Thứ Bảy, 17 tháng 6, 2017

Mùa thu trong tình ca Việt Nam

Mùa thu trong tình ca Việt Nam
Khác với miền Nam chỉ có 2 mùa mưa nắng, ở nhiều nơi trên thế giới vào MÙA THU lá trổ màu vàng, đỏ, cam, nâu thật đẹp. Buổi sáng có nhiều sương mù, cảnh vật mờ ảo, đẹp như ở Đà Lạt quê hương mình. Buổi trưa có nắng vàng hanh và gió heo may rơi rụng lá vàng, thật thơ mộng làm xao xuyến những tâm hồn nghệ sĩ. Nhưng cái đẹp, cái diễm ảo MÙA THU không phải chỉ ở lá vàng rực rỡ và rơi theo gió, mà ở tiết thu và tình thu, nhờ thế mà MÙA THU là một đề tài rất phong phú trong thi ca, âm nhạc Việt Nam. Tùy theo sức phong phú của tâm hồn mà các văn thi sĩ đã sáng tác những vần thơ, những dòng nhạc bất hủ đi sâu vào lòng người. Lạc vào những thế giới huyền diệu của cảnh đẹp MÙA THU, người thường cũng cảm thấy rung cảm bâng khuâng ... 
Mời các bạn đến với MÙA THU trong thi ca Việt Nam!. 
"Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường… Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và đầy giá lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm Nay Tôi Đi Học..." Tôi còn nhớ mãi bài "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh hồi mới lên trung học đệ nhất cấp. Do đó mùa thu vẫn là đề tài được bàn tán muôn thủa bởi những nhà văn, nhà thơ hay những nhạc sĩ trong kho tàng văn chương hay âm nhạc Việt Nam. Người ta ca tụng mùa thu, bối cảnh mùa thu được dàn dựng trong những tác phẩm của họ như những không gian lá vàng rơi hay những chia ly buồn bã. Tôi yêu mùa thu từ bản chất, yêu cả những bản nhạc mùa thu. Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài này, tôi cố gắng đưa ra một số bài tiêu biểu của những nhạc sĩ đã sáng tác những tác phẩm về mùa thu. Tôi vốn thích bản thu ca tiền chiến của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn - Từ Linh. Cuối thập niên 50 khi tôi còn học tiểu học, thầy giáo của tôi di cư từ miền Bắc vào. Ông có một tâm hồn nhạc sĩ, chính ông đã để lại trong tôi một ấn tượng thật tuyệt vời của một mùa "Thu quyến rũ":
"Anh mong ch mùa thu
Tr
i đất kia ng màu xanh lơ
Đàn bướm kia vui đùa trên muôn hoa
Bên nh
ng bông hng đẹp xinh
Anh mong ch
mùa thu
Dìu th
ế nhân vào chn thiên thai
Và cánh chim ng
p ngng không mun bay
Mùa thu quy
ến rũ anh ri "
Trong bối cảnh buồn bã nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói về mùa thu của ông qua đi khi "Nhìn những mùa thu đi". Thu đi và để lại cho chúng ta những chia ly, những nuối tiếc sầu rơi, những ý nghĩ riêng tư man mác trong tâm hồn:
"Nhìn nhng mùa thu đi
Em nghe s
u lên trong nng
Và lá r
ng ngoài song
Nghe tên mình vào quên lãng
Nghe tháng ngày ch
ết trong thu vàng ..."
Khi người ta yêu nhau thì mọi thứ đều từ thiện, người ta sẽ cho nhau tất cả, từ những tháng ngày, những tặng phẩm quý báu, cho con tim, cho nhau kỷ niệm, ... với nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, ông cho người tình cả một bầu trời mùa thu tuyệt vời về nhạc và lời ca. Bài "Mùa thu cho em" được ra đời năm 67. Chính bài ca này đã đánh thức tôi những cái đáng yêu của một mùa thu tình ái:
"Em có nghe mùa thu mưa giăng lá đổ
Em có nghe nai vàng hát khúc yêu
đương
Và em có nghe khi mùa thu t
i
Mang ái ân mang tình yêu t
i
Em có nghe, nghe h
n thu nói
Mình yêu nhau nhé ..."

Mùa thu là mùa của nỗi buồn, của chia tay, của những mối tình dang dở. Ở tuổi còn đi học, những nam sinh vẫn có những kỷ niệm đến đứng ngẩn Ngơ ở cổng trường con gái như những cửa trường Gia Long, Nguyễn Bá Tòng, Sương Nguyệt Ánh hay Trưng Vương. Để rồi "Em tan trường về, mưa bay mờ mờ, anh trao vội vàng chùm hoa mới nở, ép vào cuốn vở”. Người con gái như đóa hoa hồng, hoa pensé, hoa mimosa hay hoa phượng hồng như môi em. Một nụ hôn đầu ngất ngây để rồi nhung nhớ mãi mãi về sau. Mùa Hạ đến rồi mối tình chia ly vì lý do nào đó… Để rồi khi sang mùa thu, mùa tựu trường cô gái Trưng Vương nhìn lá vàng rơi ngoài đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, theo gió heo may vi vu để nhớ đến người bạn trai xưa với nụ hôn đầu nồng nàn. Nhà thơ nữ Nguyễn Thị Lệ Thanh đã sáng tác bài thơ "Trưng Vương, khung cửa mùa thu", và nhạc sĩ Nam Lộc đã soạn thành một ca khúc ghi dấu những mối tình nhẹ nhàng, nỗi bâng khuâng, những xao xuyến của tuổi học trò:
"Tim em chưa chưa nghe rung qua mt ln!
Làn môi em ch
ưa hôn ai cho tht gn
Tình tr
n mong manh như lá me xanh Ngô ngác rơi nhanh
Thu gi
ăng heo may che bóng cây lnh này
Ng
ười cho em nghe câu nh thương tng ngày
Ng
ười mang cho em quen môi hôn ngt mm
Tình cho tim em rung nh
ng đêm lnh lùng
N
ng vn vương nh gót chân
Tr
ưng Vương vng xa anh ri
Mùa thu
đã qua mt ln
Ch
t nghe bâng khuâng lá rơi đầy sân...
Mùa thu của những tình tự yêu đương, đã lôi cuốn người nhạc sĩ đã dùng bối cảnh thu ca như trong nhiều tác phẩm của ông về mùa thu, Phạm Anh Dũng đã tâm sự những nồng nàn, những cụm từ truyền cảm của ông qua bài "Gọi mùa thu mơ":
"Anh gi mùa thu mơ
M
t sm thu sương m
Nai vàng
đạp trên lá
B
ước tng bước xa xa...
Anh g
i mùa thu mơ
Tr
i sm sông không b
Lá vàng r
ơi lác đác
D
u dàng cơn gió bay
Anh h
n mùa thu sang..."
Mùa thu để chúng ta ru người tình. Khi mùa thu tới người nhạc sĩ hát khúc thu ca để dìu người yêu vào giấc điệp bình yên, Đức Huy đã ru người tình của mùa thu như sau:
"Hôm mùa thu gió hát bài ca cũ
Mùa thu lá vàng bay
Anh ru em ng

Bài ca dao ta v
n hát khúc u thơ
N
ng vàng m sui nước dt mây thu
Ng
p ngng trôi gic mơ
Anh ru em ng

Dài c
ơn mê thương yêu y
Nh
ng ngày còn ái ân..."
Còn mùa thu của Từ Công Phụng thì như thế nào? Ông ru người yêu về với mùa thu dịu dàng, du dương với những lối ru nhẹ nhàng, dấu yêu của mây ngàn bay, hãy nghe bài "Mùa thu mây ngàn":
"Bun vương mây ngàn giăng khp li
Mùa thu b
ơ vơ đến bên tri
Ru tóc em su
i ngun
G
i hn trong gió thu bun
Ngày mai chúng mình xa nhau r
i
C
m tay em nhìn sao không nói ..."
Tuần rồi tôi tình cờ được nghe bài "Dáng thu", người nhạc sĩ đã âu yếm so sánh vẻ đẹp kiều diễm, đài các của mùa thu như người thiếu nữ trong những dòng nhac thu ca. Nhật Vũ đã dìu người tình qua vũ điệu Tango:
"Dáng thu vơi bun như thương nh ai
Dáng thu v
đây mùa thu ơi ai có hay
Ta v
n ngm mây tri
Th
ương v tóc buông lơi
Th
ương nh mãi n cười
B
môi xinh như mng
T
ngày em đi
Đã bao ln thu v ri ?"
Lại một tình cờ khác tôi lắng nghe tiếng đàn của một người nhạc sĩ Mai Đức Vinh bên phương trời Canada, ông cho chúng ta nghe một bản tình ca quyến luyến và nhiều vương vấn của người thiếu nữ trong giấc mơ thu của ông "Thu về hôm nao", thơ Phạm Anh Dũng:
".....Này em nhé mt nâu qua rng thu
Trong bóng th
i gian nh tiếng sương mù
Chi
u rơi lá chín thương em hương la
Anh nh
t thu v xây tím áng thơ
Chi
u sao hoang vng vàng phai sc lá
Anh vi
ết tình thu trên môi em thôi"
Một chiều thu đến để rồi Phan Bá Chúc đã làm thơ, đã phổ nhạc từ khung trời yêu thương Đà Lạt qua ca khúc thật trữ tình và đáng yêu, "Tôi có em chiều thu":
"Chiu phai mây trng trôi
Trôi qua dòng
đời mun phin
Chi
u nay tôi thy em gi nng lên
Chi
u thu tôi em tôi em như mt tình c va đến
Bàn chân em e th
n, bàn tay em thơ di
V
i vàng con chim bé v cánh bay lên cao
Đời cho tôi có em trong mt chiu không mong đợi
Đời cho tôi có em trong thu v hương tình ti
Bàn tay thôi e th
n, bàn chân thôi thơ di
Chi
u nay con chim én líu lo thương đời"
Mùa thu 75 đã làm bao nhiêu con tim điêu đứng, Ngô Thụy Miên khi ra xứ ngồi đã chia sẻ tâm tư của ông qua bài "Thu Sàigòn" như sau:
"Em hi anh mùa thu Saigòn
N
ng còn vương vương trên hàng ph vng
Em h
i anh mùa thu Saigòn
N
ước mt bây gi có như mưa tuôn..."
Từ miền trung nam nước Mỹ, nhạc sĩ Đỗ Duy Thụy đã bộc lộ tâm sự của ông khi mùa thu về tại Houston với những nhung nhớ mùa chia ly của tình yêu trong bài "Thu vàng nổi nhớ":
"Theo bước chân em đi thu vàng
Tình
ơi sao đến mun màng
N
i nh mang theo cung đàn
Bu
n vương trên bao tháng năm
Đời mt rng thu hoang vng
M
ơ em là nng xuân sang
H
n anh mng cũ chưa tan
Tình theo lá thu vàng"

Trong nỗi khắc khoải khôn nguôi, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đã tưởng nhớ đến mùa thu năm cũ khi nhìn về người tình
Cũng vì mùa thu năm cũ vơi đầy nhung nhớ, Ngô Thụy Miên âu yếm nhìn vào ánh mắt người tình với bài "Thu trong mắt em":
"Ri mt mùa thu ti cho mt em bun trong nng
M
u tình hôn tóc ri ru má em hng say đắm ...
Ô hay mùa Thu l
i v cho mình giăng hn hò
G
i tên nhau khi chiu đến
Mây Thu v
n vương đan ngp li đi
Ái ân theo h
n vút cao Vết mơ tình xõa tay mm..."
Nếu mùa thu được dùng như biểu tượng của sự ra đi hay sự chia ly để rồi dứt khoát một cuộc tình buồn não nề nào đó. Trong bối cảnh buồn của mùa thu ở vườn Luxemburg với ngập xác lá vàng rơi. Nhạc sĩ Pha.m Trọng Cầu đã viết bài "Mùa thu không trở lại" để nói lên nỗi sầu tan tác của ông:
"Em ra đi mùa thu, mùa thu không tr li
Em ra
đi mùa thu, sương m giăng âm u
Em ra
đi mùa thu, mùa thu không còn na
Đếm lá mùa thu, đo su ngp tim tôi"
Cũng như sự chia ly từ mùa thu dang dỡ, người yêu sẽ tìm quên lãng mùa thu sầu úa vì tình đã chết trong lòng khi niềm cô đôn chợt đến mà nhạc sĩ Nam Lộc ghi nhận qua bài "Anh đã quên mùa thu":
"Bây gi là mùa thu
Chi
u vng khói sương mù
Hàng cây khô s
u úa
Hiu h
t đứng trong mưa
M
ưa như l tình xưa
L
thm mãi cho va
L
thương hoa phượng rũ
Em có nghe mùa thu ..."

Mùa thu về với khung trời Paris của Cung Trầm Tưởng, nhà thơ này đã kể về chuyện tình mùa thu với nàng kiều nữ tóc nâu người địa phương bên vườn Luxemburg. Bài thơ "Mùa thu Paris" đuoc nhạc sĩ Pha.m Duy phổ thành một nhạc phẩm đã đi vào dĩ vãng của Saigon một thời xa xưa:
"Mùa thu Paris, tri but ra đi
H
n em quán nh, hn em quán nh
R
ượu rưng rưng ly đỏ tràn tr ...
Mùa thu âm th
m bên vườn Lc Xâm
Ng
i quen ghế đá, ngi quen ghế đá
Không em bu
t giá t tâm
Mùa thu n
ơi đâu, người em mt nâu
Tóc vàng s
i nh, tóc vàng si nh
Ch
mong em chín đỏ trái su.."
Từ một phương trời nào đó Phạm Anh Dũng âu yếm thì thầm với người em gái mắt nâu của mình bằng những lời yêu dấu để thăm chừng khi nào mùa thu của tình yêu thực sự đến. Nếu Phạm Trọng Cầu hay Trịnh Công Sơn nhìn mùa thu đi với nỗi niềm tiêu cực thì tương phản thì Pham Anh Dũng lại nhìn mùa thu ở khía cạnh tích cực. Nào chúng ta hãy nghe lời hát của Phạm Anh Dũng qua bài "Mùa thu về chưa em nhỉ":
"Này yêu du, mùa thu v chưa nh
G
i mây trôi em th tóc bay đi
H
t long lanh rơi nht lá thay mu
Tình xanh bi
ếc, xanh mu đôi mt nâu ...
Này yêu d
u, mùa thu v lá đổ
Dòng sông xanh trôi v
mãi xa xôi
M
u quan san loang nht tím khung tri
Chi
u thu vàng mình anh vi em..."
Trong một buổi chiều thu lá úa vàng rơi, tôi nhâm nhi ly cà phê của mùa thu vàng trong một cửa tiệm café’ Starbucks tại Boston, lòng bỗng bâng khuâng lên nỗi nhớ nhà, những rộn rã vì nhớ Givral hay La Pagode của Saigon năm xưa. Trong khung cảnh mùa thu dù là Boston, Paris hay Toronto, trong tôi mùa thu vàng của nhạc sĩ Cung Tiến vẫn đẹp đẽ hơn với lời thơ và ý nhạc. Nhịp điệu Valse vui tươi với lòng bồi hồi khi lang thang trên đường phố Nguyễn Bỉnh Khiêm hay Gia Long hoặc Lê Thánh Tôn gần nhà tôi ở với những chiếc lá vàng rơi đã làm xao xuyến tâm hồn:
"Mt mình đi lang thang trên đường,
H
ng hôn xung, chiu thm muôn hương
Chi
u hôm qua mình tôi bâng khuâng
Có mùa thu v
, tơ vàng vương vương...
Chi
u hôm qua lang thang trên đường
Nh
nh, bun bun vi chán chường
Chi
u hôm nay tri nhiu mây vương
Có mùa thu vàng bao nhiêu là h
ương"
Mùa thu về người nhạc sĩ thiếu vắng bóng hình người yêu, trong mùa thu hôn mê của nỗi niềm cô đơn, Ngô Thụy Miên đã sáng tác bài "Chiều nay không có em" vào năm 1965 như sau:
"Chiu nay mình lang thang trên ph dài
Không có em ai chung b
ước di nhau gin hn
Không có em
đường xưa giăng mt mây trôi
Chi
u nào hai đứa chung đôi
L
ng nhìn mùa thu lá rơi ...
R
i mai mình em thôi trên ph người
Sao m
t nhung không nui tiếc khát khao đợi ch
Không có em còn ai th
ương lá thu bay
Còn ai v
ương vn cơn say
Đời gian di cô đơn mình ta."
Trong cái tâm tình bơ vơ về mùa thu chia ly, những nỗi cơ đơn buồn tẻ của tâm hồn đã tạo ra bản nhạc "Thu bơ vơ" buồn man mác tâm tư, thơ của thi sĩ Võ Mỹ Ngọc, nhạc Mai Đức Vinh:
"Hàng cây trơ nhánh bơ vơ cui mùa
Nàng thu gi
n chi lá rơi đầy sân
S
u dâng đơn côi năm tháng phai tàn
Heo may gió thu se l
nh
Nghe tâm h
n thương nh xa xăm
R
ng thu thay lá công viên ghế bun
Ch
ai v ngang ghé thăm ngh chân
Qu
nh hiu mây bay giăng xám con đường
N
ơi đây đếm bao thu vàng
Quê nhà xa cách
đại dương..."
Vũ Đức Sao Biển góp mặt vào vườn thơ nhạc mùa thu qua bài "Thu hát cho người". Lời nhạc lẳng lơ với người tình mùa thu của ông, rồi nỗi thống trách khi nàng bỏ ra đi. "Thu hát cho người" như là một khúc ca buồn thảm:
"Dòng sông nào đưa người tình đi bin bit
Mùa thu nào
đưa người v thăm bến xưa....
Ta v
n ch em dưới gc sim già đó
Để hái dâng người mt đóa đẫm tương tư...
Gi
a thu vàng bên đồi sim trái chín
M
t mình ta khóc tui thơ rơi
Th
i gian nào trôi bnh bng trên thân phn người
Bi
t ly nào không mun phin trên đầu môi
Màu vàng lên, biêng bi
ếc ánh chiu rơi
Nh
c hi mong ta hát vì xa người
Thu hát cho ng
ười, thu hát cho người, người yêu ơi"
Trong đầu thập niên 70, người ta không thể quên một bản nhạc tình thu bất hủ của nhạc sĩ Phạm Duy, phổ từ thơ của thi hào Guillaume Apollinaire. Bài "Mùa thu chết" đã ray rứt nói lên những thương nhớ khôn nguôi của một mùa thu tàn úa, những ai oán tiếc thương của người tình vẫn mặn nồng chờ đợi sự trở lại của mùa thu yêu đương có nhau... 
"... Ta ngt đi mt cm hoa thch tho
Em nh
cho: Mùa thu đã chết ri
Ôi ngát h
ương thi gian mùi thch tho
Em nh
cho rng ta vn ch em
V
n ch em, vn ch em, vn ch
V
n ch... đợi em."
Thi sĩ lừng danh Paul Verlaine của Pháp Quốc đã mang nỗi xúc động bồi hồi khi diễn tả bài thơ mùa thu của ông qua bài "Chansons D'automne" như sau:
"Les sanglots longs
Des violons
De l'automne
Blessent mon coeur
D'une langeur monotone
Tout suffocant
Et blême, quand
Sonne l'heures
Je me souviens
Des jours anciens
Et je pleure..."

Bài thơ này được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc lời Việt mang tên "Thu ca điệu ru đơn":
"Mùa thu nc n ơ
Ti
ếng th ơ ơ ơ dài
Ti
ếng vĩ cm, bun ơi mùa thu ơi!
Lòng ta kh
n kh ơ
V
i mi ý y y mòn
Ti
ếng thu bun, bun ơi điu ru đơn
Ngh
n ngào tê tái, nghn ngào tê tái
Khi gi
đim, ta ngi ta nh
Nh
ng ngày nào xưa
Nh
ng ngày nào xưa, và ta khóc lóc
Và ta khóc lóc ..."
Nước mắt đã rơi khi mùa thu về vì mùa thu buồn bã, khi hàng cây trút lá nghĩa trang đìu hiu, Phạm Duy đã mơ tả một mùa thu đầy nước mắt trong cơn mưa thu... của bài "Nước mắt mùa thu":
"Nước mt mùa thu khóc ai trong chiu
Hàng cây trút lá ngh
ĩa trang đìu hiu
T
ng chiếc, tng chiếc l khô vàng héo
Bu
n thương tng kiếp nm trong m héo tên người đời quên
N
ước mt mùa thu khóc than trin miên
N
ước mt mùa thu khóc trong đêm dài
Mùa thu ch
i vơi tiếng mưa bun rơi"
Mùa thu với mưa rơi buồn hiu hắt, giọt nước mắt rơi như giọt mưa sầu nhân thế. Ơi, hồn thu đến để gieo bao nỗi buồn như trong bài "Giọt mưa thu" của nhạc sĩ Đặng Thế Phong:
"Ngoài hiên git mưa thu thánh thót rơi
Tr
i lng u bun mây ht hiu ngng trôi
Nghe gió tho
ng mơ h trong mưa thu
Ai khóc ai than h
! ....
H
n thu ti nơi đây gieo bun lây
Lòng v
ng muôn b không liếp che gió v
Ai n
c n thương đời
Chân buông mau d
ương thế bao la su"
Giọt mưa thu không hẳn chỉ biểu hiện trong thơ mùa thu của Đặng Thế Phong hay Phạm Duy, mà nó còn được nhạc sĩ Lê Quang diễn tả qua bài "Mùa thu dưới mưa"... thu về dưới mưa để nhớ em những nụ hôn đầu và thấp thoáng bóng em đi khi chiều nhạt phai:
".... Mt mùa thu anh đứng trong mưa
Ch
em lá rơi vàng đầy sân
Và th
i gian như cũng trôi theo mùa thu
Bóng chim cây v
đâu
Có nu
i tiếc nhng n hôn đầu gi phai
Bóng d
ĩ vãng như rơi cui chiu mùa thu
Nh
em mùa thu dưới mưa
Nh
em mùa thu dưới mưa
Gió cu
i chn xa bước chân em chiu phai
L
p khut ni đau nhng mun phin chôn du
Th
p thng bóng xa vết thương đau thi gian
N
ng tt cui ph chiếc lá c ngm ngùi"
Mùa thu của Lê Quang với vết thương lòng khi em ra đi, còn trơ vơ chiếc lá ngậm ngùi. Nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương nối tiếp với khúc hát bơ vơ khi mùa thu thiếu vắng em, để rồi cỏ hoa xanh xao chết từ bao giờ và để lá vàng rụng rơi dâng sầu lòng này em có hay? Chúng ta hãy nghe bài "Mùa thu không em":
"Mùa thu không em anh bun mt mình
C
hoa xanh xao chết t ngày nào
Mùa thu không em r
ng thu mông mênh
Lá vàng r
ng su em có hay đâu....
Mùa thu không em giá bu
t tim anh
Tình yêu mong manh mây tr
i nương cánh
Mùa thu không em, mùa thu không em
Núi
đồi ngã bóng chiu ht hiu."
Mùa thu là mùa của sự đổi thay, của những chuyển mình trong thiên nhiên, sự thay đổi thiên nhiên đó nhiều khi rất gần gũi với sự thay đổi của con người . Nữ nhạc sĩ Nguyễn Linh Chi đã phổ bài thơ "Dạ khúc mùa thu" của thi sĩ Phạm Ngọc thành một nhạc phẩm nói lên những tâm trạng của người thi sĩ đa cảm này về mùa thu, bài hát sáng tác theo thể điệu boston, mang âm hưởng của nét nhạc du dương, buồn vời vợi tâm tư:
"Mùa thu chiếc lá chuyn mình
Tr
ơ nhng nhánh sương
V
t nng cui chy quanh dãy ph
Ti
ếng th dài, chiu nghiêng mình,
Ti
ếng th dài tơi
Ánh tr
ăng thu qun qui,
Không thoát kh
i
Cõi s
ương màu nhim
N
a bên này nh na bên kia
Ch
n hư vơ ai ngi xõa tóc
Đêm loài nai lc c li v"
Nếu dưới rừng thu có những con nai lạc lối trong nỗi nhớ bâng khuâng tìm đến với nhau, thì trên không trung cũng có những vì sao lạc lối khi tìm kiếm lẫn nhau như "Hai vì sao lạc", một bản tình ca mùa thu rất trữ tình do nhạc sĩ Anh Việt Thu sáng tác:
"Người v, mt mùa thu gió heo may
V
đâu có nh chăng nhng vì sao long lanh
Đưa tin người đêm không trăng
Nói sao nên l
i, lòng bun như chiu rơi
Ng
ười v, người v đâu nh ta chăng?
Ng
ười đi mi lá thu vàng rơi làm ta bâng khuâng
Nh
ư ánh mây chiu lam trong sương
B
ước đi âm thm lòng bun như chiu rơi
Nghe ch
ăng thu ơi để lá rơi chi hi
G
i lòng thương nh ai nhiu"
Riêng với mùa thu của Văn Phụng có sương thu giăng phủ một không gian tĩnh mịch, lãng mạn theo thể điệu valse chậm, có nàng, có chàng, từ đồi núi xuống dưới biển khơi trong bài "Sương thu":
"Sương thu xung ri
Trên núi
đồi dưới bin khơi
S
ương thu trng ngn đang xung dn
Kh
p trn gian mơ h sương xung ri
Trên m
t người ướt làn môi
M
ơ màng trên áo chàng
V
ương tóc nàng sương thm tràn ...
Âm th
m riêng ta vn mơ
Th
m ta vn còn mơ"
Mùa thu của Trường Sa không có sương thu như mùa thu của Văn Phụng, nhưng lại có mây mù và mưa nhiều …, mưa rơi êm đềm của một cuộc tình gắn bó, nhung nhớ về mưa thu. Trường Sa đã tả ý tưởng của ông trong bài "Mùa thu trong mưa":
"... Gi mùa thu quên lãng
Vào ti
ếng mưa rơi êm đềm
Tr
i còn mưa ướt thêm
Bi
ết ly ai chia hn ti
Tr
i mưa thu lm mây
Còn b
ước em đi quên v
Vòng tay ôm l
loi
Cho mình còn mãi th
ương nhau...
Chuy
n ngày xưa biết sao
M
i cánh chim bay phương nào
Còn ngày xuân
m êm
Cho mình g
i tiếng yêu em."
Mưa thu không dứt tiếng mưa rơi vào mùa thu của thi sĩ Như Nguyên, và cũng là nhạc sĩ Vũ Thư Nguyên. Chuyện tình thu của ông cũng không kém phần mộng mơ và lãng mạn trong bài "Thu Đã Về":
"... Thu, Thu đã v ri em gái yêu
Nh
t chiếc lá vàng
Anh nghe tình ch
m ươm mơ
Mây gi
ăng giăng trên cành nh
Th
n th nghe lá đổ...
Nghe gió lùa … Nghe mong ch
người mt nai
Thu
đã v ri em có thy
M
ưa đầu mùa mưa ướt c hn ai
M
ưa rơi rơi mưa hiu ht đêm dài
Thu
đã v ri để ai thương nh ai ?
Mùa thu vẫn mưa, không những trong bối cảnh ở Việt Nam của nhiều nhạc sĩ, mà còn mưa cả một khung trời Paris của Phạm Ngọc và Vũ Hữu Toàn qua bài "Mưa Paris - Mùa thu của tôi", thơ Phạm Ngọc, nhạc Võ Hữu Toàn. Bài hát đưa ta viếng kinh đô Paris trong cơn mưa thu, giòng nước mưa đã trôi theo con sông Seine u buồn vào mùa thu của Phạm Ngọc:
"Paris bun gia tri thu
C
ơn mưa ùa theo hi h
Ti
ếng đàn cùng tiếng gió
Th
dài thành nhng cơn mưa
Em là mùa thu c
a tôi
Ch
ng đợi ch sao lai đến
C
ũng đành mt ln li hn
Sông Seine bu
n quá xa xôi..."
Nếu như Phạm Ngọc, Cung Trầm Tưởng và Phạm Trọng Cầu đem chúng ta vào mùa thu Paris của phương Tây thì ngược lại nhạc sĩ Hồng Thi Thơ đưa chúng ta trở lại phương Ðông với xứ hoa anh đào, có kiều nữ geisha trong áo kimono cổ truyền của đất Phù Tang qua bài "Mùa thu Đông Kinh":
"Lc trong Đông Kinh
V
a khi mùa thu gieo thương nh
Làm tôi ng
ơ ngn nhìn qua hn thơ
Chi
ếc áo bun kimono
Đôi thiên nga trong h
Cô geisha trên b

Thi
ết tha trong mong ch...
Mùa thu Ðông Kinh
G
i đôi hình bóng trong giây phút
Ch
trơng bước đi tìm tâm tình nhau
B
ước đi tìm duyên ngày sau
Trong ti
ếng hát mơ màng
Trong ánh n
ng ng ngàng
Xao xuy
ến lá thu vàng."
Chúng ta đã nhắc đến mùa Thu Paris, những lá vàng ở vườn Lục Xâm Bảo, hay là mùa thu ở Đông Kinh, làm chúng ta liên tưởng đến mùa Thu ở quê hương. Không có nhiều nhạc sĩ nhắc đến mùa thu Sài Gòn, Sài Gòn thân yêu chỉ có hai mùa mưa nắng. Cái nắng chói chang của Sài Gòn đã làm nhà thơ Nguyên Sa nghĩ đến người em gái mặc áo lụa Hà Ðông "nắng Saigòn, anh đi mà chợt mát. Bởi vì em mặc áo lụa Hà Ðông". Cũng có nhiều nhạc sĩ thường nhắc đến ngày mưa dài ở Sài Gòn – tưởng chừng như bất tận. Nhưng mùa Thu ở Hà Nội đã là đề tài của biết bao nhà thơ, nhà văn, họa sĩ, nói chung là những nghệ sĩ đã kể nhau nghe về Hà Nội trong ký ức, như một Hà Nội của Mai Thảo, rồi một Hà Nội của họa sĩ Bùi Xuân Phái và một Hà Nội của Trịnh Công Sơn,… Hà Nội là mùa Thu, và mùa thu là Hà Nội: 
"Hà Nội mùa thu
Cây cơm ngui vàng,
Cây bàng lá
đỏ
N
m k bên nhau, ph xưa nhà c
Mái ngói thâm sâu
Hà N
i mùa thu, mùa thu Hà Ni
Mùa hoa s
a v thơm tng ngn gió
Mùa c
m xanh v, thơm bàn tay nh"
Hà Nội với những phố Cổ ngày cuối thu, buổi chiều sương phủ, đi lang thang ngồi phố, mùi hoa Sữa lãng đãng trong gió thoảng làm chúng ta không quên được mùa thu Hà Nội. Hà Nội, cuối thu, trời se se lạnh, ngày xưa các cô gái Hà Thành mặc áo nhung, cổ quàng khăn voan tím đã làm trái tim bao chàng trai rung động. Như khi một "tiểu thư Hà Nội" nhớ người yêu ở phương xa, đã đi lang thang trong phố Cổ, đã ra Hồ Gươm, soi bóng mình, soi tương lai của mình và nước mắt của nàng lăn xuống như những hạt mưa bụi như mưa phùn như trong một bài thơ của Phạm Chung do nhạc sĩ Phạm Anh Dũng phổ thành ca khúc "Mùa Xuân ngồi song cửa":
"Có phi mùa thu đã qua
Em lang thang qua ph
phường Hà Ni
M
t h Gươm pha sương, em soi đời u ti
Mùa c
m hng không đợi
Em nh
ai mà mưa bi bay?"
"Mùa thu Ðông Kinh" của Hồng thi Thơ cho thấy hình ảnh của cô geisha mong chờ người lữ khách thì mùa thu của Lưu Trọng Lư cho thấy một hình ảnh vô cùng đẹp đẽ của người cô phụ Việt Nam trông ngóng kẻ chinh phu trở về từ một tiền tuyến xa xôi, cái hình ảnh tiêu biểu thật đáng yêu của bao người phụ nữ Việt Nam trong bất cứ cuộc chiến nào suốt dòng lịch sử của dân tộc. Bài "Tiếng Thu" được nhạc sĩ Lê Thương phổ nhạc với nhịp chậm 4/4, hợp âm Fa trưởng:
"Em không nghe mùa thu
D
ưới trăng m thn thc
Em không nghe r
o rc
Hình
nh k chinh phu
Trong lòng ng
ười cô ph...
Em không nghe r
ng thu
Lá thu kêu xào x
c
Con nai vàng ng
ơ ngác
Đạp trên lá vàng khô".
Nhật Tâm
Theo http://forum.trungtamasia.com/

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Thơ viết cho ai

Thơ viết cho ai? Trước tiên, nhà thơ viết cho chính anh ta. Theo kiểu nói của Đức Phật, tôi là bằng hữu của chính tôi. Trong con người của...