Đàm Thanh Sơn - Một tài danh Toán - Lý Việt Nam

Đàm Thanh Sơn - Một tài danh Toán - Lý Việt Nam

1. XUẤT THÂN

Gần đây rộ lên một số bài viết về Đàm Thanh Sơn - nhà khoa học Việt Nam. Nay, để tìm hiểu thêm về tài danh Toán - Lý Việt Nam này, tôi xin điểm qua về xuất thân dòng họ của Đàm Thanh Sơn.

Họ Đàm Thận nguyên gốc làng Me, xã Minh Đức, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là thôn Hương Mạc, xã Hương Mạc, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Một trong các cụ tổ họ là cụ Đàm Thận Huy (1463-1526), là trung thần nhà Lê, từng làm Thượng thư Bộ Lại, Bộ Lễ, Bộ Hình, người rất giỏi thơ văn, từng là một ngôi sao văn chương trong "nhị thập bát tú" Tao Đàn do Lê Thánh Tông làm chủ soái. Khi về trí sĩ ở quê, cụ dạy học có uy tín lớn. Học trò của cụ nhiều người đỗ đạt cao. Một trong số ấy là Trạng nguyên Nguyễn Giản Thanh (người đương thời có câu chuyện về ông: Trạng Me đè Trạng Ngọt), người là tác giả của bài phú tuyệt tác: "Phượng thành xuân sắc phú" viết về kinh thành Thăng Long.

Khi cụ Huy dạy học, một hôm tan học mà trời mưa to kéo dài, học trò không về được, cụ bèn ra vế đối cho các trò: Vũ vô kiềm tỏa năng lưu khách (Mưa không có xiềng xích mà giữ được khách ở lại). Các trò thi nhau đối lại, duy có trò Thanh là đối hay hơn cả: Sắc bất ba đào dị địch nhân (Sắc đẹp không có gươm đao mà đuổi được giặc). Thầy Huy khen hay, trò Thanh cũng một phần nổi tiếng do khẩu khiếu văn chương.

Lại có chuyện về họ Đàm đặt mộ Tổ rất phát đạt, nhiều người đỗ đạt cao mãi mãi sau này. Chuyện kể lại rằng cụ Huy được biết tiếng thầy địa lý Tả Ao tiên sinh (Quê Hà Tĩnh), nên đón thầy về đặt mộ cho nhà mình. Thầy Tả Ao trước khi đặt mộ lại thử thách gia chủ rất kỹ lưỡng. Một đêm, cụ kêu đau bụng đòi đi ngoài mà không chạy được , đòi một trong ba cô con gái của gia chủ cõng cụ đi, ba cô đều từ chối. Sau đó cô con dâu tự nguyện cõng cụ đi rất chu đáo. Ngày hôm sau cụ Tả Ao cắm đất mộ cho gia chủ mà sau này họ Đàm Thận làm ăn, công danh phát đạt nhưng nối đời đều có con gái đi lấy chồng thiên hạ, không có con bị chồng bỏ, về sống cô độc đến già. Những chuyện đó là tâm linh, bí ẩn. Nhưng thực tế dòng họ này là rất phát đạt và có chuyện như vậy. Thời chống Mỹ cứu nước có Giáo sư Đàm Trung Đồn - một trong những người có công lớn trong việc nghiên cứu cải tiến tên lửa SAM-2, chống nhiễu B52, rà phá bom mìn ở vịnh Bắc Bộ, được tặng thưởng Huân chương cao quý. Giáo sư Tiến sĩ Đàm Trung Đồn là chú ruột của Đàm Thanh Sơn. Dòng họ Đàm còn có nhiều người khác nổi tiếng, trong đó có Đại tướng Đàm Quang Trung, tướng Đàm Ngụy, GSTS Đàm Văn Nhuệ, GSTS Đàm Quốc Trụ. Thời phong kiến có: Thượng thư Đàm Thận Giản, Hoàng giáp Đàm Cư, Quốc sư Đàm Công Hiệu, Trung nghị đại phu Đàm Thận Liêm,...!.

Đàm Thanh Sơn sinh năm 1969 (Kỷ Dậu), là con ông Đàm Trung Bảo - Giáo sư Dược học và bà Nguyễn Thị Hảo - Phó Giáo sư, Tiến sĩ sinh hóa.

2. SỰ NGHIỆP

Ngay từ nhỏ Đàm Thanh Sơn đã nổi tiếng là "Thần đồng toán học". Khi học lớp 2 (hệ 10 năm) Trường cấp 1-2 Bà Triệu, Hà Nội cậu bé Sơn đã giải được khá nhiều bài toán khó của lớp 10. Thời kỳ học cấp 3 Sơn được tuyển vào học lớp chuyên Toán của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Lúc đó hạt giống tốt lại càng có điều kiện để phát triển rực rỡ .

Năm 1984, khi mới 15 tuổi cậu đã vinh dự có mặt trong Đội thi học sinh giỏi Toán Việt Nam tham dự cuộc thi Toán quốc tế tại Tiệp Khắc, và Sơn đã đạt số điểm tột bậc 42 / 42 điểm, nhận tấm Huy chương vàng rạng rỡ.

Từ đó mở ra con đường tiến thân cho khoa học mênh mông. Khi 22 tuổi (1991) Sơn tốt nghiệp xuất sắc Trường ĐH tổng hợp Moscow. Lúc 26 tuổi (1995) Sơn nhận Bằng Tiến sĩ vật lý hạng ưu tú tại Viện nghiên cứu Hạt nhân Moscow.

Từ 1995 đến 1999 anh là nghiên cứu sinh sau Tiến sĩ tại Mỹ.

Từ 1999 đến 2002 anh được mời làm Giáo sư Vật lý tại Đại học Colombia, Đại học Washington; từ tháng 9-2012 là Giáo sư Đại học Chicago (Hoa Kỳ). Chính tài năng Toán học Việt Nam Ngô Bảo Châu từ 2010 đã được mời làm Giáo sư Toán học tại đây.

Tri thức đỉnh cao Toán - Lý của Đàm Thanh Sơn được các nhà khoa học kỳ cựu, lừng danh của châu Âu, châu Mỹ đánh giá rất cao. Do có khả năng toàn diện về toán học và vật lý hiện đại mà anh đã vận dụng những kiến thức trong nhiều chuyên ngành Toán - Lý tưởng chừng như nó biệt lập nhau, để giải quyết những bài toán vô cùng phức tạp của vật lý hiện đại.

Giáo sư Edward Brucher (Hoa Kỳ) đánh giá về anh: "Đàm Thanh Sơn đã công bố nhiều công trình lớn, nhưng chúng tôi tin chắc rằng những công trình xuất sắc nhất của anh vẫn đang ở phía trước". Còn Giáo sư Emil Martinec - Giám đốc Viện Enrico Fermi thì nhận xét "Đàm Thanh Sơn là một trong số rất ít nhà vật lý lý thuyết đứng đầu thế hệ anh, là tinh hoa hiếm thấy; công trình của anh có tầm ảnh hưởng rộng lớn bậc nhất". Ngoài ra, anh cùng hai nhà khoa học quốc tế P.K Kovtun và A.O Starinets đạt thành công kỳ diệu trong lĩnh vực vật lý lý thuyết siêu dày, nguyên lý toàn ảnh, lý thuyết lỗ đen lượng tử.

Chúng ta hy vọng và chúc cho Đàm Thanh Sơn đạt được đỉnh cao trong nghiên cứu khoa học của mình. Và anh là người cùng với không nhiều của Việt Nam chứng tỏ cho thế giới thấy được tầm vóc của người Việt Nam trong khoa học hàng đầu của thế giới đương đại.

3. THAY LỜI KẾT

Nhìn toàn cảnh những bức tranh về Đàm Thanh Sơn thấy rằng các yếu tố tác thành nên một con người thành đạt như vậy là do bề dày truyền thống của gia đình, dòng họ (có một chút tâm linh nào chăng?); sự giáo dục chu đáo của liên kết mật thiết: gia đình - nhà trường - xã hội; có yếu tố nhân tài trời phú, có mảnh đất tốt cho nhân tài phát triển.

Qua Đàm Thanh Sơn và những tài năng đất Việt khác cho chúng ta tự hào về khả năng vô cùng lớn của người Việt trong mọi lĩnh vực. Có nhà khoa học có uy tín lớn đã đánh giá: "Các công trình đã công bố của Đàm Thanh Sơn có thể được xét trao giải thưởng Nô ben Vật lý". Điều đó có thể còn là sớm, song chúng ta mong chờ tương lai gần anh sẽ được vinh hạnh đó. Và khi đó tất yếu là vinh dự chung của người Việt Nam chúng ta!.

VŨ TỪ SƠN

Theo http://newvietart.com/