"Tình ca mùa xuân"
Lá thư tình vượt thời gian
Một sớm mùa xuân giữa mưa phùn giăng mắc, tiết trời bảng lảng
khói sương, nâng trên tay ly chè mạn nhâm nhi và nghe lại ca khúc “Tình ca mùa
xuân” trên sóng phát thanh mà như thấy xốn xang một niềm hạnh phúc, khi ca từ
và giai điệu cứ vấn vít, hân hoan trong tâm hồn người nghe.
Tình yêu và người lính là đề tài hấp dẫn của thi ca. Có rất
nhiều bài thơ, bài hát đã ra đời và đi cùng năm tháng. Trong số đó không thể
không nhắc đến bài hát “Tình ca mùa xuân” của cố nhạc sĩ Trần Hoàn. Bốn mươi
năm đi qua kể từ khi “Tình ca mùa xuân” đến với thính giả cả nước, ca khúc
không chỉ được đón nhận nồng nhiệt ngay từ lúc mới ra đời mà cho đến hôm nay chất
thơ trong cảm xúc, sự lãng mạn trong chủ đề đã khiến cho bài hát luôn sống
trong lòng người yêu nhạc. Nét riêng đó dường như đã mang cho ca khúc một
diện mạo riêng giữa muôn vàn bài hát được phổ nhạc từ thơ ra đời trong
kháng chiến chống Mỹ.
“Tình ca mùa xuân” được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ nhạc từ bài thơ
cùng tên của nhà thơ Nguyễn Loan vào năm 1978. Những nốt nhạc kỳ diệu khiến
không ít đôi lứa nhìn thấy mình và thấy cả niềm tin yêu với người yêu dấu. Với
tôi, một người không sống trong không khí huy hoàng ấy, lại thấy chân thiện mỹ tràn ngập cả cuộc đời, khi chỉ mới vài ba phút nghe nhạc phẩm “Tình ca mùa
xuân”. Càng nghe càng cảm nhận rõ, sự thành công của bài hát không chỉ bắt nguồn
từ tài năng âm nhạc Trần Hoàn mà còn được tạo nên từ chính bài thơ giàu chất nhạc
của nhà thơ Nguyễn Loan. Nhạc và thơ hòa quyện tạo thành sức sống lâu bền cho
ca khúc. Ngày xuân nghe lại ca khúc ta vẫn cảm nhận được nét trong trẻo, đầy
sức sống của nhạc phẩm đã khiến lòng người thấy tràn ngập tin yêu; thấy đâu đâu
cũng hân hoan, chứa chan niềm tươi mới, mến thương. “Em ơi em! Mùa xuân đã về
trên cành lá...”
Thể thơ 5 chữ đơn giản với cách ngắt chữ 2/3, 3/2 - “Em ơi
em/ Mùa xuân/ đã về/ trên cánh lá/ Tiếng chim kêu/ ngọt quá/ Cho trời/ xanh xanh
thẳm”... trong bài thơ lại phù hợp cách ngắt nhịp 3/2, 2/3 ở cung la thứ và la
trưởng trong nhạc. Điều vô tình này đã được nhạc sĩ Trần Hoàn chọn làm phương
tiện phổ nhạc cho “Tình ca mùa xuân”. Và sinh ra vốn đã vậy, la thứ là cung thể
hiện hiệu quả nhất nỗi buồn so với các cung khác. Nên khi nhập vào thơ khiến
bao hình ảnh tươi mới, xinh đẹp của “tiếng chim kêu”, “trời xanh”, “mùi hương
thơm”, “làn môi”, “nụ hôn đầu”... không thể che giấu đằng sau là nỗi nhớ
thương, mong mỏi sớm gặp lại người yêu của bao chàng trai, cô gái. Tình yêu khiến
con người trở nên nhạy cảm và căng mở mọi giác quan, tình yêu đi từ bản thể đã
vượt ra ngoài, lan tỏa vào đất trời, thiên nhiên và vũ trụ. Trong sự reo ca của
tâm hồn đang yêu, cuộc sống qua cái nhìn của họ cũng trở nên tha thiết và đầy năng
lượng, sức sống. Cung la trưởng, vốn phù hợp cho “tuyên ngôn tình yêu” được hòa
âm ở phần hai bài thơ lại giúp nỗi mong mỏi ấy trở thành niềm hân hoan, khi họ
luôn tin rằng người yêu sẽ quay về. Để không một hình ảnh buồn, không một lời
than trách, không một tiếng thề nguyền trong thơ nhưng bằng hai cung la thứ và
la trưởng, nhạc sĩ tài hoa Trần Hoàn đã giúp đôi lứa cảm nhận được tâm tư, tình
cảm sâu đậm trong ấy.
Bên cạnh đó, thanh huyền, sắc, nặng và thanh bằng... cũng tạo
nên chất nhạc trong bài thơ với độ cao thấp, ngắt nghỉ cố định. Bắt đầu câu đầu
tiên là tiếng gọi người yêu tha thiết, trìu mến với ba chữ không dấu (thanh bằng)
đầy sức lan tỏa của chàng trai - “Em ơi em”. Để khi nghe tiếng gọi dịu nhẹ, mến
thương này, cô gái cũng yên lòng cảm nhận có điều gì đó nguyên sơ, trọn vẹn
đang bắt đầu. Và chúng ta như lắng lại khi nhà thơ Nguyễn Loan gọi đó là “mùa
xuân”. “Mùa xuân” nối tiếp ngay sau tiếng gọi thể hiện đầy đủ nhất niềm tin mà
đôi lứa dành cho sức sống mãnh liệt của tình yêu.
Và sau đó, việc nhà thơ Nguyễn
Loan sử dụng nhiều thanh trắc ở chữ cuối như: “lá”, “quá”, “thẳm”... nhấn sâu
cho tác phẩm, giúp cô gái hiểu niềm tin yêu dành cho nhau là vững bền, là bất
biến. Việc sử dụng nhiều từ láy “xanh xanh”, “sinh sôi”, “xinh xắn”, “hối hả”...
không chỉ khẳng định sự nguyên sơ trong tình yêu mà còn nâng cánh tình yêu trở
thành lý tưởng để chàng trai chắc tay súng nơi biên giới và cô gái “vững vàng
bàn tay” xây dựng quê hương ở hậu phương. Qua từng âm thanh, hình ảnh của “Tình
ca mùa xuân”, ta nghe cuộc sống dậy lên muôn màu tươi mới. Và khi cất lên tiếng
hát, ta nghe đâu đó tình cảm thương mến, mang chút riêng tư của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa - Nguyên Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin Trần Hoàn với
người vợ đã bao mùa xuân xa cách. Mọi người thường nói tình yêu với Huế, với dải
đất miền Trung, với âm nhạc và với người vợ nơi hậu phương đã giúp nhạc sĩ Trần
Hoàn thăng hoa trong những bài thơ về mùa xuân, về Huế. Và với tôi, “Tình ca
mùa xuân” tràn đầy sức sống khi mùa xuân đất nước được sinh sôi từ tình yêu đôi
lứa, từ ngôn ngữ thơ chuẩn xác của nhà thơ Nguyễn Loan và nốt nhạc tài hoa của
nhạc sĩ Trần Hoàn.
Sự sâu lắng, mượt mà, đậm đà của tình yêu lứa đôi được ươm mầm
từ tình yêu quê hương đất nước và nảy nở trong lao động, xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc. Bài hát đã lay động lòng người, gieo vào tâm hồn của mỗi người niềm lạc
quan, yêu đời phơi phới vẫy gọi tương lai và cho thấy giá trị đích thực của
tình yêu trong sáng mới đẹp làm sao. Bốn mươi năm kể từ khi ca khúc ra đời, đến
hôm nay thính giả vẫn cảm nhận được sức sống và tình yêu khi nhạc sĩ Trần Hoàn
đã để lại cho đời một trong những hạt ngọc sáng lấp lánh, một chân lý vĩnh cửu
không thể bị phôi pha bởi thời gian.
Hải Bình
Theo http://www.daihocpccc.edu.vn/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét