Mùa thu Nha Trang
Khí trời như vậy song lòng con người rung cảm trước bốn mùa
không như nhau. Nhất là đối với mùa thu. Ở phương Bắc khi bầu trời vần vũ mây,
lá ngoài đường rụng nhiều và trời thoảng gió heo may thì bóng dáng mùa thu lại
về. Nha Trang cảnh tượng này ít khi xãy ra mà chỉ thoáng hiện một vài nơi. Đó
là nơi sông Cái và đầm Xương Huân.
Sông Cái còn có danh nữa là sông Cù, phát nguyên từ hướng
tây chảy qua các địa phương Diên Khánh và Vĩnh Xương rồi đổ ra cửa Đại Cù Huân.
Còn sông Lô là sông nhánh của sông Cái lại chảy ra biển nơi cửa Bé có tên là Tiểu
Cù Huân. Dân cư chài lưới thì sống tập trung tại hai cửa sông Đại Cù Huân và Tiểu
Cù Huân.
Biển Nha Trang
Thuở trước, con sông Cái Khánh Hòa có tên là Ja Trang. (Tiếng
Chăm: Ja có nghĩa là sông và Trang là nghĩa là lau). Ja Trang có nghĩa là Sông
Lau. Và Nha Trang là tên được chuyển sang tiếng Việt để gọi tên thành phố có
con sông Lau chảy qua trước khi hòa nước vào vịnh Cù Huân.. Nhìn cảnh mà đặt
tên. Ngày xưa khi con sông Cái còn nguyên sinh, hai bên bờ lau sậy mọc đầy chạy
dài từ tận nguồn xuống đến biển. Và mùa thu hoa lau trổ trắng đôi bờ, chập chờn
trước gió. Khi qua địa phận Nha Trang sông lại uốn mình bên dãy núi Cù Huân (tiếng Chăm là Kauhara) rồi mới đổ ra biển. Cây cối trên sườn non mọc đầy và lá
mùa thu vàng đỏ cả một vùng. Cảnh vật thiên nhiên hòa hợp với khí trời tạo
dáng mùa thu cho Nha Trang. Con sông Nha Trang được người dân địa phương yêu mến
và khách du quan luyến lưu vì hình ảnh của mùa thu đã được lưu hình trong văn học.
Năm 1905, ba nhà chí sĩ Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp và
Huỳnh Thúc Kháng từ Quảng Nam vào Nam để vận động phong trào Duy Tân, có ghé lại
Nha Trang. Nhân một buổi đến thăm hang ông Bưởi (nằm trên bờ sông Nha Trang nơi
gần tháp Bà Thiên Y A Na) chí sĩ Trần Quý Cáp có hai câu thơ tả sông Nha Trang:
Lưỡng ngạn vi lô trường đáo hải
Tứ biên hoàng diệp dục vi thu.
Thi sĩ Quách Tấn đã dịch:
Trắng lợp đôi bờ lau tới biển
Vàng bay bốn phía lá gieo thu.
Và khi nói đến Nha Trang thì người dân địa phương, những người
yêu văn thơ lại nghĩ ngay đến con Sông Lau với mùa thu chập chờn bóng hoa lau
trắng giữa cảnh trời đầy lá vàng phơi phới như gieo đón mùa thu sang.
Trong lòng thành phố còn có một cái đầm tên là Đầm Én.
Giới văn học gọi là Cù Đàm. Đầm nằm trong lãnh địa của phường Xương Huân nên
còn có tên gọi thường trực là Đầm Xương Huân. Bây giờ đầm được lấp đi để xây cất
chợ: Chợ Đầm Nha Trang. Trước đây đầm là một thắng cảnh của thành phố Nha
Trang. Nhất là về mùa Thu.
Sự tích thành lập đầm được gắn liền với núi Sinh Trung.
Nguyên thuở sơ khai vùng này có một con cù nằm ngủ triền miên trong lòng đất.
Khi bà Thiên Y A Na giáng trần thì sấm chớp nổi lên, đất trời rung chuyển. Con
cù tỉnh giấc vùng dậy bơi trở về biển Đông, để lại nơi chỗ nằm một đầm sâu rộng
thông ra sông biển bên cạnh một ngọn núi đá hoa cương đứng soi mình bên bờ đầm.
Núi có tên là Cù Lĩnh và sau này lấy tên núi Sinh Trung,. Khách hàn mặc gọi cảnh
đó là Bạch Tượng quyện hồ.
Thật ra đầm do con sông Cù tạo thành. Thuở trước dòng sông
Cái rộng lớn, lưu lượng mạnh nên khi mùa lũ, nước không kịp chảy ra biển xoáy
vào nội địa tạo thành đầm Cù. Theo năm tháng dòng sông dịu dần và các cồn cát,
cồn đất được tạo thành giữa giòng sông thành Cồn Dê, Cồn Giữa. Lòng đầm lặng
yên và nước lên xuống nhẹ nhàng với triều nước. Bùn dần dần tích tụ và lau sậy
mọc um tùm chung quanh bờ.
Bờ đầm xây đá hoa cương từ đáy đầm lên đến mặt đường. Hai con
đường Bến Chợ và Nguyễn Thái Học bao quanh mặt đầm. Trên bờ có trồng liễu và đặt
ghế đá cho du khách ngồi ngắm cảnh. Nước đầm theo ngọn triều lên xuống khi đầy,
khi vơi. Lúc nước lênh láng mặt hồ thì cảnh trông rất ngoạn mục. Những chiếc
thuyền chở đầy cỏ xanh nối tiếp nhau vào bến, chậm chậm êm êm không một tiếng
la, không một tiếng động. Trên mặt đầm từng vệt nước kéo dài theo đáy thuyền
như những dải lụa trên nước. Về mùa thu, thuyền đi trong mưa phùn, quang cảnh mờ
mờ như tranh thủy mạc vừa mới phát họa. Nhà cửa bên đầm thưa thớt, phần nhiều
có vườn bao quanh, đa số thuộc thành phần công chức, tư chức, hưu trí, nên vườn
hoa thường nở rộ quanh năm. Hoa trồng nhiều nhất là cúc. Mùa thu cúc nở vàng cả
các khu vườn dọc theo đường Bến Chợ, đường Nguyễn Thái Học (Lò Heo). Cảnh mùa
thu ở đầm Xương Huân đã đi vào văn thơ:
Sân hoa phơi phới mưa hoàng cúc
Thuyền cỏ hiu hiu gió bích đầm
(Đọng Bóng Chiều. QT)
Những đêm trăng trời ấm, lên trên đồi Sinh Trung nhìn xuống
phía đông thì cảnh vừa mờ vừa tỏ, lớp ẩn lớp hiện, những ngôi nhà đã cổ kính
trông thêm cổ kính, những cảnh vườn phong lưu càng thêm phong lưu. Mặt đầm chỗ
đọng như rong phủ, chỗ sáng như bạc xuy và vầng trăng nổi giữa đầm như một quả
châu lóng la lóng lánh. Vậy cho nên khách đến viếng thăm Nha Trang mùa hạ thì
ưa nằm nơi bãi biển còn mùa thu thì thích ngồi trầm ngâm bên cạnh đầm.
Buổi chiều thu để dành cho những đôi tình nhân ngồi bên nhau
trên ghế đá nhìn mây soi bóng, nhìn dáng núi Sinh Trung chập chờn trên sóng nước
để nhận thấy rằng bầu trời lẫn với tình yêu thu gọn lại trong một không gian vừa
đủ ấm cho đôi lứa. Tình yêu trước biển cả mênh mông hòa lẫn với hương nồng của
muối mặn là tình yêu của tuổi trẻ đang say sưa, đang ước mơ những bao la rộng mở.
Ngồi trước biển cả là để trải lòng với thiên nhiên. Ngồi bên đầm vào lúc chiều
thu để cảm nhận thêm tình tứ vào hồn.
Buổi chiều vòm trời đầy chim én. Trời trong mát thì én lượn
cao, trời âm u thì én bay là là xuống thấp. Trong màn sương mưa thu thấp thoáng
đôi cánh én chập chờn trên mặt nước hay mờ nhạt giữa lòng trời.
Đó là cảnh thu ngày trước. Bây giờ hương vị thu chỉ còn đọng
lại nơi biển Nha Trang:
Biển Nha Trang vào buổi sáng, bầu trời thấp thoáng bóng mây
thu. Sóng chập chờn vỗ nhẹ nhàng lên bờ cát. Nước trong và độ ấm đủ làm dịu
lòng người. Biển mùa hạ thì mát. Tắm buổi sáng thì đủ thời gian để ôm trọn cái
mát mênh mông vào lòng. Còn sáng mùa thu thì độ nồng ấm đủ đền bù cái lạnh của
buổi sáng mai thức dậy đi bộ từ nhà đến biển.. Bơi trong nước biển sáng mùa
thu, người tắm biển cảm nhận được làn nước ấm đến từ lòng biển xa xôi. Hơi ấm
chan hòa khắp nơi, trên ngọn từng đợt sóng nhẹ và lớp cát mịn màn dưới chân.
Bơi trong làn nước ấm ta như đang bơi giữa giòng thu. Mùa thu ở Nha Trang như
đang tụ về biển cả, như đang e ấp dưới làn da và như đang nối liền con người với
vũ trụ.
Bơi và lặn hụp trong hơi thu ấm của biển Nha Trang vừa đủ để
chờ mặt trời bắt đầu chói sáng. Người tắm biển tận mắt ngắm được nắng thu vàng
trên bờ biển Nha Trang. Những ngôi khách sạn dọc theo bờ biển được mặt trời chiếu
sáng rực rỡ. Những tấm cửa sổ nhấp nháy long lanh. Những bức tường vôi trắng
chói chang ánh nắng. Riêng khu vực viện Pasteur Nha Trang sau dẫy cây bàng lá
non xanh đậm, các bức tường sơn màu vôi vàng nhạt, yên tĩnh đằm thắm trong sắc
nắng dịu vàng. Màu vàng của nắng mùa thu như tụ đọng lại nơi đây. Trong sắc thu
vàng có độ ấm của biển nồng, của nắng thu, và của tình người Nha Trang. 
Khi rời lòng biển lên bờ, người tắm biển như thoát từ vùng ấm
để bước vào một không gian tràn đầy khí lạnh dưới ngọn gió heo may thổi từ vùng
núi xa xôi đến.. Một cái lạnh hơi se se, một hơi lạnh không khiến phải rùng
mình. Hơi lạnh của cơn gió heo may, gió mùa thu của Nha Trang. Cái lạnh vừa đủ
để người đi tắm biển choàng vội tấm khăn tắm như sợ làn hơi ấm của biển khơi
tan đi mất.
Có ai muốn đi tìm mùa thu Nha Trang giữa cái không khí nhộn
nhịp này thì xin hãy leo lên tháp Bà Thiên Y A Na lúc chiều hôm để nhìn ngắm cảnh
con sông Cù chỉ còn thấp thoáng bóng hoa lau chìm trong sương với hương thoảng
lá vàng gieo thu trong câu thơ cổ của chí sĩ Trần Quý Cáp.
Còn cảnh thu Cù Đàm đã theo mây ráng đi về quá khứ.
Nếu thực tế hơn thì xin hãy đi tắm biển vào lúc rạng đông để
cảm nhận được hơi ấm của mùa thu Nha Trang đang ôm ấp lấy biển trời vịnh Cù
Huân.
Nha Trang ơi Mùa thu lại về- Họa Mi
Nha Trang ơi mùa thu lại về
Văn Ký - Thu Phương
Nha Trang năm Đinh Dậu 2017
Quách Giao
Theo http://giaodiemonline.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét