J.S.Bach - Âm nhạc của quá khứ,
hiện tại và tương lai
Dân tộc Đức luôn tự hào với ba vần “B”, đó là Johann Sebastien
Bach, Ludwig Van Beethoven và Johannes Brahms. Trải qua bao thế hệ, dưới ngòi
bút của các nhà lý luận phê bình âm nhạc, kể cả các nhà âm học, trong số
tác phẩm của các nhạc sỹ hàng đầu thế giới, có thể nói, tác phẩm của J.S.Bach
luôn được xem là chuẩn mực nhất không chỉ về cấu trúc, sự hài hòa giữa giai
điệu và hoà âm mà còn bảo đảm tính logic trong tư duy âm nhạc phù hợp với
nhiều giai đoạn phát triển lịch sử của loài người.
|
Nói một cách khác, hiếm có
tác phẩm của nhạc sĩ nào được thán phục gần như tuyệt đối và được đánh giá là
“Âm nhạc của mọi thời đại” như âm nhạc của Bach. Chính vì vậy mà tác phẩm của
J.S.Bach luôn là đề tài thảo luận và nghiên cứu của các trường phái âm nhạc và
cho tới nay, tác phẩm của ông luôn xuất hiện trong danh mục các tác phẩm bắt
buộc tại các cuộc thi âm nhạc quốc tế.
Johann Sebastien Bach được
sinh ra trong một gia đình có truyền thống âm nhạc tại thành phố Eisenach (Đức) năm 1685. Qua nhiều thế
hệ, gia đình ông đã có rất nhiều nhạc sĩ nổi tiếng. Ông là nhạc sĩ suốt đời
luôn gắn bó với nước Đức với một cuộc sống rất giản dị. Cuộc đời của ông
không có nhiều biến cố, âm nhạc của ông lúc sinh thời ít được phổ biến rộng rãi,
thậm chí còn bị cho là khó hiểu... Từ 15 tuổi, J.S.Bach đã tham gia trong các
dàn hợp xướng của nhà thờ, nhạc công violon và đặc biệt ông chơi đàn organ
nhà thờ rất giỏi. Từ năm 38 tuổi đến cuối đời mình (1750), J.S.Bach đã sống
và làm việc tạiLeipzig. Chính tại đây, nhiều tác nổi tiếng và bất hủ của ông
đã ra đời.
Trong số các nhạc sĩ vĩ đại
của thế giới, J.S.Bach là người viết nhiều thể loại âm nhạc nhất, trong đó,
các thể loại âm nhạc liên quan đến nghệ thuật thanh nhạc như thanh xướng kịch
(oratorio), messa, đại hợp xướng (cantata)...
Nhắc tới J.S.Bach, chúng ta
không thể bỏ qua bộ “Bình quân luật” viết cho đàn clavecin (một loại đàn
piano cổ) của ông. Tác phẩm này gồm 2 tập với 48 prelude và fugue (mỗi tập có
24 prelude và fugue). Có thể nói, đây là một công trình “khoa học” của Bach,
trong đó, ông đã hệ thống lại một cách hợp lý theo hệ thống thứ tự các dấu
hóa thăng - giáng, kết hợp những thành tựu âm nhạc của quá khứ và hiện tại,
nhạc thế tục và giáo hội, từ nhạc dân gian đến nhạc chuyên nghiệp... Với
Bach, âm nhạc phức điệu đã được hoàn chỉnh mà đỉnh cao là những bản fugue.
Những vẻ đẹp huyền bí trong âm nhạc của Bach đã tạo cảm hứng cho nhà soạn
nhạc người Pháp Ch.Gounod, người đã viết thêm phần giai điệu và đặt lời trên
nền nhạc nguyên bản tác phẩm prelude cung C-dur của Bach trong “Bình quân luật
cho piano” tập I với tên gọi “Ave Maria”.
Một trong những biểu hiện hoàn hảo và trọn
vẹn nhất về âm nhạc viết cho dàn nhạc của Bach là “Những bản concerto
Brandebourg”, những liên khúc Partita, những tác phẩm hòa tấu thính phòng...
chúng không chỉ có giá trị như một di tích nghệ thuật trong nền khí nhạc thế
kỷ 18 mà còn có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử: đó là tính chất kịch tính rõ
ràng, sự cải biên trong tác phẩm và nâng cao kỹ thuật diễn tấu cho dàn nhạc
giao hưởng, mở ra con đường mới cho phong cách “Giao hưởng cổ điển”.
Đối với các tác phẩm viết cho
khí nhạc của J.S.Bach, toccata được viết theo lối phóng tác tự do, nhịp độ
nhanh, thường nặng về phần luyện ngón và phô trương kỹ thuật. Chúng ta có thể
nhận thấy “nét đặc trưng riêng” của thể loại này qua tác phẩm “ Toccata &
Fugue” cung Ré thứ của J.S.Bach.
Âm nhạc của J.S.Bach dù viết
ở bất cứ thể loại nào, cho bất cứ giọng hát hay nhạc cụ nào cũng đều mang âm
hưởng của cây đàn organ lớn, giống như âm nhạc của Beethoven luôn có âm hưởng
của dàn nhạc giao hưởng, nhạc của Chopin lại có âm hưởng của cây đàn piano.
Tuy nhiên, âm nhạc của J.S.Bach đến thế kỷ 20 được tiếp nhận không đơn thuần
chỉ là một tác phẩm cổ điển...ở đây, âm nhạc của J.S.Bach được chơi với một
phong cách tự do, phóng khoáng, thậm chí còn chơi theo phong cách nhạc
jazz...
Người ta thường cho rằng: Âm nhạc của đất
nước nào, dân tộc nào thì chỉ có nhạc sĩ của đất nước ấy, dân tộc ấy mới có
thể diễn cảm và lột tả được nó. Tuy nhiên, âm nhạc vốn là “chiếc cầu nối ngắn
nhất” trong giao lưu văn hóa giữa các dân tộc. Qua một lăng kính khác, một
cách nhìn nhận và thể hiện âm nhạc của J.S.Bach theo phong cách hiện đại. Nhạc trưởng - nhạc sỹ người Mỹ Bobb McFerrin đã rất thành công
trong việc tổ chức các show diễn âm nhạc của J.S.Bach dưới nhiều phong cách
thể hiện khác nhau tại nhiều nước trên thế giới.
Có thể nói, âm nhạc của
J.S.Bach đã vượt qua những hạn chế lịch sử của mọi thời đại, là một trong
những nhân tố sáng tạo nên những truyền thống, là ngọn nguồn không bao giờ
cạn trong sự phát triển của nền nghệ thuật âm nhạc của nhân loại cho đến hôm
nay...
|
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét