Bóng mây chiều 1

Bóng mây chiều 1

Phần Thứ Nhất

I.

- Chị bảo em bài tính này với. Gớm! Khó quá, thày giáo chưa giảng cho em.

Cô Chi đang ngồi trầm ngâm khâu áo, nghe em hỏi bỗng ngảnh sang phía em ngồi.

- Đâu? Đưa chị xem!

"Một người mẹ chết đi, để lại cho hai con một cái gia tài...".

Một người mẹ chết đi! Câu ấy nhắc lại cái cảnh thương tâm vô hạn trong đời nàng.

Một buổi chiều về cuối thu năm trước - ngày cha nàng còn tòng sự ở Bắc Ninh - trên giường bệnh mẹ Chi hấp hối. Bà mắc bệnh đã hơn hai tháng nhưng vẫn cố gượng vì không muốn để phiền não cho chồng con. Mãi đến khi tự biết mình khó qua được nạn, bà mới bảo người nhà đánh giây thép gọi nàng. Lúc Chi về tới nhà thì mẹ nàng đã gần đuối sức, nhưng thấy con gái yêu, bà lại tươi ngay nét mặt rồi cầm tay nàng mà căn dặn:

- Trời bắt mẹ con ta phân ly lúc này thực là nghịch cảnh... nhưng mẹ biết làm thế nào... Vậy con có thương mẹ thì phải thay mẹ mà trông nom em nó sao cho được nên người... Mẹ...

Nói đến đây bà thương tâm quá nên òa ra khóc, không nói được hết câu. Một lúc sau hồn bà lìa khỏi xác.

- Chị nghĩ gì thế? Bao nhiêu hở chị?

Chi đang lẩn mẩn nghĩ đến cảnh đau lòng nghe em nhắc bỗng giật mình cúi xuống vờ đọc lại bài tính rồi bảo em cách làm. Làm xong, Quý gấp sách lại hớn hở nói:

- Phần của người con trưởng lại bằng hai người con thứ, vô lý quá! Phải đều chứ lỵ...

Chi mỉm cười:

- Sao em lại bảo là vô lý?

- Vì nếu me có để cho chúng mình cái gia tài ấy thì chắc chị để cả cho em, chị nhỉ!

Câu nói ngây thơ của Quý khiến Chi cảm động đến rớm rớm nước mặt. Nhưng, muốn giấu em, nàng nói lảng:

- Thôi em học đi không thầy lại đánh cho. Mà mới hôm qua phải nhịn cơm mà em vẫn chứng nào tật ấy.

Quý vâng lời vừa mở sách ra học vừa phàn nàn:

- Chúng mình khổ quá chị nhỉ. Động một tý là thầy đánh, trước còn me, me yêu em lắm cơ. Sáng nào em cũng được ăn bánh tây sữa mà bây giờ thì phải nhịn đói đi học, thầy ác quá!

Chi thở dài:

- Độ ấy me đi dạy học được nhiều tiền mà lại. Bây giờ me mất thầy nghèo rồi, lấy tiền đâu mà ăn hoang?

- Nghèo ngay! Thầy ăn một tháng trăm ba chả nhẽ lại không cho em mỗi ngày được hai xu ăn quà hay sao? Hai nhân với 30 là... 2 lần 3 là 6... là sáu hào. Có sáu hào thì vằn vẽo gì mà bảo không có. Chẳng qua chỉ tại thầy ghét em đấy thôi. Em còn nhớ năm ngoái me mua cho em đôi giầy tây mà thầy lườm mãi.

Nghe em nói liến thoắng người thiếu nữ chỉ thở dài. Khuôn mặt xinh xắn lộ ra vẻ lo buồn vô hạn.

Bỗng ở ngoài có tiéng giầy lẹp kẹp. Quý lắng tai nghe rồi hốt hoảng:

- Chết, thầy đã về!

Nói xong, cậu cất tiếng học bài, Chi cũng bỏ chiếc áo đang khâu mà vội vàng xuống bếp để giúp thằng ở sắp cơm, vẻ mặt lo sợ như thấy ma hiện hình.

Mười lăm phút sau, cả nhà ngồi quây quần xung quanh chiếc bàn tròn trong buồng khách, ăn bữa cơm chiều. Trên mặt tủ chè, cây đèn búp măng lập lòe chiếu sáng vì cổ đèn đã hở. Ai nấy đều lặng thinh như những người xa lạ.

Khói cơm nghi ngút, mùi sào nấu thơm tho. Cũng đồ ăn ấy, cũng cha con ấy, mà xưa kia - ngày mẹ còn - cứ đến bữa cơm là Quý hớn hở như con chim há mỏ đón mồi. Thế mà nay, ngồi co ro trên chiếc ghế, cậu chẳng tươi cười, chẳng nói những câu: "Chị chan canh cho em... me cho con xin miếng cá!". Cậu ủ rũ ngẩn ngơ như con chim non mất mẹ.

- Thằng Quý không ăn đi? Ngồi đực cái mặt ra đấy à?

Nghe dì nói, cậu vội vàng cầm bát đũa, ấp úng mời:

- Thầy xơi cơm, dì xơi cơm... chị...

Ông Bình vẫn giữ thái độ nghiêm trang bí mật. Ông ăn rất thong thả, chốc chốc lại buông bát ngồi im, cặp mắt đăm đăm như theo đuổi một ý tưởng gì thâm thúy.

Mà vẻ mặt ông thâm trầm thế nào thì bà lặng lẽ như thế. Bà ngồi cũng thanh cảnh, cầm đũa cũng thanh cảnh, nhai cũng nhỏ nhẻ như sợ gẫy răng. Khổ nhất là cặp mắt lim dim của bà lúc nào cũng đưa sang bên chỗ Quý ngồi:

- Quý! Tao đã bảo chỉ được gắp một ngọn rau thôi, mà phải chấm cho khéo, không được buông đánh tõm một cái như chuột ngã xuống ao như thế, nghe không!

Nói đoạn, bà đưa mắt nhìn trộm cô Chi như có ý thù hằn. Quý đang gắp miếng rau nghe dì nói thì rụt đũa lại, thậm thịu:

- Thưa dì, bàn cao quá con làm thế nào mà chấm sẽ được. Trước me con vẫn gắp cho con kia (câu sau cậu nói rất sẽ).

- Thôi em ăn đi, dì bảo phải nghe!

Chi vừa nói vừa gắp miếng rau vào bát em. Ông Bình cau mặt:

- Lại con này nữa. Kiểu cách lắm!

Chi vẫn dịu dàng:

- Thưa thầy bàn cao quá.

Mà bàn cao thật. Quý phải nhấp nhỏm vươn tay ra mới gắp được đồ ăn. Khổ chưa! Có đĩa thịt gà ngon nhất thì lại ở góc mâm bên dì! Thèm quá! Nhưng xa thế kia thì gắp làm sao được! Dì lại mắng cho thì chết. Nghĩ thế, cậu nhắc lên đặt xuống bát cơm đến ba bốn lần mà không dám chòi đũa, chỉ đành nhìn trộm cho đỡ thèm.

Nhưng đĩa thịt gà trắng bông kia cứ dần dần thôi miên cậu. - Quên sợ, cậu nhè nhẹ đưa đũa sang rồi đưa mắt trông dì, trời ơi! Cái tia mắt của dì mới dữ dội làm sao! Nhanh như cắt, cậu Quý vội co tay lại như đứa ăn cắp bị người ta trông thấy. Miếng thịt gà rơi vào bát canh, vài giọt nước bắn ra ngoài. Sợ hãi cậu cúi gằm mặt xuống.

Chi vội vàng gắp miếng thịt vào bát em rồi sẽ bảo:

- Lần sau em gắp cho khéo, không dì lại quở cho!

Đoạn, nàng buông bát đũa xuống bàn rồi đứng dậy đi vào trong nhà để không ai biết là nàng khóc.

Sau bữa cơm, Quý theo lệ thường phải cất nồi cơm và lau bàn ghế, rồi lại vào buồng học ngay. Còn Chi, dọn dẹp mâm bát xong cũng lên ngồi cạnh em mà khâu áo. Nhưng Chi buồn, buồn lắm. Trái tim nàng tê tái vì em.

Cảnh chua xót vừa qua đã nhắc nàng nhớ tới cuộc đời rực rỡ năm xưa: trong hồi khổ cực mà nghĩ đến sự sung sướng đã qua, ai là không ngao ngán...

Hồi đó, thầy mẹ nàng ở một căn nhà kiểu mới. Trước nhà có trồng bốn cây đào, trên ban công, bốn chậu hoa hồng cứ mỗi năm hễ xuân sang lại trổ bông phơi phới. Bề ngoài đã đẹp mà bên trong lại lộng lẫy hơn, đồ đạc tuy không sa hoa lắm nhưng cũng sang trọng và ngăn nắp; buồng ăn riêng, buồng ngủ riêng như nhà một người Âu vậy.

Chủ nhật nào cũng thế, hễ ở trong trường ra là Chi lại lên ngày Bờ Hồ mua một bó hoa nhỏ xíu độ năm sáu xu rồi nâng niu mang về Bắc để thay cho bó hoa cũ đã tàn.

...Nàng đang đứng ngắm nghía, vuốt ve bó hoa xinh đẹp ở buồng khách thì cậu Quý đã chạy ra reo lên: "Chị đã về!" rồi nhảy chồm lên ôm cổ. Bà tham cũng cất tiếng êm ái gọi: "Chi, vào đây con!". Chi lại hớn hở chạy vào buồng ăn chìa má cho mẹ hôn.

Ngày ấy, Chi là một đóa ngọc lan rất được người nâng niu chiều chuộng. Sự sống của nàng thực đầy đủ tốt tươi.

Nào ngờ đâu cảnh nhà đang vui vẻ, bà tham bỗng chết đi. Cái không khí ấm êm trong gia đình cũng tiêu tán theo bà. Một tháng sau, tự nhiên ông Bình bắt con thôi học, Chi khóc lóc kêu van thế nào ông cũng không nghe. Kịp đến khi ông phải đổi về Hưng Yên thì những đồ sa hoa ông đem bán hết đi; trong nhà chỉ còn lại những đồ cần thiết.

Thấy cha bỗng nhiên sinh ra lạ lùng như thế, Chi cho là ông chán đời; có biết đâu sự chia lìa đau đớn đã làm cho ông nghĩ quẩn: "Người ta đang quen sống sung sướng mà trong gia đình bỗng xảy ra tai biến thì cuộc đời nó cay đắng biết là bao nhiêu! Chi bằng ta tập khổ cho quen để mai sau dù có gặp gia biến, ta còn có gan trống trọi."

Vì thế nên chị em Chi mới phải trăm chiều cực khổ. Hạnh phúc gia đình nàng đã mất mà cuộc đời mai hậu cũng bồng bềnh vô định như một cánh hoa trôi.

Chi tìm đâu cho thấy những giây phút cảm động bên mẹ hiền. Còn đâu những khi chiều tà bảng lảng, Chi đứng tựa cửa sổ, lặng nhìn mấy cây dương liễu ở dưới sân mà tưởng nhớ gia đình...

Đời tinh thần của Chi đã thảm đạm tiêu điều, sự sống của Chi mới lại càng tang thương lắm nữa. Trở mẹ cũng không có tiền may áo vải thâm, ốm đau cũng không tiền thang thuốc. Tấm thân trước kia được người nâng niu chiều chuộng mà nay sao bị vùi dập như một cánh hoa thừa? Này, thử nhìn xem quanh mình cô có cái gì ưng ý cô không? Cha ghét, dì khinh, chỗ ở thì bề bộn những thạp gạo, sanh nồi, quần áo. Mà chiếc hòm da bụi bám đầy kia phải chăng là chỗ áo quan đựng những mảnh di hài của cuộc đời tốt đẹp?

II

Thầy Mãn tử hết đường hiếu nghĩa,
Xét nhà huyên quạnh quẽ đã lâu;
Thờ cha sớm viếng, khuya hầu,
Chẳng may gặp phải mẹ sau nồng nàn;
Trời đương tiết đông hàn lạnh lẽo,
Hai em thì kép áo mền bông;
Chẳng thương số phận long đong,
Hoa lan nở để lạnh lùng một thân.
Khi cha rạo theo chân xe đẩy,
Rét căm căm bỗng xẩy rời tay;
Cha nhìn ngẫm nghĩ mới hay
Nghiến răng rắp cắt đứt dây xướng tùy...

Cậu Quý đọc được đến đây thì không biết vì động lòng hay sao mà bà tham bỗng đứng dậy rồi lẳng lặng đi lên gác. Cậu cũng tủi thân, nước mắt nước mũi chảy ra ràn rụa.

Nghiến răng rắp cắt đứt dây xướng tùy ỳ ỳ...

Giọng cậu lè nhè nghe mới thảm làm sao! Nói là cậu học bài thì không đúng, vì miệng tuy ề à đấy nhưng tâm trí thì để cả vào những viên sỏi ly ty nó đang nghiến vào đầu gối. Khốn nạn! Chỉ vì chập tối cậu đánh vỡ có cái bát hoa mà phải đánh một trận nên thân, lại phải quỳ, phải nhịn cơm.

Cậu mỏi mệt quá nhưng không dám kêu, chỉ đưa cặp mắt lờ đờ nhìn cha rồi lại nhìn đồng hồ trên mặt tủ: còn lâu! mới có hơn tám giờ! Thất vọng, cậu khẽ thở dại một cách thiểu não.

Sa nước mắt chân quỳ miệng gửi,

Lạy cha xin xét lại nguồn cơn...

Tiếng Quý học lè nhè vẳng đưa vào nhà trong, lọt vào tai Chi như những lời ai oán. Nàng ngồi đó đã lâu không nhúc nhích. Nàng thương em, nàng giận cha, nàng tủi phận. Em nàng khổ bao nhiêu thì nàng sầu não bấy nhiêu.

Trong khi ấy ông Tham Bình vẫn ngồi trầm tư mặc tưởng, hai mắt đăm đăm nhìn xuống trang sách như người làm phép thôi miên. Ông cứ ngồi như thế trong hai giờ đồng hồ. Hai giờ ấy đối với chị em Chi thực dài bằng hai thế kỷ. Chị mong cho cha đi ngủ, em cũng tâm tâm niệm niệm khấn thầm. Nhưng ông Bình vẫn thờ ơ lãnh đạm như không nghe tiếng rền rĩ của đứa con thơ.

Chuông đồng hồ thong thả buông 10 tiếng. Ông ngước mắt lên nhìn giờ rồi đứng dậy lặng thinh đi lên gác, chẳng thèm bảo tha tội cho con.

Nhưng, khi nghe chừng ông đã lên đến bậc thang thứ nhất, Chi thấy nhẹ hẳn người. Nàng cầm cây đèn ra nhà ngoài thì Quý cũng lấy tay phủi lần cát đỏ bám vào quần. Nàng đặt cây đèn xuống bàn rồi vạch áo em ra xem thì thấy trên lưng đầy những vết lằn thâm tím.

- Em có đau không?

Động lòng vì câu hỏi của chị, Quý thổn thức nấc lên hình như bao sự đau đớn ứ trong tâm can bây giờ mới tràn ra cổ.

Có tiếng ông tham khạc ở trên gác. Chi giật mình bịt lấy mồm em không cho khóc:

- Nín đi em! Nín đi không thầy lại nghe tiếng. Giọng nàng ngọt ngào như mẹ dỗ con. Khi Quý đã nín, nàng mới sực nhớ là em chưa ăn cơm nên âu yếm bế cậu vào trong buồng, miệng nói sẽ:

- Chị lấy cơm cho em nhé!

Thì, như tỏ lòng uất ức vì sự tàn tệ của cha, cậu lại thổn thức nấc lên mấy cái. Hai hàng nước mắt đồng thời tràn ra hai má.

Bao nhiêu cảm tình đối với người đã thương yêu cậu lúc ấy đều như ẩn trong những tiếng thổn thức nghẹn ngào. Mà cái tình của Chi đối với em thực cũng thiêng liêng gần như tình mẫu tử. Nàng chỉ nghĩ đến em, chỉ mong sao cho em được sung sướng mà thôi.

Thấy em đã nín, nàng để cậu ngồi một mình rồi vội vàng xuống bếp lấy cơm trong lòng vui vẻ như người mẹ nghèo đi chợ về với dăm ba chiếc bánh. Nhưng khốn nạn! lúc nàng mở nắp vung nồi ra để sới cơm thì chẳng còn một hột.

Chi cực thân quá mà không dám khóc, sợ em biết. Nàng gượng cười nói với em:

- Cơm nguội lắm! Em hãy ngồi đấy để chị đi thổi cơm cho em ăn.

Rồi nàng bưng nồi xuống bếp lấy rá lên đong gạo, nhưng dờ đến hòm thì nàng thấy ai đã khóa chặt từ bao giờ. Lần này Chi không thể nén được nỗi thương tâm: hai dòng lệ bỗng từ từ chảy xuống hai gò má.

- Cái gì thế chị?

Chi vội vã lau nước mắt, ngoảnh lại bảo em:

- Không? Chị tìm bát để đong gạo... Em, em cứ nằm xuống ngủ đi cho đỡ mệt; lúc nào cơm chín chị sẽ gọi.

Quý ngáp dài:

- Ăn cơm "mấy" gì được?

- Cá kho em ạ!

- Chả! Dì lại... Gói đường chị mua cho em hôm nọ, chị cho em ăn cũng được.

- ừ, em cứ ngủ đi, sau chị gọi.

Ngoan ngoãn, Quý chui vào trong chăn. Chi cũng vờ xuống bếp, ra đứng nấp ở bên ngoài.

Một lúc sau nghe tiếng em ngáy, nàng rón rén đi vào chong đèn ngồi bên cậu Quý. Cơn mỏi mệt vừa qua đã làm cho cậu ngủ thiếp đi, thỉnh thoảng cậu lại thổn thức thở dài.

Bấy giờ, Chi mới được tự do với nỗi cực lòng. Nàng ngồi bó gối bên em mà khóc...

Khóc chán lại nín, nín rồi lại khóc. Nàng gọi mẹ không biết là bao nhiêu lần: "Me ơi! Me có biết là chúng con cực khổ thế này không me!"

Đêm càng khuya sự đau khổ càng thấm thía. Nàng tức giận quá chỉ muốn ngồi suốt sáng để tỏ lòng phẫn uất. Nhưng nàng nhọc quá không sao gượng được; vừa ngả lưng xuống chiếu, nàng đã ngủ quên đi lúc nào không biết...

Lúc bừng mắt ra trông thì trời đã tảng sáng.

Chi vội vàng trở dậy mở cửa ra sân. Gió lạnh ùa vào buồng đưa theo mấy hạt mưa giá ngắt. Chi khép cửa lại tự nhủ thầm:

- Trời rét mướt thế này mà nhịn đói thì chịu làm sao được. Hay ta cho nó mấy xu...

Nghĩ tới tiền, Chi lại thở dài ngao ngán vì đã 5, 6 hôm nay nàng không có một đồng trinh nào trong túi; mà đi vay thì...

Cái ý nghĩ ấy vừa đến trong óc đã làm cho Chi hổ thẹn. Nhưng nàng nghĩ đến em hơn nên chỉ do dự một lúc, nàng đã vội vàng xuống dưới nhà lay thằng bếp:

- Anh Ba... Anh có tiền cho tôi vay.

Dở ngủ dở thức, bếp Ba càu nhàu:

- Khổ! Cô lại hỏi vay tôi thì còn trời đất nào nữa.

Câu nói thật thà của anh ta đối với Chi có ngụ bao sự mỉa mai chua chát: "ừ! Cô là con một ông tham mà sao lại phải đi vay một thằng nghèo xác!"

(1) ở trên đời này con nhà quý phái mà phải như thế thì còn chút danh dự nào không? Nàng uất ức quá, muốn chạy ngay lên gác để nói cho cha rõ, nhưng nghĩ tới thái độ lạnh lùng khinh bỉ của ông, nàng lại nghẹn ngào nuốt lệ. Đang phân vân, nàng bỗng sực nghĩ đến Lan, một người bạn nàng mới quen biết. Không suy nghĩ gì nữa, nàng vội sửa khăn áo để lên phố vay tiền.

Nàng không muốn cho em phải nhịn đói... Nhưng khốn nạn! nàng vừa về tới nơi thì Quý đã đi học rồi.

Ông Bình đang mặc áo thấy con về, cau mặt hỏi:

- Con này đi chơi đâu sớm thế? Chỉ hư thân! Chi uất ức quá đứng lặng giờ lâu mới nói được:

- Con lên phố để vay mấy xu cho thằng Quý nó ăn quà vì hôm qua nó phải nhịn cơm.

Rồi Chi gục đầu vào tường mà khóc.

Một sự chẳng ngờ! Ông Bình tuy bắt con nhịn cơm nhưng ông chắc thế nào lúc ông đã đi ngủ, hai chị em nó cũng lấy cơm cho nhau ăn, nào ngờ đâu!

_________________________

(1) Bỏ 1 giòng

Ông ngạc nhiên, muốn hỏi cho ra manh mối. Nhưng chợt nhớ đến cảnh cơ hàn của mình thuở trước, ông lại lạnh lùng:

- Mày không có tiền à?

Rồi ông mở ví lấy một đồng bạc giấy ấn vào tay con, miệng nói sẵng:

- Đấy cho!

III

Hình như qua một cơn tức giận thì con người ta lại trở nên hiền từ và đem lòng thương kẻ bị hành hạ, khác nào mặt bể sau cơn giông tố, mặt nước lại êm đềm phẳng lặng, gió lại đìu hiu.

Chiều hôm ấy vừa ở dinh Tuần phủ về, ông tham Bình đã gọi con gái ra, dịu dàng bảo:

- Mày cầm tiền nhà sang đưa cho cụ chủ hộ tao. Hôm nay tao không ăn cơm ở nhà, chị em mày cứ ăn trước đi.

Chi đón chục bạc cha đưa, trong lòng sung sướng. Là vì: đã lâu nay nàng mới được cha sai một cách thân yêu như thế. Người con đã bao lâu bị cha hất hủi mà bỗng được thương yêu, lẽ nào lại không cảm động.

Cảm động hơn nữa là nếu nàng sang bên ấy thì sẽ gặp một người... một người mà đã luôn mấy đêm nay nàng thường nghe tiếng hát, tiếng hát bi ai như cảm động, như xót thương nàng...

Tuy trong lúc buồn thương nàng không chú ý đến, nhưng lòng nàng lắm khi cũng như được thấm nhuần điệu hát du dương như được ai chia sẻ nỗi lòng đau khổ. Mà người đó nào phải là ai còn lạ lùng bỡ ngỡ. Chàng đã bao lần viết thư cho Chi để van xin nàng một chút tình yêu.

Cả một quãng đời trẻ trung tinh nghịch của một nữ sinh hiện ra trong trí nhớ. Hồi đó nàng còn học ở trường nữ sư phạm. Nàng là một nữ sinh đẹp nhất nhì trong trường nên có biết bao chàng thanh niên mơ ước mà Tú là người trung thành nhất trong bọn. Chàng theo đuổi Chi đến một năm trời, Chi vẫn lãnh đạm, song chàng vẫn cố công đeo đẳng mối tình tha thiết, không bao giờ chán, không bao giờ thất vọng.

Có một buổi chiều chủ nhật, Tú quen lệ thường ra đón Chi ở ga rồi theo về trường học. Chi đã nhiều phen bực mình vì anh chàng si ngốc nên vẫn muốn tìm cách trêu ghẹo, nhưng lại sợ Tú cho là mình để ý nên lại thôi. Lần này, nàng mới quả quyết làm theo ý định. Nàng mở sách, xé một tờ giấy trắng, vừa đi vừa vẽ nguệch ngoạc một cậu học sinh quỳ xuống đất, tai bị thày giáo beo dưới chua mấy lời chú thích: "Hừ! Khỏe theo gái, không thuộc bài".

Nhắc lại câu ấy, Chi bỗng bật cười. Cô nữ sinh hồi đó tinh khôn và nghịch ngợm lắm. Cô cho rằng họ chỉ là phường công tử bột, chỉ gạ gẫm láo, rồi hễ được thỏa tình rồi là bỏ rơi lúc nào không biết.

Trái lại, tuy bị "người yêu" tẩy ra mặt, Tú vẫn không chịu buông tha, vẫn cứ cố công theo đuổi khiến Chi lắm lúc phải động lòng. Nàng lại nhớ một câu trong bức thư Tú gửi cho nàng: "Anh vẫn biết rằng em ghét anh lắm nhưng đã chót yêu em mất rồi thì biết làm thế nào? Chiều nào anh không được đi theo em, nhìn dáng em đi thì suốt đêm anh không ngủ được".

Nàng mới chỉ quen biết Tú có thế thôi.

Rồi me nàng mất, nàng không được đi học nữa và bẵng đi từ ngày ấy đến nay, Chi mới lại nghĩ đến chuyện xưa. Nàng có cái cảm tưởng rằng Tú yêu nàng thật. Tự nhiên nàng thấy trong lòng hồi hộp hết sức. Nàng băn khoăn mãi không dám sang trả tiền nhà vì nàng sẽ phải gặp Tú... Gặp Tú nàng sẽ ngượng đến thế nào? Nhưng chợt nghe thấy tiếng Tú hát, Chi như bị quyến rũ, nàng hồi hộp đi sang nhà Tú.

Nhà ngoài không có ai, nàng lê mạnh gót giày. Tú chạy ra, nhưng chàng bỗng đờ ra, chỉ khẽ gọi được một tiếng:

- Em!

Chi gần ứa nước mắt vì cảm động:

- Anh.

Rồi nghĩ đến chuyện xưa, nàng làm ra vẻ lãnh đạm nói luôn:

- Anh, ông có nhà không?.. Thầy tôi cho tôi sang trả tiền nhà.

Tú cuống quít:

- Không. Thầy tôi đi vắng. Chỉ có...

Chàng vội ra khép cửa rồi không nén được nỗi lòng chàng vội nắm lấy tay Chi.

- Trời! Em! Em độc ác với anh lắm. Em đáng thương lắm.

Chi cảm động đến rợn người:

- Chết! sao anh làm thế... Em không bằng lòng...

- Em không bằng lòng mặc... Anh biết, em không ghét anh đâu... Em không bằng lòng thì tiện đây Chi giết anh đi... giết bằng sự hắt hủi, anh sẽ chết để giữ trọn lời thề.

- Lời thề?

- Phải, lời thề. Anh đã thế nếu không chiếm được trái tim em thì anh sẽ tự tử...

- Anh điên mất rồi.

- Phải anh điên, điên vì yêu, điên vì đau đớn. Em Chi! Nếu em còn lãnh đạm với anh ngày nào, giây phút nào, thì anh còn khổ sở. Cảnh đời em đang sống thực làm anh như xé ruột gan. Anh muốn cứu vớt em ra khỏi cảnh đời tối tăm em đang sống. Thực câu nói xưa bao giờ vẫn đúng... Thực mấy đời bánh đúc có xương...

Chi ứa nước mắt khóc. Nàng nghẹn lời thổn thức:

- Thôi anh đừng nói nữa, em khổ lắm rồi mà. Em xin cảm tạ lòng anh. Nhưng anh có nhớ rằng trước kia em đã hắt hủi anh nhiều lắm không?

- Có! Nhưng càng hay chứ sao, em càng hiểu rõ lòng anh, anh yêu em là vì ái tình chân chính.

- Em chưa đủ tin.

Tú cười gượng.

- Em chưa đủ tin? Em đa nghi quá. Thời gian đã trả lời cho anh rồi đó.

- Thời buổi này học giỏi phải có bằng chứng thực, ái tình cũng cần phải có bằng cấp chứ.

- Em vào đây... anh có đủ bằng cấp để khai cái mỏ vàng của lòng em.

- Đây nhé... cái hình em vẽ bằng than treo ở tường kia anh van mãi cô Bích mới cho để treo đấy. Bức tranh khôi hài em vẽ chế riễu anh vẫn còn đây.

Một phút yên lặng.

- Em... Nếu em còn nghi lời anh thời anh thề sẽ...

Chi ứa nước mắt ngả vào lòng Tú.

- Thôi em hiểu rồi...

Nàng ứa nước mắt nói theo:

- Nhưng em không thể... Anh làm thế nào mà cứu được em?

- Giản dị lắm, chúng ta sẽ lập gia đình.

- Không được, vì còn thằng em đó. Nếu em đi thì ở nhà dì em sẽ giết nó mất. Mà nhà anh thì gần, trong gia đình sẽ phải mãi mãi diễn ra cái cảnh dì ghẻ con chồng khốn nạn.

- Anh sẽ mang em đi Hà Nội, em mang Quý đi theo?

- Không được, chắc thầy em giữ tiếng không cho thế. Vả lại nếu chúng ta lập gia đình, em vẫn phải ở nhà anh, anh còn đi học kia mà...

Tú ngẩn người, chẳng biết tính sao nữa.

Chi nói tiếp:

- Ngày ấy còn xa lắm, em còn phải khổ. Em xin nói với anh rằng ái tình của em có thể hy sinh được, chứ em không thể hy sinh tình chị em để thỏa mãn ái tình. Lời me em dặn, em phải tuân theo chứ đâu dám sai lời me em được.

Tú ngẫm nghĩ rồi nắm chặt tay Chi:

- Được rồi, em cứ tin ở anh. Anh sẽ hết sức vì em để cậu em yêu quý của chúng ta thoát ly cảnh đời đang sống. Em Chi, chúng ta đã yêu nhau, chúng ta sẽ thắng.

Chi không tìm lời từ tạ, chỉ gục đầu vào vai Tú nức nở khóc.

IV

Tết có ý nghĩa gì không? Tác giả không dám lạm bàn đến vì ở đời cảnh ngộ đã khác nhau thì lời bàn của một người cũng chỉ là điều tâm sự riêng mà thôi. Ta sướng nhưng người khổ, người nào có cảm tưởng như ta?

Nhưng ta thử tưởng tượng xem tâm sự của một người phải xa nhà, xa vợ, xa con trong một năm trời đằng đẵng mà đến hôm ba mươi Tết được trở lại quê nhà...

....Người ấy đi trên con đường đất về làng trong lúc chiều tà bảng lảng... trông thấy cây đa cổ thụ, cái cổng gạch rêu phong và người đàn bà tay bế con thơ, người ấy dừng chân tự hỏi: "Vợ ta đang làm gì? Con ta có ngoan không? mà cảnh quê hương vẫn còn y nguyên như cũ." Rồi người bộ hành tưởng tượng đến sự vui mừng, đến tiếng cười ròn rã của họ hàng, con cái, đến cái phút sướng điên của người vợ đã mỏi mắt ngóng trông.....

Vậy thì ngày ba mươi tết là ngày vui mừng, cảm động nhất trong một năm.

Thế nhưng cũng ngày hôm ấy, cũng cái hơi xuân đầm ấm ấy mà sao cô Chi, cậu Quý lại ngồi nhìn nhau mà nhỏ lụy trong buồng vắng?... Cậu Quý khóc lóc đòi về thì ông đánh cho một trận rồi bắt quỳ một chỗ. Còn Chi, tuy không ân hận vì sự tàn tệ đó, nhưng thấy em khóc lóc nàng cũng động lòng thương hại vì nàng chỉ nghĩ đến em mà thôi.

Ông Bình đi làm trong một năm trời ròng rã mới về quê, chắc cũng có đôi chút cảm tình của người khách nọ, nhưng sao ông chẳng nghĩ đến tình cảnh đáng thương của hai con? Giá được về quê ăn tết thì cậu Quý sung sướng biết chừng nào! Khốn nạn: Hôm bà nội cậu xuống chơi đã dặn thế nào cháu cũng về cho bà khỏi nhớ, mà ông Bình lại không cho.

Chi đã cạn lời an ủi, mà cậu vẫn khóc. Mãi đến lúc nàng rủ lên phố sắm tết và mua cho một bánh pháo cậu mới nín khóc theo đi.

Suốt buổi chiều, hai chị em thơ thẩn trong phố khách và phố chợ. Qua những hiệu to thấy những bánh trái hoa quả bày la liệt, chị em chỉ lảng vảng xem qua vì nhân thân chỉ có mỗi đồng hai bạc, tiền đâu mà mua những thứ ăn đắt đỏ ấy. Chi mua cho em một bánh pháo rồi ra chợ mua nửa cân giò, một con vịt và mấy thứ bánh trái rẻ tiền. Lúc ra về, chị xách, em mang, trông thực rõ cái cảnh con côi mất mẹ. Tối đến, chị em lại cùng nhau lịch kịch xếp dọn cửa nhà, mãi đến khuya mới đi nằm. Quý tỉ tê nói chuyện với chị một lúc lâu rồi ngủ quên đi lúc nào không biết.

Sáng hôm sau, lúc 5 giờ Quý đã dậy. Cậu nũng nịu nâng cô Chi miệng thỏ thẻ:

- Sáng rồi chị ạ! Dậy làm tết đi!

Chi mở mắt ra, thấy em nói, trong lòng vui sướng. Nàng ôm lấy cậu mà hôn một cái thực nồng nàn. Rồi hai chị em cùng nhau xuống bếp, bắt đầu làm tiệc nghinh xuân.

Trong khi Chi làm thịt vịt và xào nấu các món ăn thì cậu Quý chồm chỗm ngồi xem bên cạnh, thỉnh thoảng mới đứng dậy lấy hộ gáo nước hoặc những thứ cần dùng.

Hai giờ sau, các món ăn đã xong đâu đấy. Chi mở hòm lấy chiếc khăn trắng ra trải lên bàn xoay rồi bày các món ăn lên mặt.

Thức ăn tuy thanh đạm nhưng vì bày khéo nên trông cũng có vẻ tiệc lắm. ở giữa, bát canh miến nấu với giò thái nhỏ li ti tỏa hơi lên nghi ngút. Xung quanh, bốn đĩa giò, cải hầm, thịt rang, thịt luộc đưa mùi thơm ngát. Ngoài những thứ ấy ra, lại còn một cái bánh chưng và hai trái cam là đồ nước.

Khi đã bày xong, Quý ngồi ngắm tự lấy làm thích trí, cậu ngây thơ bảo chị:

- Trông cũng đủ sướng rồi, không phải ăn nữa!

Chi nhìn em mỉm cười:

- Làm thế nào cho sang hơn một tý nữa, em nhỉ?

Quý lắc đầu, mủm mỉm đáp:

- Cơ nghiệp của mình chỉ có thế, giết ai ra hơn!

Câu nói ngây thơ của cậu làm cho Chi cảm động ứa nước mắt. Phải, ngày hôm nay cơ nghiệp của hai chị em chỉ có mấy đĩa đồ ăn đó và tấm lòng thương yêu mà thôi... Món tiền nhỏ kia đã mang đến cho nàng biết bao cảm giác vui buồn. Cái bàn xinh xinh có trải khăn lại nhắc nàng nhớ đến cảnh gia đình đầm ấm khi xưa, mà cái hơi đầm ấm đó, người quá khứ đã mang đi, nay lại phảng phất trong buồng...

- Thôi, ăn đi chị ạ, không miến nguội mất.

Nhưng vừa cầm đũa toan gắp đồ ăn, Quý lại đặt xuống ngây thơ hỏi:

- Chị không cúng à?

Nghe em nói Chi cũng sực nhớ đến mẹ. Nàng cố cắn môi để ngăn hai hàng nước mắt vì nàng không muốn cho bữa tiệc đầu xuân phải pha giọt lệ sầu.

- ừ phải, để chị cúng me rồi hãy ăn.

Nói đoạn, nàng lặng lẽ đứng dậy đến bên tủ chè lấy thẻ hương của dì ghẻ mua ngày trong năm. Nhưng chỉ còn có hai nén. Quý lau chau nói:

- Còn hai nén thì em cúng me một nén chứ sao!

Rồi cậu bảo chị đưa cho để xuống bếp châm. Một lúc sau, cắm hai nén hương lên cậu bỗng ngẩn ngơ vì thấy Chi ôm mặt khóc.

Cậu giương mắt nhìn chị, thẫn thờ:

- Chị sao thế, chị?

Chi lau nước mắt, kéo em vào lòng nói nựng:

- Em tôi ngoan quá! Đáng thương quá!

Rồi nàng nhách mép cười - cái cười ngụ bao nỗi thương tâm - Cầm hai nén hương đứng dậy định cắm vào bát nhang. Nhưng bỗng nghĩ ra một cách tỏ lòng thành kính có ý nghĩa hơn, nàng lại đem cắm vào lưng ghế mây rồi tháo cái "mê đay ông" có ảnh mẹ và quàng vào chân hương.

Quý ngơ ngác hỏi:

- Sao lại làm thế hở chị?

- Em không biết à? Tây họ thường bỏ một cái ghế trống trong buồng ăn để tỏ lòng nhớ thương người mới mất. Chị cũng bắt chước như thế mà.

Quý tuy chẳng hiểu lời chị nói, song cũng tin là một điều hay nên vui vẻ tán thành:

- Phải đấy chị ạ! Em lễ me nhé!

- Lễ à?

- Vâng, lễ me...

- Thôi đứng vái cũng được.

Thấy em vái trước hai nén hương, nét mặt nghiêm trang kính cẩn, Chi bồi hồi cảm động, ứa hai hàng nước mắt. Rồi như chịu ảnh hưởng của tinh thần tôn giáo, của lòng nhớ thương, nàng cũng đứng vái theo...

Trên lưng ghế, hai tia khói quấn nhau dịu dàng, uốn khúc. Nhìn ảnh mẹ và hai tia khói ấy, Chi bỗng chạnh tưởng đến tình chị em quấn quít nhau bên hình ảnh người mẹ hiền đã khuất.

- Chị không ăn đi?

Nghe lời em, nàng gượng vui cầm đũa nhưng hai nén hương và chiếc ảnh vẫn âm thầm vẽ ra trước mắt nàng một bức tranh thảm đạm. Suốt bữa cơm nàng buồn bã, ít nói, ít cười làm cho Quý cũng phải băn khoăn khó chịu.

Mối buồn sâu xa lặng lẽ ấy mãi đến lúc nàng đứng ngắm em đốt pháo trên sân mới tan đi hết. Bánh pháo mua hôm qua, Quý đã đem tháo bỏ vào trong hộp giấy con để đốt từng quả một, châm xong một quả, cậu tung lên trời, pháo nổ "tạch", cậu cất tiếng cười ròn tan. Mà cứ mỗi lần Quý làm như thế, nàng lại mỉm cười, cặp mắt có vẻ mơ màng suy nghĩ.

Đang lúc cùng em say sưa thưởng thức cái phong vị êm đềm của buổi đầu xuân tốt đẹp, bỗng Chi nghe tiếng chuông kêu, nàng xuống dưới nhà mở cửa ra xem ai gọi, thì người phu trạm đưa cho nàng một bức điện tín, trong chỉ có mấy lời vắn tắt: "Sẽ về mừng em".

Lúc ấy vẻ mơ màng trên mặt Chi lại càng thêm rõ rệt, hai mắt nàng sáng hẳn lên, nước da, cặp môi cũng hồng hào hơn trước.

Chi vui sướng vì Tú sẽ đến thăm nàng. Độc giả còn lạ gì, đã yêu nhau thì một cớ cỏn con cũng đủ làm cho nhau sung sướng.

Chi sung sướng như cô bé ngoan ngoãn được mẹ yêu. Nàng đi đi lại lại trong buồng, cất tiếng hát liên miên. Nàng cảm động quá đến nỗi hát chẳng thành bài, hết ca dao lại đến các điệu mới, chẳng đâu vào đâu.

Rồi, đứng ngắm bóng mình trong gương, Chi mỉm cười nghĩ thầm:

- Chẳng lẽ ta lại ăn mặc thế này mà tiếp anh ấy ru? Thôi đành mang tội bất hiếu vậy, me cho phép con ngày hôm nay me nhé!

Tức thời, nàng cởi áo the ra rồi mở hòm lấy áo nhung quần trắng ra mặc và phấn son nước hoa ra trang điểm. Quý cũng bắt chước chị lấy bộ quần áo len ra thay cho bộ quần áo vải trắng lọ lem.

Trang điểm xong, Chi đã nghiễm nhiên thành một tân nhân vật, nhan sắc lộng lẫy vô cùng. Nàng sung sướng vì sẽ được cùng tình lang hưởng những giây phút nồng nàn.

...Nửa đêm hôm ấy, trong phòng khách, nàng ngồi sánh vai với Tú trên ghế dài, tay ôm một bó hoa rất lớn, bó hoa Tú mới tặng nàng. Bên cạnh, cậu Quý đã ngủ say trong ghế bành.

Hai người ngồi yên lặng như thế đã lâu lắm, thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn nhau mà lặng lẽ mỉm cười.

Bỗng Chi nâng bó hoa lên miệng mà hôn, se sẽ nói:

- Đời em mà còn được thấy hoa thơm cũng là nhờ anh mang lại đó. Anh có biết không?

Câu chuyện mỗi lúc một thân, tình càng thêm đậm.

Đêm đã khuya lắm. Quý đã ngủ say rồi...

Tú bế Chi vào lòng run run sẽ nói:

- Lạnh lắm em nhỉ?

- Vâng, lạnh lắm! Nhưng có anh ấp ủ cho em làm cho lòng em thấy âm ấm lạ.

- Em!

- Dạ.

- Em thật lòng yêu anh chứ?

- Không em ghét...

Tú ghì chặt tình nhân vào ngực mình...

V

Nàng có ngờ đâu cái kết quả của cuộc ái ân là một sự thiệt hại thảm thê, một mối hận nghìn thu.

Hai tháng sau...

Một buổi sáng, trước cửa trường Bảo Hộ, Chi đứng chờ Tú, ở trường ra. Trông nét mặt ủ ê của nàng, khách qua đường cũng biết là nàng có điều gì phiền muộn.

Từ hôm hiến thân cho Tú đến nay đã hơn ba tháng. Trong ba tháng đó nàng đã gửi cho bạn hai bức thư thúc dục. Nhưng than ôi! Một lá thư đi lại là một lần mong mỏi... có lẽ con người tệ bạc ấy đã phụ nàng rồi, phụ nàng ngay cái đêm hôm ấy. Chi hối hận lắm. - Chi tự mắng là nông nổi đáng thương... Nhưng muộn rồi! Chỉ bẩy tháng nữa là nàng sẽ có một đứa con.

Không những thân đã mang nhơ, mà còn phải trăm chiều lo lắng. Giá ông Bình là người khoan từ, rộng lượng thì nàng cũng đành thú tội cho xong. Nhưng khốn thay ông lại là người khắc khổ, đời nào ông lại tha thứ cho Chi.

Vì thế, nàng chỉ còn một kế là lên Hà Nội để hỏi Tú xem nếu thực chàng phụ bạc thì sẽ trốn đi đến ở nhờ một người bạn.

Nghĩ đến bước đường gai góc mai sau, nàng thở dài tự nhủ: "Trời! sao cuộc đời ta sống lại khó hiểu thế này. Yêu nhau mà lại để lụy cho nhau? "

Còn đang mơ màng suy tính, trống bỗng đổ hồi. Một lúc sau, học trò lũ lượt đi ra. Chi phải đứng nép vào ga xe điện mà lóng ngóng nhìn vào trong sân. Thấy có con gái đẹp, mấy cậu học sinh bấm nhau thì thầm bàn tán, nhưng Chi vẫn làm ngơ như không nghe tiếng. Mãi một lúc sau, nàng mới trông thấy Tú ra với bộ mặt tươi cười. Nhưng không biết vì cố ý hay vô tình, chàng cắm đầu đi thẳng như không nhìn thấy tình nhân. Chi cũng không dám len vào hỏi chỉ lặng lẽ đi theo.

Đến ngã ba con đường rẽ vào vườn bách thú, nàng mới tiến lên sẽ gọi:

- Anh Tú!

Tú quay lại, thấy Chi, mặt hơi tái nhưng cố làm ra vẻ tự nhiên, bảo người bạn đi bên cạnh bằng tiếng pháp:

- Em tôi đấy, nó ở Hưng Yên mới lên chơi.

Người bạn mỉm một nụ cười chế nhạo rồi đi rẽ về phố Carnot.

Tú thở dài, sẽ bảo Chi:

- Em vào trong này.

Thấy giọng nói chàng có vẻ cảm động, Chi cũng không lo ngại mấy. Nàng đi theo Tú trong lòng hồi hộp. Đến một cái ghế xi măng, Tú kéo Chi ngồi xuống rồi dịu dàng hỏi:

- Em mới lên chơi?

Chi sẽ đáp:

- Vâng... em lên hỏi anh!

Tú ngẫm nghĩ một lúc rồi thở dài:

- Nhưng em có chắc không?

Cảm động, nàng ứa nước mắt nhìn bạn nghẹn ngào:

- Đích rồi, khổ quá! Anh có làm thế nào thu xếp cho xong không em chết mất.

Nói đoạn, nàng gục đầu vào vai Tú mà thổn thức. Bao nhiêu sự lo lắng, sự hổ han, sự nghi ngờ đều như theo dòng lệ mà thoát ra ngoài.

Một lúc, nàng mới thấy trong lòng dìu dịu.

Tú để lặng yên cho nàng khóc. Khi nàng ngẩng lên chàng mới cầm tay, sẽ hỏi:

- Vậy em định thế nào?

Chi nín khóc, dịu lời:

- Em đã nói rõ ý em ở trong thư: chỉ có một cách là anh cho người đến hỏi.

Thốt ra câu ấy, nàng tưởng Tú sẽ vui lòng ưng thuận. Nào ngờ đâu Tú lại không nghĩ như nàng. Một lúc sau chàng mới nói:

- Em nên tha thứ cho anh... để anh phân trần cho em rõ. Bây giờ anh còn đang đi học mà lại vướng vào vợ con thì còn hy vọng gì tiến lên được. Vậy em nên vì tương lai anh.

Chàng nói mau như sợ Chi cướp lời. Nhưng Chi, vì quá đau đớn nên điềm nhiên để chàng nói hết rồi cười nhạt:

- Anh mà cũng nghĩ thế, làm gì anh phải chối quanh, nếu quả thực anh muốn làm hại tôi, và chỉ muốn thỏa lòng trong chốc lát, nếu anh không yêu tôi nữa thì anh cứ nói ra tôi sẽ liệu... chứ làm gì anh phải viện những lẽ vu vơ. Anh nên biết: học trò có vợ hay không, việc ấy có can gì đến sự học. Hay tại mình, mà dở cũng tại mình chứ vợ con thì có làm gì nên tội.

Lời nói đầy vẻ xót xa, đầy sự cương quyết đó làm cho Tú luống cuống không biết trả lời ra sao. Chi thực không ngờ rằng người mà nàng yêu dấu lại là người như thế. Nàng tưởng tượng như giá nàng ở địa vị Tú thì không đời nào lại để cho một người mình yêu phải khổ sở như nàng.

Nhưng trong tâm hồn Chi không những chỉ có tính trầm nghị mà thôi. Nàng tự cao chừng nào thì cũng dịu dàng chừng ấy. Tuy lời nàng nói đầy sự hờn giận, mà nàng có ghét Tú được đâu. Đưa mắt nhìn tình nhân thấy nét mặt chàng rầu rầu thương xót, nàng lại hối hận thở dài:

- Anh nên thương lấy em...

Xem như Tú cũng cảm động vì lời nói van lơn, nhưng không hiểu tại sao chàng vẫn không ưng thuận:

- Nhưng chắc thầy me anh không cho phép. Vì các cụ đã định... thực khổ cho anh quá!

Chi đã nóng ruột, cố giữ vẻ ôn tồn:

- Em xin nói một lần nữa: Nếu anh thực yêu em thì không có điều gì ngăn được ý anh muốn. Anh lại không tự chủ được hay sao? Hay là anh chỉ định lừa dối?

- Thôi anh van... Em mà cũng còn nói thế thì còn trời đất nào.

- Vậy thế sao anh còn từ chối?

Tú năn nỉ:

- Nếu anh nghe em, anh sẽ là đứa con bất hiếu. Không đời nào thày anh lại cho phép.

Chi cười lạt:

- Vì sao? Em không xứng đáng làm dâu các cụ hay sao?

Tú thở dài:

- Không phải thế... Khốn nỗi, hai bên đã ước hẹn với nhau rồi...

Chàng nói dối. Thực ra chàng cũng chưa hề ngỏ ý với cha mẹ bao giờ. Cái việc nó làm cho chàng lưỡng lự, sợ hãi, là đứa con sau này. Nhưng Chi vẫn tin lời Tú là thật nên nghẹn ngào nói:

- Anh đã có nơi ước hẹn... Trời! đã thế anh còn yêu tôi làm gì? Anh lừa dối tôi...

- Anh xin em đừng nói thế... chỉ tại thầy me anh chứ anh nào...

- Thì ta chẳng cưới xin gì nữa, em sẽ vui lòng cùng anh tự do kết hôn.

Ngừng một lát nàng dịu lời, năn nỉ:

- Anh nghĩ xem, cảnh ngộ nó đã xui như thế thì anh cũng nên thương em. Anh đắc tội với các cụ thì em cũng có lỗi với thầy me em. Em nào có được sung sướng gì?

- Khốn nhưng ta làm cách gì mà sống!

Chi vui vẻ đáp:

- Anh em ta sẽ thuê nhà riêng mà ở với nhau. Ngoài số tiền thầy me gửi cho, anh có thể đi dạy học thêm để kiếm tiền. Còn em, em cũng xin đi làm thư ký, dạy học như anh.

Rồi nàng nhìn tình nhân âu yếm nói:

- Đấy anh coi, dẫu việc khó đến đâu cũng có thể giải quyết được, nếu chúng ta yêu nhau.

Tú cũng gượng cười:

- Em nói dễ nghe quá. Đến lúc làm theo mình tưởng tượng mới biết rằng khó khăn. Anh lo lắm. Câu nói mơ hồ làm cho Chi ngơ ngác. Người ta lúc mới yêu nhau thường mơ ước đến cảnh xum vầy đầm ấm, cớ sao Tú lại tìm cách lánh xa, tuy vẫn yêu nàng? Vì cứ trông thấy nét mặt khổ sở tuyệt vọng của chàng lúc đó, Chi cũng biết là chàng vẫn thương hại Chi mà không thể nghe được lời. Nhưng Chi lại nghĩ trái lại, Tú đã phụ bạc mình nhưng còn vờ thương xót. Nàng không thể nén được sự bực mình dồn hỏi:

- Vậy anh định thế nào?

Giọng nói giận dữ làm cho Tú lo sợ luống cuống, chàng lặng yên một lúc rồi cất tiếng run run:

- Em, em có thể đến ở nhờ một người bạn được không?

Rồi chàng lặng im, nhìn người bạn gái để đợi câu giả lời. Một lúc thấy nàng vẫn thản nhiên, nét mặt có vẻ mơ màng suy nghĩ chàng lại ngọt ngào nói tiếp:

- Em nên nghe anh... để rồi anh sẽ liệu chứ bây giờ anh lại phải cáng đáng những công việc ấy thì nguy cho sự học của anh lắm.

Đoạn chàng moi chiếc ví da ở trong túi ra lấy một tập giấy bạc đưa cho nàng:

- Đây em cầm lấy món tiền này để rồi anh sẽ đưa sau.

Đến đây, Chi không thể nào nén được sự tức giận nữa. Nàng ứa nước mắt quay ra nhìn hòn đảo nổi giữa hồ. Rồi, đột nhiên, nàng vùng đứng dậy ngó vào mặt Tú mà cười nhạt:

- Anh là một đứa ích kỷ... Anh làm hại tôi, anh làm nên tội cho tôi mà không muốn chịu sự khó khăn nào. Anh chỉ sướng lấy thân anh...

Nàng thương tâm quá, lấy vạt áo lên lau nước mắt giọng nói càng thêm nghẹn ngào:

- Trời ơi! Ta nhầm. Người ta cắp sách đi học đấy. Lương tâm người ta để đâu? Khốn nạn cho thân tôi. Bây giờ tôi mới biết lòng các ông là giáo dở.

Nàng lại buông vạt áo xuống mà nghiến răng nhìn Tú, hai mắt đỏ ngầu như con thú dữ. Thoáng trông thấy tập giấy bạc rơi trên ghế, nàng cúi nhặt rồi quẳng xuống đất mà cười gằn:

- Thôi được...

Nói xong nàng quay đi. Nhưng vừa đi được ba bốn bước, người con gái khốn khổ không nén được sự đau đớn, òa lên khóc như mưa...

Phần Thứ Hai

I

Sang đến Bắc Ninh, trước khi tìm đến nhà bạn, Chi ngồi trên một cái ghế trong công viên. Một luồng gió mạnh chạy qua quét những lá khô trong vườn lạt sạt.

Tần ngần ngắm những chiếc lá khô, trong óc Chi bỗng nảy ra bao ý nghĩ chua chát. Thân Chi nào khác chiếc lá rơi, một chiếc lá còn xanh đã rụng vì cơn mưa gió tơi bời, mà nay bỏ quăng trong vườn vắng.

Trời đã về chiều.

Nghe tiếng kèn nhà binh thổi ở đằng xa xa, Chi giật mình tỉnh mộng. Nàng mỏi mệt quá nhưng cố gượng đứng dậy đi ra ngoài đường.

Một người cảnh sát cưỡi xe đạp qua trước mặt khiến nàng lo lắng, vì biết đâu ông Bình lại không trình báo lôi thôi, nhờ ty cảnh sát bắt nàng về. Nghĩ vậy, Chi thở dài, rảo bước đi mau.

Đến nhà Tâm ở phố Ninh Xa, quen như mọi khi, nàng điềm nhiên đẩy cửa bước vào, nhưng nàng bỗng kinh ngạc, sượng sùng, vì thoáng trông đồ trần thiết trong buồng khách cũng biết là nhà đã thay chủ. Thấy một bà cụ ở dưới bếp đi lên, nàng gượng hỏi:

- Thưa cụ, cháu hỏi chị Tâm.

Bà ta ngơ ngác:

- Không, ở đây không có ai tên là Tâm.

Sau một tiếng "vâng", Chi lật đật chào bà cụ rồi trở ra, trong lòng chán nản, tuyệt vọng.

Rồi, đứng bơ phờ ở một góc phố, nàng chạnh tưởng đến cuộc đời mai sau, đến cái ngày đứa con nhỏ lọt lòng... Ôi! Mai sau thân nàng chửa biết còn điêu đứng đến đâu!

Bơ vơ trên đời không ai thân thích, tiền bạc cũng không, biết bao người đàn bà khốn nạn phải sống trong cảnh khốn cùng với đứa con thơ. Rồi một hôm con ốm không có tiền mua thuốc, người mẹ đành phải bán thân cho người vì lòng thương con quá nặng...

Cảnh đời trụy lạc ấy thoáng qua trí não khiến Chi rùng mình.

Bùi ngùi, nàng nghĩ đến mẹ, đến em rồi ứa hai hàng lệ...

Đang lúc băn khoăn lo lắng, Chi bỗng thấy một cô bạn học ngày xưa đi lại. Nàng thở dài tự nhỉ: "Chị này chẳng biết có lòng tốt chứa ta không? Thôi, ta cũng đành liều".

Khi người bạn đã đến gần, nàng cất tiếng hỏi trước:

- Kìa chị Yến.

Cô bạn ngơ ngác nhìn.

- Chị quên tôi rồi à?

Yến vẫn ngơ ngác:

- Vâng, tôi chẳng nhớ ra ai.

- Chi đây mà.

Nghe tiếng xưng tên, Yến bỗng reo lên:

- Ô kìa chị "Hoa khôi". Sao bây giờ chị khác hẳn đi thế. Lâu nay mới lại gặp nhau, chị vào chơi nhà tôi nhé!

Hai chữ "Hoa khôi" bỗng nhắc Chi nhớ lại những kỷ niệm ngây thơ ngày còn theo học ở trường con gái B. N. Vì khi đó nàng đẹp nhất trường, nên chị em bạn học vẫn tặng cho cái biệt hiệu ấy.

Yến hỏi:

- Bây giờ chị ở đâu?

- Hưng Yên.

- Chị lên đây chơi à? Thế tối nay chị ngủ nhà tôi nhé?

Chi thẫn thờ đáp:

- Vâng, cả tối mai, tối ngày kia nữa, được không chị?

Thấy Yến ngơ ngác nhìn, nàng nói tiếp:

- Nghĩa là tôi không thể trở về nhà được nữa. Chị có bằng lòng cho tôi ở trọ cho đến khi...

Yến (thẫn thờ) ngắm bạn một lúc rồi bỗng chợt hiểu. Nàng thở dài bảo bạn:

- Được, chị về với tôi. Nhà tôi ở Niềm Thắng.

Hai chị em lặng lẽ đi bên nhau, thỉnh thoảng mới hỏi một câu vơ vẩn. Đến Vọng Cung, Yến đi trước, dắt bạn qua những khúc đường nhỏ hẹp. Một lúc đã tới nhà.

Thấy vườn tược tươi tốt, Chi ngắm nghía quanh quẩn một lúc rồi khen:

- Đẹp nhỉ! Chị ở đây chắc tĩnh mịch, hẳn không có sự gì khó chịu nữa.

Yến cười:

- ở chỗ này tu được.

- Nhưng chị có thể cho tôi...

- Được, chị không lo. Khổ! Chị có thể nói... cho tôi nghe được không?

Chi ngần ngừ một lúc, rồi cất tiếng buồn rầu thuật lại chuyện thương tâm của mình cho bạn nghe. Lúc nói đến sự tàn tệ của Tú, nàng ứa nước mắt khóc.

Yến cũng ngậm ngùi:

- Thực, sinh ra con gái cũng khổ! Sao ở đời lại có hạng đàn ông hèn mạt như thế. Nhưng thôi, sự đã rồi, chị cũng đừng nghĩ gì nữa. Thà coi nó là đứa khốn nạn không đáng để chị bận lòng.

Nói đoạn, Yến vào trong nhà lấy thau và khăn mặt mang ra cạnh bể ở trước sân. Múc nước xong nàng mời Chi rửa mặt.

Thấy bạn ân cần săn sóc đến mình, Chi tự lấy làm hổ thẹn. Vì khi xưa lúc còn đi học, thấy Yến mập mạp to lớn, nàng vẫn cho là người tục tằn thô bỉ nên có ý khinh, ai ngờ người mà nàng đã tặng cho cái tên "du côn" cay độc lại có tấm lòng quý hóa như vậy.

Rửa mặt xong, Yến mời bạn vào trong nhà. Ngắm gian buồng sạch sẽ với bộ ghế tối tân, Chi đoán là còn người đàn ông nữa nên sượng sùng hỏi:

- Yến ở đây với ai thế?

- Anh Tuấn.

Chi sửng sốt!

- Thế à? Anh ấy thường vẫn đến chơi với me tôi. Ra chị là em anh Tuấn mà tôi không biết.

Nói xong Chi mỉm cười, vì nàng lại nhớ đến thói nghịch tinh của mình, khi còn là cô học trò nhí nhảnh.

- Đời học trò thực đáng tức cười, chị nhỉ! Ngày chúng ta còn học với nhau, tôi với chị thường kình địch nhau luôn thế mà...

Yến mỉm cười nói tiếp:

- Nay lại ngồi thân mật với nhau. Nhưng ngày ấy Chi cũng tệ lắm kia. Chi đẹp... Chi học giỏi, được cô giáo yêu. Tóm lại cái gì Chi cũng hơn Yến nên mới khinh.

Chi cười gượng:

- Chắc bây giờ chị hãy còn giận?

- Chi nhầm! Đời nào lại thế. Chi có thấy Yến giận và ghét ai bao giờ không?

Cảm động vì lời nói âu yếm của bạn, Chi bỗng rầu rầu nét mặt. Yến lại thở dài nói tiếp:

- Cuộc đời biến đổi thực chẳng ra sao. Mới cách có ba năm nay chị đã...

Chi cướp lời:

- Đã già, xấu hơn trước nhiều rồi phải không chị?

Thấy bạn lặng im ra chiều ái ngại, nàng lại ngậm ngùi:

- Bây giờ Chi phải bơ vơ trên đời... Chi mới biết bụng Yến... Yến có tha thứ cho Chi không.

- Chị dạy quá lời. Tôi xin thề với chị rằng ở đây không có sự gì phiền cho chị. Hai anh em tôi ở đây trong "túp lều tranh" (nàng gạch ba chữ túp lều tranh bằng nụ cười) như hai người ở ẩn. Thú lắm chị ạ! Anh Tuấn sẽ coi chị như một người em vì từ ngày anh ấy...

Yến nói đến đây bỗng im bặt như không muốn đem chuyện riêng của anh ra nói với bạn. Nhưng Chi vốn thông minh nên hiểu ngay. Nàng mỉm cười trông ra ngoài vườn.

- Vâng, em xin cám ơn. Nhưng thưa chị, nhà này mà gọi là "túp lều tranh" thì cũng khí quá, vì mái ngói, tường gạch cửa lại có chấn song để phòng kẻ trộm.

Yến vui vẻ giảng nghĩa:

- Đấy là cái tên sáo của các anh ấy đặt ra cho có vẻ mơ màng đấy chứ. Cũng như nhà văn sĩ kiết ở gian nhà lụp sụp mà viết thư cho ai tả những nhà lầu, đệm thêu, chăn gấm. Với lại cứ xem cái giá tiền sáu đồng một tháng cũng đủ sợ cái "lều" của chúng tôi rồi.

Nghe những mẩu chuyện khôi hài của bạn, Chi cũng đoán được tính tình của Tuấn. Cái cảm giác nhẹ nhàng mà Yến vừa gieo vào tâm trí, khiến nàng ao ước cuộc đời khoáng đạt. Còn gì sung sướng hơn là cảnh một anh một em sống trong chiếc nhà cô tịch như anh em Tuấn ăn ở với nhau.

Lúc ấy Yến bỗng nghe tiếng thằng nhỏ gọi ở dưới bếp, nên bỏ bạn ngồi một mình, xuống bếp làm cơm. Chi cũng sực nghĩ đến cha nên vội vàng viết bức thư từ biệt. Xong, mỏi mệt quá nàng ngả lưng xuống chiếc ghế xích đu. Một lúc sau nàng thiu thiu ngủ.

Hai giờ sau Yến đánh thức nàng dậy ăn cơm. Bầng mắt ra trông thấy Tuấn ngồi đọc báo ở phòng ngoài, nàng bẽn lẽn đứng dậy, rồi rón rén đi sang, cố lấy giọng nhiên sẽ chào:

- Ông... Anh còn nhớ tôi không?

Tuấn tươi cười đáp:

- Tôi thì không bao giờ quên cô được. Từ ngày bà giáo mất đến nay tôi vẫn...

Chàng bỗng im bặt. Muốn che sự ngượng nghịu chàng quăng tờ báo xuống, lật đật sang buồng ăn.

Trước Chi còn e lệ dụt dè, nhưng tự biết ở địa vị mình mà do dự thì vô lý nên chỉ một lúc sau câu chuyện của chủ, khách đã có vẻ nồng nàn.

Ăn xong mọi người ngồi yên lặng trước những chén chè sen hơi bốc lên nghi ngút, Tuấn bỗng đứng dậy nhìn Chi se sẽ nói:

- Cô không ngại, chúng tôi là người xa lạ mà cô cho anh em chúng tôi biết chuyện riêng, đáp lại lòng tin của cô, tôi thề xin giữ kín. Từ nay cô cứ ở đây với em tôi. Tôi rất vui lòng.

Chi cúi mặt xuống, ấp úng trả lời:

- Cảm ơn anh...

II

Sau mấy hôm đầu, sự buồn bực ở đâu lại lặng lẽ kéo đến lấn áp tâm hồn Chi.

- Ta có thể nhờ một người đối với ta chỉ là bạn xoàng, một người đàn ông chưa vợ được không?

Chi tự hỏi như thế, trong lòng lại băn khoăn khó chịu. Sau nàng nghĩ: "Không thể được, Ta thế này nào còn có thể lấy ai được nữa. Thân ta ô uế mất rồi. Vậy ta chịu ơn mà không trả được ơn thì chả hóa ra vô sỉ lắm sao."

Nhưng lúc Chi ngỏ ý muốn ra đi lập thân ở một nơi xa lạ, chàng bàn:

- Cô ở đây mà tìm kế sinh nhai cũng được chứ sao? Chả hạn, cô có thể buôn thứ hàng gì đó; tôi sẽ vui lòng giúp cô. Bạn bè đối với nhau, cô cũng chả nên câu nệ, giữ gìn cho lắm!

Yến cũng tán thành ý kiến của anh nên cố nghĩ xem có thứ hàng gì buôn có lãi. Nhưng buôn bán nào phải là nghề dễ kiếm ăn, mà biết buôn thứ hàng gì cho hợp ý mình? Mở hiệu ư? Nàng làm gì có vốn.

Tuấn thấy bạn ngần ngừ, thì đoán là nàng không thuận nên lại bàn cách khác:

- Hay thế này. Cô thạo nghề thêu. Chi bằng làm tạm nghề ấy, tôi sẽ điều đình với ông chủ hiệu tôi quen để lĩnh đồ về làm. Nghề thêu xưa nay vẫn là gia tài của thành Bắc.

Yến can anh:

- Làm nghề ấy vất vả mà chẳng kiếm được là bao.

Nhưng Chi rất ưng lời bàn của Tuấn, vì cái lợi được ẩn trong nhà mà làm việc. Đối với nàng không còn gì khổ hơn là phải phơi mặt ra với công chúng.

Tuy vậy nàng cũng chưa quả quyết vì biết đâu Tuấn làm ơn lại không phải vì lợi, vì ái tình.

Nhưng nếu Chi biết là từ ngày nàng ở đó đến nay. Tuấn đã phải chịu nhiều tiếng xấu thì cũng không nỡ nghi oan cho chàng; hết người hàng xóm cười chê lại đến các bạn đồng sự, các cậu học trò nhạo báng. Song Tuấn chỉ lấy nụ cười ra đối phó.

Thế mà Chi vẫn nghi ngờ cho ân nhân. Hễ nói đến chuyện về đàn ông với bạn là thế nào nàng cũng len vào một câu: giả dối hết, họ nhỏ nhen hơn các sự nhỏ nhen trên đời.

Nhưng nửa tháng qua...

Lòng ngay thẳng của chàng đã thắng hẳn được tính đa nghi của người thiếu phụ... Thế là Chi bắt đầu làm việc.

ở nhà đã sẵn có khung, có chỉ, vải và kiểu mẫu Tuấn lĩnh ở trên hiệu mang về cho, nên nàng chẳng phải bỏ một xu nào làm vốn.

Bức thêu đầu, nàng cậm cụi làm trong năm hôm mới xong. Chiều hôm ấy Tuấn ở trường về thấy Chi đứng tần ngần trước khung thêu thì cảm động đến gần ngắm nghía một lúc, chàng khen:

- Đẹp lắm, cô thêu khéo lắm.

Tuấn nói không ngoa. Bức tranh khóm chuối vờn gió bên bờ ao về lúc hoàng hôn của nhà mỹ thuật đã dịu dàng hoạt động thêm cái tài khéo léo của cô thợ thêu lột được hết tinh thần và màu chỉ óng ánh lại càng thêm lộng lẫy.

Thấy Tuấn khen, Chi bẽn lẽn gượng cười:

- Bây giờ anh lại đi giả hộ em nhé!

Tuấn yên lặng rồi nói:

- Thôi, không trả họ nữa. Bức thêu đẹp như thế này mà vào tay người khác thì phí mất, ta phải giữ làm kỷ niệm chơi.

Khi bức thêu thứ hai đã xong, Tuấn đem lên hiệu trả lại chủ và lĩnh được hai đồng công nhưng chàng nói dối Chi được bốn đồng.

Được lĩnh số tiền kiếm ra lần thứ nhất, Chi cảm động nhìn ân nhân không nói.

Từ đó trở đi, nàng mới được an lòng. Thân thể nàng dần dần bình phục nhưng thấy bụng càng ngày càng to, nàng không sao quên được cái đêm khốn nạn, cái đêm mà Tú đã lừa gạt nàng. Nàng lại mong cho chóng đến ngày sinh nở để được tự do đi tìm Tú mà trả thù xưa.

Ngày nào cũng vậy, ngoài buổi giúp Yến làm cơm thì Chi lại cậm cụi ngồi thêu, chứ không bao giờ ra ngõ. Tuy vậy nàng làm việc rất điều độ vì nàng chỉ mong sao cho được no ấm thì thôi, chứ cũng chẳng mong gì suốt đời theo đuổi cái nghề thêu mướn. Mà giá không nhờ Tuấn lĩnh và trả đồ hộ thì nàng cũng không lấy gì làm vui vì nàng sẽ biết là mỗi ngày chỉ kiếm được độ hai hào hoặc kém hơn: Tuấn bao giờ cũng đưa gấp đôi số tiền công của chủ.

Thực là một cách giúp nhau kín đáo, âu yếm của một cặp tình nhân. Nhưng không, đối với Chi, Tuấn chỉ coi như một người bạn, bạn chơn mà Chi cũng chỉ coi chàng là ân nhân đáng kính, đáng phục mà thôi.

Vì vậy "túp lều tranh" thêm một người đàn bà nữa lại trở nên vui vẻ hơn xưa.

Ngoài công việc hàng ngày, cả ba đều ham đọc sách. Chẳng có tờ báo nào hay mà Tuấn không mua, chẳng có một cuốn sách nào được các nhà phê bình ca tụng là Yến không gửi tiền đặt trước. Cả ba đều là văn sĩ cả, nghĩa là cùng mắc một chứng bệnh: bệnh viết văn. Được cái, viết xong, các nhà văn sĩ chỉ xé đi hoặc để những hôm mưa dầm đem ra ngâm chơi, chứ không có can đảm gửi đăng báo.

III

Đang lúc mọi người đều sống vui vẻ như những người vô tư lự thì bỗng một hôm có khách ở Hà Nội về chơi.

Hôm ấy, một buổi chiều giữa thu...

Trước khi vào nhà, khách còn dạo quanh vườn để ngắm những cây xanh tốt. Đứng bên gốc nhãn già, khách dang tay hút gió, bỗng chợt nom thấy Chi ngồi thêu bên cửa sổ.

Trong buồng tối, bên ngoài bóng râm, ở giữa khoảng tranh tối, tranh sáng ấy, khách thấy hình ảnh Chi như in trên một bức tranh lụa mầu đen cực mỏng. Mà bàn tay trắng nõn của nàng đưa lên đưa xuống, làm cho bức tranh mỹ nhân ngồi thêu đó thêm phần hoạt động.

Người thiếu niên đang đăm đăm ngắm nghía, cố thu vào trong cặp mắt bức tranh tuyệt xảo, thì nàng bỗng chợt ngẩng lên. Bàng hoàng vì cái nhan sắc diễm lệ của người thiếu phụ, khách bẽn lẽn ngả mũ chào rồi đến gần cửa sổ:

- Thưa cô, anh Tuấn tôi có nhà không ạ?

- Dạ (Chi khẽ đáp) anh ấy đi chơi chưa về.

- Cô Yến?

- Chị tôi đi chợ.

Rồi lặng yên một lát, Chi dịu dàng hỏi:

- Có phải ông là ông đốc Lương ở Hà Nội không ạ.

Khách mỉm cười đáp:

- Vâng, sao cô biết?

Chi cúi mặt xuống khung thêu se sẽ trả lời:

- Anh Tuấn thường nhắc đến ông luôn!

Lương cười:

- Còn tôi, tôi cũng biết cô là cô Chi vì anh Tuấn cũng có viết thư nói chuyện.

Nhưng lạnh lùng Chi nói lảng:

- Mời ông vào trong nhà.

Sau một tiếng vâng, Lương vờ dạo quanh vườn, kỳ thực hai mắt vẫn không rời cái cửa sổ Chi ngồi thêu. Cái nhan sắc diễm lệ của nàng gợn nét buồn thương làm cho Lương say sưa như ngắm cảnh u sầu, thanh tĩnh.

Chàng nghĩ thầm: "Đáng thương! Con người đẹp như thế mà bị quân độc ác nó lừa. Trời! Giá như ta... Sao ta chẳng được ở địa vị anh chàng họ Sở ấy mà nâng niu chiều chuộng đóa hoa này!"

Lời tự nhủ văn hoa ấy, Lương nghe thấm thía đến tận đáy lòng. Nhưng không biết tại sao chàng lại lắc đầu như chán nản?

- Đây là cấm phòng, không được ngó vào, quan Đốc ạ!

Tiếng ai nói làm cho chàng thiếu niên tỉnh giấc mơ. Lương quay lại thấy Yến nhìn mình mà cười thì cũng gượng cười theo:

- Cô đi chợ về?

- Vâng, anh mới sang chơi? Anh ở đây ăn cơm với chúng em nhé. Anh vào trong nhà đi.

Lương lặng lẽ theo Yến vào phòng khách rồi táy máy đến chỗ Chi thêu thì, không biết cố ý hay vô tình, nàng bỗng vùng đứng dậy đi xuống bếp.

Cái cử chỉ khiếm nhã ấy làm cho Lương ngượng quá. Chàng thở dài nằm lăn xuống ghế xích đu nét mặt ngao ngán.

Một giờ sau, Tuấn đi chơi về. Đôi bạn thiết chào nhau bằng một nụ cười. Tuấn hỏi:

- Anh mới sang?

- ừ, sang thăm bệnh một bà cụ ở bên này. Mấy tháng nay bận quá chẳng lúc nào sang thăm anh được, buồn quá!

Nghe giọng nói dịu dàng của bạn, Tuấn hơi lấy làm lạ, vì ít khi Lương lại đứng đắn như vậy. Chàng mỉm cười bảo bạn:

- Có một việc quan hệ phải nhờ đến tay quan đốc mới xong đây!

Lương chừng mắt nhìn, sẽ hỏi:

- Việc gì mà bí mật thế?

- Thôi chả nói nữa!

Lương bĩu môi chế nhạo:

- Ê! Hay không.

Tuấn ngần ngừ một lúc rồi ấp úng:

- Việc... Chi ấy mà.

Lương bỗng vỗ tay cười rộ, nhưng lại im bặt, nhớn nhác nhìn ra sân như sợ có người nghe thấy tiếng cười mỉa mai của mình đối với người con gái khốn nạn.

Làm thày thuốc, Lương còn lạ gì việc hộ sinh, nhưng không hiểu tại sao lúc này chàng thấy ngập ngừng e lệ.

- Thế nào? Quan Đốc có thuận không?

- Khỉ, đùa mãi, ở bên này cũng được chứ sao?

Lúc ấy, thằng nhỏ đã bưng cơm lên buồng ăn. Yến mời:

- Nào mời các anh các chị ra chén đi cho.

Lương cau mặt nói đùa:

- Ai khiến cô mời đấy? Thực rõ khéo vô duyên!

- Đã đành! Nhưng chị Chi em hẳn là người có duyên!

Nói xong nàng cười rộ khiến Lương lo lắng tưởng cô em ranh mãnh đã nghi ngờ rồi, sợ Yến tưởng mình mỉa mai, chàng nói chữa:

- Yến có duyên ngầm thôi.

Chàng lại toan pha trò nữa, nhưng đưa mắt nhìn Chi thấy nàng có ý lạnh lùng với những câu bông lơn nên bỗng sinh ngượng, ngồi im thin thít, Tuấn nói:

- Nào ăn đi! Trong khi ăn, cấm nói chuyện.

Khi đã rót rượu xong, Yến đứng dậy mời:

- Em xin nâng cốc uống mừng anh.

- Không dám.

Tiếc thay những lời bỡn cợt, chào mời kia lại chẳng ở miệng con người nhan sắc; Lương nghe thấy nhạt nhẽo vô cùng. Cho hay cái nết tốt của người đàn bà chỉ khiến ta kính nể mà thôi.

Tuy đồ ăn thanh đạm, nhưng Lương ăn rất ngon miệng. Ngồi bên Chi, chàng cảm thấy một mối vui nhẹ nhàng, man mác. Nhất là lúc nàng sới cơm đưa cho, chàng cảm động bẽn lẽn, thẹn thùng.

Món ăn tráng miệng là một đĩa đào mới hái ở trước sân. Táy máy nhìn hai cô chủ gọt vỏ, Lương mỉm cười: chàng so sánh má hồng hồng với má Chi, má xanh với má Yến: gương mặt hồng hào bên cạnh mầu da tai tái lại càng thêm tươi.

Nhưng đang cười nói vui vẻ, Chi bỗng đứng dậy sang buồng bên cạnh khiến Lương buồn thiu. Hồi lâu chợt nghĩ ra một kế để gần nàng, chàng đứng dậy ấp úng:

- Nóng quá! Ra ngồi gốc nhãn cho mát đi.

Rồi không đợi để bạn bằng lòng hay không, chàng đã hai tay xách hai cái ghế mang ra vườn.

Cây cối về chiều ủ rũ... Không một hơi gió mát. Không một tiếng chim kêu. Duy, trên mặt đất xám, mấy tia nắng vàng nhạt in hình lốm đốm.

Sự yên tĩnh trong vườn bỗng nhiên gieo vào tâm trí Lương những mối buồn u uất. Chàng lim dim cặp mắt nhìn theo khói thuốc nhè nhẹ bay trên không, rồi thở dài bảo bạn:

- Sống an nhàn ở một nơi tĩnh mịch như anh thế này thực là sung sướng.

Thấy bạn không đáp lời, chàng lại tiếp:

- Giá những đêm trăng trong gió mát mà được ngồi dưới gốc nhãn này mà tình tự thì sung sướng biết chừng nào!

Câu sau, chàng nói to lên cốt để Chi nghe tiếng. Nhưng - ôi mai mỉa. Lúc quay lại nhìn vào cửa sổ thì chàng nào thấy bóng ai đâu. Nàng, vì chếnh choáng hơi men, đã bỏ đi nằm từ lâu.

Tình cảnh ấy làm cho Lương chán nản tuyệt vọng. Chàng ngồi tựa lưng vào ghế, ngửa mặt lên trời mà ngáp dài, ngáp ngắn. Tính bỡn cợt của Yến, vẻ mặt lạnh lùng của Chi và thái độ mô phạm của bạn lúc nào cũng như trêu cợt chàng. Nghĩ đến, Lương càng thêm ngao ngán. Chàng ngậm ngùi:

- Tôi như anh, tôi chẳng để Chi phải làmg lụng vất vả như thế.

Tuấn so vai đáp:

- Mình có lòng tốt với người ta dễ người ta không tự cao với mình! Phải chiều tính tự ái của người ta mới được chứ.

Một lúc sau, Tuấn vì mỏi mệt đã cáo đi nằm, mà Lương vẫn thẫn thờ trong vườn vắng. Chàng đi qua đi lại trước cửa sổ, Chi vẫn ngồi thêu, nhưng hai cánh sơn nâu vẫn khép chặt chẳng cho chàng nhìn giai nhân trong chốc lát.

Trời đã sâm sẩm tối...

Lương thấy mọi người đều như hững hờ lãnh đạm với mình thì tưởng như bị họ coi khinh. Tiếng còi xe hơi văng vẳng bỗng nhắc chàng nhớ đến giờ về Hà Nội. Ngậm ngùi, chàng thở ra một hơi thực mạnh rồi lẳng lặng đi ra ngoài ngõ.

Nhưng mười phút sau, không biết tại sao chàng lại quay về. Thì, lạ sao, ánh đèn ở trong nhà đã chiếu ra ngoài cửa sổ trước sân. Hồi hộp, Lương rón rén đến gần cửa sổ để ngó vào trong thì một cảnh xum họp dịu dàng bày ra trước mắt.

Trên cái giá đóng vào tường, chiếc đèn măng sông phủ rua xanh tỏa làn ánh sáng trong phơn phớt. Một bên Tuấn ngồi đăm đăm đọc sách, một bên, Chi lúi húi thêu. Còn Yến đang đứng vót tăm cạnh bàn.

Cảnh tầm thường ấy, Lương ngắm mãi không thôi... Chàng lại lắng tai nghe tiếng giun, tiếng dế rì rì dưới cỏ. Tiếng côn trung như than vãn bỗng reo vào lòng người cô độc những cảm giác tê mê...

IV

Buổi chiều hôm ấy, không khí nặng nề như ngâm hơi nước. Trời tối sầm. Những đám mây đen trông gần ta hơn. Gió trước còn hiu hiu mát mẻ; sau bỗng ào ào kéo đến như tiếng thác chảy nghe tận đằng xa.

Đến nửa đêm, thì bốn phương trời đều như có gió nổi lên, họp thành những luồng mạnh gớm ghê. Thỉnh thoảng luồng đông nam gặp luồng đông bắc, rập nhau, rồi quay cuồng vật lộn, như giận dữ, như hò reo. Một lúc lại bẵng đi như trời đang mưa to bỗng tạnh.

Gió lại im như trốn đâu mất. Rồi đột nhiên lại ầm ầm kéo đến rất mau, chốc chốc lại rít lên những tiếng ghê sợ trên các ngọn cây. Nhờ cơ hội, những hạt mưa nặng trĩu cũng rào rào đạp vào mái ngói vào lá cây như sóng vỗ. Vạn vật đều như sụp đổ dưới cơn bão loạn cuồng.

Bỗng một luồng gió giật bóc mấy viên ngói ném xuống sân kêu loảng xoảng. Chi rùng mình ngồi nép vào cạnh Yến:

- Bão to lắm! Không khéo đổ nhà mất.

Yến cũng nơm nớp lo sợ, nhớn nhác nhìn anh. Nhưng lạnh lùng, Tuấn vẫn ngồi, lặng im hút thuốc lá hình như không thèm để ý đến cơn bão kinh thiên động địa. Khi điếu thuốc đã tàn, chàng mới sẽ bảo em:

- Trong lúc mưa gió thế này chẳng biết những người không nhà, không cửa họ trú ẩn vào đâu? Ta thử tưởng tượng xem cái cảnh người lỡ bước, tay bế con thơ đang lầm lội ở dọc đường tìm chỗ trú chân. Nước mắt lẫn nước mưa, khóc than đói rét.

Nhưng, cơn giông tố phũ phàng nào có nghĩ chi đến cảnh khổ của loài người. Gió vẫn ào ào thổi mạnh, mưa vẫn đập vào mái nhà như sóng vỗ. Nghe tiếng gió rít mưa rào mà rùng mình sởn óc, tưởng như trăm nghìn oan hồn đang thi nhau kêu khóc.

Mãi đến sáng hôm sau bão mới ngớt. Chi mở cửa trông ra sân thì một cảnh tang thương bầy ra trước mắt. Cây nào cây nấy, cành lá xác xơ; lá rụng đầy vườn. Gốc bưởi đào bên bể nước bật rễ lên nằm ngang trên mặt đất, quả lăn lóc khắp sân. Cây nhãn ở đầu hồi cũng bị tước làm hai mảnh.

Nhìn cảnh vườn tan nát, Chi ngậm ngùi:

- Đấy, mới có một đêm mưa bão.

Phải, chỉ có một đêm mưa bão mà thân Chi phải ngả nghiêng. Ngày nay mưa tạnh bão tan, đứng trước cảnh hoang tàn như thân thế, nàng thấy mình không khác gì những cây kia gẫy nát rồi đến khi hồi phục lại phải chống với cơn giông tố phũ phàng.

Là vì, ngày nay lại có người yêu Chi!

Sau hôm ở chơi với bạn, Lương thường luôn luôn sang Bắc, mà lần nào chàng cũng chỉ đứng sau bờ rậu để nhìn Chi ngồi thêu bên cửa sổ một lúc, rồi lại vui vẻ trở về.

Hôm nay, theo lệ thường, chàng cũng chịu khó sang thăm, nhưng lần này ra mặt chứ không thầm vụng như những hôm xưa.

Chi và Yến đang lúi húi nhặt bưởi rụng, thấy Lương vào thì đều quay lại, ngạc nhiên nói:

- Kìa quan Đốc!

Rồi dịu dàng, Chi tiếp:

- Mưa gió thế này mà ông cũng chịu khó sang.

Lương cười:

- ấy chỉ vì có bão tôi mới sang xem bên này có việc gì không. ở Hà Nội có mấy nhà đổ chết người, tôi sợ quá!

Yến reo lên:

- May mà nhà ta không đổ. Nếu bây giờ chị em mình chết bẹp thì anh Lương lại khóc chán.

Nói xong nàng cười rộ khiến Chi cũng cười theo. Lương nghĩ thầm: "ừ mà nếu em bị nạn thì ta đau đớn biết chừng nào. Em! anh đã vì em mà phải lặn lội, chẳng quản gió mưa, chẳng hay em có hiểu cho nỗi khổ tâm này không, em? "

Ngẫm nghĩ, chàng tủm tỉm cười rồi lững thững đi vào phòng khách. Yến theo sau tò mò hỏi:

- Anh đắc trí gì mà cười thế?

- Tôi cười cô nhìn trộm tôi đấy! Xấu lắm.

- Sao anh biết là em nhìn anh?

- Hình như thế thì phải.

Thấy hai người đùa bỡn với nhau như trẻ con, Chi ngoảnh ra sân cắn môi nhịn cười. Nhưng nàng cũng như lây cái tính vui vẻ của Lương nên bỗng quay lại cười nụ, bảo chàng:

- Cái gì ông biết hẳn hãy nói có được không?

Nghe lời trách âu yếm, Lương sung sướng nhủ thầm: "Cứ mỗi ngày được nghe một lời của em, ta cũng đủ nghị lực mà làm việc rồi."

Nghĩ vậy, chàng lại đưa mắt nhìn Chi. Thấy nàng đang ghé vào tai bạn mà thì thầm có vẻ kín đáo lắm, chàng đỏ mặt, tưởng chế riễu mình. Nhưng không, hai chị em chỉ bàn nhau đãi khách một quả bưởi chua.

Chi nói:

- Chị xuống bếp lấy muối ớt để em bổ cho.

Ngồi tựa cằm vào lưng ghế, Lương táy máy nhìn bàn tay trắng muốt của nàng in trên vỏ bưởi xanh, trong lòng vui thích.

Chàng âu yếm nói:

- ăn bưởi chua chấm muối ớt với các cô có lẽ thú hơn ăn tiệc.

Vừa nói buông miệng, Chi bỗng kêu lên vì con dao vấp phải tay. Nàng nhăn mặt bóp ngón tay bị đứt ra chiều đau đớn lắm. Lương vội vàng rút cuốn băng trong túi ra buộc cho nàng. Xưa nay mó vào da thịt đàn bà, Lương cũng dửng dưng như cầm một côn trùng để mổ xẻ. Thế mà không, lúc đụng vào tay Chi, toàn thân chàng rờn rợn, hình như cái hơi mát mẻ của mỹ nhân đã truyền vào cái giây thần kinh, mạch máu. Hơn nữa, thấy nàng để im cho buộc, chàng lại yên trí rằng nàng cũng một lòng, có biết đâu chỉ vì lâu nay sống trong cảnh đời lặng lẽ, nàng vẫn khao khát sự an ủi, vỗ về nên mới... Nhưng sực nhớ ra, nàng rụt tay lại rồi bẽn lẽn trách:

- Tại ông đấy nhé!

Lương cũng sượng sùng đáp:

- Vâng, thôi tôi xin lỗi.

Khi Yến đã mang muối ớt lên, Lương ăn luôn ba, bốn múi rất ngon lành. Còn thừa bao nhiêu chàng nhặt bỏ cả vào túi, nói khôi hài:

- Thày lang đi ăn cỗ chẳng lẽ lại không lấy phần! Thôi hai cô bằng lòng vậy, tôi về đây.

Yến nài:

- Anh hãy ngồi chơi thong thả, đi đâu mà vội!

- Khốn nhưng người ta còn chờ mình ở bệnh viện kia. Nếu ở chơi lâu được thì còn nói gì.

Chi cũng trông ra ngoài, tỏ ý thương hại:

- Trời mưa gió thế này mà phải về Hà Nội!

Lương cười:

- Nếu hôm nào sang chơi mà cũng được ăn bưởi như hôm nay thì đến bão đổ đình cũng chẳng ngại.

Chiều hôm sau giời đã quang, gió đã ngớt, Chi, Yến giúp thằng nhỏ, dọn vườn xong thì Tuấn cũng ở trường về. Nhưng khác hẳn với ngày thường, chàng có vẻ âu sầu mệt nhọc. Cất sách và cởi áo xong, chàng nằm lăn ngay xuống giường, chẳng tươi cười nói chuyện với hai em...

Từ ngày ở nhà bạn đến nay, lần này là lần đầu, Chi thấy Tuấn buồn. Vì đâu? Nàng nào có thể biết được. Nhưng tối hôm ấy, khi đã lên đèn, Tuấn bỗng lại vui vẻ như thường. Chi ngồi thêu được một lúc, thì chàng rút ở trong túi ra một tờ giấy gập tư rồi để lên trên bức lụa:

- Đây cô xem.

Chi hơi ngạc nhiên, lặng lẽ mở ra đọc:

Anh Tuấn,

Khổ lắm bạn ạ! Tôi thực không ngờ rằng ngày nay tôi lại phải sa chân vào vòng tình ái, tôi ngồi viết bức thư này cho anh mà trong lòng chứa chan hoài cảm. Đêm đã khuya rồi.

Từ ngày Lan chết đi tới nay thấm thoát đã năm năm. Trong năm năm bị sự hối hận dày vò, tôi đã hồ quên, nào ngờ đâu ngày nay Lan lại trở về dương thế, Lan tức là Chi đó bạn ạ.

Ôi! ở đời sao lại có sự khắt khe nhường ấy. Không biết ai khéo nặn Chi mà giống Lan của tôi như thế! cũng cặp mắt mơ màng, cũng đôi môi vạch thẳng.

Anh Tuấn ơi, chắc anh cũng biết rằng ngày xưa Lan đã vì tôi mà chết! Tôi đau đớn vì Lan bao nhiêu thì lại muốn chóng quên đi bấy nhiêu. Vì kẻ âm, người dương tôi làm thế nào mà chuộc được sự lỗi lầm.

Mà có lẽ cũng bởi quá thương người vợ khuất, nên lần đầu tôi trông thấy Chi tôi mới bàng hoàng ngây ngất, tưởng như cuộc đời mình đang sống đều là mộng cả, phải chăng là Lan lại hồi dương để người chồng khốn khổ này được chuộc những tội lỗi xưa!

Vẫn biết rằng ông trời éo le sinh ra tôi chẳng phải để được may mắn về ái tình, cho đến gái giang hồ cũng vậy vì cái lẽ rất đau đớn: tôi xấu. Nhưng anh ơi! Người tôi xấu nhưng nết tôi tốt, tưởng một người như Chi cũng chẳng còn câu nệ. Nếu nàng ưng, tôi thề sẽ không nghĩ đến dĩ vãng của nàng...

Tiếng gọi của sự thương yêu đầy vẻ nồng nàn tha thiết ấy đã chẳng làm cho Chi mảy may cảm động, thẹn thùng mà lại khiến nàng căm tức. Xưa kia Tú chả từng nói với nàng những lời tha thiết như vậy đó ư? Nào ngờ...

Hồi tưởng lại cuộc ân ái chua cay, Chi nhếch mép cười, tự nhủ:

"Tôi còn lạ gì các ông nữa. Miệng thì nói toàn những câu đường mật, tưởng chân thật, sâu sa lắm, kỳ thực chẳng có mục đích gì hơn là sự ích kỷ: hưởng độc quyền trong chốc lát hoặc năm ba tháng rồi thôi. "

Tuấn thấy nàng có vẻ suy nghĩ, vội hỏi:

- Thế nào, cô có...

Thì như căm tức nàng cười gằn:

- Được, để em nghĩ xem.

Rồi nàng cúi gầm mặt xuống lẩm bẩm một mình: "Hỡi bọn đàn ông bạc ác, ta thề sẽ làm cho mi điêu đứng mới trả được thù này!"

V

Hai hôm sau, khi đã tiếp được thơ phúc đáp, - vì trong bức thư gửi cho Tuấn, chàng có dặn bạn trả lời ngay cho biết thái độ của Chi, - Lương lại đến "túp lều tranh".

Vì năng qua lại nên chàng đã nhớ được những giờ mà Yến đi vắng. Chàng chủ ý muốn được gặp Chi trong trường hợp ấy vì muốn nói chuyện riêng với nàng.

Vào đến sân, thoáng thấy bóng nàng ngồi sau cửa sổ, lòng người thiếu niên bỗng rộn rã lạ thường. Chàng sượng sùng đứng nấp vào gốc cau để toan tránh mặt, nhưng thấy Chi đã ngẩng lên trông, chàng đành thờ thẫn bước vào như một cái máy.

Nhưng, chỉ qua cái giây phút hồi hộp đầu tiên là Lương lại trấn tĩnh được ngay. Chàng lặng lẽ đến chỗ Chi ngồi, cố lấy giọng tự nhiên hỏi:

- Thưa cô ngồi chơi!

Chi mỉm cười sẽ nhắc:

- Ngồi thêu chứ ạ!

Rồi, không để cho Lương nói khơi mào nàng thong thả đáp:

- Thưa ông, chắc hôm nay ông sang bên này là định hỏi tôi về bức thư hôm nọ. Nếu thế, tôi xin vui lòng trả lời ông.

Câu nói đột ngột, sống sượng bỗng làm cho Lương phải bồi hồi. Chàng thực không ngờ rằng Chi lại tự nhiên như thế.

Mà giọng nói khô khan, lưu loát của Chi đủ tỏ là nàng đã rắp tâm làm cho Lương phải đày đọa để trả thù xưa. Nhưng khách ái tình nào biết được lòng nham hiểm của bạn nữ lưu. Chàng thấy Chi nói trúng ý thì cảm động, im thin thít.

Chi lại hỏi:

- Thưa ông, có phải như thế không ạ?

Lương gượng cười:

- Vâng quả thế! Cô thực là người cao đoán.

Rồi chàng bẽn lẽn tiếp:

- Lòng anh, em đã rõ, còn em, em nghĩ sao?

Chi dừng kim thêu, thỏ thẻ đáp:

- Thưa ông, em thực khó nghĩ qua. Hẳn ông cũng đã biết là em bị người ta lừa dối một cách đáng thương. ấy cũng vì thế mà en sinh bụng nghi ngờ...

Thưa ông, như vậy em không thể nào tin lời ông được: khẩu thuyết vô bằng!

Lương sẽ cất tiếng dịu dàng:

- Thì cô thử thí nghiệm xem sao.

- Vâng, tôi cũng định... (Chi ngước mặt nhìn Lương, miệng tủm tỉm cười). Nhưng thử lòng nhau có nhiều cách, biết ông có ưng để em thí nghiệm như ý em không?

Lương đã hết thẹn nên quả quyết đáp:

- Anh rất vui lòng, mà dù em có thử bằng cách nào anh cũng thuận.

Chi cười:

- Vâng nếu thế thì... Xin lỗi ông, người ta đối với nhau mà lấy tình chân thật thì bao giờ vẫn hơn. Em nghi ngờ cho lòng tốt của ông thực cũng là sự bất đắc dĩ, xin ông lượng thứ cho. Người ta bao giờ cũng chỉ nhẹ dạ một lần thôi.

Nếu quả ông thực lòng, thì trước hết phải hứa với em. Điều thứ nhất: Sau ba năm thí nghiệm, nếu em hết nghi ngờ em sẽ vui lòng!... Điều thứ hai: Ông phải đem cả gia tài ra bảo đảm cho lời hứa đó!...

Nói đến đây Chi bỗng im bặt, vì nàng nhận thấy lời mình vừa thốt ra có vẻ tuồng. Nàng tưởng Lương sẽ cho mình là dở hơi, lố lỉnh, nhưng không, trái lại, chàng vẫn vui vẻ như thường.

- Có thế thôi, em? Nếu vậy, anh xin đem danh dự ra hứa với em như thế... dù phải xông pha vào chỗ hiểm nghèo để được lòng em, anh cũng chẳng ngại chút nào.

Nghe lời thiết tha, Chi mỉm cười chế riễu. Nàng cố lấy giọng âu yếm:

- Cám ơn ông, nếu được như vậy thì ông thực đáng cho em kính phục. Em sẽ vui lòng về ở...

Lương cảm động se sẽ nói:

- Thế bao giờ em sang?

Chi đứng dậy ngẫm nghĩ một lúc:

- Sáng mai, cũng giờ này anh mang xe hơi sang đón em. Bây giờ em còn phải làm xong bức thêu dở này và thu xếp công việc.

Đêm hôm ấy, khi mọi người đã ngủ yên, nàng rón rén trỗi dậy, đến bàn học của Tuấn viết vội cho chàng mấy lời từ biệt:



Thưa anh,

"Nhờ anh giúp đỡ cho trong mấy tháng giời, em đội ơn anh nhiều lắm. Em thực phục lòng anh cư xử.

"Nhưng nay em tự nghĩ nếu đời em cứ như thế này mãi thì vô nghĩa quá. Lẽ tất nhiên là em phải tìm lấy con đường có nghĩa hơn để mà đi,

"Em xin nói ngay rằng em đã bằng lòng về làm bạn với anh Lương, vì anh ấy quả thực là người quân tử.

"Như vậy có lẽ anh đã khinh em rồi. Nhưng anh ơi, anh khinh em cũng xin chịu, nếu anh rộng lòng tha thứ cho em, em rất cảm ơn."



Em anh

CHI

Viết xong mấy câu đó. Chi thở dài tự nhủ: "Chẳng biết anh có thấu cho nỗi khổ lòng của em không? Hay anh lại tin lời em là thật?"

Sáng hôm sau, Yến vừa đi chợ khỏi thì Lương đã vào đón tình nhân. Thấy nàng như có ý chờ đợi, chàng mỉm cười bẽn lẽn. Nhưng không do dự, Chi gọi thằng nhỏ lên coi nhà rồi tức khắc đi ngay. Lương tuy ngượng vì sự sỗ sàng ấy nhưng cũng lặng lẽ theo sau như một cái máy.

Mấy bác thợ thêu đứng nói chuyện với nhau trong sân đình thấy hai người đi qua thì chỉ trỏ, bàn tán, khiến Lương xấu hổ mặt đỏ bừng mà Chi vẫn điềm nhiên đi bên cạnh chàng như đối với người chồng chính thức.

Từ ngày vào ở trong làng Niềm đến nay, nàng ít ra khỏi ngõ nên họ giương mắt nhìn "vợ theo ông giáo". Lại thấy đi với người bạn vẫn năng qua lại nhà Tuấn, họ thì thào:

- ấy chết! Họ dắt nhau đi đâu thế này! Kìa họ cùng ngồi ở đằng sau ô tô mày ạ!

Rồi họ vỗ tay cười vang.

Nhưng tiếng xe mở máy rầm rầm át hẳn tiếng cười chế riễu.

Một lúc sau, Chi đã đi xa "túp lều tranh", nơi nàng trú ẩn bấy nay, nàng đưa mắt nhìn Lương thấy chàng có dáng buồn bã thì mỉm cười sẽ hỏi:

- Anh sao thế?

Lương thở dài:

- Phiền quá em ạ, anh chưa kịp nói gì với anh Tuấn.

- Em đã nói với anh ấy rồi.

- Thực không? Em chỉ được cái hay chế riễu.

- Lại chẳng thực! Ai đời, mình bỏ nhà người ta để đi chỗ khác lại không có thư từ biệt bao giờ; anh cứ yên tâm.

Nghe Chi nói, Lương mới hết lo. Nhưng từ đó hai người ngồi lặng thinh bên cạnh nhau, trong lòng vẩn vương những nỗi lo buồn.

Một lúc sau chiếc xe hòm lịch sự của Lương đã đỗ ở trước nhà lầu. Chi giật mình nhớn nhác:

- Nhà anh đây à?

Bây giờ Lương mới thấy trong lòng vững chãi. Chàng vội vã bước xuống xe rồi tười cười đưa tay cho người bạn gái. Không e lệ, nàng cầm tay Lương nhảy xuống xe một cách nhẹ nhàng. Vừa đi vừa ngắm tòa nhà đồ sộ, cây cối hoa cỏ tốt tươi, Chi tự lấy làm vui thích vì tưởng mình sẽ được phá phách hả lòng. Tươi cười nàng hỏi:

- Anh giầu lắm nhỉ? Người nào tốt phúc mới được làm vợ anh.

Lương cảm động nhìn nàng, âu yếm đáp:

- Đã đành rằng thế nhưng đem cả gia tài, tính mệnh ra đổi lấy em, anh cũng còn e không đủ...

Câu nói thiết tha chẳng làm cho Chi mảy may cảm động. Nàng cảm thấy một sự nịnh hót đáng khinh. Nhưng nàng cũng vờ hớn hở, cùng Lương dạo quanh nhà. Gặp vật gì đẹp nàng cũng lau chau hỏi, khiến Lương thích chí luôn luôn mỉm cười. Khi vào buồng khách, thấy hai chiếc ảnh lớn treo trên tường. Chi đoán là thầy me Lương nên dịu dàng hỏi:

- Thầy me đấy à?

Cảm động, Lương đáp:

- Vâng, thầy me đấy.

- Các cụ bây giờ ở đâu?

- Mất rồi.

Biết vậy Chi lại mừng thầm: hẳn không ai ngăn trở công việc của mình nữa.

Suốt ngày hôm ấy Lương không lên bệnh viện chỉ ở nhà soắn suýt bên nàng. Tối đến. Lương lại dắt nàng lên thăm bệnh viện rồi vào hiệu vải mua mấy thức hàng tơ lụa và phấn sáp, nước hoa. Muốn Lương phải tiêu một số tiền lớn nàng chọn những thứ thượng hạng.

Về nhà, Chi mới đem những đồ trang sức ra đeo và thoa phấn. Xong nàng quay lại nhìn Lương nũng nịu:

- Em có đẹp không anh?

Thì Lương thở dài như mê man:

- Em đẹp lắm!

Chi lại tươi cười:

- à ra em đẹp lắm kia đấy! Nhưng anh có thật lòng đối với lời hứa hôm qua không?

Lương không bối rối chút nào, bình tĩnh đáp:

- Anh đã bảo: em muốn thế nào anh cũng xin ưng theo, em còn phải hỏi gì nữa!

- Anh thực là người quân tử. Bây giờ em ra cái chương trình như thế này: ban ngày anh được tự do ở bên em, nhưng tối đến anh phải nghỉ ở bệnh viện, anh bằng lòng vậy nhé!

- Xin vâng.

Nói đoạn, Lương gọi hai tên đầy tớ lên trình diện và căn dặn chúng phải hầu hạ nàng cho tử tế. Xong chàng từ biệt Chi.

Lặng lẽ lên buồng ngủ, Chi bỗng cảm thấy hết nỗi hiu quạnh canh trường. Trong tâm trí nàng phảng phất bao sự lo ngại, hồ nghi không đầu mối...

VI

Nàng nào phải là người đã trải việc đời mà biết nghĩ đến sự khó khăn của một việc dự định mà biết đắn đo, nghĩ chín rồi mới thực hành.

Người còn trong tuổi mơ mộng đối với việc đời bao giờ cũng vậy, họ chỉ nghĩ đến cái kết quả hay của việc sắp làm.

Song cũng vì tiêm nhiễm những sự hành động "nên thơ" của nhân vật trong tiểu thuyết nên nàng mới sinh ra nghĩ quẩn, thấy một người thiếu phụ trẻ trung đóng vai tình nhân giả dối để đầy đọa kẻ thù, sự báo oán thực là khéo léo gớm ghê, nàng cũng muốn theo gương đó để trả thù xưa! Nhưng đến lúc lâm trong cảnh ấy, nàng mới biết là nguy hiểm. Chỉ được hôm đầu, bỗng nhiên nàng sinh ra lo sợ, vẩn vơ và chán nản. Nàng biết đâu là người thẳng thắn như nàng mà có ý làm những việc éo le, trái với lương tâm thì không bao giờ thành được, rồi nàng luôn luôn tự hỏi: Lương làm gì nên tội?

Nàng đã nhận thấy sự vô lý của nàng, nhưng cố tìm lời chống chế để che đậy "nhược điểm" của mình: "Dẫu sao đàn ông cũng là giống bạc tình". Tuy Lương không làm cho ta khổ sở nhưng biết đâu chàng lại không lừa dối một người khác!

Vì không biết xử trí ra sao nên Chi sinh ra bối rối lo ngại. Lắm lúc nàng đối với Lương rất nhã nhặn, nhưng lắm lúc lại tàn tệ đến điều.

Một hôm, đang khi buồn bực, nàng lững thững đi chơi phố. Đến một ngã ba nọ thấy một đám đông người đứng xúm xít trên bờ hè, nàng tò mò ngó vào xem, thấy một người đàn ông mặt hốc hác, quần áo tả tơi, ngồi bệt xuống hè. Ngước mắt lên nhìn người thiếu phụ, anh ta nhớn nhác một lúc, rồi bỗng nhiên cất tiếng cười khanh khách.

Ngay lúc ấy một người cảnh sát đến đuổi những người đứng xem và bắt thằng điên đi chỗ khác.

Một bà lão đi gần Chi nhân dịp ấy kể cho nàng nghe cái lai lịch mập mờ của hắn:

- Anh ta trước là một phú ông ở tỉnh nọ, gia tài có đến vài vạn, chỉ vì mê một con ả đầu rồi bị nó lừa hết cả cơ nghiệp nên mới tiếc mà hóa rồ. Nghĩ thực đáng thương!

Chi hỏi:

- Sao người ta không bắt nó vào nhà điên?

Bà lão đáp:

- ấy tuy ngày nào cũng đi lang thang khắp phố, nhưng anh ta nói rất khôn, cho nên đã bị bắt mấy lần lại được thả ra.

Rồi bà kết luận giọng nói có vẻ thương đời:

- ở đời sao lại có lắm người độc ác thế nhỉ! Thực là loài rắn độc hại người.

Câu nói xót xa của bà cụ bỗng làm cho Chi tỉnh ngộ. Nàng vừa lững thững về nhà vừa tự nhủ: "Phải, ta cũng là một thứ rắn độc hại người!"

Hôm ấy Lương ở bệnh viện về, thấy nàng ngồi thừ người nghĩ ngợi thì đến gần âu yếm hỏi:

- Em sao thế? Độ này em xanh lắm. Chắc em có điều gì dấu anh?

Chi lặng thinh không đáp nghĩ thầm: "Trời! Sao ta không gặp những thằng bạc ác! Lương đối với ta tử tế như vậy; ta biết xử trí làm sao bây giờ."

Rồi thấy Lương rầu rầu nét mặt, nàng động lòng thương hại, muốn đứng lên mà cầm tay xin lỗi. Nhưng chợt nghĩ đến nông nỗi đắng cay, nàng lại đổi tình thương ra lòng oán ghét. Vì đâu mà thân nàng lại phải điêu đứng nhường này? Phải chăng là bởi Lương luyến ái nàng. Mà ai lại, đường đường một ông bác sĩ mà lại để cho người đàn bà sai khiến như một tên nô lệ như thế. Hơn nữa, thân nàng nào có trong sạch gì cho cam; cái kết quả của tấm ái tình ô uế, nàng còn mang trong bụng, hàng ngày Lương vẫn trông thấy mà sao lại không khinh bỉ chán chường?

Chi đã mang lụy vì tình, nhưng nàng nào có thể hiểu được những nguyên nhân khe khắt của tình yêu cao thượng. Lương yêu nàng mà nàng lại không yêu Lương. Mà lòng thù hằn vô lý cũng dần dần phai nhạt khiến nàng lúc nào cũng băn khoăn khắc khoải.

Nàng đã bắt đầu hối hận...

Chi luôn luôn tự mắng là lố lăng ngu dại, bỗng dưng đem thân vào hang hổ để ngày nay phải khổ sở một đời. Chi lại nhớ tiếc những ngày êm đẹp ở "túp lều tranh".

Đã lâu nay Lương không nhắc đến Tuấn, vì hễ nghĩ đến sự đường đột lúc dắt nhau đi chàng lại hổ thẹn. Nhưng hôm nay thấy Chi có vẻ suy nghĩ, chàng mới sực nhớ ra nên sẽ hỏi:

- Sao ở bên Bắc Ninh lúc nào em cũng vui vẻ mà ở bên này em lại cứ buồn hoài như vậy, hả em?

Câu nói âu yếm, lơ lớ giọng Sài Gòn làm cho Chi thêm chán ghét vì nàng bỗng đem so sánh Lương với Tuấn; một người thì mềm nhũn, u mê trước sắc đẹp, một người thì gân guốc như đá, hình như cái miệng khô khan của Tuấn chẳng tình tứ với gái bao giờ. Rồi quay lại nhìn Lương thấy chàng thờ thẫn, Chi so vai tỏ ý khinh bỉ và muốn xử tàn tệ cho bõ lòng căm tức. Khốn thay, vừa nghĩ đến cái dáng điệu lúng túng, đến vẻ mặt ảo não thảm thê của chàng, mỗi khi mình gắt gỏng, nàng lại động lòng thương.

- Có phải là vì anh mà em buồn không em? Sao em lại dấu anh, anh khổ tâm lắm.

Câu hỏi tha thiết bỗng làm cho Chi cảm động. Nàng không thể giữ được vẻ lạnh lùng:

- Em có buồn gì đâu! Có lẽ tại em ngồi không, chẳng có việc gì làm nên hay nghĩ vơ nghĩ vẩn, chứ như ở Bắc Ninh suốt ngày cậm cụi với kim chỉ thì còn lúc nào buồn được nữa.

Nhắc đến việc thêu thùa, nàng vụt có ý muốn sang thăm bạn nên vội nhắc Lương:

- Anh không lên bệnh viện à?

Lương thở dài:

- Có, anh phải lên ngay bây giờ.

Rồi chàng se sẽ cầm lấy tay Chi âu yếm:

- Anh thấy lúc nào em cũng buồn! Nếu em muốn khuây thì chi bằng em lại mua vải, chỉ về thêu để trang điểm cửa nhà thì có phải là lợi cả đôi đường không?

Chi tươi cười:

- Vâng, nhưng bây giờ anh hãy lên bệnh viện đi đã. Em bứt rứt quá, chỉ muốn ngồi một mình. à, anh có thể cho em mượn xe hơi để sang Bắc được không?

Lương âu yếm đáp:

- Gớm! Lại còn vay với mượn. Của anh cũng như của em chứ sao! Em còn phải hỏi cho phiền.

Nói xong, chàng cười nụ lặng lẽ đi xuống nhà. Chi cũng vội vàng mặc quần áo và trang điểm qua loa để sang Bắc Ninh. Nàng định gặp Tuấn để thú tội và mong chàng cứu giúp cho. Nhưng sang tới nơi, nàng lại do dự không muốn giáp mặt ân nhân. Chi bắt xe đỗ ở tận ngoài đường cái lớn rồi đi bộ vào trong làng, theo quãng đường xa hơn để tránh con mắt tò mò của bọn thợ thêu sống sượng.

Đứng sau hàng dậu tre, nàng hồi hộp nhìn vào trong vườn. Không một bóng ai. Trước sân những cành đào nâu sẫm đã rụng hết lá. Trên cây đu đủ có một quả chín vàng. Cây nhãn ở đầu hồi cũng chi chít những quả non.

Chi trông qua một lượt rồi tự nhủ: "Giá ta còn ở đây thì bây giờ ta đã sắp được ăn đu đủ, ăn nhãn lồng. Sung sướng biết bao nhiêu!"

Từ ngày Chi đột ngột bỏ ra đi đến nay, "túp lều tranh" lại lặng lẽ hơn ngày nàng chưa đến. Vì tuy người không ở đó. Nhưng hình ảnh nàng còn in dấu trong cảnh nên thơ để người ở lại phải nhớ nhung vơ vẩn. Mà anh em Tuấn cũng không quan tâm tới sự sỗ sàng của Chi. Cái tính tình lạ lùng của nàng chỉ làm cho hai anh em động lòng thương cảm chứ không khinh ghét.

Nhưng Chi lại không nghĩ thế. Nàng tưởng tượng như khi đọc mấy lời từ biệt của mình, Tuấn thế nào cũng cười nhạt hay bình phẩm lôi thôi. Như vậy nàng không còn hy vọng gì trở lại với cuộc đời "lãng mạn" như xưa được nữa.

Mặt trời đã xế... Trên ngọn bưởi đào chỉ còn chút ánh sáng vàng nhạt - trước kia, lúc này chi Chi thường cùng Yến đi lảng vảng ở ngoài sân để chờ Tuấn ở trường về nên cảnh vườn có vẻ xao xác. Nay chỉ vì nàng vắng bóng nên mới lạnh ngắt tiêu điều.

Đang mơ màng với mẩu đời ký vãng, Chi bỗng thoáng trông thấy Tuấn xách chiếc ghế mây ở trong nhà đi ra gốc nhãn. Thì, như đứa ăn trộm bị chủ nhà bắt gặp, nàng vùng chạy trốn.

- Cô Chi!

Tuấn đã trông thấy nên cất tiếng gọi. Nhưng Chi cứ cắm cổ bước mau không dám ngoảnh lại. Ra đến đường cái lớn nàng hấp tấp trèo lên xe giục:

- Về mau!

Xe chạy đến Lũng Giang, Chi mới như tỉnh mộng. Nàng đưa mắt nhìn ra ngoài. Một đoàn gái quê đi bên vệ đường làm cho nàng phải chú ý. Các cô, vai đeo tay nải trắng, lưng thắt bao xanh, bao đỏ, gió đưa phấp phới như cánh bướm tươi mầu, vừa đi vừa cười nói huyên thiên, chẳng như Chi lúc nào cũng ủ dột lo phiền...

VII

Trong lúc lo phiền, nàng lại nghĩ đến em Quý thân yêu, nên sáng hôm sau, Chi xin phép Lương về Hưng Yên thăm cậu. Lúc sắp đi, Lương nói một câu làm cho nàng bâng khuâng nghĩ ngợi:

- Nếu em xem có thể được thì đem nó lên trên này mà chị em hú hí với nhau cho vui. Em nên nhớ rằng lúc nào anh cũng sẵn lòng coi em nó như em ruột anh mà đứa con của em sau này anh cũng sẽ coi như con đẻ.

Vì thế cho nên từ lúc xe hơi quay bánh đến lúc xe đỗ ở trường học, nàng luôn luôn nhắc lại lời Lương nói. Nhưng khi bước chân xuống xe, nàng mới chợt hiểu là một sự viển vông nên lắc đầu lẩm bẩm nói: "Không! không thể được... ta nào có thể làm bạn trăm năm với chàng!"

Trời mới về chiều nhưng mây đen u ám, rặng cây me trơ cành trụi lá đứng chơ chơ như đã chết khô. Trên đường vắng, một cái xe bò đi chậm chạp; bánh xe lắc kêu lạch cạch vang đường.

Cảnh chiều đông tiêu điều buồn bã lại gieo vào lòng Chi biết bao cảm giác buồn rầu. Nàng nhớ đến những lúc cùng ai tình tự, đến những giây phút say sưa, khi gối tựa vai kề, đến cảnh em bị hành hạ, không ai che chở. Nàng cảm thương thân phận, rưng rưng nước mắt.

Bỗng tiếng chiêng đổ hồi. Nàng giật mình tỉnh mộng. Chi cúi xuống ngó cái bụng đã to vượt mặt, nàng tự lấy làm thẹn nên vội vã bước lên xe để tránh con mắt tò mò của các cậu học sinh.

Khi đã trông thấy cậu Quý đi trong đám trò nhỏ, nàng cất tiếng gọi em đến hai, ba lần mà cậu không nghe tiếng. Sau, thấy chiếc ô tô bóng loáng, cậu bỗng động tính tò mò đứng lại xem. Nhân cơ hội, Chi ngó đầu ra ngoài cửa cất tiếng gọi:

- Em Quý ơi, lại đây chị bảo!

Cậu Quý nhìn chị trong giây lát rồi bỗng reo lên:

- ồ kìa, chị!

Chi mở cửa xe ra bảo:

- Em lên trên này đi xe với chị!

Không để bảo đến hai lần, cậu Quý vội vàng nhảy tót lên xe, nét mặt hớn hở. Chi ôm em vào lòng và cúi xuống hôn trên trán rồi mới bảo tài xế lái xe đi.

Lần này là lần đầu mà cậu Quý được đi xe hơi nên cậu có vẻ khoái trí lắm. Cậu lần lượt nhìn những đệm da bóng lộn và những bộ phận máy móc ở đằng trên; nét mặt lộ vẻ vui tươi vô hạn.

Một lúc sau, như đã thỏa được tính tò mò, cậu buông một tiếng thở dài sung sướng rồi thỏ thẻ bảo chị:

- Thích quá nhỉ!

Rồi cậu nhìn ra ngoài mà reo lên:

- Ô vườn hoa, sắp đến nhà rồi chị ạ.

Chi đang mê mải ngắm sự sung sướng của em, nghe nói bỗng giật mình lo sợ. Nàng như người vừa vượt ngục mà thấy kẻ khác nói đến nhà tù, vì, phải chăng xưa kia chốn gia đình vẫn là nơi nàng bị giam hãm. Nàng cất tiếng bảo sốp phơ:

- Bác Năm! Cho xe chạy mau lên. Đi thẳng ra đường lên Hà Nội.

Cậu Quý reo lên:

- Phải đấy, cho xe chạy nhanh mới thích.

Rồi cậu nép mình vào ngực chị mà thỏ thẻ:

- Chị này! Chị lên Hà Nội chứ? Cho em đi với nhé?

Chi thong thả đáp:

- Em không sợ thày đánh cho à?

- Sợ gì! Em chả cần. Được đi chơi với chị sung sướng thế này thì có chết cũng cam tâm.

Câu nói ngây thơ của em làm cho Chi cảm động rơm rớm nước mắt. Nàng chợt nghĩ đến những kẻ cô thân, chỉ ao ước được một ngày mai tốt đẹp mà không bao giờ được hưởng. Nàng cảm thấy như một người mà trời đã ban cho cái chức vụ thiêng liêng làm chị. Chi thực cũng không ngờ rằng Quý lại nói được một câu người lớn như thế; mấy tiếng "em cũng cam tâm" nàng nghe có vẻ đạo mạo vô cùng. Tình yêu em lai láng, nàng ôm chặt lấy em se sẽ nhủ thầm:

- Chị thương em quá!

Quý cũng vuốt ve áo chị tươi cười:

- Em sung sướng quá chị ạ.

Lúc ấy, một cái xe hơi ở Hà Nội chạy về, bóp còi inh ỏi. Cậu Quý đang như say sưa với lòng yêu của chị, bỗng giật mình nhổm lên và ló đầu ra ngoài cửa. Khi cái xe đã đi khỏi, cậu mới ngồi xuống chỗ cũ mà tủm tỉm cười một cách đáng yêu:
- Ô tô tây chị ạ. Số T.3246. Gớm ở trong xe có một bà đầm to quá!
Rồi cậu ưỡn ngực ra để hưởng cái thú rập rình trên đệm.
Muốn được tự do hỏi chuyện em, Chi bảo tài xế hãm xe lại rồi cùng em xuống đường. Nhưng vừa bước chân xuống cửa xe, Quý đã kêu lên:
- Gió rét lắm chị ạ.
Thấy em run bần bật trước gió lạnh, Chi cúi xuống trông quần áo em mặc, bất giác thở dài:
- áo len của em đâu? Sao không lấy mà mặc.
- Em làm gì có nữa. Dì lấy cho con dì mặc rồi.
- Sao em không đòi?
- Đòi làm gì, chị? Lại sinh lôi thôi ra. Thày...
Quý không nói hết câu nhưng Chi cũng chợt hiểu. Thì ra đối với sự độc ác của người vợ kế, ông đã chẳng bất bình lại còn dung túng nữa.
- Chị ơi! Lên ô tô đi, đứng dưới này rét lắm.
- ừ, em lên trước đi.
Theo sau em, Chi thẫn thờ nghĩ đến cảnh đời mình khe khắt.
- Từ ngày chị đi, ở nhà em thế nào? Thầy có hỏi gì chị không?
- Vẫn như thường, chỉ khác một tí là thầy hay mắng mà dì cũng ác hơn. Còn đối với chị thì thày coi như đã chết. Thày bảo: nó đã hư, đi theo trai thì tiếc nó làm gì!
Thấy nét mặt em thản nhiên khi nói câu đó, nàng hơi lấy làm lạ, tưởng em như một người có tính khôi hài, hay khinh bỉ những sự nhỏ nhen từ thuở nhỏ. Nàng có biết đâu là Quý đã quen thân với khổ não, và nhân lúc vui mừng được gặp chị nên Quý mới giữ được vẻ thản nhiên như thế.
Cậu dịu dàng hỏi chị:
- Thế từ ngày ấy đến nay chị đi đâu? Để em ở nhà một mình chán quá.
Chi vuốt ve tóc em và lặng lẽ nhìn mặt cậu, cái nhìn ngụ biết bao tình âu yếm. Thì ra, Quý chung sống với những người thân yêu mà vẫn như trơ trọi một thân trên đời.
Quý thấy chị không đáp, hỏi lại:
- Chị đi đâu thế chị?
Chi lúng túng trả lời:
- Chị đi làm ở Hà Nội, em cố học đi, bao giờ đỗ bằng sơ học, thầy cho em ra Hà Nội học ban thành chung. Lúc ấy chị em ta lại được xum họp một nhà.
Rồi không muốn cho em hỏi vặn nữa, nàng hỏi lảng:
- Em năm nay mười mấy rồi nhỉ?
- Mười hai. Nhưng này chị ạ, chị bảo em sẽ được xum họp một nhà với chị..., thế ngay bây giờ có được không?.., em ở nhà khổ lắm.
Chi rơm rớm nước mắt, đáp:
- Không thể được, vì nếu chị mang em đi trốn thì thầy sẽ trình cẩm bắt em về.
Nói xong, hai chị em nhìn nhau có dáng buồn bã.
Trời đã sẩm tổi. Sương mù đã lan ra khắp cánh đồng. Khí lạnh cũng tăng hơn trước. Chi chợt nhớ đến sự hành hạ của cha nên vội bảo tài xế quay xe đưa em về nhà. Đến đầu phố Hữu Môn, nàng hôn em rồi bảo em xuống và âu yếm dặn:
- Em về nhé; mà đừng nói với ai biết là chị về chơi với em nhé!
Đoạn nàng bỏ vào túi em một nắm hào con rồi tiếp:
- Đây chị cho em mấy hào ăn quà. Em phải vui đi nhé, em đừng nói là chị về chơi thì chủ nhật sau chị lại về.
Quý thổn thức nói:
- Xa chị, em lấy ai là...
Phải! xa chị Chi yêu quý, cậu lấy ai là người che chở cho cậu.

Năm 1935

Hàn Thế Du

Theo https://vietmessenger.com/