Tản mạn về âm nhạc
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy. Tình đầy trong:
Một lần thấy bóng em qua nơi này một lần với bóng tôi
Một ngày đã có em xa nơi này một ngày với vắng tôi
Một ngày đã có em xa nơi này một ngày với vắng tôi
Em gây ra nỗi nhớ:
- Từng nỗi nhớ, trùng trùng nỗi nhớ
- Mong em qua bao nhiêu chiều, vòng tay đã xanh xao nhiều.
Em làm cho cuộc tình bay đi, tan vỡ:
- Rồi tình cũng xa khơi, phiến sầu là tháng ngày
- Cuối đời còn gì nữa đâu, đã tàn mộng mị khát khao
Đôi khi con tim hò hẹn ngậm ngùi vì một ngày mưa bắt đầu
Thế là:
Quanh em trăm năm khép lại có còn ai mang hoa tươi về yêu dấu ngồi. Em đã vĩnh viễn ra đi, em:
Bỏ trăm năm sau ngàn năm trước - Bỏ mặc tôi là tôi là ai
...Bỏ xa xôi yêu và gần gũi - Bỏ mặc tôi buồn giữa cuộc vui
Vậy thì:
Em là ai? em là ai? Tôi tìm hạt bụi bay trong cuộc đời
Có lúc, anh tự trả lời:
Em là tôi và tôi cũng là em
Tôi:
Tôi là gì? Tôi là ai? Đó là ám ảnh lớn nhất và sâu thẳm nhất của Trịnh Công Sơn. Hầu như suốt đời, anh chỉ loay hoay đi tìm bản lai diện mục của cái Tôi đơn giản mà huyền hoặc đó. Tôi của anh chẳng phải chỉ là cái chủ thể yêu đương, ngay cả trong những bản tình ca có vẻ “tình ca” nhất.
Cái Tôi ở đây đa dạng. Tôi yêu - Tôi tra vấn - Tôi đợi - Tôi bâng khuâng - Tôi yên lặng - Tôi biến dịch - Tôi là Em - Tôi là Ta - Tôi siêu thoát - Tôi cô đơn - Tôi than thở - Tôi trẻ - Tôi già - Tôi suy tư - Tôi vô thường...
Cái Tôi đó rất lạ lùng: chưa vui đã thấy buồn, chưa gần đã thấy xa, chưa đi đã thấy về, chưa sống đã thấy chết, chưa yêu đã thấy mất. Tôi loanh quanh, thắc thỏm, nghi hoặc. Tôi nhạy cảm với mọi vật, mọi sự: một chút gió, một chút nắng, một chiếc lá rơi, một cái nhìn. Cái Tôi lo lắng chuyện “một ngày” (một sát na) cho đến chuyện “trăm năm”, “ngàn năm”. Cái Tôi đó còn có một sở thích khá lạ lùng: Ru. Ru tình, ru đời, ru Ta, ru người, ru thế giới và ru... Em. Cái Tôi than thở, la hét, kêu gào, hân hoan, xao xuyến. Lại có lúc cái Tôi im lặng, thu vào bên trong, biến mình nhỏ lại và tan giữa thinh không hoặc tan trong cội nguồn. Cái Tôi đó có lúc thật cuồng ngạo: Ta phải thấy mặt trời (ghê chưa!). Cũng có lúc chỉ biết van xin: Xin mặt trời ngủ yên! (tội chưa!)
Vậy thì, Tôi không chỉ là một cá thể, lại càng không phải chỉ là cái Tôi-suy- tư. Tôi rõ ràng là một thân phận, một số kiếp, một dấu hỏi bất tận, một tìm kiếm không nguôi. “Hình dạng” cái Tôi như thế nào? Trước hết đó là một “hạt bụi hóa kiếp thân tôi” để sau cùng “tôi về làm cát bụi”. Từ hạt bụi này đến hạt bụi kia, Tôi là thực thể “mỏi ngóng tin vui” trong một tình hình hết sức tạm bợ:
Tôi nay ở trọ trần gian
Trăm năm về chốn xa xăm cuối trời
Chỗ trọ, buồn thay, cũng là chốn lưu đày:
Còn bao lâu cho thân thôi lưu đày chốn đây
...Còn bao lâu tôi xa anh xa em xa tôi
Giữa chốn đó:
Tôi như là người lạc trong đô thị một hôm đi về biển khơi
Tôi như là người một hôm quay lại vì sao vẫn cứ lạc loài
Tôi sống giữa cuộc đời, giữa mọi người nhưng tuyệt đối cô đơn:
- Trời cao đất rộng một mình tôi đi, một mình tôi đi
Trời cao đất rộng, một mình tôi về, một mình tôi về, với tôi
- Không còn ai, không còn ai, ta trôi trong cuộc đời, không chờ không chờ ai.
Chính từ cảm thức cô đơn ghê gớm đó mà Tôi khi thì “như chim xa lạ, đứng nhìn những ngày qua” khi thì “là chút vết mực nhòe”, khi thì “như đá nặng nề” và nhiều lúc “mơ hồ tưởng mình là cơn gió”. Bởi thế mà Tôi luôn luôn bất an:
Nhiều khi thấy trăm nghìn nấm mộ
Tôi nghĩ quanh đây hồ như
Những mong ước hoàn toàn vô vọng:
Tôi như mọi người mong ngày sẽ tới
Nhưng khi về lại thu mình góc tối
Trong tôi rụng đầy bao nhiêu nụ cười
Có nói được gì những tiếng bi ai
Để rồi:
Hôm nay thức dậy,
không còn thấy mặt trời
...Hôm nay thức dậy
Tôi ngẩn ngơ tôi
Hôm nay thức dậy
Mê mỏi thân tôi
Tôi là một hiện hữu hoàn toàn bế tắc. Bởi thế mà:
“Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi,
đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt,
trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt rọi xuống trăm năm...”.
Rốt cuộc, Tôi là một nghịch lý:
Còn hai con mắt khóc người một con
Còn hai con mắt một con khóc người
Con mắt còn lại nhìn một thành hai
Nhìn em yêu thương nhìn em thú dữ
Đấy! Lỗi tại cái Tôi mọi đàng. Em yêu thương cũng là từ Tôi. Mà Em thú dữ cũng là từ Tôi! Còn ai vào đó, hỡi ôi! Nhưng vĩnh viễn, Tôi vẫn là một dấu hỏi đầy nghiệt ngã:
Tôi là ai mà còn khi dấu lệ
Tôi là ai mà còn trần gian thế
Tôi là ai, là ai, là ai...mà yêu quá đời này.
Tôi là ai? Vâng, đó là một câu hỏi mà cho đến tận cuối đời, TCS vẫn
không thể tìm ra giải đáp.
Cõi thế:
Cõi thế trong nhạc Trịnh Công Sơn được diễn tả ở nhiều cấp độ, nhiều hình tượng và nhiều ý niệm khác nhau.
Trước hết, đó là những vật và sự vật gần gũi liên hệ trong đời sống hàng ngày, từ “đồi núi nghiêng nghiêng đợi chờ” cho đến “biển nhớ tên em gọi về”; từ “nắng thủy tinh” cho đến “nắng khuya”; từ “mặt trời vẫn ngủ yên” cho đến “mưa dưới chân ngà” và “một loài hoa chợt tím”; từ con trăng là “tên lãng du” cho đến “mặt đất ưu tư bỗng nở nụ cười”; từ những đường phố “mệt nhoài”, “hắt hiu” cho đến đường phố “đầy tiếng chim”; từ Sài Gòn “mưa rồi chợt nắng” về Huế “đường phượng bay mù không lối vào” cho đến Hà Nội “xôn xao con đường, xôn xao lá”; từ “những hàng cây xanh đón em áo lộng” cho đến “những mặt đường nằm câm”; từ “ngọn gió hoang vu thổi suốt xuân thì” cho đến “có nắng vàng nghèo trên lối đi xa”.
Cái thế giới gần gũi ấy phần đông đều có dáng dấp phố như Bửu Ý nhận xét: “Hình ảnh phố phô mình phân rãi trong ca khúc anh: phố xưa, phố hẹn, phố xôn xao, phố rộng, phố thênh thang, phố cao nguyên, phố nọ, phố xa lạ... Phố như là nơi triển lãm của sự sống, một đại hội đời, một nơi tập cư đủ mẫu người, một bãi thí nghiệm bao thế thái nhân tình làm thỏa lòng con người nào muốn sưu tập con người” (20)
Đó là một cõi thế cụ thể. Cõi thế của anh còn mở rộng ra trong không gian và thời gian, một cõi thế trừu tượng, siêu thực và rộng, dài đến vô cùng.
Đó là cõi thế của “nhật nguyệt trên cao, ta ngồi dưới thấp”, của “một ngàn năm trước mây qua mây qua...một ngàn năm nữa mây qua mây qua”. Đó là cõi của “bốn mùa thay lá”, “rồi mùa xuân không về mùa thu cũng ra đi”, cõi của đêm ngày u tịch, của “trong xuân thì đã thấy bóng trăm năm”. Một cõi thế luôn luôn bất ổn, có đó mất đó “vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ”, của “ngày nào vừa đến đã xa muôn trùng”. Đó là cõi “trời cao đất rộng, một mình tôi đi...Đời từ vô tận một mình tôi về”. Đó cũng là cõi của “một người về đỉnh cao một người về vực sâu”, “con diều rơi cho vực thẳm buồn theo”. Đó là cõi của “đá lăn, vết lăn trầm”, của một vườn địa đàng mù tăm mất dấu, một “paradis perdu” “qua khoang trời vắng chân mây địa đàng” hay “đêm hồng địa đàng còn in dấu chân bước quen”, chỉ còn “bài ca dao trên cồn đá”...
Tóm lại, dưới con mắt Trịnh Công Sơn, cõi đời là “một cõi bao la ta về ngậm ngùi”, trong đó:
Trăm năm vô biên chưa từng hội ngộ
Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà
buồn bã hiu hắt:
Có những bạn bè xanh như người bệnh
Có tiếng cười và tiếng khóc mênh mông
...Có những mặt người giữa phố hoang mang
vô vọng:
Dưới ngọn đèn một bóng chim qua
Giữa đường đi một người đứng gọi
Có biết gì về ngày chưa tới
không còn đấng cứu chuộc:
Chúa đã bỏ loài người, Phật đã bỏ loài người
Ba hình tượng Em, Tôi và Cõi thế trong ca từ Trịnh Công Sơn đều là hư huyễn vì bản chất của chúng là nghịch lý. Cái chất nghịch lý này được Trịnh Công Sơn diễn tả hầu như xuyên suốt sự nghiệp sáng tác của anh.
Cao Huy Thuần đã phân tích rất chi ly và đặc sắc tính cách này trong ca từ (mà ông gọi là nét nhạc):
“Đối nghịch là nét nhạc riêng của Trịnh Công Sơn. Anh nói một điều rồi anh nói điều trái lại. Như nét hỏng nằm giữa toàn bích. Bài hát này của anh đối nghịch với bài hát kia, lời một đối nghịch với lời hai, câu sau nghịch với câu trước, thậm chí hai hình ảnh nghịch nhau trong cùng một câu, trong vòng đôi ba chữ” (21)
“Có một chút của cái này và một chút của cái kia. Có một chút của cái này trong một chút của cái kia. Có một chút xuôi trong ngược. Trăm năm trong xuân thì. Chân như trong hạt lệ”... “Trong nhớ đã có quên, trong quên vẫn cứ nhớ, tưởng vơi mà đầy, trong con nước rút có hồng thủy dâng lên” (22)
Theo tôi, đó là nét nhất quán trong cái nhìn của Trịnh Công Sơn về cuộc tồn sinh. Chính bản thân anh đã diễn tả cái nhìn “nghịch lý” đó như sau:
“Tôi đã mỏi dần với lòng tin. Chỉ còn lại niềm tin sau cùng. Tin vào niềm tuyệt vọng... Và như thế, tôi đang yêu thương cuộc đời bằng nỗi lòng của tên tuyệt vọng” (23)
Ở một bài khác, anh cho biết:
“Tôi vốn thích triết học và vì thế tôi muốn đưa triết học vào những ca khúc của mình. Một thứ triết học nhẹ nhàng mà ai ai cũng có thể hiểu được như ca dao hoặc những lời ru con của mẹ” (24)
Vậy thì đã rõ, Trịnh Công Sơn, trước sau vẫn là một người “duy lý”. Anh nói về tuyệt vọng, về hư vô, về sự cô đơn, về Em, về Tôi, về Cõi thế trong tâm thức một người tỉnh táo, chứ không phải trong tâm thức của một người điên mê tuyệt vọng như cô gái thời chiến tranh “Tôi có người yêu chết trận ...hôm qua, chết thật tình cờ...”. Hơn thế nữa, đôi khi như một người ngoài cuộc, anh tỉnh táo ngắm nhìn và lý giải. ở điểm này, tôi (tác giả bài viết này, không phái cái Tôi của TCS) đồng ý với Võ Phiến khi ông cho rằng Trịnh Công Sơn mới lớn lên đã thốt lời siêu thoát như một đạo sĩ đầu râu tóc bạc chống gậy trúc dưới một chân núi nào.
Một tác giả khác, Huỳnh Hữu Ủy, nhận xét Trịnh Công Sơn đã từng “lý giải tài tình những u uất của kiếp người, nỗi hoang vu và mộng ảo nhân sinh trước thực tại mênh mông, cùng lúc đặt con người đối đầu cả trước vận mệnh lịch sử, anh cư ngụ trong cuộc đời không chỉ như một thi sĩ ca hát cái đẹp mà còn là một nhà hành giả sống cái ẩn dật bên trong” (25)
Vâng, nghệ thuật cũng là một cách lý giải đời sống. Thay vì dùng một chuỗi luận lý để tìm cách chứng minh, thuyết phục, ở đây, Trịnh Công Sơn dùng từ ngữ và hình ảnh, biểu tượng để ...hát. Anh lặp đi lặp lại mãi cùng một số ý. Một thứ triết học nhẹ nhàng như ca dao hay lời ru con, như anh phát biểu. Rõ ràng là tư tưởng Phật giáo và Lão giáo, cả dưới dạng bình dân lẫn bác học, có một dấu ấn sâu đậm và tự nhiên trong tâm thức anh. Đó là lẽ vô thường. Đó là vòng thời gian sinh tử. Đó là một cõi “sinh ký tử quy”, sống gửi thác về. Đó cũng là âm dương tương sinh tương khắc. Cũng như Kim Dung đã dùng võ học và các hình tượng nhân vật để “hiện thực hóa” các tư tưởng Phật giáo và Đạo giáo trong các bộ truyện kiếm hiệp của ông, TCS khai thác tận cùng khả năng diễn đạt và gây ấn tượng vừa bình dân vừa bác học bằng cách xào nấu ngôn ngữ, ghép từ ghép ý, đôi khi dùng thủ pháp đảo lộn cấu trúc câu và chữ, làm cho các ý tưởng và triết lý đông phương mang những dáng vẻ mới. Mặt khác, cũng phải ghi nhận ảnh hưởng của những trào lưu triết học thời thượng khá phổ biến hồi đó ở miền Nam, đặc biệt là hiện sinh, lên ca từ của TCS. Các khái niệm về phi lý, hư vô, mỏi mệt...được anh đưa vào ca
từ một cách thoải mái.
Ngoài ra, anh khai thác lối hợp âm hợp vận đa dạng cộng với âm thanh phổ thông phụ họa (nhạc gọn gàng, giai điệu đơn giản, trơn tru, phù hợp với đủ loại giọng) để đưa vào quần chúng. Ánh sáng tạo nhiều ý tưởng và hình ảnh khá ngộ nghĩnh, đôi khi vô nghĩa, nhưng lại tiềm ẩn nhiều ý nghĩa: tôi thu bóng tối, tôi thu tôi nhỏ lại. Nhiều khi tôi có cảm giác như anh đùa cợt với chữ nghĩa, vì anh biết rõ bản chất giới hạn của chúng.
Anh mặc tình thao túng, vọc giỡn. Khi thì anh khai thác những hình ảnh đầy chất thơ, khi thì rặt cả chữ nghĩa bề bộn, làm dáng (hư vô, ưu phiền...) khi thì nặng nề âm khí , khi thì nhẹ nhàng siêu thoát, khi thì tinh nghịch, thơ ngây, đôi khi có vẻ như anh muốn trêu chọc, đánh lừa cảm quan của chúng ta: “Đừng tuyệt vọng tôi ơi đừng tuyệt vọng...”. Cái gì vậy? Thực ra, anh muốn đẩy nỗi tuyệt vọng đến tận cùng của nó. “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”, bài ca trông như rất lạc quan, nhưng để ý mà xem, chúng chỉ là một niềm vui “phải đạo”, vui cho có. Niềm vui làm sao mà ta có thể chọn mỗi ngày, y như ta chọn áo chọn quần được.
Thử đọc (và nghe) một vài bản nhạc ưa thích:
Biết đâu nguồn cội (Nhịp 2/4, âm giai Đô trưởng, vừa, vui)
Em đi qua chuyến đò ối a con trăng còn trẻ - Con sông đâu có ngờ ngày kia trăng sẽ già
2. Em đi qua chuyến đò ối a trăng nay đã già - Trăng muôn đời thiếu nợ mà sông không nhớ ra
Em đi qua chuyến đò, lắng nghe con sông nằm kể - Trăng ơi trăng rất tệ, mày đi nhớ chóng về
3. Em đi qua chuyến đò ối a vui như ngày hội - Tôi xin làm quán đợi buồn chân em ghé chơi
Em đi qua chốn này ối a sao em đành vội - Tôi xin làm đá cuội và lăn theo gót hài
4. Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội - Cây trưa thu bóng dài và tôi thu bóng tôi
Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội - Tôi thu tôi bé lại, làm mưa tan giữa trời.
Bản nhạc vui tươi nhí nhảnh nghe như một bản đồng dao. Hát tập thể, có thể vừa hát vừa vỗ tay. Bài ca có bốn phiên khúc, hai phiên khúc đầu đề cập đến Trăng và Sông. Hai phiên khúc sau đề cập đến Tôi và Em. Ba thực thể chính vẫn là Tôi - Em - Cõi thế. Bài hát nêu lên hình tượng đối nghịch giữa Tôi/Em, chủ thể/đối tượng, động/tĩnh, biến dịch/bất biến.
Nguyệt ca (nhịp 2/4, âm giai Mi trưởng, nhẹ nhàng, trữ tình)
Từ khi trăng là nguyệt tôi như từng cánh diều vui - Từ khi em là nguyệt trong tôi có những mặt trời
Từ đêm khuya khi nắng sớm hay trong những cơn mưa , từ bao la em đã đến xua tan những nghi ngờ
Từ trăng xưa là nguyệt lòng tôi có đôi khi tựa bông hoa vừa mọc hân
hoan giây xuống thế
Từ khi trăng là nguyệt tôi nghe đời gõ nhịp ca - Từ khi em là nguyệt cho tôi bóng mát thật là.
2. Từ khi trăng là nguyệt, vườn xưa lá xanh tươi - Đàn chim non lần hạt cho câu kinh bước tới.
Từ khi trăng là nguyệt tôi nghe đời vỗ về tôi - Từ khi em là nguyệt câu kinh đã bước vào đời
Từ bao la em đã đến hay em sẽ ra đi vườn năm xưa còn tiếng nói tôi
nghe những đêm về
Từ trăng thôi là nguyệt một hôm bỗng nghe ra buồn vui kia là một như quên trong nỗi nhớ.
Từ trăng thôi là nguyệt tôi như giọt nắng ngoài kia - Từ em thôi là nguyệt coi như phút đó tình cờ.
3. Từ trăng thôi là nguyệt là trăng với bao la - Từ trăng kia vừa mọc trong tôi không trí nhớ
Từ trăng thôi là nguyệt hôm nao chợt có lời thưa - Rằng em thôi là nguyệt tôi như đứa bé dại khờ
Vườn năm xưa em đã đến nay trăng quá vô vi giọt sương khuya rụng xuống lá như chân ai lần về
Từ trăng thôi là nguyệt mỏi mê đá thôi lăn vườn năm xưa vừa mệt cây đam mê hết nhánh
Từ trăng thôi là nguyệt tôi như đường phố nhiều tên - Từ em thôi là
nguyệt tôi xin đứng đó một mình.
Bản nhạc trữ tình, không nhí nhảnh như bản trên. Hát một mình. Vỗ tay theo không hay nhưng thích thì vỗ tay... cũng được. Bài ca có ba đoạn, chứa hai ý chính: Khi trăng là nguyệt (hay em là nguyệt), nghĩa là Em và Tôi gặp nhau, yêu nhau thì...thế và khi trăng không còn là nguyệt (hay em không còn là nguyệt), nghĩa là Em và Tôi xa nhau, thì... thế. Bài ca nêu lên cái ý: cõi thế biến dịch theo tương quan giữa Em và Tôi và tâm thức vui buồn của Tôi. Từ Tôi mà ra Cõi thế. Tướng tự tâm sinh.
Ta để ý, trong một số bản nhạc, Trịnh Công Sơn hay đề cập đến trăng, đến mặt trời. Nhật-nguyệt được xem như biểu tượng của vũ trụ, cõi thế:
- Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
- Nhật nguyệt trên cao ta ngồi dưới thấp
Đâu cũng là trăng. Nhưng trăng trong “Biết đâu nguồn cội” (BĐNC) có tính khách quan. Nó nằm ngoài Tôi. Nó chỉ là một “tên lãng du”. Nhưng trăng trong “Nguyệt ca” (NC) gắn liền với Tôi. Nó tạo thành Cõi thế của Tôi. Nó tạo thành Tôi. Trong BĐNC, trăng chỉ là một đối sánh với Em. Trong NC, trăng là nguyệt, là em, và qua đó, trăng dính liền với Tôi, là điều kiện tồn tại của hiện sinh Tôi, trở thành bản thân Tôi. Sự chuyển biến trăng - nguyệt - em thay đổi thân thế và cảm quan của Tôi. Bởi thế mà trong BĐNC, Tôi “rong chơi” giữa đời. Còn trong NC, từ chỗ “nghe đời vỗ về tôi” đến chỗ Tôi “không trí nhớ” để cuối cùng trở thành “đứa bé dại khờ”.
Trong BĐNC, Tôi sẵn sàng “lăn theo gót hài” để rồi “làm mưa tan giữa trời”. Còn trong NC, Tôi lại bị phân thân trở thành “đường phố nhiều tên” để rốt cuộc “đứng đó một mình”.
Thú vị là ở chỗ, trong BĐNC, cái Tôi trông có vẻ siêu thoát, đầy cảm thức đạo sĩ, trong lúc ở NC, cái Tôi có vẻ phiền trược, dính líu, vướng víu với đời. NC là một thế giới đầy cảm tính, trong đó, Tôi và Em cọ xát nhau. Đó là thế giới của là và thôi là, hiện hữu và phi hiện hữu. Tôi khoái lối sử dụng chữ nghĩa ở đây: trăng - nguyệt - em. Một đánh tráo giữa danh và thực, giữa cái biểu tượng và cái cụ thể. Trăng là nguyệt hay trăng là em? Em là nguyệt hay em là trăng? Nguyệt là em hay nguyệt là trăng? Cái nào thiệt cái nào không thiệt? ...Thực ra thì, ta cảm ngay trăng - nguyệt - em tuy ba mà là một. Ngôn, mà phá ngôn. Lời, mà phá lời.
Cả hai bài tuy khác nhau, nhưng hát lên, ta cảm nhận ngay chất “thiền ca” trong khí hậu của bài hát. Nó nằm giữa những dòng chữ, ý nghĩa, hình ảnh và âm thanh. Và đồng thời, nó nằm ngay ngoài chúng. Nhiều ý và hình ảnh xuất hiện thật bất ngờ, bất ngờ đến nỗi, dù nghe đi nghe lại nhiều lần, chúng vẫn có vẻ như vừa mới bật ra đâu đây, chừng một “sát na” trước. Và điều lạ hơn nữa, nó có vẻ như “bật” từ trong ta mà ra, chứ không phải là từ Trịnh Công Sơn.
Và thêm một bài nữa. Định chấm dứt bài viết ở phần trên, nhưng chợt vừa nghe thêm một bản nhạc trong một cuốn băng:
Bài “Ra đồng giữa ngọ”.
Bài này cũng có tính cách đồng dao, đặc biệt không có Tôi mà cũng chẳng có Em. Chỉ có ba hình tượng: thằng bé, con diều giấy và yêu tinh.
Bài hát giản dị, lặp đi lặp lại một câu chuyện vui. Giữa trưa đứng bóng, một thằng nhỏ (là Tôi, là anh, là em, là con người) mang diều ra thả giữa đồng. Trong khi bay cao, con diều bỗng gặp một khuôn mặt yêu tinh. Thay vì tranh chấp đấu đá, chúng cùng bay lên bay cao giữa thinh không với nhau. Câu chuyện kết thúc đơn giản, rất đơn giản:
Thằng bé xinh xinh ra đồng giữa ngọ
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không.
...Tan trong cội nguồn.
Vâng, tan giữa hư không. Cả thằng bé. Cả con diều. Cả khuôn mặt yêu tinh. Cả Em. Cả Tôi. Cả Cõi thế. Tất nhiên, tất cả: tan trong cội nguồn.
Trần Hữu Thục
(7/6/2001 - 9/7/2001)
1. Văn Cao, Lời bạt, “Tuyển tập những bài ca không năm tháng”, tái bản lần 4, Nhà xuất bản Âm Nhạc, Việt Nam 1998, tr. 278
2. Nguyễn Xuân Hoàng, “Sổ tay”, Văn (Cali) 53 &54, số đặc biệt về Trịnh Công Sơn, tháng 5 & 6/2001, tr. 7
3. Vũ Thư Hiên, “Thương nhớ Trịnh Công Sơn”, Thế Kỷ 21 (Cali) số 145, tháng 6/2001, tr. 62
4. Bùi Bảo Trúc, “Về Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 44
5. Phạm Duy, “Hồi ký Phạm Duy III”, dẫn theo Văn, sđd, tr. 35
6. Văn Cao, Tuyển tập... đã dẫn, tr. 278
7. Phạm Văn Tuấn, “Vĩnh biệt thi sĩ du ca Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 26
8. Trịnh Công Sơn, “Ca khúc mang đến sự cảm thông giữa mọi người”, Văn, sđd, tr. 150
9. Tô Thùy Yên, “Mỗi ca khúc như một lời trăn trối”, Văn , sđd, tr. 37
10. Đặng Tiến, “TCS, đời và nhạc”, Văn, sđd, tr. 15
11. Bửu Ý, “Thay lời tựa”, Tuyển tập...đã dẫn, tr. 9
12. Trịnh Công Sơn, “Diễm của những ngày xưa”,Văn, sđd, tr. 140
13. Xem “Một bài thơ hay của TCS”, Hoàng Ngọc Hiến, dẫn theo Tạp chí Thơ (Cali) số mùa Xuân 2001, tr. 19-21
14. Trịnh Cung, “Bi kịch Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 79
15. Tô Thùy Yên, “Mỗi ca khúc như một lời trăn trối”, Văn, sđd, tr. 38
16. Sương Biên Thùy, “Thảm kịch của một thiên tài”, bài gửi riêng, chưa đăng báo.
17. Nguyễn Duy, “Tôi thích làm vua” (1987), dẫn theo Hợp Lưu 59, tháng 6 & 7/2001, tr. 63-64)
Để hiểu cái tinh thần “sống còn” này, xin trích một vài đoạn trong hai bài hát tiêu biểu thời kỳ này là:
“Huyền thoại mẹ” và “Em ở nông trường, em ra biên giới” (Cả hai bài đều không có mặt trong Tuyển tập ”Những bài ca không năm tháng”).
“Huyền thoại mẹ”:
“Huyền thoại mẹ” này thiếu hẳn cái tha thiết và cảm xúc chân thật của:
“Hát cho một người nằm xuống”:
- “Em ở nông trường, em ra biên giới”:
18. Trịnh Công Sơn, Lời mở, Tuyển tập...đã dẫn, tr. 4
19. Bùi Bảo Trúc, “Về Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 46
20. Bửu Ý, “Thay lời tựa”, Tuyển tập đd, tr. 6
21. Cao Huy Thuần, “Buồn bã với những môi hôn”, Thế Kỷ 21 số 146, tháng 6/2000, tr. 60
22. Cao Huy Thuần, bđd, tr. 61
23. Trịnh Công Sơn, “Nỗi lòng của tên tuyệt vọng”, Văn, sđd, tr. 137
24. Trịnh Công Sơn, “Để bắt đầu một hồi ức”, Văn, sđd, tr. 139
25. Huỳnh Hữu Ủy, trong Brochure triển lãm tranh Trịnh Cung, Đỗ Quang Em, Trịnh Công Sơn năm 1990 ở Sài Gòn, dẫn theo Hợp Lưu, sđd, tr. 71.
hoctro
Một Cành Củi khô
Phạm Duy
Một cành củi khô
Một tờ lá uá
Một hòn cuội to
Một làn bụi mờ
Một ngọn cỏ may
Một vài miếng giấy
Một hạt mưa bay
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một hàng rêu thưa
Một đàn kiến gió
Một nhện giăng tơ
Một ổ tò vò
Một giọng con ve kêu
Một điều con dế nói
Một lời thông reo
Một chiều xôn xao.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một mảng vai non
Một vòm tóc sáng
Một vành tai ngon
Một cổ tròn tròn
Một làn mi cong
Một vùng má nóng
Một hàm răng trong
Một bàn tay thuôn.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Cuộc đời quanh đây
Mừng là biết mấy.
họctrò
Một Cánh Hoa Rơi
Nguyễn Đình Toàn
Phai nhạt bớt sắc xuân trong vườn sớm nay
Người đi thì đi mãi đến bao giờ đây
Làm sao giữ cho hương đừng bay
Đêm trăng đỏ đầu môi
Sương toả đầu vai
Treo người trên mũi đau này
Với nước mắt khô trên tay gầy
Tình đã xa chưa sao lạnh niềm vui
Còn nhớ đến nhau không mà khóc đây
Tiếc bao ngày xanh nay đã tan thành
Khói sương mờ vây quanh từng đêm buồn
Đưa ta đi như sóng
Dồn lại từng vết nhăn
Một tiếng chim kêu thôi đủ làm xuân
Còn ngỡ vẫn nghe ra nhạc aí ân
Lùa trong trong vòm cây nắng
Áo xuân mỏng manh
Đàn đã rã hết dây bình yên
Anh xin bỏ đời anh
Em bỏ đời em
Mong hẹn lại kiếp sau đền
Sẽ kiếm thấy quê hương êm đềm
Dù có đau thương cũng còn tình riêng
Được sống với nhau dẫu đời khó khăn
Tài Liệu tham khảo: Tập nhạc "Quê Hương Thu Nhỏ" - 23 Ca khúc
Nguyễn Đình Toàn - Văn Khoa xuất bản năm 2000 - CD "Hiên Cúc Vàng".
tvmt
Một Cành Mai (Đạo Ca 5)
Phạm Duy
Người chồng khóc người vợ, người yêu khóc người yêu
Nước mắt vẫn đầy vơi, sinh tử vẫn còn đây
Đời này qua đời nọ, tử sinh vẫn còn kia.
U ù u U u u u U u u U u.
Ôi máu đã thành sông, xương người đã thành non
Hận thù như trời bể, hờn căm vẫn còn nghe
Cái chết vẫn còn kia, sao cuộc sống còn mê
Đòi thù, thì oán đời đời
Đền nhau chỉ có chút lệ thôi
U ù u U u u u U u u U u.
Nước mắt bỗng ngừng trôi, khi người đã nguyện dâng
Thân mình làm đuốc hồng, cho đòng lúa trổ bông
Cuộc sống chết nào đây ? Đau buồn sẽ đổi thay
Đem mình vào kiếp người, thoát khỏi nỗi tử sinh.
Cành mai đã rụng rơi, rơi rụng xuống cuộc đời
Một cành mai rụng rời, làn hương vẫn chẳng phai
Người không riêng của ai, nhân loại vẫn của người
Đặt mình trong dòng đời, tử sinh cũng là vui
Một cành mai, mai mãi, mãi mãi
Một cành mai, mai mãi, mãi mãi
Mãi mãi...
Hoctro
Một Cánh Pensée
Đoàn Chuẩn
MỘT GÓI NHO KHÔ MỘT CÁNH PENSÉE (1955) ĐOÀN CHUẨN
Một Chiều Đông
Tuấn Khanh
Một đêm có ánh sao trời cao tim nao nao
Đường về xôn xao
Rồi đây ai đưa em về nơi ấm êm trăng soi đầy thềm
Nhìn nhau khẽ nói câu:
"Thời gian trôi qua mau không phai lạt nhau"
Một chiều đông bên sông
Thuyền lênh đênh cặp bến
Đừng qua em ơi, sông nhuốm sương chiều
Một lần vương thương yêu
và vui không bao nhiêu
Chờ xuân tươi kheo sắc thắm muôn nơi
Chiều nay nghe chơi vơi
Nhìn chiếc lá sắp rơi, mưa giăng đầy trời
Ngời sáng, khóe mắt em mừng vui nghe qua đêm..
Thôi đừng gọi tên
tvmt
Một Chiều Mong Em Đến
Nhạc: Võ Tá Hân
Thơ: Song Nhị
Ngồi chờ em đến thăm
Ngoài sân im tiếng động
Một trời đầy nhớ mong
Anh ngồi trong song cửa
Từng giờ phút trôi qua
Bàn tay nâng niu mãi
Bài thơ tình thiết tha
Một chiều mong em đến
Đôi tay như ngỡ ngàng
Bờ môi cơn khô hạn
Nhớ nồng nàn nụ hôn
Một chiều mong em đến
Mây hững hờ trôi xuôi
Làm sao anh níu được
Áng mây bay cuối trời
Anh nghe trên lối nhỏ
Dập dìu tiếng bước ai
Bàn chân nào bước nhẹ
Chợt hồn anh hắt hiu
Anh ngờ trong cơn mộng
Thì thầm tiếng bên nhau
Như tình yêu hò hẹn
Như đợi chờ đã lâu
VTH
Một Chiều Mưa
Ngoại Quốc
Giọt mưa rơi ướt đường dài.
Muốn nói yêu anh cứ ngại ngần hoài.
Tiếng mưa xót xa hiên ngoài.
Về đâu, về đâu?
Giọt mưa đêm tối một màu.
Ngõ ấy xôn xao lá rụng ngọt ngào.
Có em mắt môi ươm sầu.
Chiều nay, chiều nay
Vắng anh có em ơ thờ.
Đem dấu mặn nồng
Hoa thắm chỉ hồng
Ai sẽ đợi chờ anh mãi...
Trời mưa, trời mưa.
Tiếng guitar khẽ ru cơn mộng.
Mây trắng chập chùng
Mưa lũ mịt mùng
Âu yếm một màu mắt nhung.
Có năm ngón tay
Với con bướm bay.
Có em tối nay
Trái tim vẫn say.
Để mặc cho ngày mai.
Giọt mưa rơi ướt đường dài.
Muốn nói yêu anh cứ ngại ngần hoài.
Tiếng mưa sẽ ru hiên ngoài.
Một chiều mưa....
Thanh Hà trình bày
Alexander T.G.
Một Chiều Mưa Bay
Nguyễn Dũng
Nhịp 4/4, chậm vừa
Phố xôn xao sao lòng vẫn thấy hoang vu
Tôi đã bước những chiều mưa sướt mướt
Ướt da mềm ướt cả trái tim khô
Tôi dừng lại bên hiên lòng hiu hắt
Thầm ước nguyện một chiều cũ mưa bay
Tôi đi tìm em giữa mưa buồn trên phố
Phố xôn xao sao lòng vẫn thấy hoang vu
Đêm lạnh ngắt mưa sầu rơi hiu hắt
Mắt ngước nhìn đất trời thấu cho ta
Trái tim này đã bao ngày khô héo
Thầm ước nguyện giọt nước ướt tim khô
Mưa mưa buồn hỡi mau về đây nhé
để cùng reo điệu nhạc xanh xao
thành cung buồn cung buồn lao đao
Ngón tay này vàng cõi hư hao
Mưa mưa buồn hỡi mau về đây nhé
để cùng ta đếm ngày tháng qua
Xin cho gặp em giữa mưa buồn trên phố
dắt dìu nhau bước về bến cũ năm xưa
cùng chấp vá một mảnh đời tan tác
Một ân tình cõi lòng và trái tim đau
Ôi than ôi bóng giáng cũ về đâu
Thầm ước nguyện em về dưới mưa bay
(Hát lại rồi nhỏ dần)
Tuyển tập "Mười Tình Khúc Nguyễn Dũng", Thời Văn xuất bản 1993
Đã do nữ ca sĩ Đoan Trang trình bày trong CD "Tình Ca Nguyễn Dũng - Đã Lỡ Yêu Em", Sound Mark Production - 1994
Bảo Trần
Một Chiều Thu
Trần Nhật Bằng
Nhịp 4/4, slowly - espressivo
Chiều nay sương rơi ướt vai người khách giang hồ,
Trời thu hiu hắt lá rơi nhẹ cuốn theo giòng.
Rồi còn tìm đâu? những năm xưa ngày ấy,
Bên nhau tiếng đàn êm đềm nhẹ lá vàng rơi.
Đàn còn vang nhịp theo tiếng xưa
Dưới trăng bên thềm vai kề ta xây ước mơ.
Chiều về lòng nhớ tới những phút ấy
Ngày nào đầy vui thơ nay khuất xa rồi .
Chiều thu đem tới với ta bao nỗi u sầu .
Còn tìm đâu thấy những khi nhịp bước trên cầu .
Mộng đẹp đầy thơ ước xây bên nhà ấm
Nay thu đã về như nhủ lòng nhớ tình xưa.
Lời 2:
Chiều thu năm ấy tới nay đã mấy thu rồi?
Cành xưa vẫn đó, gió đưa rụng lá tơi bời,
Ngược giòng thuyền trôi, mái êm đưa chèo sóng,
Sương rơi xóa mờ nhưng nàng vẫn đứng chờ mong.
Nàng chờ ai, tựa cây đứng trông.
Ánh trăng mơ màng như dìu hồn ta tới đâu?
Thuyền chàng gần ghé tới chốn bến cũ.
Nghẹn ngào nhìn nhau đây một phút êm đềm.
Chiều thu như nhắc với ta lại giấc mơ ngàn,
Đường về còn xa, tiếng chuông chùa vang bên làng,
Mộng đẹp đầy thơ, ước xây bên nhà ấm,
Nay thu đã về như nhủ lòng nhớ tình thơ.
Tài liệu tham khảo:
Ấn bản 1953, Tinh Hoa 326
AlexTG & Bảo Trần
Một Chiều Thương Nhớ (Un soir d’amour)
Lê Mộng Nguyên
Huế, 29-11-1949
Lento espressivo
Và bâng khuâng tìm người ước mơ
Hoa lá chào người khách thơ,
càng khiến lòng anh giờ xa cách
đắm buồn thiết tha
Chiều dần xuống không nguôi lòng nhớ
Người xa xăm tình này thấu chăng
Lời ước một chiều gió thu,
đường vắng mình em
và đôi mắt đắm nhìn bóng ai
Forte piano
Gió chiều mênh mông,
Chiều xưa nhớ chăng hình bóng?
Bao ngày đằm ấm nhắc chi sầu vương ngày xanh
Rồi đây sương gió duyên kiếp lỡ làng
Trời xa xăm lắm em biết đâu tìm
Lòng anh khắc khoải chờ mong
Mờ mịt trời Âu đôi lứa khóc âm thầm.
Lento espressivo
Chiều vàng có đôi chim ngừng cánh
Nguyền song song một tình đắm say
Thề ước dù đời đắng cay
Mà bóng chiều xưa màu thời gian không hề úa phai.
Hoài Thương
Một Chút Ân Tình
Trịnh Nam Sơn
Lòng sao tê tái thức suốt đêm dài
Nhìn ánh sao qua làn sương với nhiều ước mơ
Mơ tìm lại những tháng năm xưa
Ðời sao êm ái khi có anh bên mình
Và chúng ta chia từng ngọt đắng cho nhau
Còn đâu những đêm bao nụ hôn nồng nàn
Bàn tay ngất ngây quên trời đêm gần tàn
Giờ mình em đang ngồi nhớ đến anh yêu
Mình trao đến nhau ân tình ôi ngọt ngào
Mình trao đến nhau những làn hương thì thào
Giờ chỉ còn có em ngồi đây cô đơn
Yêu lòng em vẫn mãi yêu anh
Và em mong ước sẽ có một ngày
Ngày đó anh nghĩ cho tình em
Anh sẽ quay về
Hoài Thương
- Từng nỗi nhớ, trùng trùng nỗi nhớ
- Mong em qua bao nhiêu chiều, vòng tay đã xanh xao nhiều.
Em làm cho cuộc tình bay đi, tan vỡ:
- Rồi tình cũng xa khơi, phiến sầu là tháng ngày
- Cuối đời còn gì nữa đâu, đã tàn mộng mị khát khao
Đôi khi con tim hò hẹn ngậm ngùi vì một ngày mưa bắt đầu
Thế là:
Quanh em trăm năm khép lại có còn ai mang hoa tươi về yêu dấu ngồi. Em đã vĩnh viễn ra đi, em:
Bỏ trăm năm sau ngàn năm trước - Bỏ mặc tôi là tôi là ai
...Bỏ xa xôi yêu và gần gũi - Bỏ mặc tôi buồn giữa cuộc vui
Vậy thì:
Em là ai? em là ai? Tôi tìm hạt bụi bay trong cuộc đời
Có lúc, anh tự trả lời:
Em là tôi và tôi cũng là em
Tôi:
Tôi là gì? Tôi là ai? Đó là ám ảnh lớn nhất và sâu thẳm nhất của Trịnh Công Sơn. Hầu như suốt đời, anh chỉ loay hoay đi tìm bản lai diện mục của cái Tôi đơn giản mà huyền hoặc đó. Tôi của anh chẳng phải chỉ là cái chủ thể yêu đương, ngay cả trong những bản tình ca có vẻ “tình ca” nhất.
Cái Tôi ở đây đa dạng. Tôi yêu - Tôi tra vấn - Tôi đợi - Tôi bâng khuâng - Tôi yên lặng - Tôi biến dịch - Tôi là Em - Tôi là Ta - Tôi siêu thoát - Tôi cô đơn - Tôi than thở - Tôi trẻ - Tôi già - Tôi suy tư - Tôi vô thường...
Cái Tôi đó rất lạ lùng: chưa vui đã thấy buồn, chưa gần đã thấy xa, chưa đi đã thấy về, chưa sống đã thấy chết, chưa yêu đã thấy mất. Tôi loanh quanh, thắc thỏm, nghi hoặc. Tôi nhạy cảm với mọi vật, mọi sự: một chút gió, một chút nắng, một chiếc lá rơi, một cái nhìn. Cái Tôi lo lắng chuyện “một ngày” (một sát na) cho đến chuyện “trăm năm”, “ngàn năm”. Cái Tôi đó còn có một sở thích khá lạ lùng: Ru. Ru tình, ru đời, ru Ta, ru người, ru thế giới và ru... Em. Cái Tôi than thở, la hét, kêu gào, hân hoan, xao xuyến. Lại có lúc cái Tôi im lặng, thu vào bên trong, biến mình nhỏ lại và tan giữa thinh không hoặc tan trong cội nguồn. Cái Tôi đó có lúc thật cuồng ngạo: Ta phải thấy mặt trời (ghê chưa!). Cũng có lúc chỉ biết van xin: Xin mặt trời ngủ yên! (tội chưa!)
Tôi nay ở trọ trần gian
Trăm năm về chốn xa xăm cuối trời
Chỗ trọ, buồn thay, cũng là chốn lưu đày:
Còn bao lâu cho thân thôi lưu đày chốn đây
...Còn bao lâu tôi xa anh xa em xa tôi
Giữa chốn đó:
Tôi như là người lạc trong đô thị một hôm đi về biển khơi
Tôi như là người một hôm quay lại vì sao vẫn cứ lạc loài
Tôi sống giữa cuộc đời, giữa mọi người nhưng tuyệt đối cô đơn:
- Trời cao đất rộng một mình tôi đi, một mình tôi đi
Trời cao đất rộng, một mình tôi về, một mình tôi về, với tôi
- Không còn ai, không còn ai, ta trôi trong cuộc đời, không chờ không chờ ai.
Chính từ cảm thức cô đơn ghê gớm đó mà Tôi khi thì “như chim xa lạ, đứng nhìn những ngày qua” khi thì “là chút vết mực nhòe”, khi thì “như đá nặng nề” và nhiều lúc “mơ hồ tưởng mình là cơn gió”. Bởi thế mà Tôi luôn luôn bất an:
Nhiều khi thấy trăm nghìn nấm mộ
Tôi nghĩ quanh đây hồ như
Những mong ước hoàn toàn vô vọng:
Tôi như mọi người mong ngày sẽ tới
Nhưng khi về lại thu mình góc tối
Trong tôi rụng đầy bao nhiêu nụ cười
Có nói được gì những tiếng bi ai
Để rồi:
Hôm nay thức dậy,
không còn thấy mặt trời
...Hôm nay thức dậy
Tôi ngẩn ngơ tôi
Hôm nay thức dậy
Mê mỏi thân tôi
Tôi là một hiện hữu hoàn toàn bế tắc. Bởi thế mà:
“Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi,
đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt,
trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt rọi xuống trăm năm...”.
Rốt cuộc, Tôi là một nghịch lý:
Còn hai con mắt khóc người một con
Còn hai con mắt một con khóc người
Con mắt còn lại nhìn một thành hai
Nhìn em yêu thương nhìn em thú dữ
Đấy! Lỗi tại cái Tôi mọi đàng. Em yêu thương cũng là từ Tôi. Mà Em thú dữ cũng là từ Tôi! Còn ai vào đó, hỡi ôi! Nhưng vĩnh viễn, Tôi vẫn là một dấu hỏi đầy nghiệt ngã:
Tôi là ai mà còn khi dấu lệ
Tôi là ai mà còn trần gian thế
Tôi là ai, là ai, là ai...mà yêu quá đời này.
không thể tìm ra giải đáp.
Cõi thế:
Cõi thế trong nhạc Trịnh Công Sơn được diễn tả ở nhiều cấp độ, nhiều hình tượng và nhiều ý niệm khác nhau.
Trước hết, đó là những vật và sự vật gần gũi liên hệ trong đời sống hàng ngày, từ “đồi núi nghiêng nghiêng đợi chờ” cho đến “biển nhớ tên em gọi về”; từ “nắng thủy tinh” cho đến “nắng khuya”; từ “mặt trời vẫn ngủ yên” cho đến “mưa dưới chân ngà” và “một loài hoa chợt tím”; từ con trăng là “tên lãng du” cho đến “mặt đất ưu tư bỗng nở nụ cười”; từ những đường phố “mệt nhoài”, “hắt hiu” cho đến đường phố “đầy tiếng chim”; từ Sài Gòn “mưa rồi chợt nắng” về Huế “đường phượng bay mù không lối vào” cho đến Hà Nội “xôn xao con đường, xôn xao lá”; từ “những hàng cây xanh đón em áo lộng” cho đến “những mặt đường nằm câm”; từ “ngọn gió hoang vu thổi suốt xuân thì” cho đến “có nắng vàng nghèo trên lối đi xa”.
Cái thế giới gần gũi ấy phần đông đều có dáng dấp phố như Bửu Ý nhận xét: “Hình ảnh phố phô mình phân rãi trong ca khúc anh: phố xưa, phố hẹn, phố xôn xao, phố rộng, phố thênh thang, phố cao nguyên, phố nọ, phố xa lạ... Phố như là nơi triển lãm của sự sống, một đại hội đời, một nơi tập cư đủ mẫu người, một bãi thí nghiệm bao thế thái nhân tình làm thỏa lòng con người nào muốn sưu tập con người” (20)
Đó là một cõi thế cụ thể. Cõi thế của anh còn mở rộng ra trong không gian và thời gian, một cõi thế trừu tượng, siêu thực và rộng, dài đến vô cùng.
Đó là cõi thế của “nhật nguyệt trên cao, ta ngồi dưới thấp”, của “một ngàn năm trước mây qua mây qua...một ngàn năm nữa mây qua mây qua”. Đó là cõi của “bốn mùa thay lá”, “rồi mùa xuân không về mùa thu cũng ra đi”, cõi của đêm ngày u tịch, của “trong xuân thì đã thấy bóng trăm năm”. Một cõi thế luôn luôn bất ổn, có đó mất đó “vừa tàn mùa xuân rồi tàn mùa hạ”, của “ngày nào vừa đến đã xa muôn trùng”. Đó là cõi “trời cao đất rộng, một mình tôi đi...Đời từ vô tận một mình tôi về”. Đó cũng là cõi của “một người về đỉnh cao một người về vực sâu”, “con diều rơi cho vực thẳm buồn theo”. Đó là cõi của “đá lăn, vết lăn trầm”, của một vườn địa đàng mù tăm mất dấu, một “paradis perdu” “qua khoang trời vắng chân mây địa đàng” hay “đêm hồng địa đàng còn in dấu chân bước quen”, chỉ còn “bài ca dao trên cồn đá”...
Tóm lại, dưới con mắt Trịnh Công Sơn, cõi đời là “một cõi bao la ta về ngậm ngùi”, trong đó:
Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà
buồn bã hiu hắt:
Có những bạn bè xanh như người bệnh
Có tiếng cười và tiếng khóc mênh mông
...Có những mặt người giữa phố hoang mang
vô vọng:
Dưới ngọn đèn một bóng chim qua
Giữa đường đi một người đứng gọi
Có biết gì về ngày chưa tới
không còn đấng cứu chuộc:
Chúa đã bỏ loài người, Phật đã bỏ loài người
Ba hình tượng Em, Tôi và Cõi thế trong ca từ Trịnh Công Sơn đều là hư huyễn vì bản chất của chúng là nghịch lý. Cái chất nghịch lý này được Trịnh Công Sơn diễn tả hầu như xuyên suốt sự nghiệp sáng tác của anh.
Cao Huy Thuần đã phân tích rất chi ly và đặc sắc tính cách này trong ca từ (mà ông gọi là nét nhạc):
“Đối nghịch là nét nhạc riêng của Trịnh Công Sơn. Anh nói một điều rồi anh nói điều trái lại. Như nét hỏng nằm giữa toàn bích. Bài hát này của anh đối nghịch với bài hát kia, lời một đối nghịch với lời hai, câu sau nghịch với câu trước, thậm chí hai hình ảnh nghịch nhau trong cùng một câu, trong vòng đôi ba chữ” (21)
“Có một chút của cái này và một chút của cái kia. Có một chút của cái này trong một chút của cái kia. Có một chút xuôi trong ngược. Trăm năm trong xuân thì. Chân như trong hạt lệ”... “Trong nhớ đã có quên, trong quên vẫn cứ nhớ, tưởng vơi mà đầy, trong con nước rút có hồng thủy dâng lên” (22)
Theo tôi, đó là nét nhất quán trong cái nhìn của Trịnh Công Sơn về cuộc tồn sinh. Chính bản thân anh đã diễn tả cái nhìn “nghịch lý” đó như sau:
“Tôi đã mỏi dần với lòng tin. Chỉ còn lại niềm tin sau cùng. Tin vào niềm tuyệt vọng... Và như thế, tôi đang yêu thương cuộc đời bằng nỗi lòng của tên tuyệt vọng” (23)
Ở một bài khác, anh cho biết:
“Tôi vốn thích triết học và vì thế tôi muốn đưa triết học vào những ca khúc của mình. Một thứ triết học nhẹ nhàng mà ai ai cũng có thể hiểu được như ca dao hoặc những lời ru con của mẹ” (24)
Vậy thì đã rõ, Trịnh Công Sơn, trước sau vẫn là một người “duy lý”. Anh nói về tuyệt vọng, về hư vô, về sự cô đơn, về Em, về Tôi, về Cõi thế trong tâm thức một người tỉnh táo, chứ không phải trong tâm thức của một người điên mê tuyệt vọng như cô gái thời chiến tranh “Tôi có người yêu chết trận ...hôm qua, chết thật tình cờ...”. Hơn thế nữa, đôi khi như một người ngoài cuộc, anh tỉnh táo ngắm nhìn và lý giải. ở điểm này, tôi (tác giả bài viết này, không phái cái Tôi của TCS) đồng ý với Võ Phiến khi ông cho rằng Trịnh Công Sơn mới lớn lên đã thốt lời siêu thoát như một đạo sĩ đầu râu tóc bạc chống gậy trúc dưới một chân núi nào.
Một tác giả khác, Huỳnh Hữu Ủy, nhận xét Trịnh Công Sơn đã từng “lý giải tài tình những u uất của kiếp người, nỗi hoang vu và mộng ảo nhân sinh trước thực tại mênh mông, cùng lúc đặt con người đối đầu cả trước vận mệnh lịch sử, anh cư ngụ trong cuộc đời không chỉ như một thi sĩ ca hát cái đẹp mà còn là một nhà hành giả sống cái ẩn dật bên trong” (25)
từ một cách thoải mái.
Ngoài ra, anh khai thác lối hợp âm hợp vận đa dạng cộng với âm thanh phổ thông phụ họa (nhạc gọn gàng, giai điệu đơn giản, trơn tru, phù hợp với đủ loại giọng) để đưa vào quần chúng. Ánh sáng tạo nhiều ý tưởng và hình ảnh khá ngộ nghĩnh, đôi khi vô nghĩa, nhưng lại tiềm ẩn nhiều ý nghĩa: tôi thu bóng tối, tôi thu tôi nhỏ lại. Nhiều khi tôi có cảm giác như anh đùa cợt với chữ nghĩa, vì anh biết rõ bản chất giới hạn của chúng.
Anh mặc tình thao túng, vọc giỡn. Khi thì anh khai thác những hình ảnh đầy chất thơ, khi thì rặt cả chữ nghĩa bề bộn, làm dáng (hư vô, ưu phiền...) khi thì nặng nề âm khí , khi thì nhẹ nhàng siêu thoát, khi thì tinh nghịch, thơ ngây, đôi khi có vẻ như anh muốn trêu chọc, đánh lừa cảm quan của chúng ta: “Đừng tuyệt vọng tôi ơi đừng tuyệt vọng...”. Cái gì vậy? Thực ra, anh muốn đẩy nỗi tuyệt vọng đến tận cùng của nó. “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui”, bài ca trông như rất lạc quan, nhưng để ý mà xem, chúng chỉ là một niềm vui “phải đạo”, vui cho có. Niềm vui làm sao mà ta có thể chọn mỗi ngày, y như ta chọn áo chọn quần được.
Thử đọc (và nghe) một vài bản nhạc ưa thích:
Biết đâu nguồn cội (Nhịp 2/4, âm giai Đô trưởng, vừa, vui)
Biết Đâu Nguồn Cội - Khánh Ly
1. Em đi qua chuyến đò thấy con trăng đang nằm ngủ - Con sông là quán trọ và trăng tên lãng duEm đi qua chuyến đò ối a con trăng còn trẻ - Con sông đâu có ngờ ngày kia trăng sẽ già
2. Em đi qua chuyến đò ối a trăng nay đã già - Trăng muôn đời thiếu nợ mà sông không nhớ ra
Em đi qua chuyến đò, lắng nghe con sông nằm kể - Trăng ơi trăng rất tệ, mày đi nhớ chóng về
Em đi qua chốn này ối a sao em đành vội - Tôi xin làm đá cuội và lăn theo gót hài
4. Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội - Cây trưa thu bóng dài và tôi thu bóng tôi
Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội - Tôi thu tôi bé lại, làm mưa tan giữa trời.
Bản nhạc vui tươi nhí nhảnh nghe như một bản đồng dao. Hát tập thể, có thể vừa hát vừa vỗ tay. Bài ca có bốn phiên khúc, hai phiên khúc đầu đề cập đến Trăng và Sông. Hai phiên khúc sau đề cập đến Tôi và Em. Ba thực thể chính vẫn là Tôi - Em - Cõi thế. Bài hát nêu lên hình tượng đối nghịch giữa Tôi/Em, chủ thể/đối tượng, động/tĩnh, biến dịch/bất biến.
Nguyệt ca (nhịp 2/4, âm giai Mi trưởng, nhẹ nhàng, trữ tình)
Nguyệt ca - Khánh Ly - Khánh Ly
1. Từ khi trăng là nguyệt đèn thắp sáng trong tôi - Từ khi trăng là nguyệt em mang tim bối rốiTừ khi trăng là nguyệt tôi như từng cánh diều vui - Từ khi em là nguyệt trong tôi có những mặt trời
Từ đêm khuya khi nắng sớm hay trong những cơn mưa , từ bao la em đã đến xua tan những nghi ngờ
Từ trăng xưa là nguyệt lòng tôi có đôi khi tựa bông hoa vừa mọc hân
hoan giây xuống thế
Từ khi trăng là nguyệt tôi nghe đời gõ nhịp ca - Từ khi em là nguyệt cho tôi bóng mát thật là.
2. Từ khi trăng là nguyệt, vườn xưa lá xanh tươi - Đàn chim non lần hạt cho câu kinh bước tới.
Từ khi trăng là nguyệt tôi nghe đời vỗ về tôi - Từ khi em là nguyệt câu kinh đã bước vào đời
Từ bao la em đã đến hay em sẽ ra đi vườn năm xưa còn tiếng nói tôi
nghe những đêm về
Từ trăng thôi là nguyệt một hôm bỗng nghe ra buồn vui kia là một như quên trong nỗi nhớ.
Từ trăng thôi là nguyệt tôi như giọt nắng ngoài kia - Từ em thôi là nguyệt coi như phút đó tình cờ.
3. Từ trăng thôi là nguyệt là trăng với bao la - Từ trăng kia vừa mọc trong tôi không trí nhớ
Từ trăng thôi là nguyệt hôm nao chợt có lời thưa - Rằng em thôi là nguyệt tôi như đứa bé dại khờ
Vườn năm xưa em đã đến nay trăng quá vô vi giọt sương khuya rụng xuống lá như chân ai lần về
Từ trăng thôi là nguyệt mỏi mê đá thôi lăn vườn năm xưa vừa mệt cây đam mê hết nhánh
Từ trăng thôi là nguyệt tôi như đường phố nhiều tên - Từ em thôi là
nguyệt tôi xin đứng đó một mình.
Ta để ý, trong một số bản nhạc, Trịnh Công Sơn hay đề cập đến trăng, đến mặt trời. Nhật-nguyệt được xem như biểu tượng của vũ trụ, cõi thế:
- Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt
- Nhật nguyệt trên cao ta ngồi dưới thấp
Đâu cũng là trăng. Nhưng trăng trong “Biết đâu nguồn cội” (BĐNC) có tính khách quan. Nó nằm ngoài Tôi. Nó chỉ là một “tên lãng du”. Nhưng trăng trong “Nguyệt ca” (NC) gắn liền với Tôi. Nó tạo thành Cõi thế của Tôi. Nó tạo thành Tôi. Trong BĐNC, trăng chỉ là một đối sánh với Em. Trong NC, trăng là nguyệt, là em, và qua đó, trăng dính liền với Tôi, là điều kiện tồn tại của hiện sinh Tôi, trở thành bản thân Tôi. Sự chuyển biến trăng - nguyệt - em thay đổi thân thế và cảm quan của Tôi. Bởi thế mà trong BĐNC, Tôi “rong chơi” giữa đời. Còn trong NC, từ chỗ “nghe đời vỗ về tôi” đến chỗ Tôi “không trí nhớ” để cuối cùng trở thành “đứa bé dại khờ”.
Trong BĐNC, Tôi sẵn sàng “lăn theo gót hài” để rồi “làm mưa tan giữa trời”. Còn trong NC, Tôi lại bị phân thân trở thành “đường phố nhiều tên” để rốt cuộc “đứng đó một mình”.
Thú vị là ở chỗ, trong BĐNC, cái Tôi trông có vẻ siêu thoát, đầy cảm thức đạo sĩ, trong lúc ở NC, cái Tôi có vẻ phiền trược, dính líu, vướng víu với đời. NC là một thế giới đầy cảm tính, trong đó, Tôi và Em cọ xát nhau. Đó là thế giới của là và thôi là, hiện hữu và phi hiện hữu. Tôi khoái lối sử dụng chữ nghĩa ở đây: trăng - nguyệt - em. Một đánh tráo giữa danh và thực, giữa cái biểu tượng và cái cụ thể. Trăng là nguyệt hay trăng là em? Em là nguyệt hay em là trăng? Nguyệt là em hay nguyệt là trăng? Cái nào thiệt cái nào không thiệt? ...Thực ra thì, ta cảm ngay trăng - nguyệt - em tuy ba mà là một. Ngôn, mà phá ngôn. Lời, mà phá lời.
Cả hai bài tuy khác nhau, nhưng hát lên, ta cảm nhận ngay chất “thiền ca” trong khí hậu của bài hát. Nó nằm giữa những dòng chữ, ý nghĩa, hình ảnh và âm thanh. Và đồng thời, nó nằm ngay ngoài chúng. Nhiều ý và hình ảnh xuất hiện thật bất ngờ, bất ngờ đến nỗi, dù nghe đi nghe lại nhiều lần, chúng vẫn có vẻ như vừa mới bật ra đâu đây, chừng một “sát na” trước. Và điều lạ hơn nữa, nó có vẻ như “bật” từ trong ta mà ra, chứ không phải là từ Trịnh Công Sơn.
Và thêm một bài nữa. Định chấm dứt bài viết ở phần trên, nhưng chợt vừa nghe thêm một bản nhạc trong một cuốn băng:
Bài “Ra đồng giữa ngọ”.
Ra Đồng Giữa Ngọ - Hồng Nhung - Hồng Nhung
Bài hát này cũng nhịp 2/4, dòng nhạc vui tươi, nhí nhảnh, âm giai Fa trưởng.Bài này cũng có tính cách đồng dao, đặc biệt không có Tôi mà cũng chẳng có Em. Chỉ có ba hình tượng: thằng bé, con diều giấy và yêu tinh.
Bài hát giản dị, lặp đi lặp lại một câu chuyện vui. Giữa trưa đứng bóng, một thằng nhỏ (là Tôi, là anh, là em, là con người) mang diều ra thả giữa đồng. Trong khi bay cao, con diều bỗng gặp một khuôn mặt yêu tinh. Thay vì tranh chấp đấu đá, chúng cùng bay lên bay cao giữa thinh không với nhau. Câu chuyện kết thúc đơn giản, rất đơn giản:
Thằng bé xinh xinh ra đồng giữa ngọ
Ngờ đâu hội ngộ tan giữa hư không.
...Tan trong cội nguồn.
Vâng, tan giữa hư không. Cả thằng bé. Cả con diều. Cả khuôn mặt yêu tinh. Cả Em. Cả Tôi. Cả Cõi thế. Tất nhiên, tất cả: tan trong cội nguồn.
Trần Hữu Thục
(7/6/2001 - 9/7/2001)
1. Văn Cao, Lời bạt, “Tuyển tập những bài ca không năm tháng”, tái bản lần 4, Nhà xuất bản Âm Nhạc, Việt Nam 1998, tr. 278
2. Nguyễn Xuân Hoàng, “Sổ tay”, Văn (Cali) 53 &54, số đặc biệt về Trịnh Công Sơn, tháng 5 & 6/2001, tr. 7
3. Vũ Thư Hiên, “Thương nhớ Trịnh Công Sơn”, Thế Kỷ 21 (Cali) số 145, tháng 6/2001, tr. 62
4. Bùi Bảo Trúc, “Về Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 44
5. Phạm Duy, “Hồi ký Phạm Duy III”, dẫn theo Văn, sđd, tr. 35
6. Văn Cao, Tuyển tập... đã dẫn, tr. 278
7. Phạm Văn Tuấn, “Vĩnh biệt thi sĩ du ca Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 26
8. Trịnh Công Sơn, “Ca khúc mang đến sự cảm thông giữa mọi người”, Văn, sđd, tr. 150
9. Tô Thùy Yên, “Mỗi ca khúc như một lời trăn trối”, Văn , sđd, tr. 37
10. Đặng Tiến, “TCS, đời và nhạc”, Văn, sđd, tr. 15
11. Bửu Ý, “Thay lời tựa”, Tuyển tập...đã dẫn, tr. 9
12. Trịnh Công Sơn, “Diễm của những ngày xưa”,Văn, sđd, tr. 140
13. Xem “Một bài thơ hay của TCS”, Hoàng Ngọc Hiến, dẫn theo Tạp chí Thơ (Cali) số mùa Xuân 2001, tr. 19-21
14. Trịnh Cung, “Bi kịch Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 79
15. Tô Thùy Yên, “Mỗi ca khúc như một lời trăn trối”, Văn, sđd, tr. 38
16. Sương Biên Thùy, “Thảm kịch của một thiên tài”, bài gửi riêng, chưa đăng báo.
17. Nguyễn Duy, “Tôi thích làm vua” (1987), dẫn theo Hợp Lưu 59, tháng 6 & 7/2001, tr. 63-64)
Để hiểu cái tinh thần “sống còn” này, xin trích một vài đoạn trong hai bài hát tiêu biểu thời kỳ này là:
“Huyền thoại mẹ” và “Em ở nông trường, em ra biên giới” (Cả hai bài đều không có mặt trong Tuyển tập ”Những bài ca không năm tháng”).
Huyền Thoại Mẹ - Thu Hiền
Mẹ lội qua con suối - Dưới mưa bom không ngại - Mẹ nhẹ nhàng đưa lối - Tiễn con qua núi đồi...Mẹ về đứng dưới mưa - Che từng căn hầm nhỏ - Xóa sạch vết con về - Mẹ ngồi với cơn mưa...“Huyền thoại mẹ” này thiếu hẳn cái tha thiết và cảm xúc chân thật của:
“Hát cho một người nằm xuống”:
Hát Cho Một Người Nằm Xuống - Khánh Ly
Vùng trời nào đó anh đã bay qua - Chỉ còn lại đây những sáng bao la - người tình rồi quên , bạn bè rồi xa - ôi tháng năm, những dấu chân là vết bụi mờ...- “Em ở nông trường, em ra biên giới”:
Em Ở Nông Trường Anh Ra Biên Giới - Mắt Ngọc
... Xa nông trường ra biên giới, có đôi khi đi không trở lại - Nhưng trong lòng nghe tiếng nói, những gian nan sẽ đo lòng người - Từ biên giới xa, chốn em sương mù, rừng sâu tìm những lối mòn qua - Từng khi nắng mưa, lẫn đêm nằm nhớ màu đất trời quen quá chốn quê nhà - Khi qua rừng, khi qua suối, thấy vui theo bước chân đồng đội - Trong những ngày gian nguy ấy biết bao nhiêu những câu chuyện đời. Bài hát thuộc loại cổ động phong trào, đại loại như “Tiếng chày trên sóc Bom Bo” hay “Bài ca năm tấn”18. Trịnh Công Sơn, Lời mở, Tuyển tập...đã dẫn, tr. 4
19. Bùi Bảo Trúc, “Về Trịnh Công Sơn”, Văn, sđd, tr. 46
20. Bửu Ý, “Thay lời tựa”, Tuyển tập đd, tr. 6
21. Cao Huy Thuần, “Buồn bã với những môi hôn”, Thế Kỷ 21 số 146, tháng 6/2000, tr. 60
22. Cao Huy Thuần, bđd, tr. 61
23. Trịnh Công Sơn, “Nỗi lòng của tên tuyệt vọng”, Văn, sđd, tr. 137
24. Trịnh Công Sơn, “Để bắt đầu một hồi ức”, Văn, sđd, tr. 139
25. Huỳnh Hữu Ủy, trong Brochure triển lãm tranh Trịnh Cung, Đỗ Quang Em, Trịnh Công Sơn năm 1990 ở Sài Gòn, dẫn theo Hợp Lưu, sđd, tr. 71.
hoctro
Một Cành Củi khô
Phạm Duy
Tâm ca 6 - Một cành củi khô (Phạm Duy) - Phạm Duy
(Saigon-1965)
Một tờ lá uá
Một hòn cuội to
Một làn bụi mờ
Một ngọn cỏ may
Một vài miếng giấy
Một hạt mưa bay
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một hàng rêu thưa
Một đàn kiến gió
Một nhện giăng tơ
Một ổ tò vò
Một giọng con ve kêu
Một điều con dế nói
Một lời thông reo
Một chiều xôn xao.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một mảng vai non
Một vòm tóc sáng
Một vành tai ngon
Một cổ tròn tròn
Một làn mi cong
Một vùng má nóng
Một hàm răng trong
Một bàn tay thuôn.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Cuộc đời quanh đây
Mừng là biết mấy.
họctrò
Một Cánh Hoa Rơi
Nguyễn Đình Toàn
Một Cánh Hoa Rơi - Khánh Ly - Khánh Ly
Một cánh hoa rơi thôi đủ làmPhai nhạt bớt sắc xuân trong vườn sớm nay
Người đi thì đi mãi đến bao giờ đây
Làm sao giữ cho hương đừng bay
Đêm trăng đỏ đầu môi
Sương toả đầu vai
Treo người trên mũi đau này
Với nước mắt khô trên tay gầy
Còn nhớ đến nhau không mà khóc đây
Tiếc bao ngày xanh nay đã tan thành
Khói sương mờ vây quanh từng đêm buồn
Đưa ta đi như sóng
Dồn lại từng vết nhăn
Một tiếng chim kêu thôi đủ làm xuân
Còn ngỡ vẫn nghe ra nhạc aí ân
Lùa trong trong vòm cây nắng
Áo xuân mỏng manh
Đàn đã rã hết dây bình yên
Anh xin bỏ đời anh
Em bỏ đời em
Mong hẹn lại kiếp sau đền
Sẽ kiếm thấy quê hương êm đềm
Dù có đau thương cũng còn tình riêng
Được sống với nhau dẫu đời khó khăn
Tài Liệu tham khảo: Tập nhạc "Quê Hương Thu Nhỏ" - 23 Ca khúc
Nguyễn Đình Toàn - Văn Khoa xuất bản năm 2000 - CD "Hiên Cúc Vàng".
tvmt
Một Cành Mai (Đạo Ca 5)
Phạm Duy
Một Cành Mai - Thái Thanh
Em bé khóc đòi cha, như mẹ khóc đòi conNgười chồng khóc người vợ, người yêu khóc người yêu
Nước mắt vẫn đầy vơi, sinh tử vẫn còn đây
Đời này qua đời nọ, tử sinh vẫn còn kia.
U ù u U u u u U u u U u.
Ôi máu đã thành sông, xương người đã thành non
Hận thù như trời bể, hờn căm vẫn còn nghe
Cái chết vẫn còn kia, sao cuộc sống còn mê
Đòi thù, thì oán đời đời
Đền nhau chỉ có chút lệ thôi
U ù u U u u u U u u U u.
Nước mắt bỗng ngừng trôi, khi người đã nguyện dâng
Thân mình làm đuốc hồng, cho đòng lúa trổ bông
Cuộc sống chết nào đây ? Đau buồn sẽ đổi thay
Đem mình vào kiếp người, thoát khỏi nỗi tử sinh.
Cành mai đã rụng rơi, rơi rụng xuống cuộc đời
Một cành mai rụng rời, làn hương vẫn chẳng phai
Người không riêng của ai, nhân loại vẫn của người
Đặt mình trong dòng đời, tử sinh cũng là vui
Một cành mai, mai mãi, mãi mãi
Một cành mai, mai mãi, mãi mãi
Mãi mãi...
Hoctro
Một Cánh Pensée
MỘT GÓI NHO KHÔ MỘT CÁNH PENSÉE (1955) ĐOÀN CHUẨN
Một Chiều Đông
Tuấn Khanh
Một chiều đông (Tuấn Khanh) - Mai Hương
Dù mai em đưa anh về nơi không mái tranh xa xôi lạnh lùngMột đêm có ánh sao trời cao tim nao nao
Đường về xôn xao
Rồi đây ai đưa em về nơi ấm êm trăng soi đầy thềm
Nhìn nhau khẽ nói câu:
"Thời gian trôi qua mau không phai lạt nhau"
Một chiều đông bên sông
Thuyền lênh đênh cặp bến
Đừng qua em ơi, sông nhuốm sương chiều
Một lần vương thương yêu
và vui không bao nhiêu
Chờ xuân tươi kheo sắc thắm muôn nơi
Chiều nay nghe chơi vơi
Nhìn chiếc lá sắp rơi, mưa giăng đầy trời
Ngời sáng, khóe mắt em mừng vui nghe qua đêm..
Thôi đừng gọi tên
tvmt
Một Chiều Mong Em Đến
Nhạc: Võ Tá Hân
Thơ: Song Nhị
Một Chiều Mong Em Đến - Khắc Dũng
Hôm nay chiều thứ bảyNgồi chờ em đến thăm
Ngoài sân im tiếng động
Một trời đầy nhớ mong
Anh ngồi trong song cửa
Từng giờ phút trôi qua
Bàn tay nâng niu mãi
Bài thơ tình thiết tha
Một chiều mong em đến
Đôi tay như ngỡ ngàng
Bờ môi cơn khô hạn
Nhớ nồng nàn nụ hôn
Một chiều mong em đến
Mây hững hờ trôi xuôi
Làm sao anh níu được
Áng mây bay cuối trời
Anh nghe trên lối nhỏ
Dập dìu tiếng bước ai
Bàn chân nào bước nhẹ
Chợt hồn anh hắt hiu
Anh ngờ trong cơn mộng
Thì thầm tiếng bên nhau
Như tình yêu hò hẹn
Như đợi chờ đã lâu
VTH
Ngoại Quốc
Một Chiều Mưa - Thanh Hà
Trời mưa, trời mưaGiọt mưa rơi ướt đường dài.
Muốn nói yêu anh cứ ngại ngần hoài.
Tiếng mưa xót xa hiên ngoài.
Về đâu, về đâu?
Giọt mưa đêm tối một màu.
Ngõ ấy xôn xao lá rụng ngọt ngào.
Có em mắt môi ươm sầu.
Chiều nay, chiều nay
Vắng anh có em ơ thờ.
Đem dấu mặn nồng
Hoa thắm chỉ hồng
Ai sẽ đợi chờ anh mãi...
Trời mưa, trời mưa.
Tiếng guitar khẽ ru cơn mộng.
Mây trắng chập chùng
Mưa lũ mịt mùng
Âu yếm một màu mắt nhung.
Có năm ngón tay
Với con bướm bay.
Có em tối nay
Trái tim vẫn say.
Để mặc cho ngày mai.
Giọt mưa rơi ướt đường dài.
Muốn nói yêu anh cứ ngại ngần hoài.
Tiếng mưa sẽ ru hiên ngoài.
Một chiều mưa....
Thanh Hà trình bày
Alexander T.G.
Một Chiều Mưa Bay
Nguyễn Dũng
Nhịp 4/4, chậm vừa
Một chiều mưa bay Sáng tác Nguyễn Dũng
Tôi đi tìm em giữa mưa buồn trên phốPhố xôn xao sao lòng vẫn thấy hoang vu
Tôi đã bước những chiều mưa sướt mướt
Ướt da mềm ướt cả trái tim khô
Tôi dừng lại bên hiên lòng hiu hắt
Thầm ước nguyện một chiều cũ mưa bay
Tôi đi tìm em giữa mưa buồn trên phố
Phố xôn xao sao lòng vẫn thấy hoang vu
Đêm lạnh ngắt mưa sầu rơi hiu hắt
Mắt ngước nhìn đất trời thấu cho ta
Trái tim này đã bao ngày khô héo
Thầm ước nguyện giọt nước ướt tim khô
Mưa mưa buồn hỡi mau về đây nhé
để cùng reo điệu nhạc xanh xao
thành cung buồn cung buồn lao đao
Ngón tay này vàng cõi hư hao
Mưa mưa buồn hỡi mau về đây nhé
để cùng ta đếm ngày tháng qua
Xin cho gặp em giữa mưa buồn trên phố
dắt dìu nhau bước về bến cũ năm xưa
cùng chấp vá một mảnh đời tan tác
Một ân tình cõi lòng và trái tim đau
Ôi than ôi bóng giáng cũ về đâu
Thầm ước nguyện em về dưới mưa bay
(Hát lại rồi nhỏ dần)
Đã do nữ ca sĩ Đoan Trang trình bày trong CD "Tình Ca Nguyễn Dũng - Đã Lỡ Yêu Em", Sound Mark Production - 1994
Bảo Trần
Một Chiều Thu
Trần Nhật Bằng
Nhịp 4/4, slowly - espressivo
Một Chiều Thu - Khánh Ly - Khánh Ly
Lời 1:Chiều nay sương rơi ướt vai người khách giang hồ,
Trời thu hiu hắt lá rơi nhẹ cuốn theo giòng.
Rồi còn tìm đâu? những năm xưa ngày ấy,
Bên nhau tiếng đàn êm đềm nhẹ lá vàng rơi.
Đàn còn vang nhịp theo tiếng xưa
Dưới trăng bên thềm vai kề ta xây ước mơ.
Chiều về lòng nhớ tới những phút ấy
Ngày nào đầy vui thơ nay khuất xa rồi .
Chiều thu đem tới với ta bao nỗi u sầu .
Còn tìm đâu thấy những khi nhịp bước trên cầu .
Mộng đẹp đầy thơ ước xây bên nhà ấm
Nay thu đã về như nhủ lòng nhớ tình xưa.
Lời 2:
Chiều thu năm ấy tới nay đã mấy thu rồi?
Cành xưa vẫn đó, gió đưa rụng lá tơi bời,
Ngược giòng thuyền trôi, mái êm đưa chèo sóng,
Sương rơi xóa mờ nhưng nàng vẫn đứng chờ mong.
Nàng chờ ai, tựa cây đứng trông.
Ánh trăng mơ màng như dìu hồn ta tới đâu?
Thuyền chàng gần ghé tới chốn bến cũ.
Nghẹn ngào nhìn nhau đây một phút êm đềm.
Chiều thu như nhắc với ta lại giấc mơ ngàn,
Đường về còn xa, tiếng chuông chùa vang bên làng,
Mộng đẹp đầy thơ, ước xây bên nhà ấm,
Nay thu đã về như nhủ lòng nhớ tình thơ.
Tài liệu tham khảo:
Ấn bản 1953, Tinh Hoa 326
AlexTG & Bảo Trần
Một Chiều Thương Nhớ (Un soir d’amour)
Lê Mộng Nguyên
Huế, 29-11-1949
Lento espressivo
Một chiều thương nhớ | Hát Hay Hay Hát
Một chiều nhớ em trên đường vắngVà bâng khuâng tìm người ước mơ
càng khiến lòng anh giờ xa cách
đắm buồn thiết tha
Chiều dần xuống không nguôi lòng nhớ
Người xa xăm tình này thấu chăng
Lời ước một chiều gió thu,
đường vắng mình em
và đôi mắt đắm nhìn bóng ai
Forte piano
Gió chiều mênh mông,
Chiều xưa nhớ chăng hình bóng?
Bao ngày đằm ấm nhắc chi sầu vương ngày xanh
Rồi đây sương gió duyên kiếp lỡ làng
Trời xa xăm lắm em biết đâu tìm
Lòng anh khắc khoải chờ mong
Mờ mịt trời Âu đôi lứa khóc âm thầm.
Lento espressivo
Chiều vàng có đôi chim ngừng cánh
Nguyền song song một tình đắm say
Thề ước dù đời đắng cay
Mà bóng chiều xưa màu thời gian không hề úa phai.
Hoài Thương
Một Chút Ân Tình
Trịnh Nam Sơn
Một Chút Ân Tình - Trịnh Nam Sơn - Trịnh Nam Sơn
Khi người yêu tôi đã ra điLòng sao tê tái thức suốt đêm dài
Nhìn ánh sao qua làn sương với nhiều ước mơ
Mơ tìm lại những tháng năm xưa
Ðời sao êm ái khi có anh bên mình
Và chúng ta chia từng ngọt đắng cho nhau
Còn đâu những đêm bao nụ hôn nồng nàn
Bàn tay ngất ngây quên trời đêm gần tàn
Giờ mình em đang ngồi nhớ đến anh yêu
Mình trao đến nhau ân tình ôi ngọt ngào
Mình trao đến nhau những làn hương thì thào
Giờ chỉ còn có em ngồi đây cô đơn
Yêu lòng em vẫn mãi yêu anh
Và em mong ước sẽ có một ngày
Ngày đó anh nghĩ cho tình em
Anh sẽ quay về
Một Chút Ân Tình - Lưu Bích
Lưu Bích trình bàyHoài Thương
Trần Hữu Thục
Theo http://www.noimai.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét