Những bài hát của một thời: Một mùa xuân nho nhỏ

Những bài hát của một thời: Một mùa xuân nho nhỏ

Bài hát này, đưa lên đây, xin tặng những người mà tôi mến yêu, trước thềm xuân mới.

Tác giả bài hát, nhạc sĩ Trần Hoàn, nổi tiếng từ thời kháng chiến chống Pháp. Không mấy ai không biết bài Sơn nữ ca ông sáng tác năm 1948. Ông tên thật là Nguyễn Tăng Hích, quê Quảng Trị, sinh năm 1928, mất năm 2003, thời chống Mỹ còn có bút danh Hồ Thuận An. Trong số những ông quan văn nghệ từng đảm chức trưởng ban Tư tưởng-văn hóa trung ương, có lẽ Trần Hoàn được anh chị em văn nghệ sĩ nể phục nhất nhì.

Trần Hoàn có nhiều bài hay, thời chống Pháp như Sơn nữ ca, Lời người ra đi, thời chống Mỹ như Lời ru trên nương, Quảng Trị yêu thương; nhưng tinh hoa phát tiết mạnh nhất từ sau giải phóng, viết khỏe, đều, hay. Hầu như những bài hay nhất, trữ tình nhất của ông là ở thời kỳ cuối này, chẳng hạn Đêm hồ Gươm, Khúc hát người Hà Nội, Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm, Tình ca mùa xuân, Một mùa xuân nho nhỏ, Thăm bến Nhà Rồng… Nhạc của ông không cầu kỳ, nhiều chất dân ca nhưng rất trữ tình; lời ca đậm đà tình cảm, dù đề cập cái chung cái riêng đều vậy.

Đã có thời nhạc sĩ Trần Hoàn làm giám đốc sở Văn hóa Hải Phòng quê mình, chỉ tiếc rằng sao ông không để lại bài hay nào về đất cảng, nơi ông gắn bó suốt bao năm. Thật tiếc.

Một mùa xuân nho nhỏ là bài thơ của nhà thơ Thanh Hải, một trong hai nhà thơ nổi tiếng nhất của thơ ca giải phóng chặng đường đầu chống Mỹ (người kia là Giang Nam). Bài thơ này cũng được đưa vào sách giáo khoa môn Văn lớp 7 từ nhiều năm nay. Thanh Hải sở trường về thơ 5 chữ, thơ ông nhìn chung thật thà, dễ thương, có cảm giác ông nghĩ thế nào thì viết thế ấy, chả trau chuốt, uốn éo gì. Trong bài thơ này, mình cứ thắc mắc không hiểu hình ảnh trong câu thơ mở đầu, tại sao lại “mọc giữa dòng sông xanh, một bông hoa tím biếc”, sao hoa tím lại mọc giữa sông nhỉ… Có nhẽ đó là một cách biểu đạt văn nghệ, dù vô lý nhưng vẫn chấp nhận được.

Ca sĩ hát bài này, cho đến nay, chưa ai qua nổi nghệ sĩ ưu tú Kim Phúc. Chị thuộc thế hệ trưởng thành cuối chống Mỹ đầu hòa bình. Ca sĩ thường phải hội tụ đủ thanh sắc (nhất là nữ) thì mới dễ nổi tiếng, chị Kim Phúc (cũng như ca sĩ Thanh Hòa cùng thời vậy) hơi kém chút về sắc vóc nên ít xuất đầu lộ diện, tuy vậy ai đã nghe giọng ca của chị rồi thì khó mà quên. Một giọng hát hiếm có của một thời.

Nguyễn Thông

Một mùa xuân nho nhỏ - Kim Phúc

Một mùa xuân nho nhỏ - Kim Phúc

Một mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hoa

Một mùa xuân nho nhỏ

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay hứng về

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng,

Lộc trải dài nương lúa

Đất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Vững vàng phía trước

Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Một nốt trầm xao xuyến

Ta biến trong hòa ca

Mùa xuân, mùa xuân

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Mùa xuân, mùa xuân

Mùa xuân tôi xin hát

Khúc Nam ai , Nam bằng

Nước non ngàn dặm tình

Nước non ngàn dặm mình

Đất Huế nhịp phách tiên