để làm vốn đi ăn mảnh thì cũng để trả tiền môn bài cho cái sòng ở chợ Chu, ông
nghe ra chưa? Tưởng người ta không biết đấy!
Ông ấm không biết hay có biết? Tôi cũng chẳng hiểu, chỉ biết
rằng nghe đến câu này, "Tham Ngọc" dường tắc cổ, hoặc bị một cái bàn
tay vô hình, ác nghiệp bịt lấy miệng không cho nói nữa, không cho chối cãi nữa
mà thôi. Im đây là thú tội.
"Tham Ngọc" cứ việc ngồi lặng im, ngây người ra,
"thú tội" trong năm phút, mười phút, mười lăm phút.
Cái không khí im lặng này chẳng hiểu có khó chịu cho ông ấm
hay "Tham Ngọc" không, nhưng chính ra, đã rất khó chịu cho tôi. Giữa
cái cuộc tai biến của hai người đối với mình đều là… tri kỉ cả, một bên thì căm
tức bên kia đã phản mình, một bên cũng căm tức vì đã bị nhiếc lác, mình tuy là
người ngoài cuộc nhưng lại ngồi ở chỗ đó, dẫu không căm tức nốt nữa thì cũng phải
buồn. Nhất là mình không biết tìm cách gì có công hiệu hòng hoà giải được hai
bên. Sầu thật!
Sau cùng, ông ấm nói một cách dịu dàng lắm:
- Thôi, ông… "Tham Ngọc", chúng ta gặp mặt nhau thế
là đủ!…
"Tham Ngọc" đứng dậy, hiểu ý câu nói lắm, bắt tay
riêng tôi rồi xuống gác, bao nhiêu ý nghĩ căm giận hoặc khinh bỉ, không có cách
nào khác, phải phát lộ ra cả gót giày, nện thình thình thật mạnh vào từng bậc
thang…
"Tham Ngọc" đi rồi, tôi cũng đứng lên muốn về cho
ông ấm ngồi một mình được thật tĩnh tâm mà "triết lí" đến cái tình bè
bạn. Thấy tôi đứng lên, ông ngơ ngác nhìn ra vẻ buồn nản, rồi bảo:
- Ông hãy ở chơi…
Ở chơi đây không có nghĩa là ở chơi thật đâu, tôi đã biết trước
sự ấy. Ở chơi đây là ngồi lại để nghe ông ấm kể lể… để nge ông cãi cho mình là
phải và buộc tội kẻ đã xúc phạm đến mình. Một dịp tôi biết thêm ít nhiề ái chân
tướng của mọi nhân vật trong làng b… Càng hay! Tôi lại ngồi xuống ghế.
Tiểu sử của "Tham Ngọc" do ông ấm thuật lại cho tôi
nghe một cách tỉ mỉ, tôi chép vắn tắt lại dưới đây.
° ° °
Hà Nội, 1910. Ngày mồng 2 Tết Nguyên Đán.
Tại một phố kia, một nhà ông phán.
Ngày mồng 2 Tết, vợ con về quê vắng cả, khách khứa cũng ít đến,
ông phán đâm buồn, ngứa ngáy, phải nghĩ đến cách chơi xuân. Tết là những ngày
mà người đời biết yêu nhau, hoặc thật, hoặc vờ, nhưng dù sao cũng sống với nhau
bớt đểu cáng. Suốt năm, dù ghét nhau đến có thể giết nhau được, ngày Tết đến,
người ta cũng lại nhà nhau mừng tuổi rối rít hay thì thụp quỳ lạy trước bàn thờ
ông vải mà những ngày trước ấy, dễ thường người ta đã từng có lần réo đến tên
tuổi để "đào ngoáy xoáy xoả" lẫn nhau. Ngày Tết, ngày của đạo Trung
thứ 1.
Vậy thì, vào cái ngày mà mọi người dù thù hằn nhau cũng tha
thứ cho nhau, dù không yêu nhau thành ra cao hứng chốc lát mà yêu nhau, không
ai phân cao thấp sang hèn chia rẽ nhau, một thằng nhỏ của nhà ông phán kể trên
được chủ gọi lên tiêu khiển xuân nhật với thầy.
Tên nó là Xuân, mặt mũi nó kk0 ai nỡ bảo là mặt mũi một thằng
nhỏ. Mặc cái quần giặt là, cái áo giặt là, thắt cái thắt lưng lụa mộc, lại phủ
ngoài một cái áo ma ga 2 – tóc mới, đội khăn lượt chỉnh tề, ngồi
cùng giường rút bất với chủ, nó có thể khiến những khách lạ bước vào phải nhầm
mà "Năm mới! Mừng tuổi hai… ông!"
Cái cảnh khan xu, đương giữa Tết mà hai thầy trò ngồi một xó
rút bất với nhau kể cũng buồn mà cũng có thú vị. Chỉ bực một nỗi cho ông phán
là cứ thua hoài. Buổi sáng thua, buổi chiều thua, đến buổi tối lại cũng thua,
chủ phải để ý xem đầy tớ có những ngón gì. Thì ra thằng Xuân đánh lớp! Nó cứ xếp
những quân: cửu sừng, ông cụ, tam văn, thất vạn cách những quân… tam đại rồi
trang cả chỗ bài theo lối "che mắt thế gian".
Dễ thường có khối óc triết lí khác người, ông thầy ít có này,
sau cùng, cho cả đầy tớ những quần áo cũ, cấp cho nó một cái vốn lớn là hai chục
bạc rồi mở rộng cả hai cánh cửa, giải phóng cho nó đi "chu du thiên hạ".
Có bộ mã kể cũng sang trọng, thoạt đầu thằng Xuân độ ấy mới 15 tuổi khi đội lốt
học trò, khi đội lốt cậu Ngẩu nhà quê, đã lăn lộn trong những đám vã, đám trếch 3 trước khi được đụng chạm với phái thợ,
phái thầy.
Trước người ta gọi nó là thằng, sau người ta lên chức nó là
bác. Sau nữa đến thầy, sau cùng đến ông. Vốn là kẻ tinh khôn, anh chàng Xuân
coi đời là một lớp học. Sự lịch thiệp tìm ở cái giao tiếp, sự kiến thức góp nhặt
được trong báo chí, anh chàng Xuân càng sống càng biết đóng đủ mọi vai kịch
trên sân khấu cuộc đời.
Ta chẳng nên lấy gì làm lạ khi thấy con người ấy đội lốt một
ông tham Ngọc nào đó, đến những chỗ sang trọng, trí thức, có thể đả động được cả
đến cái bộ mặt trái của Hội Quốc Liên!
° ° °
- Ấy kìa bác!
- Phải, tôi vẫn chờ bác từ nãy đến giờ. Ngồi làm gì mà lâu thế?
Hẳn ấm B… đã làm bản cáo trạng buộc tội tôi cho bác nghe chán chê mê mỏi ra rồi…
Tôi gạt cái ý nghĩ nghi hoặc của "Tham Ngọc".
- Không, có quái gì đâu!…
Giời mưa phùn, chúng tôi cũng cứ dấn bước đi luôn mấy phố.
Anh Xuân gọi xe, mời tôi cùng lên rồi bảo phu kéo:
- Đến Hàng Buồm…
Tôi nghĩ đến tôi mà buồn cười. Tự nhiên vào làng b…, chẳng có
đất nào cả mà hưởng đã vô số! Rồi lại được nghe ông này kể lể tâm sự vì bực
mình với ông kia.
Chúng tôi vào một cửa hiệu. Cầm đến đũa bát, câu hỏi thứ nhất
của tôi với "Tham Ngọc" là muốn biết anh ta đã thịt ông chú họ của
tôi mấy chục chuyến rồi:
- Bác biết Mr. Đ. 4 làm ở phủ toàn quyền chứ?
- A! Có! Thằng cha thích húc trạc xếch!
- Thịt lão ấy mấy chuyến rồi?
- Không nhớ nữa, nhiều lắm!
- Người ấy là một ông chú họ tôi!
- Chú họ bác?
- Phải.
Anh Xuân cười:
- Mặc! Chú Giời cũng không tha.
- Ông ta chơi lõi lắm mà cũng vẫn vào xiếc nhỉ?
- Có lõi bằng trăm lão, tôi cũng nhét đất thó lỗ mũi lấy tiền.
- Này, nếu không bắt lão làm mòng nữa, mình có thể "đổi
ngôi, thay bực" cho lão, rồi lão lại là người giữ két của làng b…
- Thế à? Thế thì rất hay! Chiều mai, tôi với bác sẽ lại ông
ta nói chuyện nhé?
Anh Xuân ngồi cầm đũa mà nhìn, có vẻ ngẫm nghĩ. Rồi anh ta
nói, tầm mắt vẫn buông đi đâu…
- Ông ấm không hiểu tôi. Rồi một ngày kia ông sẽ hiểu. Việc
gì ở đời, nếu đã là chân lí tất rồi có người biết đến. Tôi phó mặc cho thời giờ.
Hiện nay tôi đang góp vốn làm cái sòng chợ Chu. Mỗi tháng phải góp ngót nghìn bạc
cho con trai chú Lương Tam Kỳ, một người xưa kia vẫn được chính phủ ngơ cho mà
xưng hùng ở vùng Bắc Cạn. Nay Lương chết, thanh thế giảm, con giai chỉ còn được
hưởng quyền thế một sòng bạc ở Chợ Chu…
Khả ố thay cái nạn kinh tế! Chúng tôi kiếm không bằng một thằng
khách bán phá xa. Bác thử tưởng tượng xem… Một tên khách ở Chợ Chu, quay một chục
con vịt, một con đáng độ một hào. Nó bày lên một cái bàn quay, có 18 số. Mỗi số
ta phải đặt hai xu. Trúng vào đâu, ta sẽ được một con vịt. Mất một con vịt một
hào, hắn lấy về ba hào sáu, lãi những hai hào sáu xu. Dân làm mỏ Chợ Chu, thích
ăn thịt vịt, đã bỏ lửng sòng…!
--------------------------------
|
Theo Khổng Tử, trung là hết lòng, thật tình với người khác,
thứ là cứ lòng mình suy ra mà hiểu lòng người. |
|
|
Thứ vải này dày dệt bằng lông các con alpaga (alpaca) và
lama (llama) ở Nam Mỹ, vừa đẹp vừa bền. |
|
|
Valletaille, tiếng Pháp nghĩa là dân bồi bếp đi ở với Tây,
trếch là tiếng lóng gọi đám người ấy. |
|
|
Viết tắt tiếng Pháp: Ông Đ. |
X
Canh tài bàn... tay tư
Chúng tôi đã từ cửa hiệu bước ra, đi.
Anh Xuân đưa khuỷu tay khẽ hích tôi một cái:
- Kìa trông kìa!... Có khác gì một con cò bợ không?
Tôi nhìn thẳng ra trước mặt... Thì ra anh Xuân nói anh Vũ. Phải,
một anh Vũ vận Âu phục bảnh bao lắm: cái mũ dạ hội chịt xuống lông mày, cổ áo
khoác ngoài kéo lên kín gáy, như một con cò bợ, giữa đám đông người, anh vẫn có
vẻ mơ màng, cứ lừ đừ, đếm từng bước một mà đi. Ngắm anh ta, tôi không thể nhịn
được cười.
Anh Xuân:
- Cái mặt lầm lầm như... chó ăn vụng bột kia là mặt anh
b... sa hố hay đã bử, bác đoán xem nào.
Tôi đoán phỏng ngay:
- Dễ thường... sa hố!
Cuộc đánh đố chưa ngả đứt về mặt nào, anh Vũ đã nom thấy
chúng tôi. Anh ta cuống người lên y như bắt được của:
- Ô hay nhỉ ! Té ra lại anh em mình ! (Anh ta hỏi riêng Xuân)
: Thế nào? Chợ Chu có gì bổ ích không? (rồi quay hỏi tôi) - Gớm, sao lâu bác
không đến chơi thế?
Nhân lúc cao hứng, tôi nghiêm sắc mặt, nói đùa:
- Vừa tối hôm qua đến tìm bác nhưng không gặp ! Khỉ quá, vừa
lỡ mất một canh tài bàn ! Có hai con mòng sộp ghê !...
May chưa! Tôi bịa thế mà ra tối hôm trước, anh Vũ vắng nhà thật!
Anh ta giương tròn đôi con mắt, vừa lấy làm lạ và lấy làm tiếc nuối:
- Thế? Phải, hôm qua tôi có việc phải đi thật. Chết chết!...
Bác mà cũng có đất, mà lại gọi tôi đi chinh phục đấy à? Hoài của! Thế thì số
tôi là số một... nàng... cung nga... !
Xuân không hiểu, hỏi:
- Thế nào mà lại có số cung nga?
Anh Vũ cười:
- Đích số cung nga rồi. Vì rằng... một năm mới được một
ngày vua mời thì gặp ngày... có kinh nguyệt!
Anh Xuân cả cười và:
- Thôi đi ! Làm hề mãi ! Chợ Chu đối với tôi không có gì là lạ
cả, nhưng về phần anh thì độ này có gì mới không?
- Úi chà ! Có ! Có cái mới nhất thế giới !... Nhưng không !
Tôi chưa nói vội. Anh hãy cho nghe việc Chợ Chu đã.
"Tham Ngọc" thở dài:
- Chán lắm. Chúng tôi chỉ nai lưng ra làm cho ông con giờ bố
Lương ăn thôi. Dân thợ mỏ Chợ Chu bây giờ họ không thích mở bát nữa. Họ đã nghiện
thịt vịt cả rồi.
Anh Vũ ngơ ngác:
- Anh nói cái gì?...
- Trên ấy bây giờ có một thằng chiệc, trước bán phá xa, nay
không biết có phải được mả ông tổ tam, ngũ đại hay không, hốt nhiên đổi nghề và
phất lắm. Nó làm cái món đánh số lấy vịt quay!
- Thế à?... Gớm, dân con trời nguy hiểm nhỉ.
- Nguy hiểm lắm ! Mà phát tài ghê ! Anh tính, chỉ quăng ra
hai xu có thể được hi vọng chén thịt vịt, ai không muốn? Nhưng đồng bào mình
ngày nay róc mấu lắm!
- Dân mỏ ấy à?
- Phải. Trước kia, khi mới có cái "kỉ nguyên đánh số thịt
vịt" dân liên minh mỏ rất ham đánh và ít người mất số tiền thua gần bằng số
tiền vịt. Vì bàn có những 18 số kia. Bây giờ thì khác hẳn. Các "ông tướng"
ấy không chơi lối đánh lẻ tẻ từng người một như trước nữa; các ông mỗi người bỏ
ra bốn xu chung nhau, hợp nhau lại vây kín cả cái bàn. Rồi một ông đặt vào một
số. Ông nào thua "hội" xí xoá, nhưng ông nào được, phải cùng chia! Ta
cứ tưởng tượng ra một cánh: năm bảy ông thợ mỏ từ bàn số quay ra về, cầm vài ba
con vịt, bộ mặt ông nào cũng hí hửng theo cái lối "mục hạ vô nhân", đến
nhà thì gọi vợ lấy dao thớt một cách oai hùng như một vị tướng truyền lệnh cho
ba quân vậy... rồi rượu, rồi chuyện, rồi vén quần đến háng, rồi vỗ đùi đôm đốp
!... Ai bảo trình độ dân lao động mình không tiến bộ ?...
- Họ họp nhau lại thế, chú chiệc tất mất nhờ.
- Không mất nhờ hẳn, nhưng còn gì là bử lắm nữa... Thế còn việc
anh?
- Việc tôi?.. Không nói thì bực mình mà nói ra thì làng
b... đến tiêu danh dự.
- ?
- Chuyện tôi định cho hai thằng cha kia vào xiếc, té ra lại
chính tôi hoá mòng! Một canh tài bàn tay tư!
° ° °
Giời rét thế này mà máu trong người tôi có lẽ lên tới 40 độ.
Sở dĩ máu nóng lên một cách kì lạ thế là bởi tối hôm ấy, tôi có cả cái gan góc,
cái đau đớn lẫn cái tài tình. Theo mọi nền nếp của pho tượng Bịp Kinh,
mình cần ngồi một chỗ nào không cho ai chầu rìa nổi. Tôi đã theo đúng
thế: hai thằng cha kia vừa thắp đèn măng sông lên sáng quắc là mình
nhảy tót ngay lên giường ngồi dựa vào tường một cách bệ vệ ngay! Chết vì thế.
Hai thằng cha kia, một đứa ngồi ghế, một đứa ngồi giường. Vì
trông cái mặt chúng cũng có vẻ cậu... Cả ngậm thế nào... mình vội yên trí đó là
bọn quỷnh ngay. Lối đánh ống của tôi lần ấy trổ bằng hai tay áo sơ
mi, thôi, còn phải nói! Nhưng ba ván đầu, tôi vẫn để mặc họ tha hồ ù trước tôi.
Mà họ lên bài cũng nhanh thật! Mới gọi vài ba tiếng đã thấy họ hạ ù, mình cho họ
tuy là bọn chơi thạo nhưng chắc cũng chưa đủ biết cách đề phòng nạn b... Đến
ván thứ tư tôi hụt bốn quân, xoay đi xoay lại, chỉ còn việc đánh đi một cây là
chờ... Một thằng kia lại ù trước mình lần nữa. Rồi ván thứ năm cũng thế rồi ván
thứ sáu cũng thế, rồi ván thứ bảy cũng thế, rồi ván... rồi ván... ối chao ôi!
Tôi sức đâu nói nữa!... Tôi lại phải sốt lên rồi đây!
Thật là một việc quá sức mình tưởng tượng !... Hay là chúng
nó quỷ thuật? Nào tôi có biết!... Tôi để ý mãi, hòng bắt chúng nhưng chính mình
cũng chẳng lấy gì làm "vững dạ" thì còn hòng chộp ai? Nhục chưa? Bịp
đã lũa đến như mình, đánh tài bàn hụt đến bốn cây mà đến nỗi sa hố! Không
thằng ngồi bên tay phải thì lại thằng ngồi bên tay trái, không thằng ngồi bên
tay trái thì lại thằng ngồi bên tay phải, chỉ hai chúng nó chuyên nhau phỗng
tay trên, ù tay trên mình!... Cái sự bí mật lạ lùng này, tôi biết hỏi chúa
Jésus, hỏi Phật Thích Ca hay hỏi Ma Quỷ?...
Đứng lên, tôi thua 18 đồng. Cái mặt một thằng mất trí khôn là
mặt tôi lúc ấy vậy
Không nói, các anh đủ biết là tôi đã tức đến cực điểm. Cái
tâm lí bọn cờ bạc, nói ra thì lẩn thẩn, nhưng chính nó lẩn thẩn thế đấy. Có khi
mình ngồi vào chơi cao thấp mà thua cũng còn có thể hộc máu ra được, huống hồ
đã cho người ta là mòng mà đến nỗi chính mình lại bị đạn, đủ hiểu uất
đến đâu
Đã tức vì thua, tôi lại còn thêm vì chúng nó đãi tôi lịch sự
một cách quá đáng nữa. Có đời thuở nào lại có chuyện rằng mình là bạn cờ bạc với
nó, khi mình từ giường tụt xuống đất thì đã có một thằng cúi xuống tự bao giờ ấy
hai tay đưa giày cho chân mình đặt lên cẩn thận bằng cái dáng điệu ả đào nuông
chiều quan viên không? Rồi chúng xúm xít lại mời tôi uống nước, đánh diêm cho
tôi hút thuốc lào. Lúc cáo thoái ra về, tôi lại được chúng tiễn ra tận cửa.
Tôi quay đầu lại bắt tay từ biệt chúng, tình cờ thấy thoáng
qua mắt, nhanh như một cái chớp, hình như có một đứa bé mặc quần áo trắng từ gầm
giường bò ra, rồi, như một con cuốc vừa nhoáng một cái, đã lủi mất vào nhà
trong. Tiếc rằng lúc ấy mình đã "ăn ớt '; nhiều mắt bốc hoả dữ, không được
rõ lắm, phải ngậm miệng cóc ra về.
Một thằng tiễn tôi đến tận hè rồi ân cần:
- Thôi kính ông về, tối mai có rỗi xin mời ông xuống chơi, lạy
ông ạ.
Mình cung chắp tay cung kính: "Không dám, lạy ông ạ".
Nhưng trong óc có câu này: "Thôi đi tiên nhân các anh".
Các ông cờ bạc bịp bên Tàu, bên Nhật, bên Anh, bên Pháp, những
ông bạn "đồng nghiệp" Đông phương với Tây phương của tôi đâu? Các ông
xin nhớ rằng nếu có sự "Đông Tây gặp nhau", có sự hỗn hợp của hai cái
"văn minh" Đông Tây thì sự ấy cũng đến thua kém cái tinh tuý của cờ bạc
Việt Nam chúng tôi, cái đất có một canh tài bàn tay tư không tiền tuyệt hậu, ba
tay ngồi trên ghế ngựa tử tế, còn một tay nữa, đánh ở dưới gầm.
° ° °
Sau một hồi cười rũ rượi của tôi với anh Xuân, nó khiến anh
Vũ cũng phải cười nốt, tôi hỏi anh Vũ đến sự anh định rửa thù.
Anh ta nói rằng không khó gì, rồi anh sẽ quay lại cái
"hang hùm nọc rắn" ấy một lần nữa. Anh sẽ không ngồi dựa lưng vào tường
như trước nữa, sẽ dồn hai thằng cha ấy vào ngồi vào chỗ anh ngồi trước... rồi
mà xem!
Câu chuyện Bịp già gặp bịp non này dắt tác giả phải
thuyết đến vấn đề sự làm quen nhau trong làng cờ bạc.
Đây lời Vũ triết lí:
- Tôi đã nghiệm ra rằng nhờ ông Thần Đen Đỏ. Ôi, đám bạc !
Đám bạc! Còn cảnh tượng nào đáng cho người ta chúc tụng hơn đám bạc! Trong cái
đám người "tứ xứ" ấy, ta thường thấy có cả ông tai to mặt nhớn
"bỏ quên" ở nhà cái giọng phong lưu, phệnh phạo, quát thét, để húc
nhau với bọn vẫn mang tiếng hạ lưu một cách loã lồ; ta thường thấy những cô, những
bà đài các ra phết, ngồi kề đùi, len vế lẫn lộn với bọn người mà..., nếu ở
ngoài đám bạc, dễ thường các bà chỉ liệt vào hàng đầy tớ hoặc cu li. Những nhà
xã hội học đâu? Những ông tha thiết thường đời đâu? Sao không cầu đến Thần Đỏ
Đen? Tôi có cái tư tưởng ít ai nghĩ tới là bỏ luật cấm sự cờ bạc, cái sự giải
trí của loài người rất có thú say sưa ấy, tôi muốn khuyến khích nó, cổ động cho
nó mạnh lan rộng, than ôi! Tiếc thay!
Sốt ruột vì cái luận điệu rồ của Vũ, Xuân gạt lời:
- Thôi, xin ông, van ông ! Sao mà ông... phẫn thế?
Bây giờ anh Vũ mới nói giọng thường:
- Chứ không ư? Vì lẽ gì, bác có muốn biết? Trước hết, bác hãy
nên biết cái lẽ mẹ ấy đã; hai thằng cha kia mời được tôi đến tận nhà đánh bạc
là bởi lão Đại Thiềng giới thiệu cho chúng tôi biết là hai ông phán nhà băng
trong khi đồng thời, lão rước tôi lên nhà ông phán Thống sứ 1 !
Tôi tưởng... chắc hai thằng cha kia cũng tưởng... thế là ba thằng quen nhau, ấy
cái bọn cờ bạc dông dài chúng ta kết bạn nhau một cách dễ thế đó!... Nhưng hôm
nay tôi đã tỉnh ngộ. Hai thằng cha kia mà tôi vẫn tưởng là bử, té ra chỉ là hai
ông thợ giày... mà lại thợ giày bịp non!
Đang vui câu chuyện, hốt nhiên anh Xuân bắt tay tôi rồi ra nhảy
lên một chiếc xe, bảo xe kéo một mạch.
Tôi còn ngơ ngác... ông ấm đã tiến đến trước mặt tôi rồi. Ông
ta nói:
- Đó biết mà! Nó lẩn mặt tôi.
Chúng tôi vẫn mang cái bộ đãng tử đi nghênh ngang giữa phố từ
nãy đến giờ.
Ông ấm tiếp :
- Tôi sở dĩ trọng Xuân là vì hắn có mẽ người, trông
không lộ tẩy. Phái hắn đi đến những chỗ sang trọng phong lưu, tôi rất vững
dạ, còn những anh khác tôi vẫn sợ vì nó có vẻ... bịp thế nào... ! Ôi ! Cái vẻ mặt
bịp của một con bạc bịp sao mà nó khó tả! Nếu dịch địa vào những người khác thì
đủ mặt nhân vật của cái làng b... này, không một anh nào là tôi không
nghi. Lắm khi tôi nghi cả tôi nữa. Đại khái lúc ngồi vào một đám bạc, mỗi cử chỉ
của mình đều giữ gìn cẩn thận đấy nhưng mình vẫn cứ vơ vẩn nghĩ đến câu không
biết hình như có anh nào nó khẽ nói : "Thôi đi, bịp ! Bịp ! ông đã thừa biết,
mày đừng có vờ đóng kịch vai ông hậu, ông quan!"
Nói xong, ông ấm cả cười. Rồi ông thêm:
- Thế mà thiên hạ họ không nghi ngờ gì ! Đủ biết họ cũng mù
thật !
Đến lúc ông đã vui, tôi mới lựa lời hỏi ông về một câu nói
khiến tôi băn khoăn mãi:
- Thế cụ có giận Xuân không?
- Cũng giận mà không giận. Không giận vì người ta có quyền
tìm một con đường tự lập. Mà giận là vì những cử chỉ của Xuân có tính chất đê
hèn. Chúng tôi ấy à? Đã làm nghề này thì ít ra chúng tôi phải có nghĩa khí
trong sự ăn ở với nhau cũng như bọn Lương Sơn Bạc! Dù là bịp là cũng phải có một
phương diện cho thiên hạ phải phục. Còn như Xuân... thì thôi! !
Đến đây, ông ấm thất vọng, giơ tay lên giời, ông lại nói:
- Hiện nay, hắn đang chung lưng với một người nữa làm cái
sòng ở Chợ Chu. Thôi, dù hắn có những chứng ăn mảnh với bồng tiền,
tôi cũng sẵn lòng tha thứ cho, tôi cũng chỉ mong cho hắn khá!
- Bồng tiền, thế là cái gì ạ?
- Bồng tiền là được nhiều nhưng về khai man. Thí dụ
tôi phái hắn đi bắt mòng, hắn lại được độ năm chục. Hắn kêu là được có ba
chục rồi lại cưa nứa, thành thử tôi được chia có mười lăm đồng. Nhưng tôi
có đâu tẹp nhẹp mà phải nói này nọ. Tôi biết vậy mà thôi. Cái tính ăn gian, ăn
cắp là cái tính loài người, tôi làm gì được! Như lần hắn sang Bắc về, chắc ông
thừa biết. Hắn kêu chỉ lấy có hai chục mà để cả bốn chục cho xừ Vân. Thật vậy
hay không, nào tôi có biết!
Tôi vội phải làm trạng sư ngay cho người vắng mặt:
- Có thế thật chứ không phải hắn hụt tiền đâu. Tôi xin cam
đoan với cụ...
Ông ấm ra vẻ nghĩ ngợi, gật gù...
Nhưng ông lại kể lể:
- Nhưng việc đó chưa đủ đảm bảo cho cái lương thiện của Xuân.
Vì rằng đã có lần hắn bồng không thoát.
Tối ấy, đi đánh xì về hắn lại đằng tôi ngủ và kêu là được năm
chục đúng. Tôi đem lòng ngờ, chờ cho hắn ngủ say rồi mới dậy khám. Tôi sờ khăn
sờ áo lục cả giày. Không thấy có gì, tôi tháo bít tất hắn ra. Tôi thấy bốn giấy
con công nằm trong hai bít tất! Tôi giữ lấy tiền, lại đi tất vào y nguyên
cho hắn, không nói năng gì. Hôm sau đấy, sau khi cưa nứa đâu đấy rồi,
hắn sờ xuống tất, có vẻ ngạc nhiên. Ngạc nhiên mà không dám nói ra mới ức ! Tôi
cứ mặc cho hắn đem cái ngạc nhiên ấy về nhà.
Anh Vũ thêm câu này:
- Xuân còn là người nguy hiểm, có thể giở mặt cả với bạn hữu.
--------------------------------
|
Ông phán là thư ký làm việc tại phủ Thống sứ, là cơ quan
hành chinh của Pháp cai trị cả Bắc Kỳ. |
XI
Tấm lòng đi bịp, từ nay xin chừa
Tôi đã về Bắc Ninh được ngót nửa tháng. Trong nửa tháng ấy,
tôi không được chút tin tức gì về mọi sự hoạt động của làng b... nữa,
ngoài một lá thư của anh Vũ gửi sang hỏi thăm mấy câu làm quà.
Nghĩ mà giật mình đến cái thời gian trong hơn ba tháng trời
lăn lộn với đủ mọi nhân vật của làng bạc bịp, đến cách tổ chức của họ, đến những
bi kịch do những tay săn mòng gây cho những gia đình của bọn tín đồ
"tôn giáo đỏ, đen". Không phải tôi có ý kết án bọn bạc bịp. Nếu ở đời
này, trong tình bằng hữu còn thấy có dây những vết nhơ bẩn của sự tài lợi,
trong nhiều cuộc hôn nhân còn thấy có cái tính cách buôn bán và trong mọi sự
buôn bán vẫn có nhiều mặt trái thì trong sự có bạc, có lẽ có mọi ngón bịp, chỉ
là sự tất nhiên, rất thường. Chỉ có cái máu cờ bạc của loài người là khiến tôi
không thể hiểu được, phải băn khoăn.
Sáng hôm sau, cụ phán phàn nàn với tôi:
- Không hiểu thằng Vân nó làm gì ở Hà Nội mà mãi nó chưa về.
Đây này, nó lại viết giấy nã tiền tôi lần nữa đây. Chuyến trước đi, đã lấy hai
chục. Bây giờ lại xin chục nữa!... Lần nào nó cũng kêu là để chạy việc, tôi biết
có nên tin nó hay không.
Tôi đỡ lá thư, nhìn đến đoạn có ngón tay của cụ phán chỉ...
"Con phải chờ có lẽ đến năm hôm nữa mới biết tin tức
đích xác được. Nhận được thư này, thầy gửi ngay cho con chục nữa để cho con
tiêu pha, xe pháo, và thù tạc với mấy người đang lo việc cho con..."
Cụ phán cúi đầu, nhìn tôi một cách trông buồn cười là phóng
nhỡn tuyến lên bên trên đôi mắt kính. Thấy tôi không phán đoán thế nào, cụ chỉ
lắc đầu bỏ thư vào túi rồi quay đi. Cụ ra ngồi bàn kéo một hơi thuốc lào rồi trầm
ngâm nghĩ ngợi. Tôi quay mặt đi chỗ khác để mỉm cười.
Một lát sau, cụ hấp tấp mở ngăn kéo, lại chìa cho tôi một
phong thư nữa.
- Đây này, quên mất, còn lá thư này nó viết cho anh đây.
Thư của anh Vân, mà lại vào trường hợp này thì tôi phải đọc một
cách giấu giếm theo lối "gái ngoan" đọc thư của nhân tình mới được !
Tôi lên gác, khép cửa cẩn thận, đoạn mới xé phong bì...
Hanoi, le 20 juin 1933 1
Chú Ph...
Đêm hôm nay, tôi nằm trằn trọc, không thể nào ngủ được,
chuông đồng hồ vừa đánh hai tiếng mà phải ngồi dậy, vặn đèn để viết thư cho chú
đây.
Gớm, sao mà may hôm nay tôi thấy xảy ra nhiều chuyện quá!
Thôi, chuyến này thì tha hồ chú được nghe cái mới, cái lạ, kẻo không lại bảo
thư tôi viết cho chú ít khi được "có vị ". Chỉ tiếc rằng nó toàn có một
vị cay, chua. Nhưng chỉ cay, chua riêng cho tôi thôi, còn chú là người đọc thư
thi chắc rằng sẽ thấy thư thú vị hết chỗ nói! Chẳng lẽ tôi lại dùng cái giọng
"em chết mất anh ạ" của trai gái trong những tiểu thuyết bi tình; dù
sao tôi cũng cố gượng cười, chỉ mong thư không đến nỗi khôi hài đã là may.
Tôi đau lòng quá, chán đời quá, khổ quá, dễ thường đến hoá
ra... thi sĩ mất! Đã cay bởi thua bạc, chán nản bởi khan xu, lại đau đớn trong
tình trường. Không hiểu những bậc thánh hiền thuở trước chán thế sự, phải lên
núi tu tiên, thì lúc ấy, những cảm giác của các bậc ấy nó lâm li thế nào, nó thống
thiết thế nào, chứ cái đau lòng của tôi lúc này thật cũng có thể khiến cho tôi
đủ chán đời rồi lên núi tu tiên. Chỉ sợ nước Nam ta vào bây giờ, trên ngọn núi
nào cũng có tổ tôm, tài bàn, xóc đã, ích xì thì thôi!... Thôi... Lên đến núi rồi,
tôi cũng khó lòng mà thu được vì rằng - chú phải biết - bọn Mường, bọn Mán ở
các núi bây giờ cũng đã biết tổ tôm, tài bàn đủ ngón rồi, văn minh ghê. Cho nên
trước khi lên núi tu tiên, tôi cứ băn khoăn mãi không biết là mình sẽ thành
tiên hay không khéo lại ra một ông "ấm B... con" thì thật vô phúc cho
cả núi.
À này, quên đi mất, tôi có một việc tối quan trọng, cần phải
chú giúp sức cho, việc may ra mới có hi vọng thành. Cùng chuyến xe lửa với lá
thư này, tôi có gửi cho ông via "phịa" chuyện xoáy ông ấy chục bạc nữa
đấy. Tôi lấy cớ chạy việc, chú phải đứng ngoài làm hậu thuẫn cho tôi, tôi đến
phải gói cơm nắm, muối vừng, kéo bộ bò về mất. Mà ức nhất là cuộc "cổ động
thể thao" ấy, nếu sẽ có thật, mình tất rồi chẳng có người đón rước, dâng
hoa với chụp ảnh kỷ niệm như các tiểu thư đi bộ Hà Nội - Hải Phòng thì cực đến
đâu. Thôi, đừng lo, tôi sẽ có cách nói dối ông via lần thứ nhì về công cuộc
"chạy việc".
Ngoài chuyện này tôi lại còn nói với chú nhiều chuyện khác:
Theo lời hứa của ông ấm sẽ đi cùng tôi xuống nhà lão Sinh điều
đình việc lấy lại số tiền ba chục mà tôi đã thua xì (chuyện này chắc chú còn nhớ
rõ lắm), thì đúng 6 giờ chiều hôm ấy, tôi quay lại toà nhà phố Hàng Cá, trong
lòng chứa chan hi vọng ở ông... quân sư. Đến nơi, người nhà ông kêu ông đi vắng.
Rõ cái ông ấm ranh mãnh ấy, buổi trưa vừa nói thế, chập tối đã quên khuấy ngay
mất, lại đi săn mòng! Thành thử mình phải một đêm trằn trọc, chờ mãi mới thấy
sáng. Bảnh mắt hôm sau, tôi lại đến tìm ông ấm. Ông ta nể lời, đêm trước cũng
thức suốt đến sáng mà không dám ngủ nữa, chiều ý mình, dậy đi ngay. Xuống đến
nơi... sau khi nói rõ mọi ngón của nhau, giới thiệu nhau là "đồng nghiệp"
đâu đấy rồi, lão Sinh nhe răng ra cười trừ rồi đưa ra được sáu của...
- Thế thì hỏng. Tôi đã tiêu pha cả rồi, chỉ còn chỗ này đây
thôi. Ông cứ cầm, bao giờ có con mòng nào, tôi sẽ đền ông sau vậy...
Đau chưa? Nhưng còn sáu đồng thì cũng còn hơn không, tôi cầm.
Rồi tôi đi lùng con Dung. Nó lẩn mặt hoài, tôi phải cuốc khắp mọi nơi, lùng như
linh mật thám lùng kẻ cắp mãi mới tóm được nó. Đứng trước mặt nó, vì nghĩ rằng
to tiếng bao nhiêu chỉ tỏ dại mặt, vừa phần tức quá cũng không nói gì được nữa,
tôi trợn hai con mắt nhìn nó trừng trừng. Con khốn nạn! Nó dám mở miệng viện những
lẽ thế này này:
- Sự đã xảy ra rồi tuỳ lượng của cậu đấy... Em là kẻ còn ở với
người ngày nào, người ta bảo gì mà em không nghe. Vì bần cùng nên em phải lừa dối
cậu. Nếu cậu muốn không bao giờ sẽ xảy ra những chuyện mà em phải dúng tay vào
một cách đau đớn như chuyện này nữa thì tìm cách tháo cũi, sổ lồng cho em đi...
Rồi nó cúi mặt xuống, cố rặn mãi ra cái vẻ đau đớn !
Ái chài Nhưng thôi, tôi chẳng dại như xưa mà cảm động xằng
mãi... Chỉ đứng nhìn cái bộ mặt đóng kịch của nó mà thôi. Đáng buồn chưa? Cái mặt
nó đáng hôn thế mà cái tâm địa nó giả dối thế, đểu cáng thế! Sau cùng, vi nghĩ
rằng mình dan díu với nó bởi lẽ dục nhiều, tình ít, tội gì mà phẫn, liều, cũng
phải vờ làm ra vẻ sẵn lòng tha thứ nó, tôi không nói gì cả, lẳng lặng quay gót
đi. Dù trận bão nổi lên trong cốc nước thì trong cốc cũng phải có sóng, lẽ tự
nhiên, tôi cũng có chút đau lòng cái đau đớn của một "thi sĩ" đến một
bàn kem ở Bờ Hồ.
Tình cờ, tôi gặp tham Ngọc. Lần thần không biết tôi nghĩ thế
nào mà lại kể lể tâm sự cho Ngọc nghe!... Rồi lại đưa cái ảnh Dung đứng quàng cổ
tôi cho Ngọc xem nữa. Rõ khốn nạn! Lại thêm một cuộc tai biến nữa: Ngọc tái mặt,
kêu Dung với hắn đang cùng nhau "chỉ non thề bể, nguyện một chữ đống"
! Rồi Ngọc thề là quyết sẽ cho nó một trận cho mà xem... Nghĩ thật khôi hài:
cái anh chàng đã đi bịp thiên hạ, tưởng còn lép nước gì, té ra trong tình trường
cũng yếu, linh hồn cũng hoá ra mòng, cũng quých. Ghen với ả
đào, anh chàng này đã ngu hơn tôi. Khi chia tay nhau, Ngọc nói một câu nửa thật
nửa đùa rằng: "Bác đã phá hoại mất... hạnh phúc của tôi, rồi phải đền tội
mới được ".
Thằng khốn nạn, câu tôi tưởng đùa, té ra nó thực hành bằng được.
Một buổi tối, cách vài ngày sau cuộc vỡ lở ấy, tôi được một canh xóc đĩa ngót
40 đồng. Sáng hôm sau, tôi còn nằm uể oải trong chăn, nó đã đến lôi tôi dựng đứng
dậy. Rồi nó xưng xưng, nó nói:
- Bác vừa phát tài mà tôi túng quá, giúp tôi một ít cho tôi
tiêu.
Tôi cũng nể, hỏi:
- Bác lấy mấy đồng?
Nó:
- Độ chừng bốn chục.
Bốn chục? Bốn chục??? Thế thì ra nó định bóc lột tôi ư?... Tức
quá, không chịu được, tôi gắt rằng:
- Tôi được có bốn chục mà bác đòi lấy cả bốn! Bác vô lí
quá!...
Nó điềm nhiên, dịu dàng:
- Bốn chục cũng không có nghĩa gì cả!
Tôi dồn một hồi:
- Thế nào mới có nghĩa? Thế nào? Bao nhiêu???
Nó vẫn điềm nhiên:
- Danh giá bác còn to hơn.
Tôi nghĩ mãi, không hiểu ý nó thế nào. Sau nó giơ ra cái thư
tôi đã gửi cho ấm B... khi trước:
- Cái này gửi về hầu cụ còn to chuyện hơn.
Thì ra (lạ chưa?) lúc tôi viết thư ấy thì không thấy gì mà
bây giờ chỉ đọc tôi cũng đủ xấu hổ. Rành rành bút tích mình đó, lại cả đến câu:
chính ông thân tôi là mòng. Nguy chưa? Chuyện này sở dĩ mà có, nó sở dĩ giở mặt
được với mình cũng chỉ tại cái ảnh con Dung quàng cổ mình đây! Nó bắt chẹt tôi
ý như ông ấm B... bắt chẹt Nguyễn Đinh Mầu khi xưa vậy! Sau khi tôi trao cho nó
bốn chục rồi, nó nhăn răng ra cười, trả tôi cái thư mà rằng:
- Có dịp khác, tôi sẽ trả lại bác! Cảm ơn!...
Thôi tử tế vuốt đuôi kể gì.
Thành thử bấy giờ mình thành ra trần, trong túi chỉ còn một
hào hai! Chú cố trợ lực tôi, thuyết ông cụ mau gửi tiền cho tôi để tôi về chứ
quần áo, mũ giày, sang trọng thế này, nhỡ đi ra đường, chạm phải hàng bánh đa
thi khốn. Thôi, tôi xin kệch đến già. Làng B... có nhiều nhân vật khó chơi quá!
Vậy chú giúp tôi đi, tôi lạy chú.
Bái thư
Vân
TB. Hôm nay tôi bói Kiều, nhìn đến dòng: Tấm lòng trinh bạch,
từ nay xin chừa. Tôi thấy ứng vào cái lòng "cải tà quy chinh" của
tôi. Vậy xin đổi rằng: Tấm lòng... đi bịp, từ nay xin chừa vậy.
° ° °
Tôi chưa hết cơn buồn cười, bà cụ, đẻ anh Vân, đã đẩy cửa phòng
bước vào hỏi:
- Vân nó viết thư nói những gì với anh?
Tôi phải làm một bộ mặt rất nghiêm:
- Anh con bảo còn chờ dăm ngày, có hi vọng thành việc !
Bà cụ quay ra, xuống gác.
Tôi thấy giọng lanh lảnh của bà cụ cự ông cụ:
- Ô hay! Việc nó là việc cần, sao ông không ra nhà Dây thép
đi mà còn ngồi mãi thế?
Rồi thấy ông cụ gắt lại:
- Tôi biết rồi, làm gì mà bà phải rối lên?
- Khốn nhưng tính ông cứ đận đà...
- Chứ không đận đà à? Việc gì mà vội?
Giọng bà cụ thấy mỉa mai, gay gắt thêm mấy độ nữa:
- Phải rồi! Thằng Vân nó không là con ông! Dễ thường nó là...
con riêng tôi đấy !
Tiếc thay, anh Vân lại không ở đây, lúc này...
--------------------------------
|
Hà Nội ngày 20 tháng 6 năm 1933. |
XII
Nạn kinh tế, sở liêm phóng với ông ấm B...
Hai ống quần của tôi, lúc này nếu đem gột tạm thì mấy gáo nước
dội vào nó tất thành một thứ nước có phù sa; đôi giày tôi dận có đến mấy lớp
bùn bao bọc quánh lại, trông không thấy giày đâu nữa, thật là hai cái chân một
bác thợ cày. Cái áo tơi của tôi hầu như đã ngấm lâu vào nước và cái mũi thì thật
là hai cái ống máng lúc giời mưa to. Ấy tôi ăn mặc như thế, đang đi tìm một
người.
Nếu tôi đã có thêm được cái đèn và cái thùng thì tôi đã thành
ông Diogène 1"cả
xương lẫn thịt".
- Mời ông ngồi chờ cho một lát, ba con cũng sắp về rồi, chỉ độ
15 phút nữa thôi...
Đó là lời cậu con trai ông ấm B..., một đứa trẻ kể vào hạng
thường ra thì chưa biết gì nhưng sinh vào cửa con một người như ông này, đã
thành ra rất tinh khôn, ăn nói lễ phép, xem ra ý có thể được giáo dục cho một
cách chu đáo lắm. Tôi kéo ghế ngồi, vẫn nóng ruột lắm, nhưng cũng dễ chịu: sống
lưng được dịp đỡ mỏi, hai ống chân đỡ nhức.
Ngoài giời, như một đứa trẻ tinh nghịch, sau mỗi lúc ngót được
dăm phút lại tuôn nước xuống ào ào. Đã sang hè rồi, không ngờ còn có trận mưa
ít có ấy: suốt từ sáng đến trưa! Suốt từ sáng đến trưa, tôi đã đội giời mưa đi
lùng gần khắp Hà Thành, thoạt đầu đến gõ cửa nhà ông ấm này, vì chủ nhân vắng
nhà, tôi lại chạy lại đằng kí Vũ, kí Vũ bảo xuống tận ô tìm nhà lão Sinh, lão
Sinh lại mách tôi nhà của tham Ngọc ở tận gần ô Yên Phụ để cho sau cùng tham Ngọc
lại tống cổ tôi bò về đằng ông ấm B... Mang trong lòng cái bực tức, trong hai
chân ngót mười cây số đã đến lúc không sao được nữa, tôi vẫn chưa xong cái phận
sự: tìm một người.
Một vị quốc sĩ nào mà quốc dân giao cho tôi cái phận sự đi cầu
chăng? Hay đó là con ông Hoàng, bà Chúa nào lạc mà tôi, một kẻ gia nhân, tôi có
bổn phận đi tìm? Hay là... hay là... ông cụ nhà tôi sống lại đấy?
Thưa không ạ ! Người tôi phải đi tìm chỉ là một người thường
như chúng ta cả, hoặc khác chúng ta là hiện lúc ấy không biết là bịp hay
là mòng đang đóng cái vai "Càn Long du Giang Nam", ông anh
tham quý hoá của tôi ông Vân đấy.
Sau khi ra dây thép mua ngân phiếu gửi sang cho ông con chục
bạc rồi, ông bố với bà mẹ ở nhà đêm ngày chờ tin. Một tờ lịch bóc, hai tờ lịch
bóc, ba... mười, mười hai, mười sáu tờ lịch bóc, không thấy tăm hơi gì, ông cụ
phán, bà cụ phán đến phải hoảng cả lên như có đứa con lên năm vừa lạc đâu mất vậy.
Nhà giàu, con một, sau khi cho cả ông thân sinh ra mình vào
xiếc rồi, anh Vân đã về Hà Nội, rồi gây cho cha mẹ cái cảnh "bụi hồng khuất
nẻo dứt đường cá chim" kia. Do đó, việc tôi phải về tìm... Tìm một người
đã bước xuống âm cung để dỗ dành cho quay về Dương thế vậy.
- Thầy không có nhà à? Hở em?
Tôi quay lại xem ai cất giọng thì thào to nhỏ ra vẻ bí mật ấy.
Thì ông Mỹ Bối!... Ông ta nhìn tôi, khẽ gật đầu một cái rồi mỉm cười. Tôi phải
cố nhịn cười vì trước mắt mình thật là một vai com mích 2 đặc
biệt, đại đặc biệt.
- Ông ngồi chờ ông ấm thế chắc ông ta cũng sắp về thì phải.
- Vâng... Rước ông cứ lên.
Ông khệ nệ lên rồi kéo ghế, ngồi đánh sình một cái. Nghĩ bụng:
mời ông ta bằng câu "rước ông" cũng phải.
- Thế nào, Hà Thành độ này có gì lạ không, ông?
- Chẳng có gì lạ... Vẫn săn mòng, két như thường.
- Ông phát tài?
- Phát tài phải gió !
- Sao ông bảo vẫn săn mòng, két như thường?
- Đã đành thế rồi mòng, két vẫn có đấy nhưng ít con
có lườn lắm, mà tạ mỗi ngày một đông tấy lên, chia năm xẻ bảy đi, còn
ăn thua gì nữa!
- Số tạ đông lắm à? Hiện ông biết thì độ bao nhiêu?
Ông Mỹ Bối lắc đầu:
- Không đếm được !... Bằng cát tó duy dê 3 ...
- Gớm, đông đến thế kia? Thế thì nguy cho bọn mòng lắm
nhỉ?
- Nào nó có nguy chi cho mòng! Nó lại nguy cho b... mới
cực chứ!... Ông nghĩ kĩ sẽ hiểu: bọn "sộp" xưa nay là mòng nhưng
nay đã thành b... cả thì nguy cho b... hay cho mòng?
Tôi tìm câu kết cho lời nói chí lí ấy:
- Nói cho cùng, chỉ tại kinh tế thôi.
Ông Mỹ Bối thở dài:
- Tại nhiều ông ạ. Tại nạn kinh tế khủng hoảng tại ông ấm, tại
ông, tại tôi ! Chính chúng ta đã quá tay, đã quên mất công cuộc gây mòng.
Không nuôi mà cứ nhổ tất phải diệt. Rồi Thần Đỏ Đen sẽ phải bông xua xứ
này mà đi. Bảo đó sẽ là một việc đáng đốt pháo mừng cũng được hoặc phải ngẩn
ngơ tiếc, tuỳ ý... nhưng tôi hãy hỏi ông đã nhé: Nếu hết nạn cờ bạc, chiến công
bội tinh hạng nhất đáng về phần ai?
- Đáng về cả ba thì mới phải.
- Không được, ông nói thế, ông nhầm. Người ta dù xo rụi về
kinh tế thế nào mặc lòng vẫn có thằng đánh bạc. Sở Liêm phóng 4 vẫn
hết sức tầm nã nhưng thế nào cũng không thể bắt giam hết được những quân cờ bạc.
Ông có biết những quân gá chứa bây giờ có những thủ đoạn gì không? Việc đóng cửa
cài then cho kĩ lưỡng đã đành họ phải cẩn thận rồi, nhưng bây giờ họ thường làm
vài mâm cỗ nữa. Bàn thờ có đèn hương cẩn thận, bọn "con công đệ tử cứ"
việc tha hồ ngồi chầu Tổ, nhỡ ra có cớm thì... bài họ vứt vào hoả lò trong khi
một thằng nhỏ ra mở cửa, con sen ở trong đã bưng cỗ xuống chiếu bạc rồi. Sở
Liêm phóng vào?... Thì người ta ăn uống về việc hiếu, hỉ! Nếu đầu chạy đuôi lọt
thì, canh bạc tan rồi, người ta cũng... chén! Cái lối vừa gá bạc vừa bán cao
lâu ấy lại càng lợi thêm cho chủ gá vì nó có tính cách rình người. Sở Liêm
phóng chẳng thể độc lực trừ nổi nạn cờ bạc, dù có nhiều người chỉ vì đánh chắn
cũng bị toà phạt mười sáu quan tiền Tây 5. Nhưng ông cũng là b... tôi cũng là b... ai
cũng là đồ đệ hoặc chim mồi của ông ấm B... thì... hỡi ơi thương thay !... Làm
sao cho cứ có mòng mãi được !
- Ông nói cũng có lí lắm.
- Thật đấy, chính tôi đã biết những anh xưa kia vẫn bán giời
không văn tự cả, nay cũng tu chí, cũng hoá ra bụt cả rồi. Đã cờ bạc thì phải ngồi
với người lạ thì mới húc được chứ trong anh em thân nhau, còn thịt nhau lấy cái
gì? Mà ngồi với người lạ thì tất là bị bịp !... Có anh sợ bịp quá, sợ quá đi mất,
đến nỗi đánh với anh em rất thân, đen rồi thua mà ngờ cả cho anh em có ngón!
Thôi, chẳng qua là ông ấm đến lúc xấu số vì ông pô-pu-le 6 quá rồi... Danh vọng tôn sư đến lúc về chiều,
chúng mình cũng liệu mà... hưu đi thôi!
Ông Mỹ Bối nói câu này rồi rung rinh hai vai, trông khôi hài
một cách lạ Tôi gợi ý:
- Ông nghĩ thế nào chứ tôi thì tôi đã bắt đầu chán nghề b...
Không nước gì, suông lắm.
Ông ta:
- Vẫn hay rằng suông nhưng tôi thấy nó có lắm cái hay hay thì
tôi chưa thể... li dị nó được. Ở đời này, bao nhiêu sự ám muội tôi cũng muốn
dúng tay vào hết, chỉ cốt để được từng trải mà thôi. Ông tưởng tôi sống được về
nghề này à? Tôi chỉ lợi được về sự: biết cuộc đời đối với tôi mới thật là cuốn
sách có giá trị.
- Nghề gì mà ám muội ông cũng muốn dúng tay vào?
- Chính thế. Mà dúng được vào thì khoái lắm. Những việc ấy
tuy có hại cho người nhưng không có hại cho tôi. Anh em phố Hàng Bạc đã cột tôi
là "người mà khối óc là một tủ sách chứa những ý nghĩ tinh ma" thật
cũng không oan gì. Cái lối xử thế của tôi bây giờ? Tôi mang trong đời cái
"nhân nghĩa" của một anh thầy cò và những lời "cam đoan" của
một thầy lang chữa thuốc lậu!
Những ý nghĩ này, phát lộ ra bằng một giọng ngạo mạn chứa
chan những vẻ căm hờn, khiến tôi phải tưởng tượng đến những cảnh ba đào dồn dập
về cuộc đời của con người nói nó ra. Tôi đánh bạo một câu:
- Muốn chừng ông cũng đã... cũng đã... từng trải lắm.
Ông Mỹ Bối nhìn xuống chiếu:
- Đã nhiều phen lắm!... Xuống chó nhiều quá mà lên
voi chỉ được một hồi. Hiền lành tử tế vào thời buổi này không sống được, ông ạ.
Thời buổi này là thời buổi... bá đạo, ông có nhận ra không?
Tôi đứng lên, bắt tay ông Mỹ Bối một cách chặt chẽ, nồng nàn.
Ông đã mục tôi vào hàng tri kỉ nên mới... tâm sự đến bậc ấy, dù chúng tôi hãy
còn trong thời kì sơ giao. Từ đấy, ông Mỹ Bối chỉ đăm đăm nhìn xuống chiếu,
không nói thêm gì. Tôi để ông ta mặc thích ngồi trầm ngâm, giữa chúng tôi là một
không khí im lặng.
Tôi nghĩ đến cái lòng căm hờn của người ta có hai bậc. Tôi
nghĩ đến những kẻ "đắc vị" rửa hờn: Tần Thuỷ Hoàng lúc đốt sách,
Robespierre trước ngày Thermidor, Mussolini, Hitler 7...
Rồi tôi nghĩ đến ông Mỹ Bối, hạng người "không đắc vị"
nhưng khối óc cứ đi đôi với thời gian, cố nghĩ đủ mọi phương tiện để trả thù...
Nhưng cái số đúng là bao nhiêu ở xã hội mình, những người
cùng tâm thuật với ông Mỹ Bối?
- Kìa, ông sang bao giờ thế?
Hai chúng tôi đứng cả dậy, ông ấm đã về. Tôi đáp:
- Tôi sang tối hôm qua.
- Sang chơi hay có việc gì?
- Sang tìm anh Vân... anh ấy đi lâu quá! Tôi tìm khắp cả mà
không thấy không biết ông ấy có còn ở Hà Thành này không hay đã đem thiếc sang
Tân Thế Giới rồi!
Ông ấm cười :
- Ông nói đúng đấy ! Tân Thế Giới thực ! Mà Tân Thế giới ở phố
Đường Thành kia!
Ông ấm cởi áo ra, bỏ kính, lên ngồi giường, rồi tiếp:
- Ông Vân hiện giờ đang đóng một vai trò mòng giúp
tôi.
Chúng tôi ngẩn người ra, không hiểu. Làng b... xưa nay chỉ thấy
nói đến vai thiện xạ, vai hướng đạo (chim mồi) chứ có thấy nói đến việc đóng
vai mòng bao giờ đâu! Mà ông ấm, chơi ác, cứ bắt chúng tôi đấu trí
mãi, cứ ngồi yên ngắm chúng tôi chớ nhất định không nói năng gì. Sau cùng, thấy
chúng tôi chịu cả, ông mới xé "cẩm nang":
- Các ông chịu là phải lắm. Xưa nay không ai lại đóng
vai mòng.
Nhưng bây giờ tôi mới nghĩ ra được ngón đòn trá hàng thì
việc kia phải có. Tôi có một Thị Mẹt ở phố Đường Thành, vốn là người "quen
thuộc" tôi. Thị có một nhân tình làm thầu khoán đánh bạc thạo, dễ thường về
xì cũng biết được lối đánh giác, nhờ Thị tìm hộ con mòng. Hôm qua, Thị
lại tâu thế với tôi. Nghĩ bụng, mới nho nhoe ra đời đã đòi ăn thịt người thì
cho chết; tôi mới rỉ tai cho thị biết cái ngón trá hàng. Tôi bày thế trận
này: Vân vờ là mòng mà Thị tìm cho anh kia. Ngồi vào đánh, anh kia chắc
yên trí là người yêu sẽ cản trở cho mình, nhưng té ra Thị lại cản
trở cho Vân để vào Vân Nam, giấu biến đi cỗ bài giác của nó. Sa
hố, nó tất thua to. Đến lần vào Vân Nam, thứ hai của Vân thì nó... phải chết.
Các ông nên biết, người cản đã là một Thị Mẹt lúc bò nhoài ra với lấy
bao diêm lại đè ngực lên đùi ông thầu khoán cho đùi ông thầu khoán "làm
quen" với hai "quả dừa" thì... ối thôi!...
Ông Mỹ Bối sướng quá, cười sằng sặc, vội hỏi:
- Thế cụ đã "xếp cảnh" đâu đấy chưa?
- Kịch đang diễn rồi. Bây giờ thì dễ thường đã hạ
màn ấy!
Tôi tháo giày, ông ấm vứt mấy cái gối ra giữa giường; ba
chúng tôi nằm dài ra một lượt.
Ông Mỹ Bối tán:
- Giời mưa thế này mà nằm tán dóc thế này thì còn gì khoái
hơn!
Ông ấm lại kể với ông Mỹ Bối:
- À này, thằng Năm Kèn, em lão chủ báo Tam Dân ấy
mà... có đến van lạy tôi để lại cho hắn cỗ trạc xếch lưỡng diện.
- Thế à? Nhưng nó định bắt ai kia chứ?
- Thì Hàng Bạc có mấy tay sộp nhất là nó muốn thịt cả đấy.
Nguyên sau khi thấy mấy anh chàng kia phải nhờ đến mình trong cái "Việt
Hoa chiến kỉ" để thịt vợ chồng thằng Cắm, Năm Kèn tưởng mấy tay kia bây giờ
bử lắm...
- Nhưng họ đã gỡ đủ số tiền thua thằng Cắm đâu?
- Thì đã đành, đòn Vân Nam của mình địch thế nào lại
với đòn... đòn... ăn non của thằng Cắm được ! Đã đành phải nhờ đến b...
là mình, mấy "quan hàn" chỉ tổ mang tiếng mà chung quy, thua vẫn hoàn
thua. Nhưng nào thằng Năm Kèn nó có nghĩ thế ! Nó tưởng bọn kia phát tài lắm,
cũng có thể sắp đi đấu xảo ngoại quốc rồi. Cho nên nó mới muốn tậu khí giới của
mình, ý ông nghĩ sao?
- Nhưng nó trả bao nhiêu chứ?
- Nó trả tới hai chục rồi, nhưng tôi còn muốn bóp nữa.
- Thôi, cứ để quách cho nó đi. Hai chục bạc vào lúc kinh tế
này, cũng là một số tiền đấy.
- Nhưng cỗ trạc xếch lưỡng diện đối với nó lúc này
cũng là... ken cờ sôi 8.
- Có đồ nó ngu! Bắt thế nào được họ? Có hoạ nó về cất mả lại.
Thấy người ta ăn cũng gắp... bỏ bị... cụ cứ để quách cho nó đi !
- Để cho nó là làm ơn cho nó và cũng là giết nó. Chắc rồi nó
cũng đến sa hố mất.
- Cái thằng anh nó cũng đã có lần bị vào xiếc đấy. Trăm sáu
mươi ba đồng bạc một canh tài bàn. Ông chủ báo mê gái, ông chủ báo híp mắt lại,
ông chủ báo vào cạm. Mà bịp là thằng nhãi con, thằng Vũ chứ đâu cần phải
thánh thần như ai !
Ông Mỹ Bối kết luận:
- Trò đời thế thì lắm cái tuyệt thật!
Giời xem chừng đã tạnh mưa. Phố xá đã có chỗ thấy rọi sáng những
tia lửa rơi qua cái "sàng" mây dưới mặt giời...
° ° °
- Tôi đứng đây chờ chứ vào làm gì? Nhỡ ra "thằng nhân tình"
còn đấy, mà nhỡ ra xưa kia đã có lần mình cho nó vào cạm, nay nó nhận ra mặt
mình thì khốn. Hai ông đi vào, lượn qua nhà không thấy người nào lạ mặt thì ra
hiệu cho tôi...
Nghe lời dặn, tôi với ông Mỹ Bối tránh những vũng nước, tìm lối
vào một cái ngõ trong Đường Thành. Khi nhận thấy số nhà rồi, tôi liếc mắt nhìn
vào trong.
Một người đàn bà đang ngồi chống nẹ ở giường nói nói, cười cười
với một người nữa, vận Âu phục, ngồi quay mặt vào phía trong. Giữa bàn là một tập
giấy bạc.
Thấy chúng tôi, người đàn bà ngẩng lên nhìn khiến người đàn
ông cũng quay đầu ra nốt. Tôi quay lại vẫy ông ấm. Người đàn ông là anh Vân ! Rồi
ba chúng tôi kéo ùa vào nhà. Ông ấm trách:
- Mãi không báo tin cho người ta biết! Làm người ta cứ sợ
không khéo sa hố mất rồi.
Anh Vân nhe răng ra cười:
- Người cản là... bà đầm này thì sa hố thế nào được?
Mỹ nhân đỏ mặt, nhìn trộm tôi vì lúc nãy vừa bị đôi mắt thóc
mách tôi bắt được quả tang cái vẻ lả lơi trước mặt anh Vân một cách thái quá.
Tôi bấm anh Vân ra ngoài:
- Thế nào? Ông cụ, bà cụ bắt tôi đi tìm ông đây. Thế ông có định
về cho hay không thì bảo?
Anh Vân thản nhiên:
- Dăm hôm nữa, chúng ta sẽ cùng về.
Tôi lộn cả ruột:
- Không thể thế được đâu !
- Làm gì mà không được? Hay là chú cứ về trước đi vậy.
Tôi tìm một câu thật đau đớn :
- Tôi lấy làm tiếc cho cái công trình ăn học của anh. Tôi tiếc
thay, thương thay cho cả cái bằng Cao đẳng Thương mại...
Anh Vân cau mặt, có can đảm nói xưng xưng:
- Chú nói dốt lắm ! Thế nghề b... không phải là Thương mại
thì là gì?
--------------------------------
|
Triết gia cổ Hy Lạp (413 - 323 TCN) khinh thường mọi của cải
ở đời mọi người, mọi vật, đúng giữa trưa đi giữa thành phố Athmai tay xách
cái đèn sáng, ai hỏi thì nói: "Ta tìm một con người ". |
|
|
Phiên âm tiếng Pháp comique nghĩa là khôi hài. |
|
|
Phiên âm tiếng Pháp quatorze juillet nghĩa là ngày 14 tháng
7 tức là ngày quốc khánh Pháp. ý nói đông như ngày quốc khánh Pháp dân ta đi
xem hội. |
|
|
Sở Liêm phóng là Sở mật thám. |
|
|
Tức là 16 đồng phơrăng của Pháp, giá bằng một đồng sáu hào
bạc Đông Dương, thời ấy có thể ăn phở được hơn năm chục bát. |
|
|
Tiếng Pháp populaire nghĩa là nổi tiếng. |
|
|
Tần Thuỷ Hoàng thống nhất Trung Quốc, lên ngôi Hoàng đế năm
230, đốt hết sách, chôn sống nhà Nho. Robespierre (1758 - 1794) thực hiện nền
chuyên chinh trong cách mạng Pháp đưa bao nhiêu ngươi lên mây chém, rồi bị lật
đổ và chém đầu ngày 9 tháng Thermidor năm 1 794. Mussolmi (1883 - 1945) và
Hitler (1889 - 1945), độc tài nước ý và nước Đức đã liên minh với nhau gây ra
Đại chiến. |
|
|
Tiếng Pháp quelque chose nghĩa là ít nhiều gì. |
XIII
Cái "lưới nhện"
Từ gian nhà ở ngõ trong Đường Thành ra đi, bốn chúng tôi cùng
mỗi người có một vẻ mặt khác nhau như bốn thế giới. Ông ấm vẫn thản nhiên như
người vô công rồi nghề đi dạo chơi phố xá, thản nhiên theo cái lối viên tướng
võ lão thành, đã từng được bách chiến, bách thắng, đến nỗi một cuộc khải hoàn
cũng chẳng đủ làm cho say sưa. Ông Mỹ Bối thì bao nhiêu cái vui cái sướng của
loài người hình như lúc này đổ dồn cả trên mặt ông vậy. Ông là cậu bé đương được
mặc cái áo đẹp, ông là bác nghiện đương lúc không có thuốc mà có kẻ vừa đến cho
một hào. Ông nói nói, cười cười, theo lối mụ Tú Bà trông thấy Thúc Sinh. Anh
Vân thì vẻ mặt vừa vui, vừa buồn. Vui vì được bạc, sắp được chia tiền, mà buồn
thì lẽ thứ nhất là vừa phải chia tay với mĩ nhân và lẽ thứ nhì là cứ phải đi bên
cạnh tôi, cái "trát hiện thành người" của cụ phán ông, cụ phán bà bên
Bắc. Còn tôi, cũng không giấu nổi mọi sự tức bực, khó chịu... dù tôi vẫn phải
gượng làm vui.
Ông Mỹ Bối bảo ông ấm B... :
- Này, ta làm cuốc xe đi thôi chứ?
Ông ấm lừ mắt:
- Ờ ờ!.. Rõ voi có khác, đã mỏi chân rồi à?
- Không mỏi nhưng mà muốn về cho nó nhanh.
- Thì việc gì mà vội nào? Cứ đi cho ung dung !...
Trông thẳng trước mặt có hàng nước chanh, ông ấm bảo anh em:
- Ta vào nghỉ chân đây kia một lát đã!
Chúng tôi không ai nói gì nhưng sáu cái chân bước đều hàng đã
đủ đáp lời ông. Ngay lúc này, một chiếc xe nhà sơn đồi mồi do một tên phu quần
áo hồ lơ xanh biếc chạy ngang mặt chúng tôi, bên trên có một người đã có tuổi y
phục sang nhưng có vẻ người không sang, lông mày sâu róm, mắt lim dim như lúc
nào cũng chói mặt giời, cúi đầu với ông ấm B... một cái. Ông ấm cũng vội đáp lễ.
Thế là ông kia bảo ngay phu hãm đà chân lại, xuống xe. Lời ông ấm:
- Độ này, người anh em hẳn phát tài?
- Có gì ! Xuềnh xoàng đủ ăn... Quan anh hôm nay quá bộ lại
tôi, tôi nhờ một việc cần nhé?
- Vâng. Nhưng ở phố nào?
- Ở phố Nguyễn Trải, số nhà... Tối hôm nay, quan anh đến chơi
có được không?
- Được tối tôi xin đến.
Đoạn hai người lại chào nhau. Ông kia lên xe, chúng tôi cũng
vừa đến chỗ hàng nước chanh, nước đá. Kéo ghế ngồi, ông ấm phì cười:
- Rõ khỉ ! Cái thằng... nó lại gọi mình là quan !... Cái xã hội
tinh những quan như mình thì thôi, "có phúc" chán!
Ông Mỹ Bối hỏi:
- Ông ấy là ông nào?
Ông ấm có ý ngạc nhiên về câu hỏi ấy lắm. Ông đùa nhả:
- Ô hay ! Thế cũng không biết à? Lão Thượng Ký đấy chứ ai !
Rõ bị thịt có khác, chả được bộ gì cả. Vào làng đỏ đen từ bao lâu nay, lại vào
cả làng b... nữa, mà đến nỗi thấy lão Thượng Ký còn hỏi là "ông
nào"!...
- Thì nào ai biết!
Ông ấm quay nhìn tôi với anh Vân:
- Đồng nghiệp của tôi và địch thủ của tôi đấy. Tôi dùng chữ địch
thủ cũng chưa được đúng, phải dùng chữ... kẻ thù mới đúng. Vì rằng, trò đời nó
thế đồng nghiệp với nhau chính là kẻ thù của nhau. Không gì ghét nhau bằng bọn
người cùng một nghề nghiệp. Nghĩa là chúng tôi không có... cơ quan để công
nhiên chửi nhau như những ông nhà báo nên thiên hạ mới không biết cái tình đồng
nghiệp của chúng tôi nó thế nào chứ, nói thực ra, nó cũng chặt chẽ khăng khít lắm.
Chặt chẽ khăng khít đến nỗi có khi vì một con mòng, cũng đủ đâm lòi ruột
nhau !
Chúng tôi đang trố mắt nghe, ông ấm lại ngừng. Ông vỗ túi đoạn
lấy ví ra rồi :
- Chuyện ấy cũng lắm cái thú nhưng "nghe chuyện"
này đã, còn lắm cái thú hơn. Anh em chưa ai rõ "số mệnh" của mình thế
nào thì, xin lỗi anh em, tai dù nghe nhưng ruột vẫn nóng lắm. Ấy bản tính tôi
thực thà, ăn nói có điều lỗ mãng, anh em cũng xá đi cho...
Thì ra "nghe chuyện này đã" nghĩa là: hãy chia tiền
cho dứt khoát đi đã. Ông ấm thật cũng hiểu cái tâm lí con người ta lắm nên mới
có cái cử chỉ này. Ông lấy ra cái giấy hai chục, để trên bàn, về phía anh Vân,
rồi xoa tay:
- Bẩm gọi là có chút... vi thiềng, ngài làm ơn nhận cho.
Anh Vân cười, cầm lấy giấy bạc. Ông ấm quay lại nhìn ông Mỹ Bối
đoạn đưa ra cái giấy năm đồng:
- Có cần tiêu không? Hay là voi, thì không biết...
Ông Mỹ Bối:
- Voi thì cũng phải thích tiền. Cụ hỏi thế thì nhầm lắm. Tưởng
loài người đã đến lúc chê tiền đấy ư?
Ông ấm:
- Thế thì đúng đấy. Nếu chê, sao có là người. À, nhưng mà
này! Ông Vân có lẽ hôm nay nếu ông là thằng thầu khoán, dễ thường ông khoái hơn
là được chia tiền ấy nhỉ?
Anh Vân ngơ ngẩn:
- Thế nào?
- Lại còn thế nào? Nếu ông là thằng thầu khoán thì dù thua,
ông cũng được một chút sung sướng... Chúng mình tuy chia tiền thế này cũng thú
thật nhưng nào có biết... những quả dừa to nhỏ thế nào đâu !
Anh Vân hiểu ra:
- Gớm, cụ già rồi mà còn đa tình thế !...
- Ấy nói cho nó sướng... nói để dối già một tí...
- Con ấy nó trơ tráo quá! Nó bò nhoài ra, vờ với bao diêm
mãi, làm mặt thằng cha kia đỏ ửng lên như quả hồng. Đánh đòn Vân Nam mà
lấy dừa ra cản thì tuyệt ! Những lúc ấy mình cũng muốn làm mòng hơn
làm b... Cả bọn cười ồ lên khiến cô hàng nước chanh không hiểu lại sao lại
tưởng khách trêu mình, cứ ngồi cắm mặt xuống.
Ông ấm đến đây nghiêm nét mặt, lấy khăn tay lau cái cười:
- Nào, ta quay về ông Thượng Ký!...
° ° °
Người ấy mới thật là người đáng được nhận chiến công bội tinh
hạng nhất nếu giặc đen đỏ sẽ phải bỏ xứ này mà đi.
Hiện nay, người ấy chỉ mới đếm qua một cuộc đời vừa đủ vẻ trưởng
giả thôi nhưng đến mai sau, đến cái ngày mà Thánh cho ăn lộc, theo sách tiền định
thì nhằm vận "Đại chu nhập hải" mà theo số Tử vi thì hạn đáo
"Sát, Phá, Liêm, Tham" hoặc lại thêm được "Khốc, Hư, Tý, Ngọ"
chẳng hạn thì, thôi còn phải kể những kẻ đến ôm chân con người ấy, đến xu phụng
con người ấy để hòng chút "ơn mưa móc" tất sẽ làm cho thiên hạ mục 1 con
người ấy như ông Thánh sống của đời.
Biết đâu sẽ chẳng có nhà văn sĩ viết tiểu sử con người ấy bằng
ngọn bút lãng mạn chứa chan thi vị mơ màng, đại để như sau này: "Lúc thiếu
thời, ngài thật là một người biết thờ đạo Trung dung của Đức Khổng. Ngài thấy
dân gian phải lầm than trăm đường nghìn nỗi về Thần Đổ Bác, cái giống ma quỷ rất
ác hại ấy nó luôn luôn cám dỗ những kẻ yếu linh hồn, xem chừng không còn sách
luân lí nào cứu rỗi nổi nữa, ngài mới dùng đến phương sách... cực đoan ! Mà sự
tìm nổi phương sách cực đoan ấy đối với những kẻ thản nhiên thế sự, linh hồn
chưa từng được rung động bởi những tiếng gọi thiêng liêng bí mật, cố nhiên chẳng
phải việc dễ nào. Sau khi tắm gội và ngồi tĩnh toạ trong bốn mươi chín ngày,
ngài thấy rằng cũng như những bác sĩ Thái Tây phải lấy vi trùng, muốn trừ nạn
đen đỏ phải cần cái Tham Lam. Thành ra, ngài đã dùng cái lòng tham để trừ nạn đổ
bác vậy. Cái phương sách cao kiến vô cùng, thiêng liêng vô cùng, màu nhiệm vô
cùng của ngài, khốn nạn thay, bị cái ngu dại của nhân dân đặt tên cho là Bịp!
Mà cũng theo cái bộ từ điển ngu dại của bọn chúng sinh ấy, phương sách ấy có
cái tên tắt chẳng đẹp gì cho lắm nữa là b...
"Muốn khảo cứu đến cái triết học của nghề b... ? Ôi !
Phiếm thay ! Những kết quả đây kia đã đủ cắt nghĩa rồi. Bọn bịp được tiền đã có
lợi là đã thực hành bá đạo để chống với cái luật thiên nhiên bất dịch là cái đạo
luật đào thải luân hồi. Bọn mòng dù có thua, dù để cha, mẹ, vợ, con
phải nheo nhóc thì cũng có sự lợi là được dịp "mở mắt ra", mà ngăn ngừa
bớt cái lòng tham vô lí đi, và sau cùng, sẽ li dị cờ bạc! Mà nếu bọn bịp, những
kẻ thừa hành trung thành cái chủ nghĩa của ngài, mà nhỡ ra có sa hố thì
lại càng một sự may mắn cho chúng sinh lắm, vì nhờ đó, phương sách của ngài được
dịp chúng sinh biết đến rồi quảng cáo hộ, mà rồi thực hành luôn thể nữa, biết
đâu! Một người là bịp, trong thiên hạ có mòng. Hai người là bịp, trong
thiên hạ vẫn còn có mòng. Nhưng ai ai cũng là bịp cả, hoặc ít ra ai ai
cũng một đôi khi là mòng hoặc một đôi khi sa hố thì bấy giờ
sẽ là một cuộc văn minh tiến hoá lớn của nhân loại, vì lúc ấy ai cũng được cứu
rỗi linh hồn rồi, không còn ai cờ bạc nữa, lúc ấy là Thần Đổ Bác sẽ nhăn mặt,
phải trông đến những tinh cầu khác phải bỏ trái đất của chúng ta!
"Bên trên là khái luận về cái chủ nghĩa của ngài. Công đức
sự nghiệp chưa hiểu thế nào nhưng có được cái lòng thương đời như ngài. Có được
cái trí sáng kiến như ngài thì, một người thế, họ chẳng đáng ghi chép để lại
nghìn thu lắm ru?
"Chủ nghĩa là cực đoan, là lấy bịp để trừ nạn đen, đỏ,
điều đó đã nói rồi, nhưng còn cách thức? Ấy đó mới lại là một điều đáng cho ta
chú ý lắm nữa vì cách thức lại tỏ thêm rằng: Ngài là người có đại tài về khoa học.
"Ngài một mình sáng kiến ra đến ba lối bịp (thôi, đành
đau lòng phải dùng cái chữ ấy cho nó phổ thông vậy) riêng về món xóc đĩa. Nào
là đòn bàn nhé, nào là đòn bát lò xo, nào là đòn nam châm,
nào là đòn thuỳ châu, thôi thì đủ thiên hình vạn trạng, thôi thì rõ thiên
biến vạn hoá, sức người không thể nào tưởng tượng đến được, không tài nào nghĩ
nổi, những sự ấy là việc của những bậc Thần Thánh bất khả xâm phạm chớ không phải
việc của người trần.
"Đòn bàn nhé? Đó là những danh từ chuyên môn. Bàn
đây là đĩa, cái đĩa bằng gỗ vậy. Nhé nghĩa là có lưỡi dao của bác thợ tiện đưa
vào cho thành một đường vòng lõm, rộng hơn miệng bát có một li thôi, chỉ đủ để
kẻ xóc cái nhòm bài... Thật là một công trình của toán học vì bọn mòng,
dù quých hay không, mặc ! - Có những con mắt yêu tinh quỷ quái đến thế
nào cũng đố có thể nhận ra. Đánh xóc đĩa mà người xóc cái lại nhìn rõ được cả bốn
đồng tiền giấy hoặc đỏ hoặc xanh thì việc: bán chẵn, bán lẻ, chẵn về, lẻ về,
không còn cần ai phải dạy nữa.
"Đòn bát lò xo? Ấy đó mới lại là một công trình về khoa
học! Bát lò xo chỉ là thứ bát thường nhưng cái chỗ không thường là người ta biết
dùng ve, dùng đục, dùng dùa, sau khi cạo nó, đục nó, khoét nó, người ta lại biết
lắp vào cái lòng bát một miếng sứ tròn nhẵn nhụi lên trên một cái lò xo nhỏ, mà
thần tình hơn nữa, có bấm nó mới "làm việc" chớ không thì miếng sứ
tròn cứ cắn chặt vào lòng bát, trông không thấy tí chút vết rạn, sờ không thấy
tí chút gợn tay, cứ nhẵn lì lì. Nhẵn như cằm một người vừa cạo râu lúc nãy vậy!
Trong cuộc đỏ đen, người ta có ai ngờ rằng tiền trong đĩa vẫn kêu đấy nhưng
chính là bị lò xo chặn cho không dậy được nữa, chỉ một mặt rền là rền.
Các ngài, trong đám bạc, có khát nước bao giờ không?
"Đòn nam châm? Cái này mới nghe không có gì là đặc sắc
vì nó chỉ ngụ ý là đã có bắt điện nam châm vào, còn đồng tiền thì trong có vài
cái dây phanh xe đạp. Việc tuy thường nhưng chỗ phi thường là người ta có thể
nghe ra được nó. Ông Kha Luân Bố đập trứng cho trứng đứng lừng lững trên mặt
bàn, khách cùng trong bàn tiệc không ai phục đấy, nhưng nào có ai đã nghĩ đến sự
đập tròn quả trứng cho bằng phẳng đâu 2 !
Lợi dụng khoa học này là đáng khen nhưng lợi dụng được cả những sự rất thường,
lại càng đáng khen hơn nữa vậy.
"Bây giờ thì đến đòn thuỳ châu. Nghe hát ả đào có
tiếng trống thuỳ châu thì đánh xóc đã cũng có ngón thuỳ châu. Tiếng trống
thuỳ châu bắt người hình dung đến cái bàn tay ngà từ từ để rơi những hạt
ngọc nhưng ngón thuỳ châu trong sự mở bát chỉ là việc cầm một quân
bài tổ tôm mà dưới là đồng tiền hai mặt một màu, không sấp ngửa gì cả. Mở bát
lên, trong đĩa chính ra chỉ có ba quân bài. Nhưng người ta làm như là vẫn có cả
bốn quân mà tiền chập lại với nhau vậy. Do lẽ đó, người ta mới cầm quân tổ tôm
vờ xỉa cho nó rời nhau ra để có cớ vào cái đồng tiền một mặt kẹp sẵn ở dưới
quân bài. Kéo tay ra, cả làng tưởng thế là xỉa bài, đố ai dám ngờ đó là đòn
thuỳ châu. Có cách vào bài mầu nhiệm dường này, muốn cho nó chẵn hay muốn cho
nó lẻ là quyền ở cái ông cầm quân tổ tôm xỉa bài chứ còn đâu là quyền của Thần
Đỏ Đen nữa!
"Ấy đó những cách thức ngài dùng để triệt Thần Đỏ Đen.
Đã biết thế rồi, ta chỉ còn cần khảo cứu đến cái số người thừa hành những cách
thức đó là bao nhiêu là ta trọn cái phận sự ghi công ngài.
"Con số là bao nhiêu? Mà người thì thuộc về những hạng
nào? Ôi, kẻ viết bài này, cầm bút đến đây không khỏi run tay vì cảm động. Thôi
thì đủ, vào giai cấp nào cũng thấy có vô số đại biểu. Ngài có một ông chủ sòng
giúp việc cần mẫn nhất, quý hiệu Hai Ve. Ngài không bắt mòng ngay ở
sòng nhưng tìm những nơi kín đáo, đánh chác chỉ dăm ba người, những tay chơi bạc
nghìn bạc vạn cả! Những con mòng quý hoá ấy, đã có hai ba cái
limudin 3 thượng
hạng đi rước ở tận vùng Đông, vùng Nam, vùng Tây, vùng Bắc, nói tóm lại là đủ tứ
phương, rước lên xe hơi như rước các ông quan lớn phóng về Hà Nội cho ngài.
"Vào lúc Sở Liêm phóng chưa để ý mấy, ngài được mặc lòng
làm tròn cái thiên chức của mình là việc cứu vớt chúng sinh. Nhưng tiếc rằng Sở
Liêm phóng lại cứ hiểu nhầm, không biết rằng đó là ngài cũng đang trừ nạn đổ
bác đấy nhưng dùng phương sách "lấy vi trùng trừ vi trùng" nên công
cuộc kia phải mất nhiều thời kì gián đoạn.
"Nhưng không vì thế mà thoái chí, bọn thừa hành mà cái
ngu dại của chúng sinh đặt tên là tạ, vẫn được ngài truyền lệnh cho cứ việc...
như thường".
"Đó là những người mà ai cũng cứ nhầm, cứ ngoa ngôn kêu
là "đầu trâu mặt ngựa", vẫn đứng ở đầu khắp các phố của Hà Nội, thấy
ai qua lại cũng ghé đến gần để tiểu chú: "Này, có đi gỡ không?"
Nếu người kia gật đầu thế là được dắt vào một cái nhà, thường là một nhà bên
ngoài dọn hàng cơm để... gỡ! Rồi đòn lò xo hay đòn thuỳ châu,
cái đó tuỳ... Bọn tạ săn đón khắp các cửa ô của Hà Thành, bao bọc Hà
Thành vào trong một cái "lưới nhện" ghê gớm.
"Có nói rõ đến cách tổ chức của ngài mới biết ngài là
người xuất chúng. Vì rằng Sở Liêm phóng tuy làm việc một cách giỏi không ai địch
nổi là có thể khám phá nổi cả những hội kín, thế mà bọn tạ kia hành động
công nhiên cũng không thấy mật thám nào biết đến, cái đó mới thật đáng chép
trong cuốn sách "Những sự chẳng ngờ" vậy.
"Kết luận bài này, chúng ta nên biết rằng chúng ta đã khảo
cứu xong đời một người mà tài, một người mà công đức, một người mà, đối với người."
--------------------------------
|
Tiếng lóng dùng chữ Hán mục là mắt để nói nghĩa: xem. |
|
|
Christofor Colombo (1451 - 1506) người đã tìm ra Châu Mỹ
năm 1492 trong một bữa tiệc bị người ta cho là chẳng có gì tài giỏi, liền
thách mọi người để quả trứng luộc đứng thẳng lên, không ai làm được ông bèn đập
tròn quả trứng cho bằng và để đứng lên được, khách ăn tiệc cho rằng chẳng có
gì là lạ, ông liền trả lời: "Thế tại sao các ngài không làm trước tôi
đi?" |
|
|
Tiếng Pháp limousme là ô tô hòm hạng sang. |
XIV
Kẻ ở người về
Gian phòng gác của ông Mỹ Bối tại một toà nhà ở phố Hàng Bạc,
tuy rộng hơn cái lỗ mũi đấy, nhưng hôm nay đã nghiễm nhiên bày rõ một cái quang
cảnh của nơi nghị trường nhằm ngày các ông Dân biểu họp.
Sáu giờ sáng, sau khi theo đúng lời dặn ân cần của ông ấm rằng
lại chờ tại nhà này có một việc tối quan hệ, lúc tôi cùng anh Vân vừa để chân
lên sàn gác, đã thấy đủ một nửa tá các ông tuổi từ hai mươi đến bốn mươi, Âu phục
có, quốc phục có, "lai phục" nữa cũng có, - ông nào cũng chải chuốt,
tề chỉnh lắm, đang kẻ nước, kẻ thuốc lào, kẻ thuốc lá; nói chuyện bô bô như bọn
dân quê gào thét, mổ bò.
Tôi đưa mắt hỏi thì ông Mỹ Bối ghé vào tai tôi:
- Đủ mặt nhân vật của làng b... đấy nhé ! Trông đã...
sung sướng chưa? Cái ông đã già, ăn mặc nhũn nhặn đây kia là ông Cửu Sần, dáng
người trông có vẻ dân Đình Dù ấy. Còn hai người ngồi cạnh, cũng áo sa, giày ban
thì người có tuổi là Tư Cường mà người trẻ hơn, trông hao hao giống kép Phẩm của
Cải lương Hí viện là Hai Yêm. Ngồi đối diện anh chàng giày ta, mũ tây là Quế
con và anh chàng khăn lượt, giày đơ cu lơ 1 là
Thương Sinh Từ. Cậu trẻ người mặt trông bịp nhất, cầm can bịt bạc kia là
Bình... ! Ông trông có phải họ người nào cũng ra vẻ... thật thà cả không ! Thật
thà cả đấy chứ?
Vừa lúc này có tiếng giày nện trên bậc thang. Ông ấm bước
lên, bắt tay một lượt rồi quay lại hỏi anh Vũ:
- Thế nào? Thằng cha Sinh đâu?
- Lão ấy không có nhà. Tối hôm qua tôi đến thì vợ lão mặt
sưng mày sỉa lên kêu rằng chồng mình hôm qua phát tài, có lẽ lại đâm sang hát
bên Gia Quất...
Ông ấm thở dài:
- Thế thì ra nó vẫn cứ điên mãi thế ư? Rõ bụt chùa nhà không
thiêng có khác ! Làm chủ một nhà ả đào mà chỉ cờ gian bạc lận để rồi lại đem đi
phụng dưỡng các "mẹ nuôi" ả đào khác!
Vũ thêm:
- Nhưng tôi cũng đã dặn vợ lão rằng lão về thì bảo đến sáng
hôm nay lại đây để ông ấm bảo có việc can hệ.
Ông ấm:
- Được lắm... Mà tôi sở dĩ mời anh em lại đây họp đông thế
này, không phải có việc tối can hệ gì, chỉ là việc đi đưa ma... Ba Mỹ Ký chết!
Bao nhiêu người sửng sốt hỏi một lúc:
- Ba Mỹ Ký chết rồi à? Chết bao giờ?
- Chết vào lúc 10 giờ đêm hôm kia. Vì anh em xưa nay vẫn
khinh nó, vẫn ghét nó vì chứng hay hụt, hay bồng nên sợ bảo thật thì ít ai đã
chịu đi đưa, tôi mới phải nói dối là có việc can hệ. Thôi, dù sao hắn đối với
chúng mình cũng có chút tình đồng nghiệp, mà xưa nay anh em đi chinh phục thiên
hạ vẫn phải dùng đến khí giới của hắn, nghĩa tử là nghĩa tận, anh em cũng nên
chịu khó đi đưa một buổi cho phải đạo và cho... thiên hạ trông vào. Mình nên ăn
ở với nhau cho có nghĩa.
- Tưởng gì? Thế mà cụ làm tôi bỏ mất một con mòng rất
sộp hôm nay!
- Nó ở với tôi như thế còn tình nghĩa gì mà bảo tôi đưa nó?
- Tôi với bác ấy chỉ quen nhau loàng xoàng.
Đối lại những lời bất mãn này, ông ấm chỉ lấy câu:
- Thôi, nghĩa tử là nghĩa tận...
Tôi đến gần ông ấm:
- Tôi chỉ đến thăm "xưởng chế tạo khí giới" có một
lần mà bây giờ cụ cũng bắt đền bằng một buổi đưa đám ư? Nghĩ kĩ ra, sự tôi đi
đưa không có nghĩa gì cả.
Ông ấm lôi tôi ra một xó gác :
- Kể thì ông nói rất phải. Thôi, ông chịu vậy vì tôi có ý muốn
đám ma long trọng để chữa cho cái cảnh khổ của Ba Mỹ Ký là cái nghèo. Không nên
để một linh hồn phải chịu tủi nhục. Vả lại, đối với người chết thì thế nào cũng
được nhưng còn đối với người sống? Tôi muốn gia đình và họ hàng anh Ba Mỹ Ký biết
đến cái nghĩa của làng b... Tôi thật bất bình về thái độ của mấy thằng cha
kia. Chúng nó có gan, trong đám bạc dám đánh đòn ống, đòn kìm, đòn Vân Nam,
sao chúng lại đến nỗi đê hèn là không có gan đi đưa một người anh em trong làng
bịp? Chúng nó mà còn sợ xấu hổ nữa à?...
Ông ấm im một lúc cho qua cơn giận rồi lại tiếp:
- Mà tôi, hôm nay cũng có một ông Châu ở Hoà Bình về gọi đi
có việc. Trên ấy mở hội, ông định mở bát, nhân tiện về Hà Thành, có tạt vào gọi
tôi. Đáng lẽ bây giờ tôi đang phải sửa soạn hành trang và mọi đồ... khí giới
thì mới kịp. Nhưng còn cái đám ma đấy, biết làm thế nào? Tôi lại không biết chỉ
nghĩa đến cái lợi cho tôi thôi ư? Còn ông, ông cất công đi đưa, tôi xin thay
vong hồn người chết mà tạ ông, mà tôi cũng xin chịu ơn cái lòng quý hoá của ông
như ông... như ông đưa đám tôi vậy!
Lúc này thấy anh Vũ reo lớn:
- Đây rồi! Bố Sinh đã đến kìa!
Một người mà hai mí mắt còn nặng trĩu cái buồn ngủ, mũ dạ
xám, áo trắng quần lụa, giày băng túp 2 với
bít tất vảy tê tê, lò dò bước vào rồi hỏi:
- Làm gì mà đông thế này? Việc gì tối can hệ thế?
Tham Ngọc đón lời:
- Ba Mỹ Ký chết rồi. Anh em rủ bác đi đưa ma...
Lão Sinh quay sang hỏi ông ấm:
- Ba Mỹ Ký chết mất rồi à? Gọi tôi đi đưa à?
- Phải.
- Thế thì bố giết con thật!... Bố đi bố nói là việc tối can hệ,
làm con bốn giờ đêm về thấy nó nói, không dám cởi quần áo nữa, cứ thế này ngả
lưng chợp mắt một lúc thấy đánh 5 giờ đã choàng dậy, thuê hai hào xe đi ngay
đây!... Rõ bố giết con thật!
Ông ấm cười:
- Thì anh cũng giết tôi nốt! Anh đi đưa ma mà ăn mặc thế này
có khác gì anh chửi xỏ cả người chết lẫn người sống không?
Đến lượt Sinh ngắm lại bộ mã lộ tẩy của mình xong, nhe răng
vàng ra cười trừ.
Vẳng thấy tiếng kèn, tiếng trống nổi lên ở phía ngõ Trung Yên,
chúng tôi vội vàng kéo nhau xuống gác.
° ° °
Một cành phán, một cái kèn, một cái nhà tầng sơ sài bé nhỏ,
sáu người vận tang phục, mười hai người áo quần cũng khá sang trọng, chỉ có thế,
đám ma qua phố Bờ Hồ.
Xếp hàng ba một, bọn người đưa đám, theo đà chân của bốn bác
phu đòn, đủng đỉnh giẫm bẹp những thoi vàng mà đi. Hàng đầu có ông ấm B... Hàng
sau cùng là tôi với ông Mỹ Bối. Ít tình cảm với người chết, chúng tôi không đi
gần những người có tang phục và dùng những cái phút này để nói chuyện về nghề
b... Ông Mỹ Bối cho tôi rõ một thủ đoạn của ông Cửu Sần:
- Lão ta nhờ được cái vẻ mặt trông rất Đình Dù nên dễ phát nhất.
Tuy cũng đánh ống, đánh lớp, đánh mẫu tử, đánh giác đủ ngón đấy nhưng
lão còn một ngón rất đặc biệt nữa, ngón mà sử sách đã từng biên chép là
ngón đòn Ba Giai. Trước khi ngồi vào đám tổ tôm hay tài bàn nào, nếu người
đánh toàn là anh em thì lão ta đã tiểu chú với cả hai hay bốn người
kia rằng nếu mình hạ ù, dù có thiếu lưng hay thiếu phu thì
cứ ngơ đi cho rồi lão sẽ chia tiền cho, sau khi tan cuộc. Thành thử lúc đánh,
thấy lão hạ ù, ông nào cũng có nhìn bài đấy nhưng ai cũng làm ra lối quân tử,
chỉ qua loa theo lối che mắt thế gian. Bốn người cùng nhìn nhưng không ai nói
gì, ông nọ sung sướng ngang với ông kia, ông nọ cho ông kia là mù và quých.
Đứng lên, sau cùng thì lão không chia cho ông nào cả; mà sự ức ấy tuy nó có cái
ức chung của cả bốn nhưng không ai dám thổ lộ với ai thành thử nó chỉ là cái ức
của một người thôi. Lối bịp này chép của Ba Giai, con người ngang tàng đời vua
Tự Đức ! - Còn lối bịp khôn khéo nữa, có thể đặt tên là đòn nội phản thì
của Tư Cường. Thí dụ mòng là người không biết đánh, chỉ biết ké thôi.
Thì mòng thò ké cửa người nào là người ấy thua, hoặc quên ăn, quên phỗng,
bỏ ù cho người khác được. Ké đến ba cửa mà không một ván nào được cả, khôn ra
thì còn khá chứ lại nóng húc, chỉ có mà trần!
Rồi ông Mỹ Bối lại kể một cách làm tiền riêng của ông. La cà
vào chơi nhà nào có đám bạc, mà trong đám bạc lại có một ngài bịp, ông chỉ chờ
tan cuộc là làm một câu: "Hôm nay phát tài thế, trả cho chỗ ba của giựt
tạm hôm nọ đi thôi" là bịp kia đủ hiểu ý rồi. Rồi ngài bịp kia sẽ ra một
chỗ rút tiền cho ông, vì câu nói trên chính là một câu hăm doạ vậy.
Tôi đang ngẫm nghĩ về những điều kì lạ một cách ra ngoài sự
tưởng tượng ấy chợt thấy Vũ với Vân đi trước mặt tôi rũ rượi người ra vì cố nhịn
cười. Trong tay Vân có một mảnh giấy. Tôi giật lấy giấy, cùng ông Mỹ Bối đọc
xem. Thì ra một bài văn tế khôi hài viếng anh Ba Mỹ Ký!
Ngày 1 0 tháng 6 năm Quý Dậu
Ngu đệ là bịp Vũ, đứng nước bài vị vong huynh Ba Mỹ Ký vỗ ngực đôm đốp mà kêu
to rằng:
Thần Đổ Bác nghiến răng cau mặt, xót xa thương môn hạ trung thành
Quỷ Đỏ Đen múa lộn cả người, hí hờn thoát kẻ thù tai hại
Than khôn nguôi mà khóc cũng khôn nguôi
Im cũng phải mà nói ra cũng phải
Nhớ bạn xưa
Ngực lép quân bài
Mặt trông lộ tẩy
Gây thú bạc bài cho đám trếch, sư nghiệp này thôi tiếng để nghìn thu
Tai vạ đen đỏ giúp làng b... công đức ấy hẳn thơm còn vạn đại
Tận lực săn mòng, lần mò xuôi ngược
Lăn lưng kiếm đất, chinh phục đông tây
Bắt bọn quých vài mươi ngón bịp, nào đánh ống, nào hụt nọc; nào xếp lớp
mới hay gan quỷ thuật kì tài
Giúp làng b... dăm bảy thứ hàng, nào mẫu tử, nào giác bóng, nào giác mùi,
thật rõ công chuyên khoa quỷ quái
Ra xã hội đã khôn ngoan cản trở, đóng kịch chim mồi ở gia đình còn nhẫn nại điểm
tô, chế chuyên "khí giới "
Long đong thay! Thân thể lên voi xuống chó bao lần
Lật đật bấy! Cuộc đời từ tạ đến b... mấy hội
Hơn mấy chục năm lăn lóc, nào đĩa kìm nào bát nhé, đổi bàn này, thay chiếc
khác, bịp vung tàn tán, than ôi cay vẫn hoàn cay!
Gần ba vạn cuộc miệt mài, nào ngón hụt, nào đòn bồng, phía chuyện nọ, đặt cớ
kia, gian lận như ranh, ngán nỗi tấy không thấy tấy!
Than ôi!
Một nghề đen, đỏ - tôi ở, anh về
Hai chữ được, thua, - kẻ nhường người lấy
Cay đắng bồ hòn xoa mắt tớ
Gắt gao muối ớt xát lòng ai
Vừa ngày nào, ta đây bạn đó, người bò nhoài thì kẻ giở Vân Nam.
Mà bây giờ: kẻ khuất người còn, ta tố bừa thì nháy ai tháu cáy!?
Thôi chẳng may mỏng phận ngắn đợi
Song này đã kèn đây, trống đấy
Ngu hữu dám xin tỏ chút tâm thành:
Nước mắt ba dòng, điếu văn một cái
Quých, mòng chẳng một, - tạ, bịp hàng dây
Bạn khôn thiêng chăng?
Xin... ngồi nhỏm dậy.
Ô hô lai tai!...
Cái ông Mỹ Bối sao mà vô ý tứ! Ông quên bẵng ngay mất rằng
mình đang đi đưa đám ma mà sằng sặc lên cười. Ông tự do như đang ngồi trong rạp
hát vậy. Tuy đi tận trên hàng đầu, ông ấm B... cũng nghe thấy. Ông ấm quay lại
nhìn, sa sầm nét mặt dừng chân lại, chờ cho hàng cuối cùng lên tới chỗ ông đứng
rồi nghiêm nghị:
- Lúc này là lúc các ông đùa đấy ư?
Ông Mỹ Bối đưa ra mảnh giấy, trỏ Vũ mà rằng:
- Chỉ tại cái thằng ông mãnh kia!
Ông ấm cầm bài văn tế, liếc mắt nhìn qua rồi thụi ngầm kí Vũ
một cái:
- Anh muốn để thiên hạ người ta chửi cho cả lũ đấy à?
Vũ cũng khôn, cứ vừa đi nghiêm trang vừa ngẩn mặt ra, làm như
không hiểu chuyện gì cả.
Còn thái độ anh Vân thì thật khó hiểu, vì anh cứ thờ thẫn người
ra như kẻ bị ma bắt mất hồn. Tôi khích cánh tay, bỏ nhỏ với ông Mỹ Bối:
- Kìa, trông "người anh em" hay không?
Lập tức ông ta cắt nghĩa ngay cho tôi cái thái độ ấy.
- Đó là người anh em thất vọng đấy. Mà để người anh em bơ phờ
ra thế kia là lỗi tại tôi. Hôm qua, Vân lại chơi tôi, có đả động đến mĩ nhân ở
Đường Thành. Buột mồm, tôi lại đi nói phắt ngay ra rằng mĩ nhân đã có lần lại lấy
của tôi thuốc tim la với thuốc lậu...
- Gớm nhỉ!... Mĩ nhân lại mắc lậu và ông lại còn là thầy lang
chữa thuốc lậu nữa đấy à?
Lúc này tình cờ có hai thầy lính cảnh sát đi qua làm chờ ông
Mỹ Bối được dịp pha trò bằng câu thì thào :
- Ấy chết, khẽ chứ. Tôi không có môn bài mà ông cứ nói bô bô
lên thế thì thật bằng ông giết tôi !...
Tôi cười và bắt tay ông ta:
- Xin đa tạ ông lắm. Cái vô ý của ông tuy có lỗi là làm cho
Vân thất vọng nhưng đối với tôi, nó lại quý hoá vô cùng. Nếu không, dễ không
bao giờ tôi cầu được khúc hát "Quy khứ lai từ" 3 của
Vân...
- Thế nhưng tôi đã vô tình phá mất cái kế mĩ nhân của ông ấm!...
Ông không hiểu ư? Vân là chim mồi có giá trị, lắm đất, mà Vân lại hiếu sắc...
thì ông ấm cho Vân lên cản ở Đường Thành!
Đám ma đến quá cửa Ô Bạch Mai phải đứng dừng. Trước mặt là một
xe gạch đổ tung toé ra giữa đường, bên phải lù lù mấy toa xe điện đỗ ở chỗ tàu
tránh nhau, mà đằng xa thì tiếng còi ô tô rúc lên như mấy trăm con lợn bị chọc
tiết trong một lúc.
Người dừng bước, kèn cũng im hơi.
Một, hai cái, bốn, sáu cái xe hơi xình xịch dẫn qua đã làm
cho người ta phải tưởng là không bao giờ hết... thì cái thứ bảy lại sừng sững
hãm máy, đỗ ngay bên cạnh sườn chúng tôi. Trên ô tô bước xuống một ông có tuổi,
đẫy đà. Do y phục mà suy, phi một ông quan tất một ông trọc phú. Người ấy lật đật
chạy lại vỗ vai ông ấm B... Hai người lôi nhau ra một chỗ, nói với nhau những
gì gì khiến cho anh em làng b... phải trô trố nhìn không chớp mắt. Rồi thấy
ông ấm ra hiệu gọi tôi, ông Mỹ Bối, và anh Vân...
- Trong ba ông, ông mô đi được Hoà Bình với tôi nào?
Đã đành là tôi không đáp lời, mà đến anh Vân cũng không đáp nốt.
Anh đưa mắt cho ông Mỹ Bối mà rằng:
- Ông đi đi hơn. Trông ông được cái... bệ vệ.
Ông Mỹ Bối nhất mực từ chối. Trong mười phút cứ người nọ đùn
cho người kia, mà ông ấm thì nèo cả ba, sau cùng đến anh Vân phải nhận ! Ông ấm
nói với chúng tôi:
- Xin giới thiệu: quan Châu... thuộc Hoà Bình.
Chúng tôi khẽ nghiêng đầu, con mắt tinh quái liếc nhìn ông
Châu. ông ta vẫn thản nhiên lắm! Ông ấm có ý phàn nàn:
- Tôi đã hẹn với quan anh đến 11 giờ trưa vì tôi đang bận đưa
đám thì quan anh lại cứ ép đi ngay !
Ông kia rút cái bót thuốc lá dài hơn một gang tay ở miệng ra:
- Thôi, quan anh bằng lòng vậy. Tôi còn nhiều việc lắm mà thời
giờ thì kíp quá rồi. Quan anh lên xe, rồi ta về nhà lấy hành lí.
Thế là ông mở phanh cửa xe có ý thúc giục. Ông ấm quay lại:
- Ông nào có việc cần lắm hãy về, còn nếu có thời gian thì cứ
đi đến huyệt cho chu tất hộ tôi nhé, anh em nhé! Thôi, xin tạm biệt các anh
em... Ba người bước lên xe, xe chạy đi, để lại ít khói xanh và ít bụi. Lúc này
là lúc anh em làng b... kháo nhau ồn ào.
Ông Mỹ Bối, một cách chán nản:
- Mình cũng đi về thôi.
Ông gọi xe, chúng tôi bước lên. Tôi hỏi:
- Sao ông lại cứ nhường cho anh Vân! Để tôi lại không lôi nổi
anh ta về Bắc ! Đang khi ông bị lúc kinh tế quẫn bách mà lại bỏ mất một dịp
phát tài
Ông ta lạnh lùng:
- Thôi, lăn lộn trong làng b... thế là đủ rồi, cần gì phải
loã lồ quá nữa? Đám ma anh Ba Mỹ Ký đã khiến tôi có những cảm tưởng lạ lùng và
lấy làm chán chường về cuộc đời "theo bịp" của tôi.
Câu ấy khiến tôi quay cổ nhìn lại. Anh em làng bịp, vắng ông ấm,
như quân vô tướng, hổ vô đầu, bỏ mặc kệ đám, lên xe điện tìm đường chuồn cả.
Sau cái nhà tang, chỉ thấy còn sáu người vận quần áo tang.
Phố xá vẫn giữ cái nhộn nhịp, hoạt động của ban ngày.
Người phu cắm cổ kéo, chúng tôi trở về, lại theo con đường rải
rác có những thỏi vàng hồ, con đường đi về chỗ ở cuối cùng của một người mà cái
ban ngày của cuộc đời không xóa nhòa vết tích...
Chú thích:
|
1 |
Tiếng Pháp deux couleurs là giày đóng hai màu da khác nhau. |
|
2 |
Tiếng Pháp pantoufe là giày vải đi trong nhà. |
|
3 |
Đào Tiềm (365 - 427) nhà thơ lớn đời Tấn ở Trung Quốc, nhiều
lần ra làm quan cứ từ chức về cày cấy mà ăn, sau cùng làm huyện lệnh Bành Trạch
có tám mươi ngày rồi viết bài "Quy khứ lai từ" (năm 406) tỏ rõ quyết
tâm trở về quê cày cấy, trồng trọt mà sống đến hết đời. |
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét